ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

GIÁP VĂN THẮNG

BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI
CỦA NGƯỜI BỊ TẠM GIỮ, BỊ CAN LÀ NGƯỜI CHƯA
THÀNH NIÊN TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN
HÌNH SỰ

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

GIÁP VĂN THẮNG

BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI
CỦA NGƯỜI BỊ TẠM GIỮ, BỊ CAN LÀ NGƯỜI CHƯA
THÀNH NIÊN TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN
HÌNH SỰ
Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS. CHU THỊ TRANG VÂN



CHƯA THÀNH NIÊN TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRAError! Bookmark no
1.1.

KHÁI NIỆM QUYỀN CON NGƯỜI CỦA NGƯỜI BỊ TẠM
GIỮ, BỊ CAN LÀ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN TRONG
GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰError! Bookmark not defined.

1.1.1. Khái quát về giai đoạn điều tra trong tố tụng hình sựError! Bookmark not defin
1.1.2. Khái niệm và đặc điểm quyền con người của người bị tạm giữ, bị

can là người chưa thành niên trong giai đoạn điều traError! Bookmark not defi
1.2.

BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI CỦA NGƯỜI BỊ TẠM
GIỮ, BỊ CAN LÀ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN TRONG
GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA ................... Error! Bookmark not defined.

1.2.1. Khái niệm bảo đảm quyền con người của người bị tạm giữ, bị

can là người chưa thành niên trong giai đoạn điều traError! Bookmark not defi
1.2.2. Nội dung bảo đảm quyền con người của người bị tạm giữ, bị can

là người chưa thành niên trong giai đoạn điều traError! Bookmark not defined
1.3.

BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI CỦA NGƯỜI CHƯA
THÀNH NIÊN Ở MỘT SỐ NƯỚC ... Error! Bookmark not defined.



GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA ................. Error! Bookmark not defined.
3.1.

QUAN ĐIỂM VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐẢM BẢO QUYỀN
CON NGƯỜI CỦA NGƯỜI BỊ TẠM GIỮ, BỊ CAN LÀ NGƯỜI
CHƯA THÀNH NIÊN TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRAError! Bookmark not

3.1.1. Quan điểm quốc tế về bảo đảm quyền của người chưa thành niên
trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự Error! Bookmark not defined.


3.1.2. Quan điểm cuả Đảng, Nhà Nước về bảo đảm quyền con người

của người chưa thành niên trong giai đoạn điều traError! Bookmark not define
3.2.

KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ ĐẢM BẢO
QUYỀN CON NGƯỜI CỦA NGƯỜI BỊ TẠM GIỮ, BỊ CAN LÀ

NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRAError! Bookma
3.2.1. Bổ sung những vấn đề mang tính nguyên tắcError! Bookmark not defined.
3.2.2. Sửa đổi các quy định về đảm bảo quyền con người của người
chưa thành niên trong giai đoạn điều traError! Bookmark not defined.
3.3.

GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG ĐẢM BẢO
QUYỀN CON NGƯỜI CỦA NGƯỜI BỊ TẠM GIỮ, BỊ CAN LÀ

NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRAError! Bookma
3.3.1. Các giải pháp hoàn thiện tổ chức và hoạt động của các cơ quan


Người chưa thành niên

NCTNPT:

Người chưa thành niên phạm tội

TANDTC:

Tòa án nhân dân tối cao

TTHS:

Tố tụng hình sự

VKS:

Viện kiểm sát

VKSND:

Viện kiểm sát nhân dân

VKSNDTC:

Viện kiểm sát nhân dân tối cao

XHCN:

Xã hội chủ nghĩa

Bookmark
not
defined.


