ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
-----------------------------------------------------

NGUYỄN THỊ TRANG

DẠY HỌC KHÁM PHÁ CÓ HƢỚNG DẪN ĐỐI VỚI CHỦ ĐỀ
“BÀI TOÁN CỰC TRỊ LIÊN QUAN ĐẾN HÀM MŨ VÀ
LOGARIT” TRONG CHƢƠNG TRÌNH GIẢI TÍCH LỚP 12, BAN
NÂNG CAO

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM TOÁN

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
==========

NGUYỄN THỊ TRANG

DẠY HỌC KHÁM PHÁ CÓ HƢỚNG DẪN ĐỐI VỚI CHỦ ĐỀ
“BÀI TOÁN CỰC TRỊ LIÊN QUAN ĐẾN HÀM MŨ VÀ
LOGARIT” TRONG CHƢƠNG TRÌNH GIẢI TÍCH LỚP 12, BAN
NÂNG CAO

Chuyên ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học
(Bộ môn Toán học)
Mã số
: 60 14 01 11

Nguyễn Thị Trang

2


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

STT
1

CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ĐH

VIẾT ĐẦY ĐỦ
Đại học

2

GV

Giáo viên

3

GTLN

Giá trị lớn nhất

4


THPT

Trung học phổ thông

10

TS

Tiến sĩ

3


MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ....................................................................................................... I
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT................................... II
MỤC LỤC .......................................................................................................... III
MỞ ĐẦU ...............................................................................................................1
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ...........Error! Bookmark not
defined.

1.1. Dạy học khám phá có hướng dẫn ............ Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của dạy học khám phá có hướng dẫn ................Error!
Bookmark not defined.
1.1.2. Các mức độ và giai đoạn của dạy học khám pháError!

Bookmark

not



2.1. Những cách thông dụng để tạo tình huống khám pháError! Bookmark
not defined.
2.2. Dạy học một số bài toán cực trị liên quan đến hàm mũ và logarit theo
phương pháp dạy học khám phá có hướng dẫn.Error!

Bookmark

not

defined.
2.2.1. Dạy học bài toán: “Cực đại, cực tiểu của hàm mũ và logarit” giảng dạy theo
phương pháp dạy học khám phá có hướng dẫn........ Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Dạy học bài toán: “Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm mũ và
logarit” giảng dạy theo phương pháp dạy học khám phá có hướng dẫn. ..........Error!
Bookmark not defined.
2.2.2.1. Biến đổi tương đương và sử dụng các bất đẳng thức quen thuộc để tìm giá trị
min, max của hàm mũ và logarit.....................................Error! Bookmark not defined.
2.2.2.2. Phương pháp đạo hàm để tìm giá trị min, max của hàm mũ và logarit . Error!
Bookmark not defined.
2.2.2.3. Phương pháp dùng bất đẳng thức kết hợp với đạo hàm để tìm giá trị min,
max của hàm mũ và logarit .............................................Error! Bookmark not defined.

2.3. Thiết kế một số giáo án về cực trị liên quan đến hàm mũ và logarit theo
hướng dạy học khám phá. ............................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 .......................................Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM .........Error! Bookmark not defined.

3.1. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm........ Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Mục đích của thực nghiệm ............................. Error! Bookmark not defined.

Bảng 3.2

So sánh kết quả bài kiểm
tra của lớp thực nghiệm
và lớp đối chứng

96-98

Bảng 3.3

Bảng thống kê kết quả
điều tra của giáo viên và
học sinh

99-100

6


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Toán học là một trong những môn khoa học cơ bản mang tính trừu tượng
nhưng mô hình ứng dụng của nó rất rộng rãi và gần gũi trong mọi lĩnh vực của
đời sống xã hội, trong khoa học lí thuyết và khoa học ứng dụng. Toán học là một
môn học giữ một vai trò quan trọng trong suốt bậc học phổ thông. Tuy nhiên, nó
là một môn học khó, đòi hỏi ở mỗi HS phải có một sự nỗ lực rất lớn để chiếm
lĩnh những tri thức cho mình. Chính vì vậy, đối với mỗi GV dạy học toán việc
tìm hiểu cấu trúc chương trình, nội dung của sách giáo khoa, nắm vững phương
pháp dạy học. Để từ đó tìm ra những biện pháp dạy học có hiệu quả trong việc
truyền thụ các kiến thức Toán học cho HS là công việc cần phải làm thường

