Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2012-2013

A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trên tấm bia ghi chép về khoa thi Đình năm 1442 cũng là tấm bia đầu tiên ở
Văn Miếu được dựng năm 1484, Thân Nhân Trung viết: "Hiền tài là nguyên khí
quốc gia”. Thừa kế tinh hoa dân tộc từ ngàn xưa và yêu cầu thực tiễn trong thời
kỳ đổi mới, Đại hội lần thứ VII Đảng cộng sản Việt Nam đã xác định “Giáo
dục và đào tạo phải được xem là quốc sách hàng đầu để phát huy nhân tố con
người, động lực trực tiếp của sự phát triển”.
Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta lại càng phải quan tâm hơn nũa đến sự nghiệp
Giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao trình độ của đội ngũ cán bộ và nhân dân lao
động để họ tham gia hội nhập mà vẫn giữ vững truyền thống văn hoá dân tộc,
đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, làm chủ khoa học tiên tiến. Đại
hội Đảng lần thứ X tiếp tục khẳng định: "Giáo dục và đào tạo cùng với khoa
học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực thúc đẩy công
nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước" ; Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện;
đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý, nội dung, phương pháp dạy và học;
thực hiện "chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa", chấn hưng nền giáo dục Việt
Nam; … .
Xuất phát từ quan điểm chỉ đạo của Đảng về Giáo dục - Đào tạo, thực hiện
chiến lược phát triển giáo dục 2001 - 2010, ngành giáo dục đang tích cực từng
bước đổi mới nội dung chương trình, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới
công tác quản lí giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, nhằm
hoàn thành mục tiêu " Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài".
Với mỗi nhà trường của các cấp học phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi, học
sinh năng khiếu, nâng cao nâng cao chất lượng mũi nhọn là vấn đề rất quan
trọng, là cơ sở tạo nguồn cho các bậc học kế tiếp bồi dưỡng đào tạo nguồn nhân
tài cho đất nước.
Vấn đề đặt ra là Hiệu trưởng trường THCS làm thế nào để tổ chức Bồi dưỡng
học sinh giỏi trên cơ sở nguồn lực hiện có để đạt kết quả cao nhất, tạo động lực
thúc đẩy phong trào thi đua, nâng cao chất lượng dạy và học nói chung và chất

trọng hơn trong bối cảnh hầu hết các trường THCS đều đang co lớp, số học sinh
ngày càng giảm do đó nguồn lực học sinh giỏi, học sinh năng khiếu ngày càng
hiếm; số lượng giáo viên trong đơn vị ít, một số bộ môn không có giáo viên thứ
hai cùng chuyên ngành đào tạo để trao đổi kinh nghiệm, trau dồi kiến thức
chuyên môn và phương pháp.
Vậy tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi như thế nào khi cả thầy và trò đều trong
tình trạng khan hiếm?
Thứ nhất: Nhiệm vụ đặt ra là vấn đề con người (thầy dạy và trò học)
- Tuyển chọn, thành lập đội tuyển.
- Phân công giáo viên giảng dạy
Thứ hai: Xây dựng chương trình kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi
- Chương trình, nội dung, tài liệu bồi dưỡng.
- Thời gian tiến hành bồi dưỡng.
- Địa điểm bồi dưỡng.
- Cơ sở vật chất, thiết bị, đồ dùng dạy học phụv vụ cho hoạt động bồi dưỡng.
Thứ ba: Huy động các lực lượng giáo dục và công tác xã hội hóa hoạt động
bồi dưỡng học sinh giỏi.
- Huy động các nguồn lực.
- Kinh phí cho hoạt động.
- Thi đua khen thưởng.
II. Thực trạng vấn đề bồi dưỡng học sinh giỏi của trường THCS Hoằng Lý
trong ba năm trước năm học 2011-2012.
Trường THCS Hoằng Lý là trường có quy mô nhỏ từ năm học 2008-2009 đến
năm học 2010-2011 thường chỉ có 8 lớp với gần 200 học sinh, có năm chỉ còn 7
Người viết: Lê Ngọc Kiện

