ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

HOÀNG THỊ THU THUỶ

NHỮNG CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CƠ BẢN CỦA NHO GIÁO
KHỔNG - MẠNH VÀ Ý NGHĨA CỦA NÓ TRONG VIỆC GIÁO
DỤC ĐẠO ĐỨC SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC
Chuyên ngành: Triết học
Mã số

: 60 22 03 01

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN THANH BÌNH

HÀ NỘI - 2015


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự
hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Thanh Bình.Các số liệu, tài liệu trong luận
văn là trung thực, bảo đảm tính khách quan. Các tài liệu tham khảo có
nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.
Hà Nội, ngày 10 tháng 1 năm 2016
Tác giả

Hoàng Thị Thu Thủy



1


sử nhân loại đã chỉ ra rằng, sự hưng thịnh hay suy vong của mỗi quốc gia,
dân tộc phụ thuộc phần lớn vào thế hệ thanh niên, sinh viên. Nhưng do tuổi
còn trẻ, chưa có nhiều kinh nghiệm sống, cho nên sinh viên cần có sự chăm
lo, bồi dưỡng của các thế hệ đi trước và của toàn xã hội. Chính vì vậy cần
thiết phải thường xuyên giáo dục, đào tạo về kiến thức, đạo đức, lối sống
cho sinh viên.
Sinh viên Việt Nam với số lượng khoảng hơn 2 triệu người đã và
đang học tập, rèn luyện về chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp để chuẩn bị
hành trang bước vào đời sống tự lập một cách hăng say, tích cực. Bên cạnh
việc giáo dục, đào tạo kiến thức và năng lực thực hành thì sinh viên còn
phải được giáo dục và rèn luyện các phẩm chất đạo đức cần thiết cho mình.
Nhìn chung hiện nay, sinh viên Việt Nam đều chăm chỉ học tập, rèn luyện
tri thức và đạo đức, đã có rất nhiều tấm gương tiêu biểu của sinh viên về
học tập, rèn luyện đạo đức nhưng cũng có một bộ phận sinh viên do sống
xa gia đình, hàng ngày tiếp xúc với xã hội bên ngoài nên dễ dàng chịu ảnh
hưởng từ những tiêu cực của xã hội dẫn đến suy đồi đạo đức, lối sống như
ăn chơi, đua đòi, coi thường các chuẩn mực đạo đức cơ bản với quan niệm
cho rằng những chuẩn mực đạo đức đó là lỗi thời, lạc hậu. Từ đó tác động
xấu và ảnh hưởng tiêu cực trở lại tới tâm lý, suy nghĩ và hành vi trong một
bộ phận sinh viên nói chung.
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã và sẽ rất cần
những lớp sinh viên ưu tú đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và phát triển
đất nước. Để xứng đáng là chủ nhân tương lai của đất nước thì ngoài việc
trau dồi kiến thức, sinh viên cần phải chú trọng trau dồi phẩm chất đạo đức,
lối sống tốt đẹp... Và để thực hiện được điều đó, một trong những biện
pháp quan trọng là cần phải biết tiếp thu và phát huy mặt tích cực của các
chuẩn mực đạo đức trước kia, trong đó không thể bỏ các chuẩn mực đạo

Trong nghiên cứu về Nho giáo của các tác giả trong nước phải kể tới tác
giả Nguyễn Hiến Lê với: “Khổng Tử”, “Mạnh Tử”, “Đại cương triết học
Trung Quốc” (viết chung với Nguyễn Giản Chi); Nguyễn Đăng Thụ với 5
tập sách “Lịch sử triết học phương Đông”. Bên cạnh đó, còn có các tác
3