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Quyền con người là thành quả phát triển lâu dài của lịch sử xã hội loài
người, là một trong những giá trị tinh thần quý báu và cao cả nhất của nền văn
minh nhân loại trong thời đại hiện nay

. Ở Việt Nam , bảo đảm quyền con

người đã được Đảng và Nhà nước ta quan tâm, chú trọng. Điều này được thể
hiê ̣n ở thành quả v ề xây dựng lý luận về bảo vệ quyền con người cũng như
thực tiễn bảo đảm quyền con người.
Đối tượng người chưa thành niên (nói chung) và trẻ em (nói riêng), bộ
phận chiếm tỷ lệ khá lớn, là những chủ thể đặc biệt, có những đặc điểm riêng
về tâm sinh lý và sự phát triển, do chưa biết cách tự bảo vệ mình khi đứng
trước những sự kiện pháp lý có liên quan, nên cần phải có những bảo đảm
pháp lý đầy đủ, cần thiết và đáp ứng phù hợp. Nhận thức được tầm quan trọng
này, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều hoạt động thiết
thực nhằm thúc đẩy việc bảo vệ trẻ em và người chưa thành niên.
Liên quan đến lĩnh vực tư pháp hình sự, trong thời gian qua, NCTNPT
đang có xu hướng gia tăng về số lượng và mức độ nguy hiểm của hành vi,
theo VKSND tối cao "tỷ lệ tội phạm vị thành niên bị VKSND truy tố đã tăng
lên; tỷ lệ tăng bình quân 10% hàng năm". Do đó, khi phải đối mặt với những
sự kiện pháp lý, NCTN cần một sự bảo đảm vững chắc và hữu hiệu từ phía
những quy định của pháp luật TTHS. Yêu cầu này đòi hỏi, bên cạnh các biện
pháp nhằm bảo đảm và bảo vệ NCTN trong xã hội, thì Nhà nước, các cơ quan

quyền con người nói chung gồm có: Sách chuyên khảo “Quyền con người Tiếp cận đa ngành và liên ngành luật học” - GS.TS Võ Khánh Vinh chủ biên,
Nxb KHXH, Hà Nội, 2010 (3 tập, 1010 tr), “Quyền con người” (Giáo trình
giảng dạy sau đại học) - GS.TS. Võ Khánh Vinh chủ biên, Nxb KHXH 2011
(487 tr), Sách chuyên khảo: “Cơ chế bảo đảm và bảo vệ Quyền con người” GS.TS. Võ Khánh Vinh chủ biên, Nxb KHXH 2011 (431 tr), Giáo trình “Lý

2


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
I. Tài liệu tiếng Việt
1. Bergeron, Julie (2003), Những mô hình tốt về tư pháp người chưa thành
niên ở khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, Unicef eapro.
2.

Vũ Ngọc Bình (1996), Tư pháp với người chưa thành niên và quyền trẻ
em, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

3.

Bộ Chính trị (2002), Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 về Một
số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp thời gian tới, Hà Nội.

4.

Bộ Chính trị (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 về Chiến
lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010,
định hướng đến năm 2020, Hà Nội.

5.


