ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

TRẦN THANH PHONG

THI HÀNH HÌNH PHẠT TÙ
TRONG PHÁP LUẬT VIỆT NAM
(Trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn tỉnh Vĩnh Long)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

TRẦN THANH PHONG

THI HÀNH HÌNH PHẠT TÙ
TRONG PHÁP LUẬT VIỆT NAM
(Trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn tỉnh Vĩnh Long)
Chuyên ngành : Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số

: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC



Chương 1:

1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THI HÀNH HÌNH

8

PHẠT TÙ TRONG PHÁP LUẬT THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ
VIỆT NAM

1.1.

Khái niệm, ý nghĩa vai trò, đặc điểm và phân loại của thi

8

hành hình phạt tù
1.1.1. Khái niệm thi hành hình phạt tù

8

1.1.2. Ý nghĩa của việc thi hành hình phạt tù

10

1.1.3. Vai trò của thi hành hình phạt tù

12


PHÁP LUẬT THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ VIỆT NAM

2.1.

Các quy định thi hành hình phạt tù từ sau Cách mạng tháng 8

29

đến pháp điển hóa lần thứ nhất - Bộ luật tố tụng hình sự Việt
Nam năm 1988
2.2.

Các quy định của pháp luật về thi hành hình phạt tù từ khi
ban hành Bộ luật tố tụng hình sự năm 1988 đến nay

4

33


2.2.1. Các quy định của pháp luật về thi hành án phạt tù từ khi ban

33

hành Bộ luật tố tụng hình sự 1988 đến trước khi ban hành
Luật thi hành án hình sự năm 2010
2.2.2. Sự cần thiết ban hành Luật thi hành án hình sự năm 2010
2.3.

Luật thi hành án hình sự năm 2010


59

hành hình phạt tù ở tỉnh Vĩnh Long hiện nay
3.3.

Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả công tác thi hành hình

70

phạt tù trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long
Các giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành hình phạt tù

71

3.4.1. Hoàn thiện những quy định của pháp luật thi hành hình phạt

71

3.4.

tù trên cơ sở nghiên cứu, vận dụng kinh nghiệm của các nước
3.4.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thi hành hình phạt

76

tù tại địa bàn tỉnh Vĩnh Long
KẾT LUẬN

91


6


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Theo pháp luật hình sự Việt Nam, thi hành hình phạt tù là một biện
pháp cưỡng chế của Nhà nước do Tòa án áp dụng đối với người phạm tội theo
một trình tự, thủ tục luật định để tước hoặc hạn chế một số quyền hay lợi ích
đối với người bị kết án.
Thi hành hình phạt nói chung và thi hành hình phạt tù có mục đích
chung là giáo dục, cải tạo người bị kết án trở thành người có ích cho xã hội,
có ý thức tuân thủ theo pháp luật và các quy tắc của cuộc sống xã hội, phòng
ngừa họ phạm tội mới và ngăn ngừa người khác phạm tội (thông qua tính răn
đe và phòng ngừa chung). Hình phạt còn có mục đích giáo dục mọi người tôn
trọng pháp luật, tích cực đấu tranh phòng và chống tội phạm. Thi hành hình
phạt tù là một vấn đề quan trọng thể hiện quan điểm, đường lối, chính sách
của Đảng, pháp luật của Nhà nước đối với công tác cải tạo và giáo dục những
người phạm tội. Thi hành hình phạt tù ngoài việc đề cao tính nghiêm minh
của pháp luật, pháp chế xã hội chủ nghĩa thì còn có ý nghĩa quan trọng trong
việc giáo dục, cải tạo phạm nhân, giúp họ sửa chữa lỗi lầm, xây dựng ý thức
tuân thủ pháp luật và các chuẩn mực của đời sống xã hội, giúp họ hoàn lương
và hòa nhập trở lại với cộng đồng. Nói chung thi hành hình phạt tù ở nước ta
luôn quán triệt quan điểm: "Kết hợp giữa trừng phạt và cải tạo", trong đó công
tác giáo dục và cải tạo được đặt lên hàng đầu nhằm giúp người bị phạt tù có
sự thay đổi về nhận thức pháp luật và tự điều chỉnh hành vi của mình cho phù
hợp với các chuẩn mực của đời sống xã hội.
Nghiên cứu thi hành hình phạt tù gắn liền với nhu cầu hoàn thiện hệ
thống pháp luật hình sự, pháp luật tố tụng hình sự và pháp luật thi hành án
hình sự trong quá trình cải cách tư pháp, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tư