phẩm khác như: “Nho giáo xưa và nay” (Quang Đạm, Nhà xuất bản Khoa
học xã hội, 1991); “Bàn về đạo Nho” ( Nguyễn Khắc Viện, Nhà xuất bản
Thế giới, Hà Nội, 1993) ; “Nho giáo tại Việt Nam” (Viện Triết học, Nhà
xuất bản Khoa học xã hội , 1994); Phan Văn Các, 1991, “Việc nghiên cứu
Khổng Tử và Nho giáo ở Trung Quốc trong thập kỷ 80”, “Nho học và Nho
học Việt Nam - một số vấn đề lý luận và thực tiễn” (Nguyễn Tài Thư, Nhà
xuất bản Khoa học xã hội, 1997)... Các công trình nghiên cứu trên đều đề
cập đến nhiều nội dung cơ bản của Nho giáo nói chung và Nho giáo Khổng
- Mạnh nói riêng trong đó có tư tưởng, học thuyết đạo đức. Mặc dù mỗi
công trình ấy đều có những phương pháp tiếp cận và dung lượng nội dung
nghiên cứu khác nhau, nhưng nhìn chung, đều đưa ra những giá trị và hạn
chế chung trong tư tưởng đạo đức của Nho giáo Khổng - Mạnh đồng thời
đặt ra vấn đề sự cần thiết phải kế thừa một số mặt tích cực trong tư tưởng
đạo đức của Nho giáo Khổng - Mạnh nhằm góp phần xây dựng nền đạo
đức mới ở nước ta hiện nay.
Đặc biệt là trong thời gian gần đây, đã có một số luận án tiến sỹ và
thạc sỹ nghiên cứu sự ảnh hưởng của Nho giáo và vai trò của việc giáo dục
đạo đức Nho giáo đối với từng nhóm đối tượng khác nhau trong xã hội Việt
Nam hiện nay. Tiêu biểu có luận án tiến sỹ “Ảnh hưởng của đạo đức Nho
giáo đối với việc xây dựng đạo đức người cán bộ lãnh đạo quản lý ở Việt
Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Thanh Bình, bài viết “Nho giáo với vấn
đề phát triển kinh tế và hoàn thiện con người” của tác giả Nguyễn Thanh
Bình (Tạp chí Triết học, số 9, tháng 9/2002), luận án tiến sỹ “Quan niệm

Để đạt được mục đích trên, luận văn tập trung giải quyết các nhiệm
vụ sau:
- Trình bày quan niệm của Nho giáo Khổng - Mạnh về bản tính của
con người, với tư cách là các quan niệm xuất phát để Nho giáo Khổng Mạnh đề xuất các chuẩn mực đạo đức cơ bản.
- Phân tích làm rõ các khía cạnh, phương diện trong một số chuẩn
mực đạo đức cơ bản của Nho giáo Khổng - Mạnh và ảnh hưởng của nó đối
với đạo đức sinh viên Việt Nam hiện nay.
5


- Rút ra ý nghĩa tích cực của sự cần thiết giáo dục các chuẩn mực đạo
đức trong Nho giáo Khổng - Mạnh cho sinh viên Việt Nam hiện nay, nhằm
nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên Việt Nam hiện
nay.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài luận văn là các chuẩn mực đạo đức
cơ bản của Nho giáo Khổng - Mạnh và ý nghĩa của việc giáo dục đạo đức
Nho giáo Khổng - Mạnh cho sinh viên Việt Nam hiện nay.
- Phạm vi nghiên cứu của đề tài luận văn là các tác phẩm của Nho giáo
Khổng - Mạnh (chủ yếu các cuốn sách Luận ngữ, Mạnh Tử) và thực trạng
đạo đức cho sinh viên Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, do số lượng sinh viên
Việt Nam hiện nay ở các trường đại học rất nhiều, lại có ở phần lớn các
tỉnh, thành phố trong cả nước, do vậy tác giả chỉ có thể khảo sát việc giáo
dục đạo đức ở một số trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội mà
thôi.
5. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận
Cơ sở lý luận chủ yếu của luận văn là những nguyên lý cơ của chủ
nghĩa Mác - Lênin, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và tư
tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đào Duy Anh (1938), Khổng giáo phê bình tiểu luận, Nxb. Quan hải
Tùng
thư, Huế.
2. Đào Duy Anh (1992), Việt Nam văn hóa sử cương, Nxb. Thành phố Hồ
Chí Minh.
3. Ph. Ăngghen (1997), Gửi I- ô- dép B lốc ở Khuê- ních- xbua, C. Mác,
Ph. Ăngghen, Toàn tập, tập 37, Nxb. Chính trị quốc gia Hà Nội.
4. Ban Thanh niên trường học (2007), Định hướng giá trị cho sinh viên
trong giai đoạn hiện nay, Nxb. Thanh niên, Hà Nội.
5. Nguyễn Thanh Bình (2000), Nho giáo với vấn đề phát triển kinh tế và
hoàn thiện con người, Giáo dục lý luận, (số 5), tr.35 - 38.
6. Nguyễn Thanh Bình (2000), Đôi điều suy nghĩ về đối tượng và nội dung
giáo dục, giáo hóa của Nho giáo, Giáo dục lý luận, (số 10), tr.50 - 54.
7. Nguyễn Thanh Bình, Những điểm tương đồng và dị biệt trong học thuyết
“Tính người” của Nho giáo, Triết học, (số 9), tr.37 - 42.
8. Nguyễn Thị Thanh Bình (2005), Tư tưởng Nhân, Lễ, Chính danh trong
tác phẩm Luận ngữ của Khổng Tử và vận dụng vào giáo dục đạo đức cho
sinh viên Việt Nam hiện nay, Luận văn thạc sĩ khoa học Triết học, Trung
tâm học liệu, Đại học Huế.
9. Phan Văn Các, 1991, Việc nghiên cứu Khổng Tử và Nho giáo ở Trung
Quốc trong thập kỷ 80,Triết học,(số 1),tr.61 – 65.
10. Phan Văn Các (1994), Giới Nho học quốc tế đang quan tâm những
gì,Triết học, (số 1), tr. 63- 64.
11. Phạm Như Cương chủ biên (1978), Về vấn đề xây dựng con người mới
Nxb. Khoa học Xã hội, Hà Nội.
12. Phan Bội Châu (1998), Khổng học đăng, Nxb. Văn hóa Thông tin, Hà
Nội.
8


