BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Phan Phương Uyên

TRUYỆN NGẮN TRANG THẾ HY
DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA
Chuyên ngành
: Lý luận văn học
Mã số
: 60 22 32

LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
GS. TS. HUỲNH NHƯ PHƯƠNG

Thành phố Hồ Chí Minh – 2011


LỜI CÁM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, người viết được sự dạy dỗ, hướng
dẫn và giúp đỡ rất tận tình của Quý Thầy Cô Khoa Ngữ Văn,
Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Đặc biệt, luận
văn này được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS
Huỳnh Như Phương, người đã nhiệt tình chỉ bảo, giới thiệu nhiều
tư liệu quý giá để người viết tham khảo, người đã góp nhiều ý
kiến bổ ích cho người viết trong suốt quá trình làm việc.
Nay người viết trước hết xin bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với tất
cả Quý Thầy Cô, đặc biệt là thầy Huỳnh Như Phương.
Người viết xin trân trọng cảm ơn sự nhiệt tình giúp đỡ của Cán bộ

3T

3T

2. Lịch sử vấn đề ....................................................................................................................................... 7
3T

3T

3. Mục đích, phạm vi nghiên cứu ............................................................................................................ 13
3T

3T

4. Phương pháp nghiên cứu ..................................................................................................................... 14
3T

3T

5. Đóng góp của luận văn........................................................................................................................ 15
3T

3T

6. Cấu trúc luận văn ................................................................................................................................ 15
3T

3T

Chương 1: TRANG THẾ HY VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN VĂN HÓA HỌC TRONG NGHIÊN CỨU

T
3

3T

1.1.2.3 Một số giải thưởng đã đạt được............................................................................................ 23
T
3

T
3

1.1.3 Quan niệm nghệ thuật................................................................................................................. 23
3T

3T

1.2 Phương pháp tiếp cận văn hóa học trong nghiên cứu văn học ............................................................ 27
3T

T
3

Chương 2: VĂN HÓA NAM BỘ TRONG TRUYỆN NGẮN TRANG THẾ HY ........................................ 36
3T

T
3

2.1. Văn hóa ứng xử ............................................................................................................................... 36

3T

T
3

3.1 Một số đặc điểm của con người Nam Bộ trong truyện ngắn Trang Thế Hy ........................................ 70
3T

T
3

3.1.1 Con người xả thân vì nghĩa, tranh đấu vì dân tộc ........................................................................ 71
3T

T
3

3.1.2 Con người nhân ái, giàu tự trọng, yêu cái đẹp ............................................................................. 75
3T

T
3

3.2 Những đặc điểm nghệ thuật góp phần biểu hiện văn hóa và con người Nam Bộ trong truyện ngắn
Trang Thế Hy ......................................................................................................................................... 87
3T

T
3



3.2.2. Nghệ thuật xây dựng nhân vật với việc thể hiện văn hoá và con người Nam Bộ ....................... 102
3T

T
3

3.2.2.1 Nghệ thuật xây dựng tính cách ........................................................................................... 102
T
3

3T


3.2.2.2 Nghệ thuật khắc hoạ tâm lí, thể hiện nội tâm...................................................................... 106
T
3

T
3

3.2.3 Nghệ thuật sử dụng phương ngữ với việc thể hiện con người Nam Bộ ...................................... 107
3T

T
3

KẾT LUẬN .............................................................................................................................................. 113
3T


Các nhà văn Nam Bộ thuộc nhiều thế hệ đều chú ý khai thác chất liệu sáng tác từ đất phương
Nam, từ Hồ Biểu Chánh, Phi Vân, Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, Đoàn Giỏi, Nguyễn Quang
Sáng, Anh Đức đến Nguyễn Ngọc Tư….Không chỉ các nhà văn sinh ra và lớn lên ở Nam Bộ,
các nhà văn từ những vùng miền khác cũng đều để lại những trang văn đặc sắc về đất và
người Nam Bộ như Trần Hiếu Minh (Nguyễn Văn Bổng), Nguyễn Thi,… Tác phẩm của họ
chính là “kho tư liệu sống” về con người, văn hóa, địa lý, lịch sử của vùng đất phương Nam.
Viết về mảnh đất và con người Nam Bộ, Trang Thế Hy đã chọn cho mình một lối rẽ riêng,
tạo nên một dấu ấn riêng, sức hấp dẫn riêng như lời nhận xét của Phạm Quang Trung trong
bài viết có tựa đề Bài học sáng tạo từ văn nghiệp của Trang Thế Hy :“ (...) so với nhiều
nhà văn Nam Bộ, ông tách riêng ra một cõi, vừa nghiêm cẩn vừa sâu lắng, vừa Nam Bộ vừa
Việt Nam, thậm chí có những nét gặp gỡ nhân loại bao la ở tầng thẳm sâu nhất” [41, tr.15].
Lúc Trang Thế Hy bắt đầu nặng nợ với văn chương cũng là lúc mảnh đất Nam Bộ
thân yêu đang rỉ máu dưới gót giày đinh của thế lực xâm lược và bán nước, cho nên cũng
như bao con người Việt Nam chân chính khác, văn chương Trang Thế Hy biểu lộ thái độ
bênh vực cho quyền sống của con người, chống lại sự bách hại, chà đạp con người. Dù là
viết truyện ngắn, tiểu thuyết hay những bài thơ tự do, những bài thơ dịch, Trang Thế Hy vẫn