chức tại VKSND tối cao, Hà Nội.
3


11. Nguyễn Đăng Dung (2000), Sự phát triển của quyền con người trong
lịch sử lập hiến Việt Nam, trong cuốn chuyên khảo “Quyền con người,
quyền công dân”, Trung tâm Nghiên cứu quyền con người, Học viện
Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
12. Đại hội đồng Liên Hợp quốc (1985), Bản Quy tắc về các chuẩn mực tối
thiểu của Liên hợp quốc về quản lý tư pháp người chưa thành niên (Quy
tắc Bắc Kinh) được thông qua theo Nghị quyết ngày 29/11/1985.
13. Đại Hội đồng Liên Hợp quốc (1989), Công ước của Liên Hợp quốc về
quyền trẻ em thông qua ngày 20/11/1989 theo Nghị quyết số 44/25 có
hiệu lực ngày 02/9/1990.
14. Đại hội đồng Liên Hợp quốc (1990), Bản quy tắc của Liên Hợp quốc về
bảo vệ người chưa thành niên bị tước đoạt tự do (JDLs) được thông qua
theo Nghị quyết ngày 14/ 12/1990.
15. Đại hội đồng Liên Hợp quốc (1990), Hướng dẫn của Liên hợp quốc về
phòng ngừa tình trạng phạm tội của người chưa thành niên (Hướng dẫn
Riyadh) được thông qua theo Nghị quyết ngày 14/12/1990.
16. Nguyễn Văn Động (2004), Các quyền Hiến định về xã hội của công dân
Việt Nam hiện nay, Nxb Tư pháp, Hà Nội.
17. Trần Ngọc Đường (2004), Quyền con người, quyền công dân trong nhà
nước pháp quyền XHCN Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
18. Phạm Hồng Hải (2004), Bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
19. Nguyễn Quang Hiền (2009), Bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự
Việt Nam, Luận án tiến sĩ Luật học, Viện Nhà nước và Pháp luật, Hà Nội.
20. Tuấn Hiên (2001), “Lại vấn đề tuổi trong vụ án hình sự”, Báo Pháp luật
TP. Hồ Chí Minh, (531), tr.6.

32. Quốc hội (2009), Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam năm 1999 (sửa đổi,
bổ sung năm 2009), Hà Nội.
33. RADDA BARNEN (1999), Báo cáo lượng giá dự án tư pháp NCTN.
34. TAND và UNICEF (2007), Thủ tục điều tra và xét xử liên quan đến trẻ
em và NCTN: Đánh giá về các thủ tục nhạy cảm đối với trẻ em, Hà Nội.

5


35. Trần Quang Tiệp (2004), Bảo vệ quyền con người trong luật hình sự và
tố tụng hình sự ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
36. Tòa án nhân dân tối cao (1976), Sách đã dấn, Hà Nội.
37. Tòa án nhân dân tối cao (1976), Tuyển tập văn bản về hình sự, Hà Nội.
38. Nguyễn Văn Thành, Vũ Trinh, Trần Hựu (1994), Hoàng Việt luật lệ,
Nxb Văn hóa - Thông tin, Hà Nội.
39. Đỗ Thị Thơm (2003), Hoàn thiện pháp luật về quyền trẻ em Việt Nam hiện
nay, Luận văn thạc sỹ Luật học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
40. Trung tâm Nghiên cứu quyền con người (2000), Quyền trẻ em, Sách
chuyên đề nghiên cứu và giảng dạy và thực hiện quyền trẻ em, Hà Nội.
41. Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2014), Thống kê tư pháp đối với bị can,
bị cáo là NCTN trong 5 năm 2010 – 2014, Hà Nội.
42. Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ
Tư pháp (2011), Thông tư liên tịch số 01/2011/TTLT-VKSTC-TANDTCBCA-BTP-BLĐTBXH về việc Hướng dẫn thi hành một số quy định đối
với người tham gia tố tụng hình sự là người chưa thành niên, Hà Nội.
43. Viện khoa học pháp lý- Bộ Tư pháp (2004), “Nghiên cứu, đánh giá, phân
tích tình hình NCTN vi phạm pháp luật và hệ thống xử lý tại Việt Nam”,
Báo cáo tổng hợp đề tài, tr.107, Hà Nội.
44. Viện Ngôn ngữ học (2002), Từ điển Tiếng Việt, tr.38, Nxb Đà Nẵng, Đà Nẵng.
45. Viện Sử học (1994), Quốc triều hình luật, tr.41, Nxb Chính trị quốc gia,
Hà Nội.

57. Act establishing the family courts and juvenile stages BE 2534 (1991) of
the Kingdom of Thailand.
58. Act on Liability for Juvenile Behavior illegal and Justice and
amendments to certain Acts Juvenile (Juvenile Justice) - Czech Republic.
59. An act establishing a comprehensive Juvennile justice and welfare system,
creating the juvenile justice and welfare council under the department of
justice, approppiating funds therefor and for other purposes.

7