MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
.........................................................................................................
6
PHẦN I. TỔNG QUAN VỀ VỤ PMU18
.........................................................................................................
8
Tổng quan về PMU18 và diễn biến của vụ PMU18
8
1.1.1 Tổng quan về vụ PMU18
...................................................................................................
8
1.1.2. Diễn biến vụ PMU18
...................................................................................................
8
Những sự việc liên quan trong vụ PMU18
9
PHẦN II. ẢNH HƯỞNG CỦA VỤ PMU18 ĐẾN CÁC GIÁ TRỊ
ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM
.......................................................................................................
11
Ảnh hưởng về mặt tài chính
11
Thất thoát hàng trăm tỷ đồng từ các công trình giao thông
11
Các nhà đầu tư cẩn trọng hơn sau vụ PMU18
14
Ảnh hưởng về xã hội
17
Ảnh hưởng về văn hóa
22


Japan Bank for International
Cooporation Ngân hàng hợp tác quốc tế
Nhật Bản

JPY

Japanese yen
Đồng yên
Nhật

PGS.TS

Phó giáo sư tiến sĩ

PID6

Project Initiation Department 6
Phòng triển khai dự án 6

PMU18

Project Management Unit 18
Ban quản lý dự án 18

PPMU2

Provincial Project Management Unit 2
Ban quản lý dự án giao thông nông thôn
2

[6] Đại tướng Võ Nguyên Giáp, 13/4/2006, Kiểm điểm vụ PMU18 và báo cáo
Đại hội X, Tuổi trẻ Online, [ />

LỜI MỞ ĐẦU
Sau khi đọc những bài viết liên quan về vụ PMU18, trên cơ sở đã được học
về môn Văn hóa doanh nghiệp và Đạo đức kinh doanh, chúng tôi nhận thấy đằng
sau vụ tham nhũng lớn nhất năm 2006 là những ảnh hưởng rất lớn đến các mặt tài
chính, xã hội, văn hóa của nước ta.
Thành lập năm 1993, nhiệm vụ của Ban quản lý các dự án PMU18 là thay
mặt chủ đầu tư quản lý quá trình đầu tư và xây dựng các công trình giao thông,
giao dịch - tiếp xúc với các tổ chức trong và ngoài nước để tìm nguồn vốn cho các
dự án do ban quản lý. Với chức năng như vậy. PMU18 là đơn vị thực hiện tất cả
các dự án có nguồn vốn từ trái phiếu Chính phủ, vốn vay, viện trợ của Ngân hàng
thế giới và các tổ chức tín dụng nước ngoài, mỗi dự án đều có vốn đầu tư từ vài
chục tới hàng trăm triệu USD.
Khi tất cả mọi nguồn vốn xây dựng, vốn đầu tư nước ngoài đều tập trung
vào tay của một Ban quản lý dự án mà cụ thể là PMU18 thì liệu trong đó có sự
phân biệt đối xử giữa các chủ đầu tư hay không? Câu trả lời là có. Hơn thế nữa, sự
tham nhũng trong khi tiến hành thực hiện các gói thầu xây dựng đã bộc lộ rất nhiều
mặt sai trái như: thi công thiếu khối lượng, nghiệm thu quyết toán không đúng
khối lượng thực tế, tính sai thiết kế nhằm nâng khống dự toán, thẩm định vô trách
nhiệm gây thất thoát… Sau khi bị phanh phui, vụ án tham nhũng của PMU18 đã
trở thành:
• Vụ án lớn nhất trong thời gian qua (lớn hơn cả vụ Năm Cam).
• Vụ án tốn nhiều giấy mực nhất (hầu như ngày nào cũng có tin thêm về vụ
án).
• Vụ án liên quan đến nhiều quan chức cao cấp nhất (3 bộ trưởng, phó tổng
cục trưởng cảnh sát điều tra, chủ nhiệm văn phòng chính phủ…).
• Vụ án được người dân quan tâm nhất (thậm chí còn quan tâm hơn cả Đại
hội X sắp diễn ra).

