ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THÀNH LUÂN

XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƢỜNG Ở
CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CỦA
HUYỆN ĐIỆN BIÊN TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2015
1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THÀNH LUÂN

XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƢỜNG Ở
CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CỦA
HUYỆN ĐIỆN BIÊN TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Vũ Bích Hiền

HÀ NỘI - 2015



DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
STT

Chữ viết tắt

Cụm từ viết tắt

1.

BGH

Ban giám hiệu

2.

CB

Cán bộ

3.

CB-GV-NV

Cán bộ- Giáo viên - Nhân viên

4.

CBQL


Học sinh

10.

HT

Hiệu trưởng

11.

NT

Nhà trường

12.

PHHS

Phụ huynh học sinh

13.

QL

Quản lý

14.

QLGD


Văn hóa nhà trường

ii


MỤC LỤC
Trang
Lời cảm ơn .......................................................................................................i
Danh mục viết tắt .............................................................................................ii
Mục lục ............................................................................................................iii
Danh mục các bảng, sơ đồ ...............................................................................vi
MỞ ĐẦU .........................................................................................................1
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ
TRƢỜNG TẠO ĐỘNG LỰC LÀM VIỆC CHO GIÁO VIÊN .................6
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu ..................................................................6
1.1.1. Trên thế giới ...........................................................................................6
1.1.2. Ở Việt Nam ............................................................................................7
1.2. Văn hoá nhà trường THPT ......................................................................9
1.2.1. Văn hóa .................................................................................................9
1.2.2. Văn hóa nhà trường ..............................................................................12
1.2.3. Đặc điểm văn hóa nhà trường THPT .....................................................16
1.3. Văn hóa nhà trường tác động đến động lực làm việc của giáo viên .............21
1.3.1. Động lực làm việc của giáo viên ...........................................................21
1.3.2. Cách tạo động lực làm việc cho giáo viên .............................................23
1.3.3. Những yếu tố của văn hoá nhà trường tác động đến động lực
làm việc của giáo viên .....................................................................................26
1.4. Vai trò của Hiệu trưởng THPT trong việc xây dựng văn hóa nhà
trường tạo động lực làm việc cho giáo viên ....................................................28
1.4.1. Tầm quan trọng của nhà quản lý trong việc xây dựng văn hoá

2.3.1. Thực trạng xây dựng chuẩn mực, giá trị, niềm tin .........................................50
2.3.2. Thực trạng xây dựng nội quy, quy tắc làm việc ...................................55
2.3.3. Thực trạng xây dựng Tổ chức nhà trường và tăng cường phát
triển chuyên môn cho đội ngũ giáo viên của Hiệu trưởng các trường THPT ........56
2.3.4. Thực trạng tạo môi trường làm việc thuận lợi cho giáo viên ................60
2.3.5. Thực trạng xây dựng chính sách đãi ngộ đối với giáo viên ..................62
2.4. Đánh giá thực trạng...................................................................................64
2.4.1. Thuận lợi và khó khăn ...........................................................................64
2.4.2 Nguyên nhân ...........................................................................................66
2.4.3. Một số vấn đề cấp thiết đặt ra cần giải quyết trong công tác xây
dựng văn hóa nhà trường nhằm tạo động lực làm việc cho giáo viên ở
các trường THPT trên địa bàn huyện Điện Biên .............................................67
Tiểu kết chương 2 ............................................................................................68

iv


Chƣơng 3: BIỆN PHÁP XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƢỜNG
Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN ĐIỆN BIÊN TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY ...........................69
3.1. Định hướng và nguyên tắc đề xuất các biện pháp xây dựng văn
hóa nhà trường .................................................................................................69
3.1.1. Định hướng đề xuất biện pháp ...............................................................69
3.1.2. Nguyên tắc đề xuất biện pháp ...............................................................72
3.2. Đề xuất các biện pháp xây dựng văn hóa nhà trường tạo động lực làm
việc cho giáo viên ở các trường THPT trên địa bàn huyện Điện Biên ...................74
3.2.1. Chia sẻ quyền lực tạo cơ hội cho giáo viên tham gia vào việc
xác định mục tiêu và ra quyết định quản lý .....................................................74
3.2.2. Xây dựng tổ chức học hỏi và tăng cường phát triển chuyên môn .........79
3.2.3. Đề ra chính sách đãi ngộ, khuyến khích động viên đối với giáo viên .........81

Bảng 2.3. Kết quả giáo dục 3 trường THPT ...................................................
43
Bảng 2.4: Tự đánh giá mức độ động lực làm việc của giáo viên. ...................
44
Bảng 2.5. CBQL đánh giá mức độ động lực làm việc của giáo viên. .............
45
Bảng 2.6. Tự đánh giá những yếu tố tạo nên động lực làm việc của
giáo viên. ..........................................................................................................
47
Bảng 2.7. CBQL đánh giá những yếu tố tạo nên động lực làm việc
cho giáo viên. ..................................................................................................
48
Bảng 2.8. Tự đánh giá những giá trị cần xây dựng trong nhà trường
THPT của giáo viên. ........................................................................................
50
Bảng 2.9. CBQL đánh giá những giá trị cần xây dựng trong nhà
trường THPT. ...........................................................................................
51
Bảng 2.10. Tự đánh giá biện pháp Hiệu trưởng xây dựng chuẩn mực,
giá trị, niềm tin của giáo viên. .........................................................................
52
Bảng 2.11. CBQL đánh giá Biện pháp Hiệu trưởng xây dựng chuẩn
mực, giá trị, niềm tin. ......................................................................................
54
Bảng 2.12: Đánh giá vai trò của lãnh đạo nhà trường trong xây dựng
Tổ chức nhà trường và tăng cường phát triển chuyên môn cho đội ngũ
giáo viên ........................................................................................................................
57
Bảng 2.13. Hoạt động của Công đoàn trong năm học 2013-2014 ..................
61

lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức
trách nhiệm xã hội.”
Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại, anh hùng giải phóng dân tộc,
danh nhân văn hóa thế giới đã để lại cho nhân loại nói chung, đội ngũ những
người làm công tác giáo dục nói riêng những kho tàng và định hướng giáo dục.
Trong tác phẩm “Đời sống mới” (viết năm 1947), Hồ Chí Minh đã đưa ra đặc
trưng cơ bản của nhà trường Việt Nam là “Trong chương trình học, phải trọng
về môn tinh thần và đạo đức.”
Năm học 2008-2009 Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân đã chủ
trương phát động phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích
cực”. Mục tiêu của phong trào này là nhằm "Thiết lập lại môi trường sư phạm
với 6 đặc trưng là trật tự kỷ cương, trung thực, khách quan, công bằng, tình
thương và khuyến khích sáng tạo, hiệu quả”[1]. Đây là nội dung rất cơ bản của
VH học đường. Tác dụng tích cực của VH học đường là xây dựng nhân cách

1


cho HS, SV chống lại lối sống tiêu cực. Chính vì thế, mỗi nhà trường cần phải
xây dựng VH học đường của mình.
Xây dựng VHNT sẽ góp phần củng cố hệ thống các giá trị của NT, hoàn
thành sứ mệnh của chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020: “...Xây dựng
nền giáo dục có tính nhân dân, dân tộc, tiên tiến, hiện đại, XHCN, lấy chủ
nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng…tập trung vào nâng
cao chất lượng, đặc biệt chất lượng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng
tạo, kỹ năng thực hành...” [6]. Chính vì vậy, văn hóa của một nhà trường có
ảnh hưởng vô cùng to lớn đối với chất lượng và hiệu quả hoạt động của
trường.
Đối với giáo viên, một văn hóa nhà trường tích cực sẽ khuyến khích mối
quan hệ quan hệ hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau giữa các giáo

5. Nguyễn Quốc Chí – Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2004), Những cơ sở khoa học
về quản lý giáo dục, Tập bài giảng cho cao học chuyên ngành quản lý giáo
dục, Hà Nội.
6. Chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020. Ban hành kèm theo Quyết
định số 711/QĐ-TTg ngày 13 tháng 6 năm 2012 của Thủ tướng Chính phủ.
7. Nguyễn Mạnh Cƣờng (2008), Phát triển nhà trường Trung học phổ thông
ở Việt Nam theo quan điểm nhà trường hiệu quả, Luận án tiến sĩ Quản lý Giáo
dục.
8. Vũ Dũng (2008), Từ điển Tâm lý học, NXB Từ điển Bách khoa, Hà Nội.
9. Nguyễn Văn Dân (2006), Văn hoá và phát triển trong bối cảnh toàn cầu
hoá, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội.
10. Vũ Cao Đàm (2000), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nhà xuất
bản khoa học kỹ thuật, Hà Nội.
11. Nguyễn Vân Điềm, Nguyễn Ngọc Quân (2004). Giáo trình quản trị nhân
lực, NXB Lao động – Xã hội.
12. Phạm Minh Hạc (2010), “Nhà trường Việt Nam trong một nền giáo dục
tiên tiến mang đậm bản sắc dân tộc”, Tạp chí KHGD (52 ), tr. 1- 3.

3


13. Nguyễn Thị Hồng Hải, Nguyễn Thị Thanh Thủy (2013), Động lực và
tạo động lực làm việc cho giáo viên và nhân viên ở trường THPT, Tài liệu bồi
dưỡng hiệu trưởng THPT.
14. Trần Minh Hằng (2008), “Xây dựng văn hóa học đường trong trường
học”, Tạp chí Quản lý Giáo dục (2), tr. 34- 37.
15. Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2002), Giáo trình Khoa học
quản lý, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
16. Hội nghị Hội khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam (2009), Văn hóa học
đường- lý luận và thực tiễn, Kỷ yếu hội thảo khoa học khóa IV.

30. Viện NCSP, Văn hóa tổ chức - hình thái cốt lõi của văn hóa nhà trường.
31. V.M RôĐin, Văn hóa học, (Người dịch: Nguyễn Hồng Minh; ngƣời hiệu
đính: Phạm Tô Minh) (2000), NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, Hà Nội.
32. Văn hóa tổ chức trong cải cách giáo dục đại học (3/11/2008), khai thác
mạng.
33. www.bentre.edu.vn, Văn hóa giao tiếp trong nhà trường,

5