ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

DƯƠNG THỊ HỒNG HẠNH

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH
THÔNG QUA DẠY HỌC CHƯƠNG SỰ ĐIỆN LI –
HÓA HỌC LỚP 11 NÂNG CAO

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƯ PHẠM HÓA HỌC

HÀ NỘI – 2015

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

DƯƠNG THỊ HỒNG HẠNH

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH
THÔNG QUA DẠY HỌC CHƯƠNG SỰ ĐIỆN LI –
HÓA HỌC LỚP 11 NÂNG CAO

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƯ PHẠM HÓA HỌC
Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN HÓA HỌC)
Mã số: 60.14.01.11

Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Đặng Thị Oanh


3


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BKT
BT
BTHH

CÁC CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ
Bài kiểm tra
Bài tập
Bài tập hóa học

dd

Dung dịch

DH

Dạy học

ĐC

Đối chứng

ĐT

Đàm thoại


Phương pháp

PPDH
pt
PTHH
pư
SGK-T8 hay SGK
THPT
TN
TNSP
VĐ

Phương pháp dạy học
Phân tử
Phương trình hóa học
Phản ứng
Sách giáo khoa, trang 8 hay sách giáo khoa
Trung học phổ thông
Thực nghiệm
Thực nghiệm sư phạm
Vấn đề

4


MỤC LỤC
Trang
Lời cảm ơn ................................................................................................................ i
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt .................................................................... ii


1.5.1. Mục tiêu điều tra .......................................................................................... 21
1.5.2. Nội dung và phương pháp điều tra ............................................................... 21
1.5.3. Kết quả điều tra ............................................................................................ 21
Tiểu kết chương 1................................................................................................... 25
CHƯƠNG 2. PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC
SINH THÔNG QUA DẠY HỌC CHƯƠNG SỰ ĐIỆN LI - HÓA HỌC 11
NÂNG CAO .......................................................................................................... 26
2.1. Mục tiêu và nội dung kiến thức chương Sự điện li – Hóa học 11 nâng cao ... 26
2.1.1. Mục tiêu của chương Sự điện li ................................................................... 26
2.1.2. Cấu trúc, nội dung kiến thức trong chương Sự điện li – Hóa học lớp 11 nâng
cao .......................................................................................................................... 27
2.1.3. Bảng mô tả các mức độ yêu cầu cần đạt của chương Sự điện li .................. 27
2.1.4. Phương pháp dạy học chương Sự điện li – Hóa học 11 nâng cao ............... 28
2.1.5. Một số đặc điểm cần lưu ý khi dạy học chương Sự điện li .......................... 28
2.2. Xây dựng tình huống có vấn đề và bài tập hóa học nhằm phát triển năng lực
GQVĐ cho học sinh trong dạy học chương Sự điện li .......................................... 29
2.2.1. Các tình huống có vấn đề trong dạy học phát triển năng lực GQVĐ cho HS
trong dạy học chương Sự điện li ............................................................................ 29
2.2.2. Xây dựng bài tập hóa học nhằm phát triển năng lực GQVĐ cho HS trong dạy
học chương Sự điện li ............................................................................................ 42
2.3. Sử dụng tình huống có vấn đề và BTHH nhằm phát triển năng lực GQVĐ cho
HS trong dạy học chương Sự điện li ...................................................................... 52
2.3.1. Sử dụng PPDH phát hiện và GQVĐ trong dạy học hóa học nhằm phát triển
năng lực GQVĐ cho HS......................................................................................... 52
2.3.2. Sử dụng PPDH đàm thoại PH trong dạy học hóa học nhằm phát triển năng lực
GQVĐ cho HS ....................................................................................................... 53
2.3.3. Sử dụng bài tập hóa học trong dạy học chương Sự điện li nhằm phát triển
năng lực GQVĐ cho HS theo PPDH PH và GQVĐ .............................................. 57
2.4. Thiết kế kế hoạch dạy học một số bài trong chương Sự điện li – Hóa học 11

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.0. Kết quả các bài kiểm tra ........................................................................ 87
Bảng 3.1. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra số 1
trường THPT Ứng Hòa A ..................................................................................... 89
Bảng 3.2. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra số 1
trường THPT Ứng Hòa B...................................................................................... 90
Bảng 3.3. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra số 1
trường THPT Đại Cường ...................................................................................... 91
Bảng 3.4. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra số 2
trường THPT Ứng Hòa A ..................................................................................... 92
Bảng 3.5. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra số 2
trường THPT Ứng Hòa B...................................................................................... 93
Bảng 3.6. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra số 2
trường THPT Đại Cường ...................................................................................... 94
Bảng 3.7. Bảng phân loại kết quả học tập ............................................................. 95
Bảng 3.8. Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng................................................... 96
Bảng 3.9. So sánh ĐTB BKT của 2 nhóm (TN-ĐC) trường THPT Ứng Hòa A... 97
Bảng 3.10. So sánh ĐTB BKT của 2 nhóm (TN-ĐC) trường THPT Ứng Hòa .... 97
Bảng 3.11. So sánh điểm trung bình bài kiểm tra của 2 nhóm khác nhau (TN –ĐC)
trường THPT Đại Cường ...................................................................................... 97
Bảng 3.12. Kết quả đánh giá của GV về sự phát triển năng lực GQVĐ của HS qua
bảng kiểm quan sát ................................................................................................ 98
Bảng 3.13. Kết quả tự đánh giá của HS về sự phát triển năng lực GQVĐ ........... 99

