I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

Lấ TH NGC T

GIảI QUYếT KHIếU KIệN HàNH CHíNH
TRONG LĩNH VựC ĐấT ĐAI CủA TòA áN NHÂN DÂN QUA THựC TIễN HUYệN HOằNG HóA, THANH HóA

LUN VN THC S LUT HC

H NI - 2014


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

Lấ TH NGC T

GIảI QUYếT KHIếU KIệN HàNH CHíNH
TRONG LĩNH VựC ĐấT ĐAI CủA TòA áN NHÂN DÂN QUA THựC TIễN HUYệN HOằNG HóA, THANH HóA
Chuyờn ngnh: Lớ lun v lch s nh nc v phỏp lut
Mó s: 60 38 01 01

LUN VN THC S LUT HC

Cỏn b hng dn khoa hc: GS. TSKH. O TR C

H NI - 2014


LỜI CAM ĐOAN

1.2.

Khái quát quá trình phát triển pháp luật về tố tụng hành chính
Việt Nam ............................................. Error! Bookmark not defined.

1.3.

Khái niệm liên quan đến vấn đề giải quyết khiếu kiện hành chính

trong lĩnh vực đất đai tại tòa án nhân dân ở Việt NamError! Bookmark not defi

1.3.1. Khái niệm khởi kiện vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đaiError! Bookmark n
1.3.2. Khái niệm vụ án hành chính và vụ án hành chính trong lĩnh vực
đất đai .................................................. Error! Bookmark not defined.
1.4.

Nội dung về vấn đề giải quyết khiếu kiện hành chính liên quan
đến đất đai tại tòa án nhân dân nói chung, tòa án nhân dân cấp
huyện nói riêng .................................... Error! Bookmark not defined.

1.4.1. Đặc điểm của tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đaiError! Bookmark not
1.4.2. Quy định của luật tố tụng trong giải quyết vụ án hành chính về
quản lý đất đai tại Tòa án nhân dân nói chung, tòa án nhân dân
cấp huyện nói riêng ............................. Error! Bookmark not defined.
Kết luận chương 1 ........................................... Error! Bookmark not defined.


Chương 2: THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP HÀNH
CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI Ở TÒA ÁN NHÂN
DÂN - QUA THỰC TIỄN TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN HUYỆN


Nguyên nhân ....................................... Error! Bookmark not defined.

3.3.

Giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật trong giải quyết khiếu kiện
hành chính về đất đai tại toà án nhân dân nói chung, tại toà án
nhân dân cấp huyện nói riêng ............. Error! Bookmark not defined.

Kết luận chương 3 ........................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN .................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 13


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CNQSD:

Chứng nhận quyền sử dụng.

KNTC:

Khiếu nại tố cáo

ND:

Nhân dân

PT-TH:



MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Hiện nay tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai đang có xu hướng gia
tăng cả về số lượng, tính chất phức tạp và phản ứng bức xúc của người dân. Tranh
chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai có những đặc điểm cơ bản: Thứ nhất là về
chủ thể của các tranh chấp hành chính nói chung, tranh chấp hành chính trong lĩnh
vực đất đai nói riêng là chủ thể của quá trình quản lý, sử dụng đất và luôn có sự bất
bình đẳng về ý chí, tức một bên chủ thể luôn là cơ quan hành chính nhà nước, và
một bên còn lại là các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình. Từ đặc điểm này dẫn đến việc
giải quyết khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực đất đai luôn là một vấn đề khá
phức tạp ở nhiều phương diện, khía cạnh. Vì thế đặt ra vấn đề làm sao giải quyết
loại khiếu kiện này để bảo đảm tính khách quan, chính xác, bảo đảm quyền và lợi
ích hợp pháp của một bên chủ thể vốn luôn được cho là ở vào vị thế yếu hơn so với
bên là cơ quan nhà nước.
Hai là, đối tượng của tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai là các
quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước và người có thẩm
quyền trong cơ quan nhà nước có liên quan đến quyền quản lý, sử dụng và những
lợi ích khác phát sinh từ quá trình khai thác, sử dụng đất, những hệ quả về mặt kinh
tế như đền bù, bồi thường thiệt hại liên quan đến đất đai… Hay nói cách khác, các
quyết định hành chính, hành vi hành chính là đối tượng của loại tranh chấp này đều
liên quan đến một loại tài sản đặc biệt, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt, sản xuất
hàng ngày của người dân và thường có giá trị lớn hoặc rất lớn. Đây chính là một
trong những đặc điểm khiến cho những tranh chấp hành chính về đất đai thường
phức tạp, gay gắt hơn các dạng tranh chấp hành chính khác.
Ba là, tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai luôn gắn liền với quá
trình quản lý và sử dụng đất cho nên khi tranh chấp xảy ra sẽ gây ảnh hưởng xấu


