ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC
--------------------------------------

LÊ NGUYỄN THU HƯƠNG

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA THIÊN TAI GÂY RA BỞI
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN SINH KẾ NGƯỜI DÂN
XÃ GIAO XUÂN, HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

HÀ NỘI - 2014
1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC
--------------------------------------

LÊ NGUYỄN THU HƯƠNG

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA THIÊN TAI GÂY RA BỞI
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN SINH KẾ NGƯỜI DÂN
XÃ GIAO XUÂN, HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Chuyên ngành: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Mã số: chương trình đào tạo thí điểm

Người hướng dẫn khoa học: TS. Bùi Quang Thành


tháng
Tác giả

MỤC LỤC

3

năm 2014


MỤC LỤC………………………………………………………………………………...

4

DANH MỤC CÁC BẢNG………………………………………………………………..

6

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ………………………………………………………..…..

7

MỞ ĐẦU…………………………………………………………………………………..

8

1. Tính cấp thiết của đề tài………………………………………………………….

8

I.1.4. Khái niệm GIS……………………………………………………………… 18
I.2. Tổng quan nghiên cứu về BĐKH và sinh kế người dân……………………………..

19

I.2.1. Các nghiên cứu về BĐKH trên thế giới và Việt Nam……………………… 19
I.2.2. Tổng quan nghiên cứu về sinh kế người dân trên thế giới và Việt Nam...…

21

CHƯƠNG II: NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU………

26

II.1. Nội dung nghiên cứu………………………………………………………………...

26

II.2. Khung khái niệm…………………………………………………………………….

28

II.3. Phương pháp nghiên cứu………………………………………………………… ...

30

II.3.1. Phương pháp thu thập, tổng hợp tài liệu…………………………………...

4



CHƯƠNG III. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN……………………………………….

39

III.1. Tác động của BĐKH tới hiện tượng thiên tai tại xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh
Nam Định…………………………………………………………………………
39
III.1.1. Đánh giá tình hình bão tại khu vực Đông Bắc Bộ…………………….

39

III.1.2. Các biểu hiện thiên tai những năm qua tại huyện Giao Thủy, Nam Định..

41

III.2. Đặc điểm thực trạng sinh kế xã Giao Xuân………………………………………..

44

III.2.1. Thực trạng sinh kế xá Giao Xuân………………………………………

44

III.2.2. Phân tích điểm mạnh, yếu, cơ hội và thách thức……………………….

54

III.3. Tác động của thiên tai tới sinh kế người dân xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam
Định………………………………………………………………………………


III.5. Những giải pháp cải thiện sinh kế người dân trước những tác động của thiên tai gây nên
bởi BĐKH…………………………………………………………………………
75

5


III.5.1. Các biện pháp ứng phó đã thực hiện…………………………………

76

III.5.2. Các giải pháp thích ứng với BĐKH trong phát triển sinh kế bền vững…

77

III.6. Sử dụng GIS trong việc đánh giá sơ bộ tính dễ bị tổn thương gây ra bởi thiên tai tới sinh
kế người dân……………………………………………………………………….
79
III.6.1. Ứng dụng của GIS trong việc đánh giá sơ bộ tính dễ bị tổn thương gây ra bởi
thiên tai tới sinh kế người dân………………………………………………………
79
III.6.2. Sử dụng WebGis trong việc tính toán các chỉ số dễ bị tổn thương……

80

III.6.3. Kết quả…………………………………………………………………..

84



48

Bảng 3.6: Chi phí của các hộ đầu tư ban đầu - tài sản cố định.........................

49

Bảng 3.7: Trình độ chuyên môn của các hộ trồng trọt……………………...

50

Bảng 3.8: Chi phí của các hộ đầu tư ban đầu - tài sản cố định..........................

51

Bảng 3.9: Các khoản chi phí trồng trọt………………………………………

52

Bảng 3.10: Tổng sản phầm năm 2010 của các hộ trồng trọt………………...

52

Bảng 3.11: Các ngành nghề khác của các hộ có hoạt động sinh kế khác……..

53

Bảng 3.12: Hồ sơ thiên tai……………………………………………………..

57

17
31

Hình 3.1: Số lần xuất hiện của bão từ năm 1962-2010………………………… 39
Hình 3.2 : Số lượng các cơn bão theo thống kê từ năm 1962-2010……………. 40
Hình 3.3: Tỷ lệ % các cấp bão…………………………………………………… 40
Hình 3.4: Thống kê về cấp các cơn bão trong khoảng thời gian từ 1962 – 2010.. 41
Hình 3.5. Lựa chọn phát triển sinh kế trong tương lai…………………………