Diễn biến vụ PMU18
Đầu tháng 1 năm 2006, Bùi Tiến Dũng - Tổng Giám đốc PMU18 bị bắt giữ
và cáo buộc cá độ bóng đá với số tiền trên 1,8 triệu USD cho đường dây cá độ Bùi
Quang Hưng. Ông bị tố cáo đã dùng tiền thắng để bao gái. Công an đã tìm thấy tài
liệu trong máy tính của đơn vị cho thấy trên 200 nhân viên đã tham gia cá độ.
Ngày 1/8/2007, Tòa án Nhân dân thành phố Hà Nội mở phiên tòa sơ thẩm
vụ tiêu cực tại PMU18, xét xử Bùi Tiến Dũng và 8 bị cáo khác về tội đánh bạc, tổ
chức đánh bạc và đưa hối lộ.
Cáo trạng của Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao cáo buộc Bùi Tiến Dũng đã
đánh bạc dưới hình thức cá độ bóng đá với Bùi Quang Hưng và Nguyễn Văn
Hồng. Tổng số tiền Dũng đã “nướng” vào các vụ cá độ bóng đá mà cơ quan điều
tra chứng minh được là 759.800 USD (trên 12 tỷ đồng).
Về hành vi đưa hối lộ chạy án, Bùi Tiến Dũng đã chi tổng số 39.000 USD
và 550 triệu đồng, trong đó đưa cho Tôn Anh Dũng (nguyên Phó giám đốc Công
ty cổ phần bất động sản Sông Đà, chi nhánh Thừa Thiên Huế) 30.000 USD,
Nguyễn Mậu Thôn (nguyên giám đốc Công ty cổ phần Hoa Việt) nhận 500 triệu
đồng và Nguyễn Đình Toản (nguyên Trung tá, Phó phòng Công an phường Ngã Tư
Sở - Hà Nội) nhận 50 triệu đồng cùng 9.000 USD. Cùng tham gia chạy án còn có
Lương Mạnh Hoa (nguyên lái xe của Bùi Tiến Dũng) và Vũ Mạnh Tiên (nguyên
Phó chánh văn phòng PMU18).
Kết quả, Hội đồng xét xử đã tuyên phạt Bùi Tiến Dũng mức án 13 năm tù
(gồm 6 năm tù cho tội đánh bạc và 7 năm tù cho tội đưa hối lộ). Ngoài ra, Dũng
“tổng” còn bị phạt tiền tổng cộng hơn 1,2 tỷ đồng, trong đó có 50 triệu đồng phạt


về tội đánh bạc và hơn 1,168 tỷ đồng về tội đưa hối lộ - đúng bằng giá trị số tiền
Dũng “tổng” dành để hối lộ. Còn trong phiên phúc thẩm, tòa chỉ giảm cho Dũng
“tổng” mức phạt tội đánh bạc xuống còn 30 triệu, còn lại vẫn giữ nguyên mức án
sơ thẩm.
Ngày 28/7/2010, Tòa án Nhân dân thành phố Hà Nội mở phiên tòa sơ thẩm

chức. Ông Đào Đình Bình thừa nhận đã không làm tròn trách nhiệm Đảng, Nhà


nước và nhân dân giao phó, để xảy ra những sai phạm nghiêm trọng kéo dài ở
PMU18 và Bộ Giao thông Vận tải. Sau đó, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đã
có đề nghị việc miễn nhiệm đối với ông Đào Đình Bình vì có trách nhiệm của
người đứng đầu trong vụ án xảy ra tại PMU18 và một số vụ tai nạn giao thông
nghiêm trọng.
Ông Phạm Xuân Quắc (nguyên Cục trưởng Cục Phòng chống tệ nạn xã hội
Bộ Công an) và ông Đinh Văn Huynh (nguyên Trưởng phòng Điều tra án nhân
thân) cũng bị truy tố về tội “cố ý làm lộ bí mật công tác”. Hai nhà báo Nguyễn
Việt Chiến (báo Thanh niên) và Nguyễn Văn Hải (báo Tuổi trẻ) bị truy tố về tội
“lợi dụng các quyền tự do dân chủ”.
Phiên tòa xét xử các bị cáo này đã kết thúc ngày 15/10/2008. Hội đồng xét
xử đã tuyên phạt ông Phạm Xuân Quắc mức cảnh cáo về tội “cố ý làm lộ bí mật
công tác”, ông Đinh Văn Huynh bị phạt 1 năm tù cùng về tội danh trên. Ông
Nguyễn Việt Chiến bị tuyên 2 năm tù và Nguyễn Văn Hải 24 tháng cải tạo không
giam giữ cùng về tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích nhà
nước; quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân”.


