SKKN 2013

GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG
HỌC SINH BỎ HỌC
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Thời gian gần đây, dư luận đang “nóng” lên vì những thông tin học sinh bỏ
học. Tình trạng học sinh bỏ học hàng loạt đang gia tăng trên các địa phương khiến
những ai có tâm huyết với giáo dục không khỏi trăn trở.
Đây cũng là vấn đề nhức nhối, là mối quan tâm của Trung tâm Kỹ thuật
Tổng hợp - Hướng nghiệp Đồng Nai, đồng thời cũng là bài toán nan giải trong
công tác quản lý của Ban lãnh đạo, Trung tâm đã đưa ra nhiều biện pháp ngăn
chặn hiện tượng này, nhưng hiệu quả chưa đạt được như mong muốn.
Nhìn vào thực tế, chúng ta không thể không trăn trở băn khoăn trước những
hiện tượng học sinh không khẳng định được mục đích, tầm quan trọng của việc
học để mình có một nghề nghiệp vững chắc, rất nhiều học sinh đến đăng ký rồi
không học, hoặc đang học thì bỏ học giữa chừng, dẫn đến tình trạng nguồn ngân
sách nhà nước bị lãng phí với số lượng không nhỏ.
II. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:
1. cơ sở lý luận:
Công văn số: 2092/BGDĐT-VP ngày 14 tháng 3 2008 : phối hợp chỉ đạo
nhằm khắc phục tình trạng học sinh bỏ học.
Những nguyên nhân cơ bản nhất khiến học sinh phải bỏ học nó xuất phát từ
nhà trường, học sinh, gia đình và toàn xã hội trích bài “nguyên nhân và biện pháp
chống bỏ học” tác giả Phạm Thanh Bình - nghiên cứu giáo dục - 1992 số 242.
Nguyên nhân của tình trạng bỏ học gia tăng thì có nhiều, từ các phía của
môi trường giáo dục : nhà trường, gia đình và xã hội. Trước hết từ phía nhà
trường, nhìn chung nhà trường của chúng ta chưa quan tâm nhiều đến giáo dục cá
thể, đến từng học sinh, tất cả học sinh trong một lớp đều cùng một cách dạy, trong
khi năng lực tiếp thu rất khác nhau, có cả học sinh cá biệt. Cách dạy này những
học sinh học yếu sẽ bị lướt, mỗi ngày hỏng một ít và cuối cùng không theo kịp
trình độ chung của lớp. Các em mất căn bản từ lớp dưới nên càng lên lớp trên

Số HS
cuối năm

Số HS
bỏ học

Số %HS
Bỏ học

1

10

45

30

15

33.33%

2

11

35

31

4

khác.
- Đa số học viên bỏ học là do bị hỏng kiến thức nhiều từ các năm học ở lớp
dưới, nhiều học viên đã nghỉ học nhiều năm nên không thể tiếp thu nổi bài học của
chương trình mới những năm gần đây. Một số học viên vì hoàn cảnh gia đình khó
khăn phải nghỉ học để tìm việc làm. Tuy nhiên một số học viên ở độ tuổi thanh
thiếu niên bỏ học vì gia đình không quan tâm đến việc học của các em dẫn đến các
em tự do trốn học đi chơi ngày này sang ngày khác và cuối cùng phải bỏ học vì
kiến thức bị hỏng quá nhiều.
- Giáo viên chủ nhiệm có vai trò lớn trong việc phát hiện, động viên học
sinh khi các em có ý định bỏ học và cũng đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm đầu tư
nhiều hơn cho công tác quản lý học sinh. Điều quan trọng nhất trong nhà trường là
thực hiện khẩu hiệu “ Tất cả vì học sinh thân yêu”, thầy giáo phải là người hiểu,
người chia sẻ đáng tin cậy nhất, bằng tình thương để cảm hoá tạo được động lực
cho các em vượt khó khăn. Rất nhiều học sinh nhờ sự quan tâm của thầy giáo mà
các em vượt qua khúc quanh khó khăn nhất của cuộc đời, trở thành người thành
đạt. Mối liên hệ gia đình – nhà trường cần phải thực hiện tốt hơn, qua số điện
thoại liên lạc, qua họp phụ huynh, qua việc giáo viên đến nhà học sinh khi cần.
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tôi nhận thấy rằng, tuy lãnh đạo Trung
tâm và phòng giáo vụ đã cùng đề ra nhiều biện pháp trong công tác quản lý học
sinh, nhưng vẫn còn tỉ lệ không nhỏ các em học sinh bỏ học, hoặc đăng ký rồi
không học. Nhìn chung vì trách nhiệm và lương tâm của người làm công tác quản
Người thực hiện :

