ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

LÊ NAM

BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI
TRONG LUẬT HÌNH SỰ THEO PHÁP LUẬT NƯỚC
NGOÀI
VÀ LUẬT QUỐC TẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

LÊ NAM

BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI
TRONG LUẬT HÌNH SỰ THEO PHÁP LUẬT NƯỚC
NGOÀI
VÀ LUẬT QUỐC TẾ
Chuyên ngành: Luật Quốc tế
Mã số: 60 38 01 08

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC



HÌNH SỰ QUỐC TẾ VỀ BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜIError! Bookmark not de
1.1.

Khái niệm quyền con người và bảo vệ quyền con ngườiError! Bookmark no

1.2.

Vấn đề quyền con người và quyền công dânError! Bookmark not defined.

1.3.

Khái niệm luật hình sự quốc tế và luật hình sự quốc gia về bảo
vệ các quyền con người ..................... Error! Bookmark not defined.

Chương 2: BẢO VỆ CÁC QUYỀN CON NGƯỜI BẰNG PHÁP

LUẬT NƯỚC NGOÀI VÀ LUẬT HÌNH SỰ QUỐC TẾError! Bookmark no
2.1.

Pháp luật hình sự một số nước về bảo vệ quyền con người Error! Bookmark

2.1.1. Bảo vệ quyền con người bằng pháp luật hình sự Trung QuốcError! Bookmark no

2.1.2. Bảo vệ quyền con người theo pháp luật hình sự NgaError! Bookmark not defin

2.1.3. Bảo vệ quyền con người theo pháp luật hình sự Nhật BảnError! Bookmark no
2.1.4.

Bảo vệ quyền con người bằng pháp luật hình sự Liên bang ĐứcError! Bookmark n


Một số kiến nghị, giải pháp cho Việt Nam từ việc nghiên cứu

luật quốc tế và luật hình sự quốc tế về bảo vệ quyền con ngườiError! Bookma
3.2.1.

Hoàn thiện hệ thống, chính sách pháp luật bảo vệ quyền con ngườiError! Bookmark

3.2.2. Gia nhập Tòa án hình sự quốc tế của Việt NamError! Bookmark not defined.
3.2.3. Giáo dục, đào tạo quyền con người ở Việt NamError! Bookmark not defined.
3.3.

Một số giải pháp khác ...................... Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN .................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 5


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

ASEAN:

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á.

BLHS:

Bộ luật hình sự

CAND:


Liên hợp quốc

NCKH:

Nghiên cứu khoa học

UDHR:

Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền

VBPL:

Văn bản pháp luật

VBQPPL:

Văn bản quy phạm pháp luật

XHCN:

Xã hội chủ nghĩa


MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Nói đến việc bảo vệ quyền con người, dù dưới bất kỳ góc độ nào đều
có nghĩa cùng đề cập đến việc bảo vệ nhân thân, các quyền và lợi ích hợp
pháp của con người nói chung và công dân nói riêng. Tại Lời nói đầu Tuyên
ngôn toàn thế giới về nhân quyền năm 1948 [14] đã khẳng định rằng:

con người bằng pháp luật hình sự trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp
quyền, Sách chuyên khảo do Lê Văn Cảm làm chủ biên, NXB Tư pháp, Hà Nội,
2007; Giáo trình lý luận và pháp luật về quyền con người, do tập thể tác giả:
Nguyễn Đăng Dung, Vũ Công Giao và Lã Khánh Tùng đồng biên soạn, Khoa
Luật, ĐHQGHN, 2009; Bảo vệ tự do và an ninh cá nhân bằng pháp luật hình sự
Việt Nam, đề tài NCKH (2014) và Các tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ của
công dân theo luật hình sự Việt Nam, do Trịnh Tiến Việt làm chủ biên, NXB
CTQG, Hà Nội, 2010; Bảo vệ quyền con người trong luật hình sự, luật tố tụng
hình sự Việt Nam, do Trần Quang Tiệp làm chủ biên, NXB CTQG, Hà Nội,
2004; Quyền con người. Tập hợp những bình luận/khuyến nghị chung của Ủy
ban Công ước LHQ, sách tham khảo, Khoa Luật, ĐHQGHN, NXB CAND,
2010; Bảo vệ các quyền con người bằng pháp luật quốc tế, Đề tài NCKH của
Nguyễn Bá Diến và Hoàng Ngọc Giao, Khoa Luật, ĐHQGHN, 2006; Bảo vệ
quyền con người bằng các quy định của pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng
hình sự Việt Nam trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền, đề tài NCKH
cấp ĐHQG Hà Nội, do Lê Văn Cảm, Nguyễn Ngọc Chí và Trịnh Quốc Toản
đồng chủ trì, Khoa Luật, ĐHQGHN, 2004; Quyền con người trong lĩnh vực tư
pháp hình sự: Lý luận, thực trạng và hướng hoàn thiện pháp luật, đề tài NCKH

2


trọng điểm cấp ĐHQG Hà Nội, do Lê Văn Cảm chủ trì, Khoa Luật, ĐHQGHN,
2013; Luật tố tụng hình sự Việt Nam với việc bảo vệ quyền con người, đề tài
NCKH về nhân quyền do Nguyễn Ngọc Chí chủ trì, Khoa Luật, ĐHQGHN,
2011; Quốc hội Việt Nam với việc bảo đảm quyền con người, Tưởng Duy Kiên,
NXB Tư pháp, Hà Nội, 2006.
Ngoài ra, còn có các bài viết đăng trên các tạp chí khoa học chuyên
ngành, như: Công ước quốc tế về bảo vệ quyền con người trong hoạt động tư
pháp, của Nguyễn Minh Tuấn, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, số chuyên đề về

Atomin, NXB, Martinus Nijhoff publishers, Dordrecht, 1994; Abashidze
A.Kh. Hệ thống khu vực về bảo vệ các quyền của con người. Trường Đại học
Tổng hợp Hữu nghị các Dân tộc. M., 2010; Abashidze A.Kh., Solntcev A.M.
Thể chế về bảo vệ và thúc đẩy nhân quyền và tự do trong Hiệp hội các quốc
gia Đông Nam Á (ASEAN). Tạp chí Luật quốc tế. Moscow, 2010. № 2; UN
Human Rights Treaty Bodies/Eds.: Helen Keller, Universität Zürich, Geir
Ulfstein. - Cambridge University Press, 2012.; New Challenges for the UN
Human Rights Machinery. What Future for the UN Treaty Body System and
the Human Rights Council Procedures?/Edited by: M. Cherif Bassiouni,
William A. Schabas - Antwerp: Intersentia Publishers, 2011; Международная и
внутригосударственная защита прав человека.: Учебник. –М.: Статут.
2011.; Quyền con người ở Trung Quốc và Việt Nam (Truyền thống, Lý luận
và Thực tiễn): Tradition on and Theory and implementation of Hunman Right
in China and Vietnam, NXB CTQG, Hà Nội, 2003; Wolfgang Benedek, Tìm
hiểu về quyền con người, NXB Tư pháp Hà Nội, 2008.
Những công trình nghiên cứu nói trên đã đề cập đến những vấn đề khác
nhau về quyền con người: nghiên cứu lý luận về quyền con người; phân biệt
quyền con người và quyền công dân; một số khía cạnh pháp lý, xã hội về
quyền con người; nghiên cứu đa ngành và liên ngành về quyền con người;
4


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

I. Tài liệu tiếng Việt
1.

Nguyễn Thị Báo (2008), “Một số vấn đề về giáo dục quyền con người ở
Việt Nam hiện nay”, Tạp chí Cộng sản, 23 (167), tr.2.


Lý luận, thực trạng và hướng hoàn thiện pháp luật, đề tài NCKH trọng
điểm cấp ĐHQG Hà Nội, Khoa Luật, ĐHQGHN.

8.