PHẦN II: ẢNH HƯỞNG CỦA VỤ PMU18 ĐẾN
CÁC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM
Ảnh hưởng về mặt tài chính
Thất thoát hàng trăm tỷ đồng từ các công trình giao thông
PMU18 từng nhận nhiệm vụ quản lý những dự án có vốn đầu tư từ vài chục
tới hàng trăm triệu USD như: dự án xây dựng cải tạo 47 cây cầu trên Quốc lộ 1; dự
án xây dựng 38 cầu giao thông nông thôn các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long; dự
án xây dựng đường giao thông nông thôn 1 và 2; dự án nâng cấp và bảo trì mạng
lưới đường bộ vốn vay của JBIC; dự án xây dựng 45 cầu giao thông nông thôn các

thực hiện dự án, chủ đầu tư và nhà thầu đã gây thất thoát, lãng phí 2,8 tỷ đồng.
Trong giai đoạn “hậu” dự án, PMU18 cũng để xảy ra một số sai phạm lớn
như: chi phí cho việc khởi công khánh thành, thử tải vượt 574 triệu đồng so với dự
toán. Tổng số tiền được xác định là lãng phí, thất thoát trong toàn bộ quá trình thực
hiện dự án và sau khi dự án hoàn thành lên đến 4,55 tỷ đồng.
Với rất nhiều sai phạm như vậy, song dường như Tổng giám đốc PMU18 ông Nguyễn Việt Tiến (giai đoạn trước năm 1998) và ông Bùi Tiến Dũng (giai
đoạn từ 1998 đến 2006) chẳng hề bị xử lý gì.
• Dự án giao thông nông thôn 2:
Dự án giao thông nông thôn 2 có tổng mức đầu tư 145,3 triệu USD gồm:
vốn vay của Ngân hàng thế giới (103,9 triệu USD), vốn viện trợ của Chính phủ
Anh (26 triệu USD) và vốn đối ứng của Chính phủ Việt Nam (15,2 triệu USD).
Mục tiêu của dự án này là: cải tạo, nâng cấp khoảng 13.000 km đường giao
thông và 5.000 m cầu ở 40 tỉnh, chủ yếu là các tỉnh nghèo có tiềm năng phát triển,
các tỉnh chưa có chương trình giao thông nông thôn… trên toàn quốc. PMU18 là
đơn vị quản lý cấp trung ương của dự án.
Tuy nhiên, trong qúa trình thực hiện, rất nhiều sai phạm đã xảy ra. Những
sai phạm này xảy ra ở tất cả các khâu, nhưng tập trung nhất là thi công thiếu khối
lượng, nghiệm thu quyết toán không đúng khối lượng thực tế... tính sai thiết kế
nhằm nâng khống dự toán; thẩm định vô trách nhiệm gây thất thoát. Nhiều công
trình kém chất lượng phải thi công bổ sung, làm lại...
Điển hình về tình trạng lãng phí là tuyến đường Quốc lộ 1A - Phước Chiến
Ninh Thuận, sau gần 18 tháng đưa vào sử dụng, đoạn đường này có
tới 2,65km (trị giá 37.100 USD) hoàn toàn không sử dụng được vì bị... ngập
sâu trong lòng hồ Sống Trâu mà nguyên nhân là vì sự thiếu trách nhiệm của
các đơn vị tư vấn khảo sát thiết kế.
Chưa dừng lại ở đó. Chuyện những con đường nằm trong dự án này bị bớt
xén cả chiều dài, chiều rộng, độ dày xảy ra ở rất nhiều địa phương.
Tại Lâm Đồng, cơ quan chức năng phát hiện tình trạng một số tuyến đường
chênh lệch chiều dài thực tế so với chiều dài thiết kế, và chênh lệch khối lượng đào
đắp mà thực chất là bị rút ngắn.