N

N

Trang 2



thậm chí là những trận đòn. Phần nữa một số gia đình khó khăn thu nhập thấp,
việc đóng đủ học phí cho con trở thành gánh nặng, không kham nổi, không thể
tính chuyện đóng tiền cho con học thêm. Một tỷ lệ khá cao trong số bỏ học là gia
đình mà cha mẹ không hòa thuận, nhiều em bỏ nhà để khỏi nghe cha mẹ cãi nhau
rồi bỏ học luôn, có em hoặc chỉ ở với mẹ, hoặc chỉ ở với bố, với ông bà nội, ngoại.
Việc lo cho con vì thế mà được sao hay vậy.
Gia đình (phụ huynh) là tác động đến nhận thức rất quan trọng đối với học
sinh. Do cơ chế kinh tế thị trường hiện nay cuốn hút, chạy theo kinh tế là chủ yếu,
nên ít có điều kiện, gia đình không có nhiều thời gian quan tâm đến việc học hành
của con em mình, dẫn đến tình trạng các em bỏ học mà gia đình không hề hay
biết.
Người thực hiện :

N

N

Trang 3


SKKN 2013

c./ Nguyên nhân từ phía học sinh:
Thực tế học sinh phải xác định động cơ học tập của mình là học cho ai ?
học để làm gì ? … học như thế nào để đạt hiệu quả cao… nên chưa hứng thú trong
học tập. Hoặc trong tâm lý của các em còn có gia đình, Cha Mẹ đã có cơ sở làm
việc sẵn mình sẽ thừa kế nên chưa hiểu ra được việc học là rất quan trọng, là cơ
sở, ý thức, kỹ năng để các em đi vào lao động, làm phương tiện thúc đẩy nâng cao
năng suất, chất lượng hiệu quả cao hơn. Đôi khi có không ít học sinh, do hoàn
cảnh gia đình còn nhiều khó khăn, các em phải vừa đi học, vừa đi làm để nâng cao

Người thực hiện :

N

N

Trang 4


SKKN 2013

Trước hết phía trung tâm tăng cường công tác quản lý hơn nữa: quản lý học
sinh, quản lý giáo viên, quản lý nề nếp dạy học, thực hiện đúng đầy đủ những quy
định về quản lý nhà trường. Cần quan tâm đến học sinh học yếu, học sinh cá biệt,
bằng các biện pháp giáo dục riêng: Tổ chức các tiết phụ đạo, nắm chắc hoàn cảnh
và khả năng tiếp thu của từng học sinh.
Như lời Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã nói “Cần phải có ngay một cuộc
vận động nói không với hiện tượng học sinh bỏ học vì nghèo. Xã hội ta không thể
để cho con em vì nghèo mà thất học”. Từ đó Trung tâm rà soát lại những chính
sách ưu tiên, hỗ trợ học sinh nghèo, bổ sung những ưu đãi mới, có những giải
pháp vận động nguồn tài chính cho học sinh nghèo, thực hành tiết kiệm để dành
tiền cho học sinh nghèo, đẩy mạnh phong trào từ thiện trong các nhà trường, vận
động những học sinh khá giả giúp đỡ bạn nghèo.
Đối với những học sinh học kém, học sinh ở lại lớp, giáo viên cần tìm hiểu
nguyên nhân. Nếu do hỏng kiến thức của lớp dưới thì tổ chức bồi dưỡng phụ đạo
để các em theo kịp bạn bè, đề xuất các chính sách hỗ trợ như miễn, giảm học phí
đối với những học sinh có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, tạo điều kiện để các em
tiếp tục việc học.
Tôi biết vài trường hợp gia đình không thật sự quá khó khăn nhưng bắt
buộc con em mình nghỉ học để lao động. Nhà trường nên phối hợp với chính