71

Hình 3.6. Lý do lựa chọn hướng phát triển sinh kế……………………………

72

8


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn cầu đã và đang làm thiên tai ở nước ta có chiều
hướng ngày càng phức tạp, gia tăng nhiều hơn so với những thập kỷ trước về cả quy
mô cũng như chu kỳ lặp lại kèm theo những đột biến khó lường. Việt Nam nằm trong
vùng nhiệt đới gió mùa, là một trong năm ổ bão của khu vực châu Á - Thái Bình
Dương, thường xuyên phải đối mặt với nhiều loại hình thiên tai khốc liệt. Trong hơn
65 năm qua, thiên tai đã xảy ra ở hầu hết các khu vực trên cả nước, gây nhiều tổn thất
to lớn về người, tài sản, cơ sở hạ tầng, kinh tế, xã hội và tác động xấu đến môi trường,
gây ảnh hưởng không nhỏ đến nền kinh tế quốc dân, thậm chí còn tác động mạnh hơn
đến sinh kế của những nhóm dân cư nghèo nhất sinh sống ở khu vực nông thôn.
Huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định là một trong những địa điểm chịu ảnh hưởng

- Sự tham gia của cộng đồng trong việc sử dụng GIS để đánh giá sơ bộ sự tổn
thương của thiên tai tới sinh kế người dân.
3. Dự kiến những đóng góp của đề tài
- Ý nghĩa khoa học
Luận văn tổng hợp các số liệu để đánh giá mức độ tác động của các hiện tượng
thiên tai theo quan điểm của người dân địa phương. Luận văn cũng sử dụng khái niệm,
tiêu chí đánh giá sinh kế bền vững và khung khái niệm về sinh kế bền vững để tìm
hiểu và đánh giá năng lực thích ứng của người dân trước những tác động của các hiện
tượng thiên tai. Đồng thời, luận văn áp dụng xây dựng một công cụ sử dụng GIS để
người dân đánh giá sơ bộ sự tổn thương của thiên tai tới sinh kế người dân khu vực.
- Ý nghĩa thực tiễn
Trên cơ sở phân tích một cách khoa học, luận văn hy vọng mô tả được đầy đủ
sự thay đổi của hiện tượng thiên tai do sự gia tăng BĐKH, những tác động của các
hiện tượng thiên tai đến hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, các hoạt
động sinh kế khác, thu nhập của người dân tại khu vực nghiên cứu, và nhận biết được
những kinh nghiệm và kiến thức bản địa mà người dân tại khu vực nghiên cứu đã áp
dụng trong việc ứng phó trước những tác động đó. Đồng thời miêu tả được sự tham gia
của cộng đồng trong việc sử dụng công cụ GIS trong việc đánh giá sơ bộ tổn thương
của thiên tai tới sinh kế người dân.

10


TÀI LIỆU THAM KHẢO
* Tài liệu tiếng Việt
1. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, (2008). Quyết định số 2730/QĐ-BNNKHCN ngày 05 tháng 9 năm 2008 Khung Chương trình hành động thích ứng với
biến đổi khí hậu của ngành Nông nghiệp và PTNT giai đoạn 2008-2020.
2. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Cục quản lý Đê điều và Phòng chống lụt
bão, Ban Quản lý Trung ương các Dự án Thủy lợi, (2010). Tài liệu hướng dẫn
Bản đồ quản lý thiên tai.

đàn phát triển Việt Nam.
12. Viện Khoa học khí tượng thủy văn, (2011). Tài liệu hướng dẫn Đánh giá tác động
của biến đổi khí hậu và xác định các giải pháp thích ứng.
13. Võ Hồng Tú, Nguyễn Duy Cần, Nguyễn Thùy Trang và Lê Văn An, (2012). Tính
tổn thương sinh kế nông hộ bị ảnh hương do lũ tại tỉnh An Giang và các giải
pháp ứng phó. Tạp chí Khoa học, số (2012:22b), 294 – 303.
14. Vũ Thị Thu Lan, Hoàng Thanh Sơn, (2012). Nghiên cứu biến động của thiên tai
(lũ lụt và hạn hán) ở tỉnh Quảng Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu, Tạp chí
các khoa học về trái đất, 66-74.
* Tài liệu tiếng Anh
15. ADB project TA 7377 - VIE: Climate Change Prediction and Impact Assessment
for the project Climate Change Impact and Adaptation Study in the Mekong
Delta - Part A.
16. Africa. S, (2008). Climate change risk and vulnerability mapping..
17. Mc. Carthy, Canziani, Leary, Dokken and White, (2001). Climate change 2001:
impacts, adaptation and vulnerability, Cambridge University Press, UK.
18. Michael K and McCall, (2002). Seeking good governance in participatory-GIS: a
review of processes and governance dimensions in applying GIS to participatory
spatial planning.
19. Rasmus Heltberg and Misha Bonch-Osmolovskiy, (2011). Mapping Vulnerability
to Climate Change.
20. UNDP, (2010). Mapping Climate Change Vulnerability and Impact Scenarios.
21. Janet, E. and Martin, G (2007). Disaster reduction through awreness,
preparedness and prevention Mechanisms in Coastal Settlement in Asia.
Tài liệu từ internet
.
/>www.vidagis.com

88