ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
---------------------------------------

NGUYỄN DIỆU QUỲNH

CHẤT LƢỢNG MÔI TRƢỜNG NƢỚC VÀ ĐA DẠNG
THỰC VẬT NỔI (PHYTOPLANKTON) CỦA HỒ ĐÔI,
THÀNH PHỐ BẮC NINH”.

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội - 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
---------------------------------------

NGUYỄN DIỆU QUỲNH

CHẤT LƢỢNG MÔI TRƢỜNG NƢỚC VÀ ĐA DẠNG
THỰC VẬT NỔI (PHYTOPLANKTON) CỦA HỒ ĐÔI,
THÀNH PHỐ BẮC NINH”.
Chuyên ngành: Sinh thái học
Mã số: 60 42 01 20

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
PGS.TS. Lê Thu Hà


Nguyễn Diệu Quỳnh – K22 Cao học Sinh học

DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
BOD: Biochemical oxygen demand – Nhu cầu oxy sinh hóa
BTNMT: Bộ Tài Nguyên Môi Trường
COD: Chemical Oxygen Demand – Nhu cầu oxy hóa học
Ch. Ind.: Chlorococcales index
Cy. Ind. : Cyanophyta index
D. Ind. : Diatomeae index
E. Ind. : Euglenophyta index
DO: Disolved Oxygen – Hàm lượng oxy hòa tan
QVCN: Quy chuẩn Việt Nam
Tot. Ind.: Total index
TSS: Tổng lượng chất rắn lơ lửng


Nguyễn Diệu Quỳnh – K22 Cao học Sinh học

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ...................................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU .................................................................... 3
1.1. Ô nhiễm môi trƣờng nƣớc ................................................................................... 3
1.1.1. Khái niệm ô nhiễm nước ..................................................................................... 3
1.1.2. Các nguyên nhân gây ô nhiễm nước ................................................................... 3
1.1.3. Các tác nhân gây ô nhiễm nước .......................................................................... 5
1.2. Hiện trạng ô nhiễm nƣớc của một số hồ tại Việt Nam...................................... 8
1.3. Các chỉ tiêu đánh giá chất lƣợng nƣớc ............................................................. 10
1.3.1. Các chỉ tiêu thủy lý .......................................................................................... 10
1.3.2. Các chỉ tiêu thủy hóa ......................................................................................... 11

3.3. Chất lƣợng môi trƣờng nƣớc Hồ Đôi 2 qua các chỉ tiêu thủy lý hóa ............ 41
3.3.1. Nhiệt độ ............................................................................................................. 41
3.3.2. Độ đục ............................................................................................................... 42
3.3.3. Độ dẫn ............................................................................................................... 44
3.3.4. Độ muối ............................................................................................................. 45
3.3.5. pH ...................................................................................................................... 46
3.3.6. Hàm lượng oxy hòa tan (DO) ........................................................................... 47
3.3.7. BOD5 (Nhu cầu oxy sinh hóa) .......................................................................... 48
3.3.8. Nhu cầu oxy hóa học (COD)............................................................................. 49
3.3.9. Hàm lượng NO3- ................................................................................................ 50
3.3.10. Hàm lượng NH4+ ............................................................................................. 51
3.3.11. Hàm lượng PO43- ............................................................................................. 52
3.4. Thành phần, mật độ thực vật nổi tại Hồ Đôi. .................................................. 53
3.4.1. Thành phần loài thực vật nổi tại Hồ Đôi. .......................................................... 54
3.4.2. Mật độ thực vật nổi tại Hồ Đôi ......................................................................... 55
3.5. Đánh giá chất lƣợng nƣớc tại Hồ Đôi thông qua chỉ số đa dạng và chỉ số sinh
học tảo......................................................................................................................... 58
3.5.1. Đánh giá chất lượng nước tại Hồ Đôi thông qua chỉ số đa dạng ...................... 58
3.5.2. Đánh giá chất lượng nước tại Hồ Đôi thông qua chỉ sinh học tảo. ................... 59
3.6.Tƣơng quan giữa các thông số sinh học với thông số thủy lý hóa tại Hồ Đôi 1 .... 61
3.6.1. Tương quan giữa chỉ số đa dạng H’ với các thông số thủy lý hóa: .................. 61


Nguyễn Diệu Quỳnh – K22 Cao học Sinh học

3.6.2. Tương quan giữa chỉ số Cy. Ind. với các thông số thủy lý hóa ........................ 62
3.6.3. Tương quan giữa chỉ số Ch. Ind. với các thông số thủy lý hóa ........................ 62
3.6.4. Tương quan giữa chỉ số E. Ind. với các thông số thủy lý hóa........................... 63
3.6.5. Tương quan giữa chỉ số Tot. Ind. với các thông số thủy lý hóa ....................... 64
3.7. Tƣơng quan giữa các thông số sinh học với thông số thủy lý hóa tại Hồ Đôi 2. .. 65

Bảng 3.14. Tương quan giữa chỉ số E. Ind. với các thông số thủy lý hóa .................. 65