trầm kha xảy ra ở hầu hết các công trình.
Tại Bắc Ninh, cả 6 gói thầu thuộc PPMU2 đều phát hiện sai phạm và sau đó
các nhà thầu đều phải bổ sung khối lượng thi công các đoạn đường.
Ở Lào Cai có 9 gói thầu công trình đường quốc lộ 279 và đường Phố Mới Phong Hải đều phát hiện sai phạm mà chỉ tính riêng giá trị phải sửa chữa đã lên tới
gần 1,4 tỷ đồng.
Riêng tỉnh Hải Dương: tại 15/25 xã của huyện Gia Lộc có dự án giao thông
nông thôn 2 bị phát hiện sai phạm: lập quyết toán, thẩm định hồ sơ xây dựng bị sai
sót. Đó là việc quyết toán đường giao thông nông thôn không đúng loại đường


được hỗ trợ với giá trị 287 triệu đồng. Chất lượng các tuyến đường giao thông do
các thôn tự thi công về kỹ, mỹ thuật chưa đảm bảo.
Chỉ “lướt qua” 700 dự án, hạng mục công trình có vốn đầu tư hơn 523 tỷ
đồng, các cơ quan chức năng đã phát hiện số tiền sai phạm tại các dự án này là hơn
13 tỷ đồng.
• Dự án đường Nội Bài - Bắc Ninh:
Dự án cải tạo nâng cấp quốc lộ 18 đoạn Nội Bài - Bắc Ninh có chiều dài
gần 34km, thiết kế theo tiêu chuẩn đường cao tốc với tổng dự toán hơn 581 tỷ
đồng được Bộ Giao thông Vận tải giao cho PMU18 làm đại diện chủ đầu tư. Mặc
dù chưa quyết toán, nhưng ngay trong lúc thi công các chuyên viên của Kiểm toán
Nhà nước đã phát hiện chủ đầu tư cấp phát thừa và cấp phát sai... hơn 49 tỷ đồng.
Theo ông Lê Hùng Minh - Kiểm toán trưởng Kiểm toán đầu tư dự án, Kiểm
toán Nhà nước cho biết: do khảo sát thiết kế không đúng, phải thay đổi thiết kế
bằng cách chuyển từ đắp đất nền đường sang đắp cát nên phải chi thêm vốn đầu tư
44 tỷ đồng. Đó là chưa kể việc phải thay đổi thiết kế kỹ thuật để phù hợp với điều
kiện thi công gây lãng phí hơn 4 tỷ đồng.
Việc lập dự toán cũng thiếu chính xác đã dẫn đến tổng giá trị công trình
“đội” giá lên gấp nhiều lần so với dự kiến ban đầu là hơn 115 tỷ đồng. Công tác
nghiệm thu khối lượng thi công lại trùng lắp tại hàng loạt các hạng mục công trình,
như nghiệm thu trùng khối lượng phần đắp cát giữa hai loại cát (loại A và loại B);

triệu USD) vào năm 1993 và 58 tỉ JPY năm 1994.
ODA của Nhật cho Việt Nam tăng liên tục sau đó, có năm lên tới 100 tỉ
JPY (trung bình mỗi năm 80 tỉ JPY). Trong quá khứ chỉ có Hàn Quốc, Indonesia,
Trung Quốc, Thái Lan và Philippines là những nước tiếp nhận ODA của Nhật với
quy mô lớn như vậy.
Trong ODA, một phần nhỏ là khoản viện trợ không phải hoàn trả, chủ yếu
dành cho các dự án trong các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế. Phần lớn còn lại là
tiền Nhật cho Việt Nam vay để xây dựng cơ sở hạ tầng như giao thông, bưu chính
viễn thông, cơ sở phát điện... Các khoản vay này có lãi suất thấp
hơn nhiều so với thị trường thương mại và thời gian vay rất dài, phần lớn là
30 năm, nên thường được xem là tiền viện trợ.
ODA của Nhật tại Việt Nam tập trung vào hai lĩnh vực xây dựng hạ tầng
giao thông và cơ sở phát điện. Riêng giao thông chiếm trên 40% tổng ODA của
Nhật tại Việt Nam. Nhìn tổng thể, như nhiều nguồn thông tin đã khẳng định, trong
đầu tư cơ bản mà cơ sở hạ tầng giao thông là lĩnh vực quan trọng nhất, trong nhiều
năm qua đã thất thoát ít nhất 30% kinh phí cho các dự án này. Chắc chắn một phần
ODA nằm trong số tiền thất thoát đó.
Ngoài ra, các cuộc điều tra và sự tình cờ phát hiện của dân chúng đã cho
thấy nhiều công trình vừa xây xong đã xuống cấp, nhiều cơ sở hạ tầng khi hoàn
thành được kiểm tra mới biết đã không được thực hiện đúng như quy trình và nội
dung được quyết định ban đầu.
Một quan chức của Chính phủ Nhật lên tiếng rằng những sai phạm nói trên
nếu đúng sự thật và nếu được xác nhận là có liên quan đến ODA của Nhật thì Nhật