bằng một cách riêng, rất thâm trầm và có phần lặng lẽ, luôn trăn trở, gìn giữ, đi tìm và góp
nhặt những vẻ đẹp bị khuất lấp của cõi người dẫu có trải qua bao thăng trầm, bất hạnh, khổ
đau. Dường như trong cuộc hành trình tìm kiếm và khám phá những cái đẹp ẩn giấu, ông
luôn giữ được sự điềm tĩnh, không bị đánh lừa bởi vẻ hào nhoáng bên ngoài, không bị
choáng ngợp bởi những vẻ đẹp rực rỡ mà ai cũng có thể nhìn thấy. Trang Thế Hy đã phát
biểu cái đẹp chính ở chỗ mà không ai ngờ tới, phát hiện cái đẹp kín đáo và che lấp của sự
vật, cho người khác một bài học trông nhìn và thưởng thức. Và cái đọng lại trên mỗi trang
viết của Trang Thế Hy là một niềm tin chắc chắn và mãnh liệt vào việc “Cái đẹp sẽ cứu rỗi
thế giới”, cái thiện sẽ phục sinh con người. Ông viết văn như là cách để níu giữ cái phần thủy
chung với tình người, thủy chung với niềm tin đạo lý thuộc về phía những người cùng khổ.
Sống và viết cho niềm tin ấy, ông đã dồn tất cả vốn sống, vốn văn hoá đặt vào những trang
văn mang đậm màu sắc Nam Bộ.

đoạn kháng chiến chống Mỹ với thể loại truyện ngắn lẫn thể loại thơ. Tuy nhiên, đây mới chỉ
là những nét phác thảo sơ lược, chủ yếu dừng lại ở việc giới thiệu và ghi công nhà văn trong
phong trào đấu tranh chung [27, tr.256].
Năm 1991, trong cuốn Địa chí Bến Tre của Nhà xuấtt bản Khoa học Xã hội, Trang
Thế Hy xuất hiện với tư cách một nhà văn của địa phương, được giới thiệu về quá trình sáng
tác, quá trình hoạt động cách mạng và tác phẩm tiêu biểu [29, tr.189].
Trong những năm gần đây, hiện tượng Trang Thế Hy nhận được sự quan tâm của giới
nghiên cứu phê bình ngày càng nhiều hơn, sâu sắc hơn. Có lẽ, khi người ta bình tĩnh hơn,
thận trọng hơn... thì cũng là lúc người ta dễ nhận ra những giá trị đích thực mà trong khi vội
vã chưa kịp nhận ra.
Trên báo Văn nghệ số ra ngày 01- 6 - 2002 có trích giới thiệu những ý kiến của các
thành viên tham dự tọa đàm về tập truyện ngắn Nợ nước mắt của Trang Thế Hy. Cuộc tọa
đàm có một số tham luận dài ngắn khác nhau về tập truyện .
Trong bài viết Phong cách Trang Thế Hy, nhà văn Lê Minh Khuê đã có nhận định
khá tinh tế về dấu ấn riêng của truyện ngắn Trang Thế Hy:

“Ông là tác giả Nam Bộ,

văn chương Nam Bộ dường như một mình ông một phong cách. Ông không bình dân, không
nhiều sôi nổi. Ông hiện lên trong các trang viết với sự tinh tường, thấu hiểu và điềm tĩnh
trước cuộc sống, trước cảnh sắc. (...) Ông viết về tâm sự của những con người bé nhỏ mà
trong sạch. (...) Họ cũng là con người không giản đơn. Nhân vật trí thức - nghệ sĩ chiếm
phần lớn trong tác phẩm của ông. Nhiều nhân vật sống qua các thứ “mốc” giữa hôm nay và
hôm qua. Bao giờ tác giả cũng lựa cho họ cách sống thanh thản nhất.
(...) Truyện ngắn của ông không có sự thay đổi hình thức. Các truyện kể với phương
pháp như nhau - dường như ông luôn có cách bắt đầu câu chuyện bằng giọng nhẩn nha,


nhưng luôn báo hiệu ngay từ những dòng đầu rằng đây là câu chuyện thú vị. (...) Truyện của
ông không có tình huống phức tạp. Tình huống ẩn chứa trong cảm xúc và chữ nghĩa. Nhiều



Trong Bốn điều rút ra từ tập truyện ngắn, Hồng Diệu cho rằng truyện ngắn Trang
Thế Hy thường viết về hai mảng đề tài chính, đó là đời sống cách mạng và trách nhiệm của
nhà văn. Bên cạnh đó, tác giả còn bàn về phong cách nghệ thuật Trang Thế Hy:
“Văn của Trang Thế Hy phần nhiều là văn kể chuyện - hoặc do tác giả kể, hoặc do
nhân vật kể - Đó là những cách kể chuyện có duyên, nhiều khi hóm hỉnh, với những triết lý
giản dị, có sức thuyết phục (...)
Truyện Trang Thế Hy giàu lòng nhân ái. Văn ông hiểu rõ bản sắc của một vùng đất,
từ ngôn ngữ địa phương đến cảnh sắc thiên nhiên, cây cỏ, và con người ở đấy (...)” [72,
tr.151].
Nhà văn Trung Trung Đỉnh trong Mỗi truyện ngắn là một đoạn đời nặng nhọc của
nhà văn đã đề cập đến nét độc đáo trong nghệ thuật sử dụng ngôi thứ nhất của Trang Thế
Hy. Ông viết:
“Nhân vật của ông đều là chỗ bạn bè tình nghĩa. Họ là bạn đời của ông trước khi ông
nhập vào trang viết, cho nên tôi thấy ông dùng ngôi thứ nhất rất đắc địa” [72, tr.153].
Trung Trung Đỉnh cũng khẳng định ý thức trách nhiệm của Trang Thế Hy đối với
nghề viết. Trung Trung Đỉnh nhận thấy Trang Thế Hy là nhà văn luôn “đau đáu với nghề,
căm ghét thứ văn chương nghệ thuật bịa tạc khoa trương ồn ã. Các nhân vật là nghệ sĩ của
ông đều bộc lộ quan điểm sáng tác của ông rất rõ...” [72, tr.153].
Bùi Việt Thắng trong bài viết Trang Thế Hy kể chuyện có duyên cho rằng chính hiệu
quả của việc sử dụng ngôi kể thứ nhất đã mang lại cái duyên riêng cho truyện ngắn Trang
Thế Hy. Theo Bùi Việt Thắng thì:
“Đây là cách kể chuyện có hiệu quả mà nhà văn thường vận dụng vì đứng kể ở ngôi vị
ấy, người kể chuyện sẽ tự do hơn, dễ chân thành hơn. Tuy nhiên trong những truyện còn lại,
dù kể ở ngôi thứ ba và có khi “giả tên” “đóng vai khác” thì cái tôi vẫn cư ngụ trong đó”
[72, tr.155].
Những ý kiến được đưa ra trong buổi tọa đàm là những gợi ý quí báu đối với chúng tôi
khi thực hiện đề tài này.
Ngoài các bài viết kể trên còn có một số bài viết khác được tập hợp và in chung trong

được lòng tự trọng qua việc khảo sát số truyện ngắn tiêu biểu của Trang Thế Hy. Theo Hoài
Anh, truyện của Trang Thế Hy thường kết hợp nhiều bình diện trong cùng một truyện nên
tạo được sự đa nghĩa, đa thanh, giàu sắc thái. Hoài Anh cũng nhấn mạnh vấn đề khá nổi cộm
trong truyện của Trang Thế Hy, đó là vấn đề phẩm chất của người nghệ sĩ trong đời sống
[72, tr.95].