phạt như: Trịnh Quốc Toản, Các hình phạt bổ sung trong luật hình sự Việt
Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011. Bên cạnh đó, về giáo trình, sách
chuyên khảo, bình luận có các công trình sau: GS.TSKH. Lê Văn Cảm, Chương

8


thứ bảy - Hình phạt và biện pháp tư pháp, Sách chuyên khảo Sau đại học:
Những vấn đề cơ bản trong khoa học luật hình sự (Phần chung), Nxb Đại học
Quốc gia Hà Nội, 2005; GS.TS. Nguyễn Ngọc Hòa (chủ biên), Trách nhiệm
hình sự và hình phạt, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2001; Viện Nhà nước
và Pháp luật, Tội phạm học, luật hình sự và luật tố tụng hình sự Việt Nam,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1994; Viện Nhà nước và Pháp luật, Những
vấn đề lý luận của việc đổi mới pháp luật hình sự trong giai đoạn hiện nay,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1994; Viện Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp,
Hình phạt trong luật hình sự Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995;
TS. Đặng Quang Phương (Chủ nhiệm đề tài), Cơ sở lý luận và thực tiễn nâng
cao hiệu quả của các biện pháp tư pháp và các hình phạt không phải là tù và
tử hình, Hà Nội, 1996; v.v...
Ngoài ra, một số tác giả cũng đã công bố những bài báo khoa học có đề
cập đến hình phạt như: GS.TSKH Lê Văn Cảm, Hình phạt và các biện pháp
tư pháp trong luật hình sự Việt Nam, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 8/2000;
Một số vấn đề cơ bản về hình phạt, Tạp chí Công an nhân dân, số 5/2001 và
Hình phạt và hệ thống hình phạt, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 7/2007 "Hình
phạt trong luật hình sự Việt Nam" của tập thể tác giả Viện nghiên cứu Khoa
học pháp lý, Bộ Tư pháp, Nxb Chính trị quốc gia, 1995; "Tội phạm học, luật
hình sự và tố tụng hình sự " của tập thể tác giả do GS, TSKH Đào Trí Úc chủ
biên, Nxb Chính trị quốc gia, 1995; Luận án tiến sĩ Luật học: "Các hình phạt
chính trong luật hình sự Việt Nam" của Nguyễn Sơn, Viện Nghiên cứu Nhà
nước và Pháp luật, Hà Nội, 2002; và nhiều bài viết, các tạp chí chuyên ngành

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Từ mục đích nghiên cứu nêu trên, luận văn có những nhiệm vụ chủ
yếu sau:
Bằng cách tiếp cận tổng thể từ cái chung nhất đến cái cụ thể nhất, đi từ
lý luận đến thực tiễn xét xử, thi hành hình phạt tù để làm rõ cơ sở lý luận, bản
chất pháp lý của thi hành hình phạt tù.

10


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Ngọc Anh (Chủ biên), Công Phương Vũ, Nguyễn Thị Thu Hương
(2012), Bình luận Luật thi hành án hình sự năm 2010, Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội.
2. Bộ Công an - Tòa án nhân dân tối cao - Viện kiểm sát nhân dân tối cao Bộ Quốc phòng - Bộ Y tế (2006), Thông tư liên tịch số 02/2006/TTLTBCA-BQP-BYT-TANDTC-VKSNDTC ngày 18/5/2006 hướng dẫn thi hành
một số quy định của pháp luật về tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù đối
với người đang chấp hành hình phạt tù bị bệnh nặng, Hà Nội.
3. Bộ Tư pháp (1957), Tập luật lệ về tư pháp, Hà Nội.
4. Bộ Tư pháp (2009), Quản lý thi hành án các mô hình và kinh nghiệm
quốc tế, Tài liệu Hội thảo khoa học, tổ chức ngày 28 và 29/5/2009 tại Hà
Nội, Hà Nội.
5. Lê Cảm (1999), Hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam trong giai đoạn
xây dựng nhà nước pháp quyền, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
6. Lê Cảm (1999), Các nghiên cứu chuyên khảo về Phần chung luật hình sự,
tập I, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
7. Lê Cảm (2005), Những vấn đề cơ bản trong khoa học luật hình sự (phần
chung), (Sách chuyên khảo sau đại học), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội,
Hà Nội.
8. Lê Cảm (2009), Hệ thống tư pháp hình sự trong giai đoạn Nhà nước pháp
quyền, (Sách chuyên khảo sau đại học), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.

21. Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02/6/2005
của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội.
22. Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
23. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
24. Vũ Trọng Hách (2006), Hoàn thiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực thi
hành án hình sự, Nxb Tư pháp, Hà Nội.

12


25. Nguyễn Ngọc Hòa (1991), Tội phạm trong luật hình sự Việt Nam, Nxb Công
an nhân dân, Hà Nội.
26. Trần Minh Hưởng (Chủ biên) (2014), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự
(đã được sửa đổi bổ sung), Nxb Hồng Đức, Hà Nội.
27. Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2003), Giáo trình Luật hình sự
Việt Nam (phần chung), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
28. Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2006), Giáo trình Luật tố tụng
hình sự Việt Nam, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
29. Quốc hội (1985), Bộ luật hình sự, Hà Nội.
30. Quốc hội (1988), Bộ luật tố tụng hình sự, Hà Nội.
31. Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội.
32. Quốc hội (1999), Bộ luật hình sự, Hà Nội.
33. Quốc hội (2003), Bộ luật tố tụng hình sự, Hà Nội.
34. Quốc hội (2009), Bộ luật hình sự (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội.
35. Quốc hội (2010), Luật thi hành án hình sự, Hà Nội.
36. Quốc hội (2013), Hiến pháp, Hà Nội.
37. Hoàng Thị Minh Sơn (Chủ biên) (2009), Giáo trình Luật tố tụng hình sự,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.

liệu dịch tham khảo), Hà Nội.
50. Viện Khoa học kiểm sát (2002), Luật điều tra và tố tụng hình sự Vương
Quốc Anh, (Tài liệu dịch tham khảo), Hà Nội.
51. Viện Khoa học kiểm sát (2007), Tài liệu hội thảo hệ thống quản lý thi
hành án dân sự và hình sự ở Trung Quốc, (Tài liệu dịch tham khảo), Hà Nội.
52. Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2012), Thực tiễn thi hành Bộ luật tố tụng
hình sự năm 2003, Tài liệu Hội thảo khoa học, tổ chức ngày 14/8/2012 tại
Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh.
53. Viện Nghiên cứu Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp (1999), Bình luận khoa
học Bộ luật hình sự, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
54. Trịnh Tiến Việt (2003) Pháp luật hình sự và thực tiễn áp dụng, Nxb Giao
thông vận tải, Hà Nội.

14


55. Trịnh Tiến Việt (2012), Hoàn thiện các quy định của phần chung Bộ luật
hình sự trước yêu cầu mới của đất nước, (Sách chuyên khảo), Nxb Chính
trị quốc gia, Hà Nội.
56. Trịnh Tiến Việt (2013), Pháp luật Việt Nam về miễn trách nhiệm hình sự
và thực tiễn áp dụng, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
57. Trịnh Tiến Việt (2013), Tội phạm và trách nhiệm hình sự, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
58. Võ Khánh Vinh (1994), Nguyên tắc công bằng trong luật hình sự Việt
Nam, Nxb Công an nhân dân Hà Nội.
59. Võ Khánh Vinh (Chủ biên) (2004), Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng
hình sự năm 2003, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
60. Võ Khánh Vinh, Nguyễn Mạnh Kháng (2006), Pháp luật thi hành án hình
sự Việt Nam - Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Tư pháp, Hà Nội.