có quyền đòi Việt Nam phải hoàn trả ngay số tiền tương ứng vì dự án không được
thực hiện như đã quy định trong các thỏa thuận ban đầu.
Chính phủ Nhật có thể sẽ không có biện pháp mạnh vì lý do ngoại giao
nhưng dư luận, báo chí, các đảng đối lập, các đoàn thể phi chính phủ có khả năng
sẽ làm lớn chuyện này.



Tuy nhiên, dù ông Nguyễn Việt Tiến bị bắt giam từ tháng 4/2006 nhưng
đến nay, Bộ Giao thông Vận tải không cử thứ trưởng khác thay thế. Điều này
khiến Ban chỉ đạo Dự án WB4 hoạt động trong tình trạng rã đám, dẫn đến công tác
điều hành bị đình trệ.
Trong khi đó, giá xăng, dầu, nhựa đường có biến động lớn dẫn đến nhiều
công trình giá trị trúng thầu chỉ bằng 63% giá trị dự toán, tính theo giá vật tư ở thời
điểm hiện tại. Do vậy, các nhà thầu đã tự dừng thi công để chờ sự tháo gỡ từ phía
chủ đầu tư.

Ảnh hưởng về xã hội
Vụ án tham nhũng cực kỳ nghiêm trọng ở PMU18 - Bộ Giao thông Vận Tải
đã gây nên những tác động tiêu cực cho xã hội Việt Nam, ảnh hưởng nghiêm trọng
đến trật tự an toàn xã hội.
PMU18 gây bất bình lớn trong Đảng, trong nhân dân cả nước, gây ảnh
hưởng xấu đến uy tín và quan hệ quốc tế của nước ta. Đồng thời cho thấy “giặc nội
xâm” đã tấn công vào một cơ quan quản lý khối lượng tiền bạc, của cải lớn của
nhân dân, vào một Đảng bộ lớn của Đảng. Có thể kể ra hàng loạt cái tên liên quan
đến chuyên án PMU18:
• Đào Đình Bình - Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải:
Tháng 7/2006, Thủ tướng Chính phủ miễn nhiệm ông Đào Đình Bình vì có
trách nhiệm của người đứng đầu trong vụ án xảy ra tại PMU18 và một số vụ tai
nạn giao thông nghiêm trọng trong đó có vụ lật tàu E1.
• Nguyễn Việt Tiến - Thứ trưởng thường trực Bộ Giao thông Vận tải:
Ngày 4/4/2006, ông Tiến bị bắt tạm giam. Cơ quan điều tra khởi tố với 3 tội
danh. Ngày 3/10/2007 sau 18 tháng tạm giam, Viện kiểm sát đồng ý cho tại ngoại.
Bị đề nghị truy tố về nhiều tội danh nhất trong vụ tham nhũng của PMU18
với 3 tội: cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả
nghiêm trọng; thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng; lợi dụng chức vụ

trước thời điểm đại hội diễn ra nên dù vẫn khẳng định mình vô tội nhưng ông đã
xin rút khỏi danh sách đại biểu dự đại hội. Cao Ngọc Oánh bị tạm đình chỉ chức vụ
Thủ trưởng Cơ quan Điều tra và chuyển sang làm chuyên viên Cục lưu trữ của Bộ
Công an.
Sau đó, tháng 1/2007, Cao Ngọc Oánh được lãnh đạo Tổng cục cảnh sát kết
luận là không dính dáng vào vụ chạy án và được bổ nhiệm giữ chức Phó Tổng cục
trưởng Tổng cục Kỹ thuật, sau đó là Quyền Tổng cục trưởng Tổng cục Kỹ thuật
thuộc Bộ Công an. Tháng 6/2008, ông được Thủ tướng Chính phủ Việt Nam
phong hàm Trung tướng.
Tháng 12/2009, ông Cao ngọc Oánh được điều về giữ chức Tổng cục
trưởng Tổng cục Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp, một tổng cục được thành
lập trên cơ sở Cục Cảnh sát Trại giam, cơ sở giáo dục, trường giáo dưỡng và bộ
phận hỗ trợ tư pháp của Tổng cục Cảnh sát theo Nghị định 77 của Chính phủ.