Trong bài viết Trang Thế Hy qua tròng kính viễn của tôi, La Quốc Tiến đã khẳng
định tư tưởng hướng thiện trong sáng tác của Trang Thế Hy:
“Cái ác được Trang Thế Hy hình tượng hóa như là những “lỗ đen” của tâm hồn,
chứng “thiểu năng” của nhân cách, do vậy nên khoan thứ hơn là chấp nệ hoặc đòi hỏi trả
giá. Trong truyện ngắn của ông, cái thiện không hề được vinh danh ở bất kỳ mô-típ nào, ông
cũng không dám vạch nẻo thiên lương, thế nhưng người đọc vẫn cảm nhận được tiếng gọi
trầm thống của sự quay về với ĐẠO, vượt lên trên những điều răn thông tục mà phù phiếm”
[72, tr.139].
Nhà văn Nguyên Ngọc trong bài viết Người hiền của văn chương Nam Bộ đã khái
quát khá đầy đủ những điểm độc đáo về nội dung lẫn nghệ thuật của truyện ngắn Trang Thế
Hy. Bài viết còn thể hiện một cái nhìn tri âm đối với các truyện ngắn của Trang Thế Hy. Ông
đã chỉ ra sự gần gũi lẫn nét riêng biệt của Trang Thế Hy và Nguyễn Tuân trên hành trình đi
tìm cái đẹp :
(...) Có lẽ đọc thật kỹ Trang Thế Hy, sẽ thấy anh gần Nguyễn Tuân chính ở chỗ này.
Anh cũng là người chơi trò chơi thanh nhã ấy, (nghĩa là tiếp tục cái truyền thống của các
bậc tao nhân mặc khách xưa, cho nên, nhìn kỹ mà xem, ở Trang Thế Hy vừa có cái gì đó rất
hiện thực, hiện đại, vừa có cái gì đó rất xưa, thậm chí có phần cổ kính nữa)...
(...) Trang Thế Hy là người chăm chút đi tìm những cái đẹp nhỏ nhoi, lẫn khuất, bị bỏ
quên, hoặc ở trong những góc hẻo của cuộc đời, hoặc bị vùi trong bùn đất nghèo khốn...
(...) Và bây giờ, thử trở lại với so sánh ban đầu: Trang Thế Hy và Nguyễn Tuân.
Nguyễn Tuân đi tìm cái đẹp ở chỗ cầu kỳ, (...), Trang Thế Hy, cũng tinh vi không kém, nhưng
anh đi tìm cái đẹp trong sự giản dị của cuộc đời thường, (...), ở những con người “thường”,
(...), và ở tận đáy nữa của cuộc đời ấy... Ở hai hướng khác nhau, nhưng đều vì cái đẹp, và

các trường Cao đẳng, đại học; đáng lưu ý có luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Thanh
Hoa, trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2007 nghiên cứu về “Đặc điểm
truyện ngắn Trang Thế Hy”. Trong luận văn này, tác giả đã chỉ ra những đặc điểm nội dung
và đặc điểm nghệ thuật của truyện ngắn Trang Thế Hy lần lượt xét từ bình diện quan niệm
nghệ thuật của nhà văn, đến bình diện nội dung tự sự, và xét cả trên bình diện phương thức
tự sự. Đây là những gợi ý hết sức quý báu đối với chúng tôi trong quá trình thực hiện luận
văn này.
Ngoài ra, chúng tôi còn thấy có những bài phỏng vấn nhà văn và một số bài viết
bày tỏ sự yêu mến, ngưỡng mộ dành cho ông như Trò chuyện với nhà văn Trang Thế Hy
(Phan Tấn Hà, báo Tuổi trẻ Chủ nhật, ngày 29/4/2001), Một buổi sáng Trang Thế Hy (Sa


Nam, báo Sài Gòn giải phóng online, ngày 12/5/2007), Trang Thế Hy: Tôi chung thuỷ
nhưng hờ hững... (Thuý Nga, báo Tuổi Trẻ online, ngày 11/3/2007), ... và một số bài viết
khác trên các trang web điện tử.
Tóm lại, qua việc tìm hiểu các công trình, các bài viết nghiên cứu về truyện ngắn
Trang Thế Hy, chúng tôi nhận thấy mặc dù mỗi bài viết có cách diễn đạt riêng, đi vào nhiều
khía cạnh khác nhau nhưng đều thống nhất ở những điểm như sau:
- Khẳng định Trang Thế Hy là nhà văn có tài năng, có những tìm tòi sáng tạo để tạo
nên dấu ấn riêng cho truyện ngắn của mình. Bao giờ ông cũng có cố gắng thay đổi ngòi bút
cho kịp bước đi của thời đại.
- Chỉ ra những nét nổi bật của ông về nội dung và nghệ thuật truyện ngắn. Về nội
dung, Trang Thế Hy đã đạt được những thành tựu xuất sắc ở mảng đề tài viết về những vẻ
đẹp bị bỏ quên trong góc hẻo của cuộc đời, về văn hoá, phong tục, cảnh trí, con người…của
vùng đất Nam Bộ. Về nghệ thuật, truyện ngắn của ông có cái độc đáo của lối kể nhẩn nha,
giọng điệu điềm tĩnh, không có những tình huống phức tạp mà dạt dào cảm xúc…
Nhìn chung, các bài nghiên cứu về truyện ngắn Trang Thế Hy trên đây là những tìm
tòi, những khám phá đáng trân trọng. Cho đến thời điểm này chúng tôi vẫn chưa tìm thấy
một chuyên luận về truyện ngắn Trang Thế Hy, những tài liệu tìm được chỉ dừng lại ở bài
nghiên cứu nhỏ. Trong số những vấn đề đã được tiếp cận về sáng tác của Trang Thế Hy thì

Hy (thuộc cả hai giai đoạn sáng tác). Vì nhiều lí do, một số truyện khác của nhà văn đã thất
lạc nên chúng tôi chỉ có thể tìm hiểu 33 truyện ngắn được in trong tuyển tập Truyện ngắn
Trang Thế Hy (Nhà xuất bản Văn hóa Sài Gòn, 2006) và phần tuyển chọn của nhà nghiên
cứu Trần Hữu Tá trong chuyên luận Nhìn lại một chặng đường Văn học (Nhà xuất bản
TP.Hồ Chí Minh, 2000). Tuy thế, trong cuộc gặp gỡ với nhà văn vào tháng 2/2010 vừa qua,
nhà văn Trang Thế Hy đã khẳng định rằng những truyện ngắn in trong tuyển tập Truyện
ngắn Trang Thế Hy có thể được xem là phần tiêu biểu trong sự nghiệp văn chương của ông.
Vì thế, chúng tôi chủ yếu căn cứ vào 33 truyện ngắn này để lí giải các vấn đề đặt ra trong
luận văn.
4. Phương pháp nghiên cứu

Khi tiến hành thực hiện đề tài này, chúng tôi chọn phương pháp nghiên cứu văn học
theo văn hóa học là phương pháp chủ yếu. Đồng thời, chúng tôi sử dụng các phương pháp
khác như: phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp so sánh - lịch sử, phương pháp
thống kê để tiếp cận và bước đầu giải quyết các vấn đề mà đề tài đặt ra. Bên cạnh đó, chúng


tôi còn sử dụng phương pháp liên ngành vì đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh vực văn học nhưng
có liên quan đến một số lĩnh vực khác như văn hóa, lịch sử, xã hội học, nên trong quá trình
thực hiện đề tài chúng tôi cũng sử dụng những thành tựu về phương pháp nghiên cứu của các
ngành khoa học đó.
5. Đóng góp của luận văn

Trong thời gian gần đây, vấn đề sáng tác của Trang Thế Hy bắt đầu xuất hiện với tần
số ngày càng cao trong các bài viết của nghiên cứu, phê bình văn học, trên các trang web báo
điện tử, đặc biệt là những chuyên trang văn học nghệ thuật và các trang web cá nhân hoạt
động trong lĩnh vực này. Ngoài ra còn có một số khoá luận, luận văn của sinh viên, học viên
Cao học chuyên ngành Ngữ Văn đi vào tìm hiểu, khám phá những đặc điểm nội dung và
nghệ thuật trong sáng tác của Trang Thế Hy. Với đề tài này, chúng tôi hi vọng bước đầu đề
cập đến một vấn đề khá mới mẻ và lí thú trong các sáng tác của ông qua cái nhìn văn hoá.

năm 1924 tại xã An Hội ( nay là xã Hữu Định), huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, miền đất
của phong trào Đồng Khởi, một vùng địa linh nhân kiệt với Nữ tướng rừng Dừa - Nguyễn
Thị Định và nhiều danh nhân văn hoá: Nguyễn Đình Chiểu, Võ Trường Toản, Ca Văn
Thỉnh, Lê Anh Xuân… Thời thơ ấu, Trang Thế Hy học trường tiểu học ở huyện nhà, sau lên
học trường Trung học Mỹ Tho… Trong những năm 1942-1943, cuộc sống đã khiến anh
thanh niên Võ Trọng Cảnh rời quê lên Sài Gòn kiếm sống bằng nhiều nghề khác nhau như
làm kiểm vé xe điện, làm thủ kho…Trang Thế Hy bước vào tuổi trưởng thành ngay thời
điểm chín muồi của cách mạng Việt Nam. Yêu nước và sớm giác ngộ cách mạng, sau khi
tham gia giành chính quyền tại Bến Tre, Trang Thế Hy thoát ly gia đình vào chiến khu. Sau
hiệp định Genève năm 1954, ông được phân công ở lại hoạt động hợp pháp ở nội thành Sài
Gòn trên lĩnh vực văn nghệ. Thời gian này, trong khi nhiều người chọn nguyện vọng tập kết
ra Bắc, Võ Trọng Cảnh xin được ở lại bám quê, mai phục đấu tranh chờ ngày thống nhất đất
nước. Cho đến năm 1956, tình hình bắt đầu cam go, cán bộ cách mạng bị địch săn đuổi rất
gắt gao. Lúc bấy giờ, tỉnh có chủ trương đưa những cán bộ bị truy đuổi ráo riết lánh đi, rồi
hoạt động công khai, tạo thế hợp pháp mới. Ông được lệnh đi “điều lắng” và được chọn Sài
Gòn là địa bàn hoạt động mới. Thời gian đầu, ông phải tự xoay sở kiếm sống. Đầu tiên là dạy
kèm trẻ tại tư gia, tiếp đó là sửa bản in ở các nhà xuất bản nhỏ. Nhờ những năm tháng dạy
học mà con người hiếu học, đầy ý chí phấn đấu ấy tiếp tục tự học (vì ông chưa học hết bậc
trung học) và tự học thêm tiếng Pháp. Ông đã tìm đọc, tìm mua nhiều sách cũ bằng tiếng
Pháp để nâng cao vốn ngoại ngữ của mình. Cũng chính từ đây, ông có cơ hội tiếp xúc với
các nền văn học thế giới, “gặp gỡ” được những nhà văn lớn của thế giới như Tshekov,
Gorki, Dostoievski, Hemingway, Lỗ Tấn…Công việc sửa chữa bản in cũng là một nhịp cầu
đầy duyên nợ kết nối ông với văn chương. Ông được đọc nhiều tác phẩm của các tác giả
đương thời và nhận ra được nhiều điều bổ ích. Chính từ đây, sự tự tin của một con người


ham học hỏi, sự quyết tâm của một cán bộ tuyên huấn đã khiến ông nảy sinh ý tưởng: mượn
văn chương để làm công tác tuyên truyền. Ông bắt đầu bén duyên với văn chương nhờ sự
động viên, khuyến khích của các đàn anh trong nghề như Viễn Phương, Sơn Nam, Lý Văn
Sâm….Truyện ngắn đầu tiên của ông đã ra đời và được đăng trên báo Nhân Loại với bút

thường toát lên những bài học nhân sinh, dù rất nhẹ nhàng nhưng có sức lay động sâu xa


những tâm hồn nhạy cảm. Những gì mà ông xây dựng, khám phá đều xuất phát từ trái tim
của một con người Nam Bộ có tình yêu nồng nàn với quê hương xứ sở, và trên hết là tấm
lòng của nhà văn đối với cuộc đời. Cho nên truyện ngắn Trang Thế Hy đến với người đọc
không ồn ào như một số hiện tượng văn học cá biệt, mà rất âm thầm, ý nhị và không biết tự
bao giờ đã len vào trái tim của nhiều độc giả rồi neo lại ở một góc nhỏ.
1.1.2.1 Các giai đoạn sáng tác

Có thể tạm chia quá trình sáng tác của Trang Thế Hy ra làm hai giai đoạn, thể hiện
được khá rõ sự chuyển biến và thay đổi về đặc điểm nội dung, đặc điểm nghệ thuật từ giai
đoạn này sang giai đoạn khác.
Giai đoạn thứ nhất : từ 1956 đến 1975
Cũng như phần lớn các nhà văn yêu nước và cách mạng vùng thành thị miền Nam,
trong thời gian này ông lấy nhiều bút danh khác nhau để tránh sự kìm kẹp và đàn áp của kẻ
thù, đó là các bút danh như: Phạm Võ, Văn Phụng Mỹ, Triều Phong, Vũ Ái, Văn Minh Phẩm,
Trang Thế Hy. Các sáng tác tiêu biểu của nhà văn trong giai đoạn này là: Nắng đẹp miền quê
T
1

ngoại, Anh Thơm râu rồng. Những sáng tác của ông vào giai đoạn này thường sử dụng một
T
1

T
1

1T