- Đơn vị: Trường THCS Hoằng Lý

2


8
5
15
29

Ba
7
3
7
15

Nhì Nhất
1
7
3
6
2
13
5

Tổng
16
20
30
64

0
2
1
2


Người viết: Lê Ngọc Kiện

- Đơn vị: Trường THCS Hoằng Lý

3


Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2012-2013

Bước 2: Lập danh sách học sinh dự tuyển trên cơ sở kết quả học tập những
năm trước đó (Tham khảo qua học bạ cấp 1 và giáo viên tiểu học đối với khối 6,
tham khảo học bạ THCS và giáo viên trung học cơ sở dạy năm học trước đối với
các khối 7,8,9) kết quả học tập hiện tại, ý kiến của giáo viên trực tiếp tham gia
giảng dạy và ý kiến của các đồng chí được nhà trường cử tham gia dạy các đội
tuyển.
Bước 3: Tổ chức thi tuyển truyền thống theo đề của nhà trường để thành lập
danh sách chính thức cho các đội tuyển.
Danh sách các đội tuyển học sinh giỏi khối 9 chính thức được hoàn thành trước
tháng 15/9, danh sách các đội tuyển các môn khác như giải Toán, Tiếng Anh trên
mạng và khối 6,7,8 thành lập ngay đầu tháng 10 của năm học và được bàn giao
cho các đồng chí tham gia giảng dạy cho đến khi kì thi học sinh giỏi kết thúc, sau
đó tiếp tục bồi dưỡng để tạo nguồn cho năm học tới..
b. Xây dựng đội ngũ giáo viên, xây dựng “chương trình khung”.
Các tổ chuyên môn hàng năm giới thiệu cho hiệu trưởng danh sách giáo viên
tham gia dạy các đội tuyển để từ đó làm cơ sở cho việc quyết định cử các đồng
chí dạy bồi dưỡng.
Đầu năm học Ban giám hiệu giao cho các đồng chí tổ trưởng chuyên môn và
các đồng chí giáo viên cốt cán các bộ môn có trách nhiệm soạn thảo kế hoạch và
chương trình giảng dạy bồi dưỡng học sinh giỏi đồng thời chỉ ra được tài liệu

a. Tăng cường nâng cao nhận thức cho các cấp quản lý , giáo viên và cha
mẹ học sinh về việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi.
Người quản lý cần nắm vững và làm cho giáo viên và phụ huynh học sinh hiểu
đúng về chính sách nhân tài của Đảng, hệ thống các văn bản về công tác bồi
dưỡng học sinh giỏi của Đảng, Nhà nước, Bộ và các cơ quan hữu quan.
Ngoài ra còn nắm được các giai đoạn phát triển của năng khiếu, tài năng cũng
như các đặc trưng của người có năng khiếu, đặc điểm tâm sinh lý của học sinh
giỏi, học sinh năng khiếu, nhận thức được vị trí, vai trò trách nhiệm của mình để
có phương pháp bồi dưỡng, định hướng cho học sinh phát triển tự nhiên, toàn
diện.
Quán triệt hệ thống văn bản, các chính sách của Đảng và nhà nước cũng như
những cơ sở lý luận của công tác tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi “ Bồi dưỡng
nhân tài” cho giáo viên, cho phụ huynh học sinh (trong kì họp phụ huynh đầu
năm học, kì họp riêng giữa Ban giám hiệu, giáo viên dạy đội tuyển và các phụ
huynh có con trong các đội tuyển)
- Thường xuyên liên hệ với cha mẹ học sinh giỏi để học trao đổi kinh nghiệm
chăm lo dạy bảo con em trong thời gian học ở nhà, đồng thời tạo được mối quan
hệ tốt giữa nhà trường - gia đình - xã hội.
- Phát động phong trào tự học, tự bồi dưỡng tìm hiểu nâng cao nhận thức về
công tác bồi dưỡng học sinh giỏi và coi đó là một trong những tiêu chí để đánh
giá xếp loại giáo viên, cán bộ quản lý.
b. Xây dựng đội ngũ giáo viên dạy giỏi.
Hiệu trưởng thông qua các đợt thao giảng giáo viên giỏi các cấp để phát hiện và
bồi dưỡng giáo viên giỏi cho các bộ môn. Tổ chức viết sáng kiến kinh nghiệm và
làm đồ dùng dạy học để giáo viên có đủ điều kiện thể hiện tài năng của mình và
cũng là dịp trao đổi và học hỏi lẫn nhau. (do mới về nhận công tác nên cơ sở thực
hiện điều này là dựa vào bảng thống kê giáo viên đạt giáo viên có giờ dạy giỏi,
giáo viên có SKKN từ cấp huyện trở lên trong ba năm học gần nhất)
Tuyển chọn và phân công giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi là việc quan trọng
trong việc tổ chức của người hiệu trưởng. Để đảm bảo tính khách quan và khoa