• Bùi Tiến Dũng - Tổng giám đốc PMU18:
Ngày 7/8/2007, Tòa án Nhân dân Hà Nội đã tuyên án Bùi Tiến Dũng 13
năm tù vì hai tội danh: đánh bạc và đưa hối lộ. Bùi Tiến Dũng còn bị phạt 50 triệu
đồng tội đánh bạc và một tỷ đồng tội đưa hối lộ.
Bùi Tiến Dũng được xử nhẹ với lý do: Thiếu tướng Bùi Bá Bổng - cha của
Bùi Tiến Dũng là lão thành cách mạng, có tới 17 huân huy chương các loại của
Nhà nước Việt Nam. Gia đình cũng có nhiều đóng góp cho đất nước, có truyền
thống cách mạng, thân nhân của Bùi Tiến Dũng là người tốt.
Ngày 14/11/2007, tại phiên tòa xét xử phúc thẩm vụ án Bùi Tiến Dũng cùng
các đồng phạm tham gia đánh bạc, tổ chức đánh bạc và đưa hối lộ, “con bạc triệu
đô” được Viện Kiểm Sát đề nghị mức án 12 năm, 6 tháng tù giam.
Bùi Tiến Dũng đưa ra lý do kháng cáo là: đã tích cực khai báo, gia đình có
công và bản thân cũng được tặng thưởng nhiều huân, huy chương nhưng không
được tòa sơ thẩm tính đến khi xét xử. Bên cạnh đó, tội đưa hối lộ của ông mới chỉ
dừng lại ở giai đoạn ý định và chưa thực hiện được.

• Nguyễn Vũ Nam (nguyên Trưởng phòng PID6, PMU18)
• Nguyễn Công Dũng (nguyên Chuyên viên phòng PID6)
• Nghiêm Phú Sơn (nguyên Phó phòng PID6)
• Lê Minh Giang (nguyên Phó phòng PID6)
• Nguyễn Hữu Minh (nguyên Giám đốc điều hành gói thầu BC1 - dự án xây
dựng cầu Bãi Cháy)

Ảnh hưởng về văn hóa
PMU18 báo động về sự nghiêm trọng của tình hình sa đọa, thoái hóa, biến
chất trong một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả đảng viên là cán bộ cao cấp và
báo động về tình trạng quan liêu, mất dân chủ và những khuyết tật về tổ chức, cơ
chế làm tê liệt vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của nhà nước, sự giám sát của
nhân dân làm cho tham nhũng có đất dung thân, tồn tại kéo dài và ngày càng phát
triển.
Khả năng quản lý yếu kém
Vụ PMU 18 không chỉ là một sai phạm nghiêm trọng ở cấp vi mô mà đã
bộc lộ những bất cập, yếu kém ở cấp vĩ mô, cả về tổ chức, cơ chế, phương thức,
trách nhiệm lãnh đạo, quản lý, cả về công tác cán bộ, công tác kiểm tra, thanh tra
của Đảng và Nhà nước mà ở đây là Bộ Giao thông Vận tải tại thời điểm ông Đào
Đình Bình đương nhiệm và thứ trưởng là Nguyễn Việt Tiến.
Trước tiên bàn về thái độ và trách nhiệm của các cấp trên có liên quan trực
tiếp đến vụ PMU18. Khi được hỏi tới vụ việc, ông thứ trưởng nói ngạc nhiên về
ông bộ trưởng, còn ông bộ trưởng lại nói ngạc nhiên về ông thứ trưởng. Điều đó
không chỉ thể hiện thái độ bất hợp tác mà còn là thái độ chưa nghiêm túc, không có
tránh nhiệm với nhân dân. Ngạc nhiên vì các vị bộ trưởng, thứ trưởng đã không
bày tỏ cảm xúc của mình về những tài sản khổng lồ mà nhân dân và Nhà nước giao
cho các ông quản lý đã bị thất thoát, mà chỉ lo qui trách nhiệm lẫn nhau.