8


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 3.1. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra số 1 trường THPT Ứng Hòa A .......... 90
Hình 3.2. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra số 1 trường THPT Ứng Hòa B .......... 91

Trung ương Đảng khóa XI “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp
ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” và luật Giáo dục sửa đổi ban hành
ngày 27/6/2005, “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ
động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả
năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”.
Việc đổi mới giáo dục phổ thông chuyển từ giáo dục theo tiếp cận nội dung
sang tiếp cận năng lực đòi hỏi giáo viên phải đổi mới PPDH theo hướng phát triển
năng lực cho học sinh. Một trong những năng lực đó là năng lực GQVĐ.
Trước tình hình đó, với suy nghĩ mong muốn được đóng góp và làm tốt hơn
nữa nhiệm vụ của mình trong giai đoạn hiện tại của đất nước chúng tôi tiến hành
nghiên cứu đề tài: “Phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh thông qua
dạy học chương Sự điện li – Hóa học lớp 11 nâng cao”.
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
* Nghiên cứu nước ngoài

10


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010), Dạy học, kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến
thức kĩ năng trong chương trình giáo dục phổ thông, Tài liệu tập huấn giáo viên.
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010)– Dự án Việt-Bỉ, Dạy và học tích cực, Một số kĩ
thuật và phương pháp dạy học tích cực. Nxb Đại học sư phạm, Hà Nội.
3. Hoàng Chúng (1993), Phương pháp thống kê toán học trong khoa học giáo dục.
Nxb Giáo dục, Hà Nội.
4. Nguyễn Cương (1976), " Cách tạo tình huống có vấn đề trong giảng dạy hóa học
ở trường phổ thông", nghiên cứu giáo dục, (5), tr.11-14.
5. Nguyễn Cương, Nguyễn Văn Đậu, Phạm Văn Thái, Đỗ Thị Trang (1998), Lý
luận dạy học hóa học, Tập 2 ĐHSP Hà Nội.

học môn tâm lý học, Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục, Trường ĐHSP Hà Nội.
17. Nguyễn Minh Phương (2007), Tổng quan về các khung năng lực cần đạt ở HS
trong mục tiêu giáo dục phổ thông, Đề tài NCKH của Viện Khoa học giáo dục Việt
Nam.
18. Nguyễn Thị Phượng (2009), Sử dụng phương pháp đàm thoại phát hiện nhằm
tích cực hóa hoạt động của người học thông qua giảng dạy phần phi kim lớp 10 –
chương trình nâng cao, khóa luận tốt nghiệp cử nhân sư phạm hóa học, Trường
ĐHSP Hà Nội.
19. Cao Thị Thặng (2010), “Một số biện pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề
cho HS trong môn Hóa học ở trường phổ thông”, Tạp chí KHGD, (53), tr 21.
20. Trần Trọng Thủy, Nguyễn Quang Uẩn (1998), Tâm lí học đại cương. Nxb Giáo
dục, Hà Nội.
21. Lê Xuân Trọng, Từ Ngọc Ánh, Phạm Văn Hoan, Cao Thị Thặng (2007), Bài tập
hóa học 11 – nâng cao. Nxb Giáo dục, Hà Nội.
22. Lê Xuân Trọng, Nguyễn Hữu Đĩnh, Lê Chí Kiên, Lê Mậu Quyền (2007), Hóa
học 11 – nâng cao. Nxb Giáo dục, Hà Nội.
23. Lê Xuân Trọng (Tổng chủ biên kiêm chủ biên), Trần Quốc Đắc, Phạm Tuấn
Hùng, Đoàn Việt Nga, Lê Trọng Tín, Sách giáo viên hóa học 11 nâng cao. Nxb
Giáo dục, Hà Nội.
24. Lê Xuân Trọng, Nguyễn Xuân Trường (2007), Tài liệu bồi dưỡng giáo viên
thực hiện chương trình, sách giáo khoa lớp 11 môn hóa học. Nxb Giáo dục, Hà Nội.
25. Nguyễn Xuân Trường (2005), Phương pháp dạy học hóa học ở trường phổ
thông. Nxb Giáo dục, Hà Nội.

12


26. Vụ THPT (2008), Phân phối chương trình môn Hóa học THP, thực hiện từ năm
học 2008-2009, Bộ GD-ĐT.
27. Gardner, Howard 1999, Intelligence Reflamed: Multiple Intelligences for the