đến nhiều mặt của đời sống kinh tế xã hội. Trước tiên, nó tác động lớn đến tâm lý,

lĩnh vực đất đai. Tuy nhiên người cho rằng mình bị vi phạm về quyền lợi thường
chọn con đường giải quyết là khiếu nại lên cơ quan quản lý mà ít khi chọn giải quyết
bằng con đường tố tụng tại Tòa án.
Trong những năm qua, số vụ việc tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất
đai được thụ lý và giải quyết tại Tòa án nhân dân cấp huyện nói chung, tại Tòa án
nhân dân huyện Hoằng Hóa tỉnh Thanh Hóa nói riêng còn chưa nhiều, hiệu quả xét
xử còn hạn chế, giải quyết của Tòa án chưa thực sự tạo lập được uy tín cao trong
xã hội. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên có thể có nhiều, từ những bất cập của
chính sách, pháp luật về đất đai; sai sót, vi phạm trong việc ban hành quyết định
hành chính, thực hiện hành vi hành chính; cho đến sự thiếu hiểu biết và thiếu ý
thức pháp luật của người dân và có lẽ còn có cả những bất cập hạn chế của mô
hình tổng thể giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Tình trạng trên đặt ra vấn đề: giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh
vực đất đai tại Tòa án ND, cụ thể là TAND cấp huyện cần phải đáp ứng những yêu
cầu gì? Cơ chế giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai hiện nay có
phù hợp? Nếu có điểm không phù hợp thì nguyên nhân và giải pháp như thế nào?
Vì vậy tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu là “Giải quyết khiếu kiện hành
chính trong lĩnh đất đai của Tòa án nhân dân, qua thực tiễn huyện Hoằng Hóa,
Thanh Hóa”, nhưng tập trung đi sâu nghiên cứu về vấn đề giải quyết khiếu kiện
hành chính về đất đai của Tòa án nhân dân cấp huyện. Qua nghiên cứu thấy được
những mặt đã đạt được cũng như nhìn nhận khó khăn, tồn tại của quá trình giải
quyết khiếu kiện hành chính tại Tòa án cấp huyện để đưa ra giải pháp chung, góp
phần hoàn thiện hơn nữa việc giải quyết các khiếu kiện hành chính nhất là trong
lĩnh vực đất đai trên địa bàn huyện Hoằng Hóa.


Khi thực hiện nghiên cứu đề tài này nên đáp ứng được các nội dung cơ bản
sau: Phân tích đánh giá thực trạng giải quyết vụ án Hành chính trong lĩnh vực đất
đai tại Tòa án nhân dân nói chung, Tòa án nhân dân cấp huyện nói riêng; Thứ hai,
thực trạng giải quyết vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai tại Tòa án nhân dân

nước. Có một số luận án Tiến sĩ đã nghiên cứu các đề tài như: Luận án tiến sĩ của
tác giả Nguyễn Thanh Bình với đề tài: “Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong
việc giải quyết các khiếu kiện hành chính”; Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn
Mạnh Hùng với đề tài: “Thẩm quyền xét xử hành chính của của Tòa án nhân dân”;
Một số bài viết như: “Tòa hành chính ngại giải quyết khiếu nại hành chính” của
Luật sư Trần Vũ Hải trên trang Luatsuhanoi.com; Bài viết “Những vướng mắc khi
áp dụng luật tố tụng hành chính và luật khiếu nại” của tác giả Vũ Thắng - Tòa phúc
thẩm Đà Nẵng trên báo điện tử Tòa án nhân dân tối cao; Bài viết “Luật tố tụng
hành chính đã có vướng mắc” của tác giả Quang Nhuần trên trang thông tin điện tử
đài PT- TH tỉnh Sóc Trăng; Bài viết “Một số vấn đề về trình tự, thủ tục và kỹ năng
xét xử vụ án hành chính tại phiên tòa sơ thẩm” của tác giả Phạm Công Hùng Thẩm phán TANDTC đăng trên tạp chí Tòa án nhân dân số 02 tháng 01/2013. Tuy
nhiên tất cả các công trình nghiên cứu và các bài viết này mới chỉ dừng ở một góc
độ, một khía cạnh nào đó chứ chưa thực sự trọng tâm vào nội dung đề tài luận văn
đang mà tác giả đang nghiên cứu.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Việc nghiên cứu được xác định tập trung vào vấn đề giải quyết khiếu kiện
hành chính trong lĩnh vực đất đai tại Tòa án nhân dân cấp huyện hiện nay. Qua đó
đề xuất vấn đề cải cách tư pháp; quan điểm giải pháp nâng cao chất lượng giải
quyết của Tòa án đối với loại án này. Từ đó góp phần hoàn thiện pháp luật cũng