Chối cãi, bao biện kiểu gì chăng nữa thì những sai phạm tại PMU18 và các

so sánh giữa những số liệu đã tu thập được giữa 7 tỉnh và 2 bộ với Bộ Giao thông
Vận tải, những con số nói lên tất cả:


• Thứ nhất là cơ chế xin - cho:
Trong số 10 bộ được khảo sát, cơ chế xin - cho được xem như nguyên nhân
tham nhũng ở Bộ Giao thông Vận tải đạt tỷ lệ vào loại cao nhất với 85,3% số
người được hỏi đồng ý, trong khi đó tỷ lệ bình quân chỉ có 72%.
• Thứ hai là công tác cán bộ yếu:
Theo đánh giá của một bộ phận khá lớn cán bộ và nhân dân, những người
yếu về chuyên môn, kém về tư cách, phẩm chất đạo đức mà vẫn được tuyển dụng
thì chắc chắn là sẽ gây hại nhiều hơn là làm lợi cho tập thể, cho đất nước.
Công tác tuyển dụng, bố trí sắp xếp cán bộ không minh bạch, không dựa
vào chính năng lực của cán bộ, mà lại được thực hiện theo kiểu chạy chọt, sự nâng
đỡ của người có thế lực, dựa vào mối quan hệ thân quen… chẳng những sẽ làm hại
chính đơn vị đó, mà nguy hiểm hơn, nó còn gây ra những hậu quả xã hội nghiêm
trọng, làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng, với chế độ, gây bức xúc
trong dư luận.
Theo số liệu điều tra, ở Bộ Giao thông Vận tải có tới 49,47% cán bộ doanh
nghiệp được hỏi hoàn toàn đồng ý rằng công tác cán bộ yếu là một trong những
nguyên nhân của tham nhũng, tỷ lệ chung chỉ có 42%.
• Thứ ba là chưa thực hiện tốt quy chế dân chủ:
Ở Bộ Giao thông Vận tải, 56% người được hỏi cho rằng chưa thực hiện tốt
quy chế dân chủ. Đây là tỷ lệ cao nhất trong 7 tỉnh và 3 bộ được điều tra, tỷ lệ
trung bình về vấn đề này ở cả 10 đơn vị chỉ có 40%.
Do chưa thực hiện tốt quy chế dân chủ, chưa làm tốt các quy định để “dân
biết, dân bàn, dân kiểm tra, giám sát” nên việc phát hiện, tố cáo tham nhũng cũng
lại trở thành một bài toán cực khó. Tham nhũng ít bị phát hiện, nên không thể xử
lý và kết quả là nó vẫn tồn tại.
Do đó, có tới 39% người được hỏi cho rằng ở Bộ Giao thông vận tải “có

Tiến Dũng khi làm tổng giám đốc PMU18. Trước đó, tháng 11/2007, ông Dũng bị
Tòa án Nhân dân Tối cao y án 13 năm tù về tội đưa hối lộ và đánh bạc (tổng cộng
hơn 13 tỷ đồng).
Đầu tháng 8/2010, với việc bị kết tội cố ý làm trái quy định nhà nước về
quản lý kinh tế khi cho mượn bảy ôtô và sử dụng không đúng tiêu chuẩn hai “xế
hộp” hạng sang khác, “ông tổng PMU18” bị phạt thêm ba năm tù, tổng hợp hình
phạt ông Dũng đang thụ lý án 16 năm tù.
PMU18 được website của Thanh tra Chính phủ chọn là vụ tham nhũng lớn
nhất năm 2006.
Quan niệm đạo đức của các cấp lãnh đạo
Từ tháng 5/2006, Ngân hàng thế giới đã kiểm tra dự án Giao thông nông
thôn 2 và dự án nâng cấp hệ thống đường bộ Việt Nam do PMU18 thực hiện, vốn
tài trợ từ Ngân hàng thế giới.
Bản đánh giá của Ngân hàng thế giới qua việc kiểm tra 2 dự án này cho
thấy, không có bằng chứng về sự gian lận hay tham nhũng của cán bộ PMU18.
Tuy nhiên, Ngân hàng thế giới chỉ ra những dấu hiệu bất thường từ các dự án như
đơn rút vốn có thông tin chưa chính xác, thời gian thanh toán quá dài. Ngoài ra,