pháp giúp đỡ học sinh, vận động học sinh vừa mới bỏ học đi học lại, tổ chức cho
học sinh thực hiện tốt việc tự học để vươn lên.
Chi bộ trung tâm cần có hội nghị bàn sâu, ra nghị quyết chuyên đề, giao
trách nhiệm cụ thể cho từng đảng viên vận động học sinh trở lại trường, tìm cho
được cách khắc phục, với sự quan tâm, giúp đỡ đặc biệt. Việc bỏ học mỗi học
sinh một lý do, vì vậy giải pháp ở đây từ các xã, phường là giải pháp cho từng học
sinh, cho mỗi nguyên nhân cụ thể.
2. Đối với phụ huynh, học sinh.
Để việc học của học sinh đạt kết quả tốt, không chỉ phụ thuộc vào giáo viên
dạy giỏi, cơ sở vật chất đầy đủ mà phụ thuộc phần nhiều vào nhu cầu, thích thú,
phù hợp nghề của học sinh. Mà phụ huynh còn phải góp phần quan tâm, khuyến
khích động viên các em ý thức trong việc học tập. Định hướng cho học sinh chọn
nghề đúng năng khiếu, sở thích không dẫn đến tình trạng bỏ học giữa chừng.
Các em ở lứa tuổi này vốn có tính hiếu động, thích khám phá, dễ bị kích
động, lôi kéo, thích được tự khẳng định. Một số em do bị ảnh hưởng bởi các phim
ảnh bạo lực, thích được làm “người hùng”, do vậy gia đình thường xuyên tăng
cường giáo dục, định hướng những hành vi chuẩn mực trong quan hệ cư xử, trong
nhận thức cho các em nhưng không quá máy móc, áp đặt, thô bạo. nhiều năm làm
công tác quản lý, giảng dạy đã cho chúng tôi thấy rằng đối tượng học sinh bỏ học,
nguyên nhân chủ yếu có tính quyết định là do gia đình. Nếu gia đình nào tạo ra
một bầu không khí phi đạo đức, thiếu lành mạnh như cha mẹ li hôn, vợ chồng mâu
thuẫn nhau, gia đình có người nghiện ngập ma túy, rượu chè, cờ bạc,… thường
đối xử thô bạo đối với các em thì tỉ lệ học sinh vi phạm nội quy, vi phạm đạo đức
là rất cao. Một số gia đình phụ huynh chỉ biết nuông chiều, thỏa mãn những tính
hiếu kỳ, những ước muốn kỳ quặc của trẻ. Điều này dễ dàng làm nãy sinh ở trẻ
tính cách e ngại lao động, ngại tự phục vụ, gặp những khó khăn, trở ngại đơn giản
là chúng than vãn, thoái thác. Có thể điều này sẽ làm cho trẻ trở thành những kẻ
phung phí tiêu xài quá mức, hoặc trở thành một con người sống ích kỷ đến lạnh
lùng.


Ả THỐNG KÊ TÌNH HÌNH BỎ HỌC VÀ VẬN ĐỘNG HỌC
SINH TRỞ LẠI LỚP
Số HS

S
T
T

Khối
lớp

1

Số HS vận động trở
lại lớp

bỏ học

Số % vận động HS
trở lại lớp

2011-2012

2012-2013

2011-2012

2012-2013


33.33%

100%

3

12

2

1

1

1

50%

100%

Cộng

21

10

8

5



Trang 7


SKKN 2013

Vì vậy phải có sự phối kết hợp chặt chẽ, thường xuyên giữa ba lực lượng
giáo dục là gia đình – nhà trường – xã hội thì hiện tượng bỏ học của học sinh sẽ
giảm đi rất nhiều.
IV.ĐỀ X ẤT, KH Y N NGHỊ.
Tăng cường công tác chỉ đạo bồi dưỡng kiến thức chuyên môn nghiệp vụ
cho đợi ngũ, khơi lòng yêu nghề của cán bộ giáo viên.
Đề nghị nên tổ chức quỹ vì học sinh nghèo, quyên góp từ các doanh nghiệp,
tổ chức cá nhân để giúp học sinh nghèo đến trường.
Trên đây là một số biện pháp đã và đang thực hiện tại Trung tâm Kỹ thuật
Tổng hợp - Hướng nghiệp Đồng Nai, xuất phát từ đặc thù riêng của đơn vị trong
việc hạn chế tình trạng học sinh bỏ học và vận động trở lại lớp. Có thể cách này
chưa hay song bước đầu đã thu được một số kết quả. Vậy rất mong được sự góp ý
chỉ đạo của lãnh đạo ngành giáo dục để đạt kết quả cao hơn.
V . TÀI LIỆ TH M KHẢO:
1. Công văn số: 2092/BGDĐT-VP ngày 14 tháng 3 năm 2008
2. “nguyên nhân và biện pháp chống bỏ học” tác giả Phạm Thanh Bình // nghiên
cứu giáo dục - 1992
3. Báo cáo số 338/BC-TTHN ngày 18 tháng 12 năm 2012 Báo cáo tổng kết hoạt
động năm 2012 của trung tâm KTTH Hướng Nghiệp ĐN.
4. Báo cáo số 93/BC-TTHN ngày 07 tháng 05 năm 2013 báo cáo tổng kết năm
học 2012 – 2013 đối với giáo dục thường xuyên.
5. Tham khảo một số tài liệu trên Internet.
Biên Hòa ngày 16/05/2013