Phân công giáo viên không cố định có sự luân phiên. Nếu như phân công giúp
cho giáo viên có điều kiện đi sâu, nắm chắc kiến thức, tích lũy kinh nghiệm, bồi
dưỡng học sinh giỏi ở một số khối lớp nhất định thì cách phân công luân phiên
lại giúp cho giáo viên có điều kiện nắm hệ thống kiến thức đầy đủ, từ đó có
những cách chuyển tải nội dung kiến thức cho học sinh có hệ thống, có hiệu quả.
Cách này còn có ý nghĩa dự trữ kế cận, sắp xếp nhân lực cho các trường hợp ốm
đau đột xuất hoặc đi công tác.
Cách 4: Tổ chức hội thảo các chuyên đề bồi dưỡng học sinh giỏi của từng bộ
môn theo một chương, một chủ đề nhất định từ đó giúp mỗi giáo viên nâng cao
trình độ, phương pháp dạy. Mời giáo viên có kinh nghiệm ở các trường bạn về
nói chuyện, phổ biến kinh nghiệm.
c. Tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi.
Đối với học sinh:
Trong quá trình bồi dưỡng phải thực hiện được học sinh chủ động tìm, hiểu,
tiếp thu kiến thức. Giáo viên khuyến khích học sinh suy nghĩ và phát triển lòng tự
tin, lòng say mê khoa học.
- Khích lệ học sinh đặt câu hỏi.
- Lắng nghe và đáp lại các câu hỏi và câu trả lời của học sinh.
- Tổ chức các cuộc thảo luận trong các nhóm.
- Tạo nên những tấm gương tốt cho học sinh noi theo.
- Động viên học sinh luôn hoàn thành xuất sắc các công việc hàng ngày.
Người viết: Lê Ngọc Kiện

- Đơn vị: Trường THCS Hoằng Lý

6


Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2012-2013


- Dựa vào định hướng nội dung bồi dưỡng học sinh giỏi của Sở Giáo dục và
Đào tạo, phòng Giáo dục và Đào tạo từ đó chọn tài liệu xây dựng chương trình .
- Chương trình cần qua hội thảo lấy ý kiến của đông đảo giáo viên trong trường
để điều chỉnh nội dung và hoàn chỉnh chương trình.
- Sau mỗi kì thi nên tổ chức đúc rút kinh nghiệm cho công tác bồi dưỡng học
sinh giỏi ngày càng đạt kết quả cao.
Đối với công tác tổ chức giờ dạy trên lớp nên thực hiện theo các bước sau:

Người viết: Lê Ngọc Kiện

- Đơn vị: Trường THCS Hoằng Lý

7


Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2012-2013

Bước 1 : Kiểm tra và tự nhận xét kết quả các bài tập về nhà. Cho học sinh nhắc
lại nội dung, kiến thức và kỹ năng đã được bồi dưỡng ở tiết trước.
Bước 2: Hệ thống hóa và mở rộng kiến thức thông qua hoạt động làm bài tập.
Bước 3: Nâng cao kiến thức cần bồi dưỡng cho học sinh, giáo viên đưa ra bài
tập theo mức độ nâng cao.
Bước 4: HS nhận xét, khái quát hóa rút ra nội dung cần ghi nhớ, giáo viên giao
bài tập về nhà và hướng dẫn học sinh tự nghiên cứu ở nhà.
Đối với công tác kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm:
Sau mỗi phần lớn hoặc mỗi chuyên đề giáo viên cần cho học sinh làm bài kiểm
tra và phải chấm, chữa kỹ, từ đó nắm được kết quả lĩnh hội kiến thức và vận
dụng kiến thức của học sinh cũng như cách trình bày một bài kiểm tra và các
đồng chí giáo viên giảng dạy báo cáo kết quả trực tiếp kiểm tra định kì với hiệu
trưởng. Phải có nhận xét đánh giá kết quả học tập của từng học sinh, từ đó có căn



Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2012-2013

Ví dụ: Năm học 2012-2013 thi tiếng Anh trên mạng có nội dung nghe, ngay từ
đầu năm nhà trường đã mua 10 bộ tai nghe cho học sinh dự thi vòng tự luyện.
e. Công tác kiểm tra đánh giá và thi đua khen thưởng
Công tác kiểm tra đánh giá và thi đua khen thưởng có động lực thúc đẩy chất
lượng dạy học. Đối với những giáo viên giỏi có học sinh giỏi cần có các hình
thức động viên về vật chất và tinh thần. Động viên học sinh giỏi trước khi đi thi,
tổ chức lễ tuyên dương khen thưởng khi học sinh đạt giải và giáo viên dạy bồi
dưỡng trước nhà trường và phụ huynh học sinh, tạo được bầu không khí thi đua
sôi nổi và sự phấn đấu của giáo viên cũng như sự chăm lo của phụ huynh với con
em mình.
Hiệu trưởng huy động sự hảo tâm đóng góp nguồn kinh phí hỗ trợ cho giáo
viên dạy đội tuyển, học sinh tham dự kì thi học sinh giỏi.
Hiệu trưởng có chính sách khen thưởng cho giáo viên trên cơ sở thứ hạng của
đội tuyển đó.
IV. Kiểm nghiệm
Kết quả các kì thi học sinh giỏi trong 2 năm học vừa qua của trường THCS
Hoằng Lý như sau:
1. Năm học năm học 2011-2012 :
- Tổng số học sinh đạt giải cấp huyện trở lên: 30 em. So với học sinh toàn
trường đạt tỉ lệ: 16,2%.
- Tổng số lượt học sinh tham dự các kì thi cấp huyện là 76, trong đó đạt giải 51
đạt tỉ lệ 67,1%.
- Tổng số lượt học sinh tham dự các kì thi cấp tỉnh là 10, trong đó đạt giải 2 đạt
tỉ lệ 20%.
Bảng kê tổng số giải đạt được:
Số giải đạt