báo cáo chỉ ra những mặt còn tồn tại, sai sót trong thủ tục đấu thầu, quản lý tài
chính, thiếu hệ thống kế toán thống nhất...
Theo Ngân hàng thế giới, những mặt sai sót, yếu kém chủ yếu diễn ra ở Ban
quản lý dự án của các tỉnh như làm sai lệch, chưa tuân thủ thủ tục và gây ảnh
hưởng đối với việc trao hợp đồng. Ngoài ra, chất lượng thi công một số công trình
chưa đạt đúng tiêu chuẩn, đặc biệt trong dự án giao thông nông thôn 2. Tuy nhiên,
Ngân hàng thế giới không chỉ ra chính xác địa phương nào.
Không chỉ vậy, xã hội Việt Nam còn xuất hiện những cá nhân là Đảng viên,
cán bộ nhà nước nhưng không có lối sống lành mạnh, đúng mực.
Tiếp tục mở rộng điều tra vụ án tổng giám đốc PMU 18 Bùi Tiến Dũng cá
độ bóng đá hàng triệu USD, một thông tin cho biết, trong danh sách các con bạc

3.2 Nguyên nhân của vụ PMU18
Nguyên nhân của mọi nguyên nhân đó là sự yếu kém của hệ thống. Nói như
ông Lê Đăng Doanh: “Vụ PMU18 xảy ra không chỉ là một trường hợp sai phạm cá
biệt của con người mà là một hiện tượng phản ánh những khuyết tật của hệ thống”.
Tướng Võ Nguyên Giáp cũng cho rằng vụ án này đáng: “…báo động về
tình trạng quan liêu, mất dân chủ và những khuyết tật về tổ chức, cơ chế làm tê liệt
vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, sự giám sát của nhân dân làm
cho tham nhũng có đất dung thân, tồn tại kéo dài và ngày càng phát triển.
Cách đây năm năm, vụ PMU 18 đã bị phát hiện nhưng đã được bao che; Đảng trở
thành bình phong cho kẻ tham nhũng hoạt động. Vụ PMU18 không chỉ là một sai
phạm nghiêm trọng ở cấp vi mô mà đã bộc lộ những bất cập, yếu kém ở cấp vĩ mô,
cả về tổ chức, cơ chế, phương thức, trách nhiệm lãnh đạo, quản lý, cả về công tác
cán bộ, công tác kiểm tra, thanh tra của Đảng và Nhà nước”.

Hậu quả của vụ PMU18
Ông Lê Đăng Doanh đặt câu hỏi: “Tại sao những sai phạm nghiêm trọng
như vậy có thể diễn ra ở mức độ, phạm vi và khoảng thời gian lâu như vậy, bất
chấp bao lần kiểm tra, giám sát của thanh tra Bộ Giao thông Vận tải, Thanh tra tài
chính, Thanh tra Chính phủ, kiểm toán, quyết toán hằng năm, quyết toán công
trình, quyết toán dự án. Hiệu lực của các công cụ sắc bén này đến đâu và tại sao lại
để cả một con voi chui qua lỗ kim được nhiều lần đến như vậy?”
Tướng Võ Nguyên Giáp cũng đặt câu hỏi: “Công tác tổ chức cán bộ như thế
nào mà những người như Bùi Tiến Dũng, Nguyễn Việt Tiến vẫn được đề bạt, giao
nhiệm vụ quan trọng và nếu không bị phát hiện thì còn lên cao hơn nữa. Một số
cán bộ có khuyết điểm nghiêm trọng, không được tín nhiệm vẫn từng được giới
thiệu vào Trung ương”.


Mất lòng tin và uy tín với cộng đồng thế giới. Tất cả các nước viện trợ và
cho vay vốn đều nghi ngờ và chỉ trích chính phủ. Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam