ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN BÍCH THỦY

TỔ CHỨC DẠY HỌC CÁC TÁC PHẨM
VĂN XUÔI LÃNG MẠN (NGỮ VĂN 11)
THEO PHƢƠNG PHÁP LOẠI HÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM NGỮ VĂN

HÀ NỘI – 2015

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN BÍCH THỦY

TỔ CHỨC DẠY HỌC CÁC TÁC PHẨM
VĂN XUÔI LÃNG MẠN (NGỮ VĂN 11)
THEO PHƢƠNG PHÁP LOẠI HÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM NGỮ VĂN

CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DA ̣Y HỌC
(BỘ MÔN NGỮ VĂN)
Mã số: 60 14 01 11
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. ĐOÀN ĐỨC PHƢƠNG


DANH MỤC TƢ̀ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
Viết tắt

Viết đầy đủ

CNTT

Công nghệ thông tin

DH

Dạy học

DHTPVC

Dạy học tác phẩm văn chương

GV

Giáo viên

GS

Giáo sư

HS

Học sinh


Trung học phổ thông

TS

Tiến sĩ

XHPK

Xã hội phong kiến

VN

Việt Nam

ii


MỤC LỤC
Trang
Lời cảm ơn ...............................................................................................

i.... .

Danh mục viết tắt ........................................................................................ . . ii
Mục lục ..................................................................................................... ... iii
Danh mục các bảng .................................................................................... . v
MỞ ĐẦU .................................................................................................... . 1
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI...........

11

1. Kết luận .................................................................................................... ...86
2. Khuyến nghị..................................................................... ....................... ...87
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................... ...89
PHỤ LỤC .................................................................................................. ...91

iv


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 1.1. Tổng hợp từ 15 giáo viên trường THPT Sơn Tây - Hà Nội
và 10 giáo viên trường THPT Xuân Khanh - Sơn Tây - Thành phố
17
Hà Nội. .................................................................................................................
Bảng 1.2. Tổng hợp 150 phiếu của HS Trường THPT Sơn Tây và
THPT Xuân Khanh- Thành phố Hà Nội. ........................................................
19
Bảng 3.1. Tổng hợp kết quả (tính ra %) của lớp thực nghiệm và lớp
đối chứng .........................................................................................................
79
Bảng 3.1: Bảng khảo sát lực học ban đầu của học sinh. .................................
80
Bảng 3.2: Tổng hợp kết quả (tính ra %) của lớp thực nghiệm và lớp
đối chứng. ........................................................................................................
81

v


MỞ ĐẦU



nhiều hiện tượng, nhiều xu hướng văn học ra đời và số lượng tác giả và tác
phẩm phát triển với tốc độ vũ bão. Mỗi xu hướng văn học đều có sự khác biệt
về đề tài, khuynh hướng tư tưởng, quan điểm nghệ thuật… tạo nên tính đa
dạng, phong phú, phức tạp của văn học. Đóng góp cho văn học hiện đại Việt
Nam thời kỳ này không thể không kể đến những tác phẩm Văn xuôi lãng
mạn. Từ trước tới nay đã có nhiều tác giả nghiên cứu và áp dụng dạy tác
phẩm văn xuôi lãng mạn bằng những phương pháp khác nhau, nhưng chưa có
tác giả nào đề cập đến phương pháp loại hình.
1.3. Nói đến phương pháp loại hình là nói đến phương pháp nghiên cứu
những hiện tượng văn học “có chung những đặc trưng cơ bản nào đó” nhằm
xác định vị trí, ý nghĩa đồng thời nhận dạng cấu trúc của chúng trong một hệ
thống. Đây là chìa khoá để phân loại các hiện tượng văn học trên cơ sở của
việc chứng minh các nhóm hiện tượng giống nhau theo một tiêu chuẩn nhất
định. Đối với văn xuôi lãng mạn Việt Nam, dạy học theo phương pháp loại
hình giúp học sinh hiểu được những giá trị đích thực của từng tác phẩm trong
sự vận động và phát triển của nền văn học. Ưu điểm cơ bản của phương pháp
này là nó giúp chúng ta nắm bắt các hiện tượng trong mối quan hệ tổng thể,
bao quát, xác định chủng loại của cái cá thể, hiểu được quy luật phát triển của
các hiện tượng văn học.
1.4. Thực tế giảng dạy và học tập cho thấy phương pháp dạy học tác phẩm
văn xuôi lãng mạn ở THPT, giáo viên còn lúng túng, chưa tìm ra hướng đi
thật sự hiệu quả. Trong tiết học giáo viên chưa truyền được “lửa” cho học
sinh. Vì thế, việc tìm ra cách thức tổ chức dạy học phù hợp cho từng tác phẩm
văn học là điều rất cần thiết. Dạy học tác phẩm văn xuôi lãng mạn trong
chương trình Ngữ văn 11 cụ thể là tác phẩm Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân)
và Hai đứa trẻ (Thạch Lam) đã có nhiều nhà nghiên cứu và thực nghiệm về
cách tiếp cận tác phẩm theo các phương pháp khác nhau, nhưng chủ yếu mới
chỉ khai thác những giá trị nội dung, nghệ thuật cũng như phong cách của nhà