3
8
10
6
5
58

Bảng kê chất lượng giải:
Người viết: Lê Ngọc Kiện

- Đơn vị: Trường THCS Hoằng Lý

9


Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2012-2013

Giải
Kì thi, Môn thi
Nhất
Văn hóa khối 9
Văn hóa khối 6,7,8
1
MTBT
Tiếng Anh trên mạng
Giải toán trên mạng
Thể dục thể thao
Vở sạch chữ đẹp
Tổng số:
1


KK
2

2

Bảng kê xếp hạng toàn đoàn:
Giải
Kì thi, Môn thi
Văn hóa khối 9
Văn hóa khối 6,7,8
MTBT
Tiếng Anh trên mạng
Giải toán trên mạng
Thể dục thể thao
Vở sạch chữ đẹp

Xếp thứ

Ghi chú

11
15
11
10
4
35

Tăng 12 bậc so với năm học 2010-2011



%
27.1
41.6

Người viết: Lê Ngọc Kiện

Sl
1
72

%
0.5
38.9

Yếu
Sl
0
2

%
0
1.1

Kém
Sl

%

0

Giao lưu Tiếng Anh
0
Vở sạch chữ đẹp
0
Tổng số:
3

Cấp T. phố

Tổng số

8
3
2
6
0
0
4
24

Ghi chú

13
3
2
8
0
0
2
27

4

1
9

3
11

Nhất

Cấp tỉnh
Nhì Ba
1
1

1

KK

1

1

1

Bảng kê xếp hạng toàn đoàn:
Giải
Kì thi, Môn thi
Văn hóa khối 9
MTBT

33/38
17/37

Một số môn thi xếp thứ hạng cao là:
Môn Vật lý khối 9 – Xếp thứ 2/37, trong đó có 2 giải Nhì.
Môn Toán khối 9 – xếp thứ 4/37, trong đó có 1 giải Ba.
Môn Sinh học khối 9 –xếp thứ 7/37, trong đó có 1 giải Ba.
Kết quả học sinh giỏi có tác dụng thúc đẩy nâng cao chất lượng 2 mặt giáo
dục.
- Bảng kê chất lượng hai mặt giáo dục:
Xếp loại
Hạnh kiểm
Học lực

Giỏi – Tốt
Sl
146
37

%
80.2
20.3

Khá
Sl
34
76

Trung bình


Xét trong 2 năm học vừa qua:
a) Về số lượng giải năm học 2012-2013 giảm so năm học 2011-2012 do các
nguyên nhân sau:
- Số đội tuyển giảm (Các môn văn hóa khi còn ở Hoằng Hóa tổ chức thi cả 4
khối, ở T.P Thanh Hóa chi thi ở khối 9, năm học 2011-2012 còn có thành tích
môn thể dục).
- Môn Tiếng Anh mặt bằng chất lượng ở T.P Thanh Hóa tốt hơn huyện Hoằng
Hóa (Cụ thể: Với mức điểm 850 điểm thi tiếng Anh trên mạng khối 7 ở Hoằng
Hóa đã có giải còn ở T.P Thanh Hóa thì không có giải).
- Giáo viên chính ban không đủ mức tối thiểu 1 giáo viên/ môn (môn Hóa
học, môn Lịch sử năm học 2012-2013 không có giáo viên chính ban).
b) Về chất lượng giải năm học 2012-2013 nâng cao hơn so với năm 20112012 cả ở cấp Thành phố và cấp Tỉnh.
(Cụ thể: Môn Vật lý, môn Toán, môn Sinh học khối 9 đều nâng bậc; Giải cấp
Tỉnh cũng nâng bậc).
Trên đây là một số kết kết quả đạt tuy còn khiêm tốn so với nhiều trường
THCS của thành phố Thanh Hóa, các huyện khác song so với trường THCS
Hoằng Lý của ba năm học trước có thể thấy có sự tiến bộ vượt bậc cả về số
Người viết: Lê Ngọc Kiện

- Đơn vị: Trường THCS Hoằng Lý

12


Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2012-2013

lượng lẫn chất lượng, tạo nền tảng cho công tác bồi dưỡng học sinh giỏi trong
những năm tiếp theo.
C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
Kết luận:


- Đơn vị: Trường THCS Hoằng Lý

13