Nguyễn Ngọc Chí (2012), “Một số suy nghĩ về hình phạt tử hình trong Luật
hình sự Việt Nam”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, (28), tr. 42 - 48.

9.

Nguyễn Ngọc Chí (Chủ biên) (2010), Giáo trình Tòa án hình sự quốc tế,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

10. Cộng hòa nhân dân Trung Hoa (2005), Bộ luật hình sự năm 1997, sửa
đổi năm 2005.

5


11. Công ước Giơnevơ 12/8/1949 và Quy chế Rome năm 1998; Hội nghị về
an ninh và hợp tác châu Âu (1989), Tài liệu tổng kết cuộc gặp các đại
diện của các quốc gia tại Viên, Matxcova.
12. Nguyễn Bá Diến (2013), Giáo trình Công pháp quốc tế, Khoa Luật,
ĐĐHQG Hà Nội, Nxb ĐHQG Hà Nội.
13. Nguyễn Bá Di ến, Nguyễn Xuân Sơn , Đồng Thị Kim Thoa (2006), “Tòa
án hình sự quốc tế và việc gia nhập của Việt Nam”, Kỷ yếu hội thảo khoa
học, do Trung tâm Luâ ̣t biể n và Hàng hải quố c tế và Bô ̣ môn Luâ ̣t Quố c
tế (Khoa Luâ ̣t, ĐHQG Hà Nô ̣i) tổ chức, Nxb Tư Pháp; Luật nhân quyền
quốc tế: Những vấn đề cơ bản, NXB Lao động-Xã hội, 2011;
14. Đại hội đồng Liên hợp quốc (1948), Tuyên ngôn được Đại hội đồng LHQ

quốc tế về quyền con người, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội.
22. Trần Thị Hiển (2011), Bộ luật hình sự Nhật Bản, NXB Từ điển Bách
khoa, Hà Nội.
23. Lê Anh Hoàng (1998), “Thành lập Tòa án hình sự quốc tế - Một thắng
lợi của công lý, Báo Công lý” Tòa án nhân dân tối cao, 16 (96), tr.27.
24. Khoa Luật – ĐHQGHN (2011), Hỏi đáp về quyền con người, Nxb Hồng Đức.
25. Liên bang Đức (2009), Bộ luật hình sự Liên bang Đức năm 1994, sửa
đổi năm 2009.
26. Liên bang Nga (2010), Bộ luật hình sự Liên bang Nga năm 1996, sửa
đổi năm 2010.
27. Liên hợp quốc (1948), “Bộ luật” quốc tế về nhân quyền gồm: Tuyên ngôn
thế giới về Nhân quyền của LHQ năm 1948; hai Công ước Liên hợp quốc
về các quyền dân sự và chính trị và về kinh tế, văn hóa và xã hội năm
1966; và hai Nghị định thư I, II bổ sung cho Công ước này.
28. Nhật Bản (2011), Bộ luật hình sự Nhật Bản năm 1907, sửa đổi năm 2011.
29. Nguyễn Thị Xuân Sơn (2014), Thẩm quyền của Tòa án hình sự quốc tế
và vấn đề gia nhập của Việt Nam, Luận án Tiến sĩ luật học, Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội.
30. Cao Đức Thái, David Kinley (chủ biên) (2005), Luật Quốc tế về quyền
con người, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.
31. Nguyễn Thị Thuận (chủ biên) (2007), Luật hình sự quốc tế, Nxb Công an
nhân dân, Hà Nội; Võ Khánh Vinh (2004), Giáo trình Tội phạm học (tái
bản lần thứ ba, có sửa chữa, bổ sung), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
7


32. Trường Đại học Luật Hà Nội (2011), Bộ luật hình sự Liên bang Đức,
NXB Công an Nhân dân, Hà Nội.
33. Trường Đại học Luật Hà Nội (2011), Bộ luật hình sự Liên bang Nga,
tr.18, NXB CAND, Hà Nội.
34. Trịnh Tiến Việt (2009), “Vai trò của Luật hình sự quốc tế trong việc bảo

9