Nguyễn Diệu Quỳnh – K22 Cao học Sinh học

DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1. Ảnh chụp vệ tinh Hồ Đôi - thành phố Bắc Ninh ....................................... 17
Hình 2.1. Sơ đồ vị trí các điểm thu mẫu trên Hồ Đôi và mức độ ô nhiễm môi
trường nước .............................................................................................................. 20
Hình 3.1. Nhiệt độ tại các điểm khảo sát Hồ Đôi 1 trong 4 đợt khảo sát .................. 28
Hình 3.2. Biến thiên nhiệt độ trung bình trong 4 đợt khảo sát tại Hồ Đôi 1 .............. 28
Hình 3.3. Độ đục tại các điểm khảo sát Hồ Đôi 1 trong 4 đợt khảo sát..................... 29
Hình 3.4. Biến thiên độ đục trung bình trong 4 đợt khảo sát tại Hồ Đôi 1 ................ 30
Hình 3.5. Độ dẫn tại các điểm khảo sát Hồ Đôi 1 trong 4 đợt khảo sát..................... 30
Hình 3.6. Biến thiên độ dẫn trung bình trong 4 đợt khảo sát tại Hồ Đôi 1 ................ 31
Hình 3.7. Độ muối tại các điểm khảo sát Hồ Đôi 1 trong 4 đợt khảo sát .................. 31
Hình 3.8. Biến thiên độ muối trung bình trong 4 đợt khảo sát tại Hồ Đôi 1 ............. 32
Hình 3.9. pH tại các điểm khảo sát Hồ Đôi 1 trong 4 đợt khảo sát ........................... 32
Hình 3.10. Biến thiên pH trung bình trong 4 đợt khảo sát tại Hồ Đôi 1 .................... 33
Hình 3.11. DO tại các điểm khảo sát Hồ Đôi 1 trong 4 đợt khảo sát ........................ 33
Hình 3.12. Biến thiên DO trung bình trong 4 đợt khảo sát tại Hồ Đôi 1 ................... 34
Hình 3.13. BOD5 tại các điểm khảo sát Hồ Đôi 1 trong 4 đợt khảo sát .................... 35
Hình 3.14. Biến thiên BOD5 trung bình trong 4 đợt khảo sát tại Hồ Đôi 1 ............... 36
Hình 3.15. COD tại các điểm khảo sát Hồ Đôi 1 trong 4 đợt khảo sát ...................... 36
Hình 3.16. Biến thiên COD trung bình trong 4 đợt khảo sát tại Hồ Đôi 1 ................ 37
Hình 3.17. Biến thiên hàm lượng NO3- trung bình trong 4 đợt khảo ......................... 38
sát tại Hồ Đôi 1 .......................................................................................................... 38
Hình 3.18. Hàm lượng NO3- tại các điểm khảo sát hồ Đôi 1 trong 4 đợt khảo sát .... 38
Hình 3.19. Hàm lượng NH4+ tại các điểm khảo sát hồ Đôi 1 trong 4 đợt khảo sát ... 39
Hình 3.20. Biến thiên hàm lượng NH4+ trung bình trong 4 đợt khảo sát tại Hồ Đôi 1 ... 39

Hình 3.45. Biến động mật độ tảo trong 4 đợt khảo sát tại Hồ Đôi 1 ......................... 57
Hình 3.46. Biến động mật độ tảo trong 4 đợt khảo sát tại Hồ Đôi 2 ......................... 58


Nguyễn Diệu Quỳnh – K22 Cao học Sinh học

TÀI LIỆU THAM KHẢO
TIẾNG VIỆT
1. Nguyễn Hoài An (1999), Nghiên cứu sử dụng tảo và vi khuẩn lam làm sinh
vật chỉ thị trong đánh giá chất lượng nước làng nghề tái chế giấy Dương Ổ - Bắc
Ninh, Luận án Thạc sỹ Khoa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học
Quốc gia Hà Nội.
2. Đỗ Kim Anh (2007), Dự báo sự biến động của một số nhóm sinh vật trong
Hồ Tây – Hà Nội, Luận văn Thạc sỹ Khoa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên,
Đại học Quốc gia Hà Nội.
3. Đặng Đình Bạch (chủ biên) (2006), Hóa học Môi trường, NXB Khoa học và
Môi trường.
4. Bộ tài nguyên và môi trường (2008), Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về chất
lượng nước mặt (QCVN 08:2008/BTNMT).
5. Lê Đức, Trần Khắc Hiệp, Nguyễn Xuân Cự, Phạm Văn Khang, Nguyễn
Ngọc Minh (2004), Một số phương pháp phân tích môi trường, NXB Đại học Quốc
gia Hà Nội.
6. Lê Quốc Huy (2005), Phương pháp nghiên cứu phân tích định lượng các
chỉ số đa dạng sinh học thực vật, Trung tâm nghiên cứu sinh thái và môi trường
rừng, Viện khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.
7. Lê Thu Hà, Nguyễn Thùy Liên (2010), Biến động chất lượng môi trường
nước và thành phần loài tảo, vi khuẩn lam hồ Thiền Quang, Hà Nội từ năm 2000 –
2010, Hội thảo Quốc gia lần thứ II Môi trường và phát triển bền vững, Trung tâm
nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường CRES, Đại học Quốc gia Hà Nội.
8. Lê Văn Khoa, Nguyễn Văn Quýnh, Nguyễn Quốc Việt (2007), Chỉ thị sinh

Environmental Science, University of Science, Vietnam National University, Hanoi.
19. Pham Le Vi (2014), Assessing pollution in some Hanoi’s lake, University
of Science, Vietnam National University, Hanoi.
20. Wilhm, J.L. and Doris, T.C. (1968), “Biological parameter for water
quality cristeria”, Bioscience 18, pp 447-481.
21. Wiliam P.Cunningham and Barbara W.Saigo. (1990), Enviromental
Science a Global Concern, Wm. C. Brown Publishers.

70


Nguyễn Diệu Quỳnh – K22 Cao học Sinh học

WEBSITE
22. />23. />24. 7
25. ( />26. />27. />28. />
71