9


24. Đảng Cộng sản Việt Nam (1998), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần
thứ VIII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
25. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần
thứ IX, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
26. Đảng Cộng sản Việt Nam, 2006, Văn kiện Đại hội đại biểu tòan quốc
lần
thứ X, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
27. Trần Văn Giàu (1973), Sự phát triển của tư tưởng ở Việt Nam từ thế kỷ
19 đến cách mạng tháng Tám, tập 1, Nxb. Khoa học xã hội. Hà Nội.
28. Trần Văn Giàu (1980), Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt
Nam,Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội.
29. Phan Văn Hòa (1994), Chủ tịch Hồ Chí Minh với những yếu tố tích cực
củaNho giáo, Nghiên cứu lịch sử, (số 4), tr.1-7.
30. Nguyễn Văn Hồng (1998), Ảnh hưởng của văn hóa Khổng giáo Trung
Hoa qua sự tiếp nhận chọn lọc, sáng tạo trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh,
Nghiên cứu Trung Quốc, (số 3), tr.3 -39.
31. V.I.Lênin (1971), Toàn tập, tập 18, Nxb. Sự thật, Hà Nội.
32. V.I.Lênin (1980), Toàn tập, tập 26, Nxb. Tiến bộ, Mát-xcơ-va.
33. V.I.Lênin (1980), Toàn tập, tập 27, Nxb. Tiến bộ, Mát-xcơ-va.
34. C.Mác -Ph. Ăngghen (1962), Tuyển tập, tập 1, Nxb. Sự thật, Hà Nội.
35. C.Mác -Ph. Ăngghen (1994), Toàn tập, tập 2, Nxb.Chính trị quốc gia,
Hà Nội.
36. C.Mác -Ph. Ăngghen (1994), Toàn tập, tập 20, Nxb.Chính trị quốc gia,
Hà Nội.

54. Nguyễn Thị Nga - Hồ Trọng Hoài (2003), Quan niệm của Nho giáo về
giáo dục con người, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
55. Bùi Thanh Quất (chủ biên) (1995), Lịch sử triết học, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
11


56. Võ Văn Thắng (2006), Nhân ái - một giá trị văn hóa truyền thống, cần kế
thừa và phát huy trong việc xây dựng lối sống ở Việt Nam hiện nay, Tạp chí
Triết học, số 7, tr.39 - 43.
57. Tứ Thư (Đại học) (2013), Đoàn Trung Còn dịch, Nxb Thuận Hóa, Huế.
58. Tứ Thư (Trung dung) (2013), Đoàn Trung Còn dịch, Nxb Thuận Hóa,
Huế.
59. Tứ Thư (Luận ngữ) (2013), Đoàn Trung Còn dịch, Nxb Thuận Hóa,
Huế.
60. Tứ Thư (Mạnh Tử, Tập thượng) (2013), Đoàn Trung Còn dịch, Nxb
Thuận Hóa, Huế.
61. Tứ Thư (Mạnh Tử, Tập hạ) (2013), Đoàn Trung Còn dịch, Nxb Thuận
Hóa, Huế.
62. Huỳnh Khái Vinh (2001), Một số vấn đề về lối sống, đạo đức, chuẩn
giá trị xã hội, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
63. Lã Trấn Vũ (1964), Lịch sử các học thuyết chính trị Trung Quốc, (Trần
Văn Tấn dịch), Nxb Sự thật, Hà Nội.
64. Nguyễn Hữu Vui chủ biên (2002), Giáo trình lịch sử triết học, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội.

12