Nguyễn Viết Chữ: Phương pháp dạy học tác phẩm văn chương theo loại thể
(Nxb Đại học Sư phạm, 2006).
Phương pháp đọc hiểu nghệ thuật, GS.TS. Trần Đình Sử có bài viết:
“Đọc - hiểu văn bản, một khâu đột phá trong nội dung và phương pháp dạy

3


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Vũ Tú Anh và Lê Dục Tú tuyển chọn và giới thiệu,(1998), Thạch
Lam về tác gia và tác phẩm, NXB Giáo dục.
2. Nguyễn Viết Chữ, (2004), Phương pháp dạy học tác phẩm văn
chương,NXB Đại Học Sư Phạm
3. Hà Minh Đức, (2012) Lý luận văn học, NXB Giáo dục.
4. Hà Minh Đức, (1998), Văn học Việt Nam hiện đại bình giảng và phân
tích tác phẩm, NXB Hà Nội
5. Phan Cự Đệ (1998),Văn học Việt Nam 1900 – 1945, NXB Giáo dục.
6. Nguyễn Thanh Hùng
, (1994), Văn học và nhân cách
. Nxb Văn ho ,̣c Hà Nội.
7. Nguyễn Thanh Hùng, (2004), “Những khái niệm then chốt của vấn đề
đọc hiểu văn chương”, Tạp chí Giáo dục (100), tr. 23 – 24.
8. Nguyễn Thanh Hùng, (2000), Hiểu văn dạy văn. Nxb Giáo dục, Hà Nội
9. Nguyễn Thanh Hùng, (2002), Đọc và tiếp nhận văn chương. Nxb Giáo
dục, Hà Nội.
10. Nguyễn Thanh Hùng, (2008), Đọc hiểu tác phẩm văn chương trong nhà
trường, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
11. Nguyễn Thị Thanh Hƣơng, (2001), Dạy học văn ở trường phổ thông.
Nxb Giáo dục, Hà Nội.
12.Trần Quốc Khả, (2010), Tổ chức đối thoại trong dạy học “Chữ người tử

phẩm của Ngô Tất Tố, Nguyễn Tuân, Thạch Lam. Luận văn thạc sĩ khoa học
Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm, Hà Nội.
26. Trần Đình Sử, (2001), Đọc văn hiểu văn. Nxb Giáo dục.
27. Trầ n Đin
̀ h Sƣ̉ , (2007), “Da ̣y ho ̣c văn là da ỵ ho ̣c sinh đo ̣c hiể u văn bản” .
Tạp chí văn học và tuổi trẻ (9), tr. 23 – 25.

5