thụ. Từ đó phát huy tính tích cực, chủ động của HS nhằm đào tạo những người
lao động sáng tạo được đặt ra trong ngành giáo dục từ cuỗi thập niên 60 của thế
kỉ XX.
- Phương pháp giúp HS tự khám phá, tự có tri thức, kĩ năng mới, không học
kiểu thụ động là một trong các phương hướng của ngành giáo dục được triển
khai ở các trường THPT từ năm 1980. Mặc dù vậy, cho đến nay sự chuyển biến
về phương pháp dạy học trong trường THPT vẫn chưa đáng kể.
- Hiện nay có nhiều công trình nghiên cứu gần gũi với đề tài này, nhưng chủ
yếu nghiên cứu về cực trị của biểu thức chung chung hay hàm lượng giác cùng
với phương pháp rèn luyện kĩ năng. Đề tài này khác với đề tài khác ở điểm nêu
cụ thể: cực trị trong hàm mũ và logarit và phương pháp: dạy học khám phá có
hướng dẫn- phương pháp mới đang được khuyến khích sử dụng trong dạy học ở
các trường THPT hiện nay.
3. Mục đích nghiên cứu
- Vận dụng PPDH khám phá có hướng dẫn để thiết kế một số hoạt động dạy và
giáo án dạy học nội dung cực trị liên quan đến hàm mũ và logarit.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể
- Làm rõ quan niệm về PPDH khám phá có hướng dẫn với những mức độ yêu
cầu khác nhau trong quá trình dạy học Toán ở THPT.
- Tìm hiểu nội dung và phương pháp dạy học cực trị liên quan đến hàm mũ và
logarit trong chương trình giải tích lớp 12 ban nâng cao. Trên cơ sở đó khảo sát,
đánh giá thực trạng việc dạy học của GV và việc học của HS đối với bài toán cực
trị liên quan đến lớp hàm mũ và logarit.
- Đề xuất một số biện pháp trong cách tiếp cận PPDH khám phá có hướng dẫn
để dạy học nội dung cực trị liên quan đến hàm mũ và logarit trong chương trình
giải tích lớp 12 ban nâng cao.
- Vận dụng PPDH khám phá có hướng dẫn để thiết kế một số hoạt động dạy học
và một số giáo án dạy học nội dung bài toán cực trị liên quan đến lớp hàm mũ và
logarit trong chương trình giải tích lớp 12 ban nâng cao.
8

- Giảng dạy đảm bảo đúng chương trình theo quy định về nội dung và thời
lượng, cùng một giáo viên và năng lực học sinh như nhau.
10. Những đóng góp của luận văn
- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của hình thức dạy học khám phá có hướng
dẫn trong bài toán cực trị liên quan đến hàm mũ và logarit.

9


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Hữu Châu (2005), Những vấn đề cơ bản về chương trình và quá
trình dạy học. NXB Giáo dục, Hà Nội.
2. Nguyễn Hữu Châu (chủ biên), Vũ Quốc Chung, Vũ Thị Sơn (2005),
Phương pháp, phương tiện, kĩ thuật và hình thức tổ chức dạy học trong nhà
trường. NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội.
3. Nguyễn Hữu Châu, Đinh Quang Minh (2004), Giải các bài toán phổ
thông theo quan điểm hàm. NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội.
4.Nguyễn Gia Cầu (2007), Rèn luyện cho học sinh kĩ năng làm việc với tài liệu
học tập, Tạp chí Giáo dục, số 177.
5. Nguyễn Huy Đoan (chủ biên), Trần Phƣơng Dung, Nguyễn Xuân
Liêm, Phạm Thị Bạch Ngọc, Đoàn Quỳnh, Đặng Hùng Thắng (2007), Bài
tập Giải tích 12. NXB Giáo dục, Hà Nội.
6. Lê Hồng Đức(chủ biên), Đào Thiện Khải, Lê Bích Ngọc, Lê Hữu Trí
(2007), Phương pháp giải toán Đạo hàm và ứng dụng. NXB Hà Nội.
7. Lê Hồng Đức( chủ biên), Đào Thiện Khải, Lê Bích Ngọc, Lê Hữu Trí
(2010), Phương pháp giải toán Hàm số. NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội.
8.Nguyễn Văn Hiến(2007), Vận dụng phương pháp dạy học khám phá có hướng
dẫn trong quá trình dạy học toán ở phổ thông, Tạp chí Giáo dục, số 158.
9. Trần Bá Hoành, Những đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực, Tạp
chí Giáo dục, số 32.