như nâng cáo hiệu quả của giải quyết khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực đất đai
tại Tòa án nhân dân cấp huyện nói chung, tại TAND huyện Hoằng Hóa tỉnh Thanh
Hóa nói riêng.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài là lĩnh vực giải quyết khiếu kiện hành chính
trong lĩnh vực đất đai tại Tòa án nhân dân cấp huyện, qua thực tiễn tại Tòa án nhân
dân huyện Hoằng Hóa tỉnh Thanh Hóa. Được thể hiện ở phương diện pháp luật và
thực tiễn hoạt động giải quyết khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực đất đai tại Tòa
án nhân dân cấp huyện từ thời điểm có văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh
tranh chấp này cho đến nay và nhất là trong giai đoạn đẩy mạnh thực hiện cải cách

vực đất đai tại Tòa án, kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ có nhiều đóng góp về mặt
khoa học. Do đó, việc nghiên cứu đề tài sẽ có những đóng góp nhất định cho những
những nhà làm luật trong công tác hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính. Các luận
cứ và kiến nghị của đề tài có độ tin cậy và giá trị tham khảo cho việc nghiên cứu,
giảng dạy, học tập, đồng thời giúp ích phần nào cho cán bộ làm công tác thực tiễn
trong việc tìm hiểu và áp dụng các quy định của pháp luật về giải quyết vụ án hành
chính trong lĩnh vực đất đai.
8. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, đề tài được kết cấu gồm 3 chương, cụ thể:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung về giải quyết khiếu kiện hành chính
trong lĩnh vực đất đại của Tòa án nhân dân ở Việt Nam.
Chương 2. Thực trạng giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai
tại Tòa án nhân dân nói chung, tòa án nhân dân cấp huyện nói
riêng. Qua thực tiễn tại Tòa án huyện Hoằng Hóa.
Chương 3. Giải pháp hoàn thiện pháp luật giải quyết khiếu kiện hành chính


trong lĩnh vực đất đai của Tòa án nhân dân.


Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG GIẢI QUYẾT
KHIẾU KIỆN HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI CỦA TÒA ÁN
NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM
1.1. Hoạt động giải quyết khiếu kiện hành chính tại tòa án nói chung,
khiếu kiện hành chính trong quản lý đất đai tại tòa án nhân dân cấp huyện
nói riêng là một tất yếu
Con người và quyền con người là những giá trị cao quý nhất, là mục tiêu của
các cuộc cách mạng và những tư tưởng tiến bộ vì con người. Các tư tưởng về
quyền con người và bảo vệ quyền con người được hình thành từ rất sớm trong lịch

cấp cho xã hội một phương pháp xác định sự thật và sự công bằng trong các hành
động của nhà nước. Chỉ có Tòa án mới có quyền chính thức phán quyết sự hợp
pháp của những hoạt động của các cơ quan thực hiện chức năng quản lý, nhất là
quản lý nhà nước về đất đai. Việc quyết định cho tư pháp có quyền xét xử lại hành
vi, quyết định của chính bộ phận các cơ quan nhà nước là bước tiến vượt bậc dân
chủ và văn minh nhân loại. Đây cũng là một tất yếu khách quan của một nhà nước
phát triển. Tòa án giải quyết tranh chấp hành chính giữa cá nhân, tổ chức với người
có thẩm quyền, cơ quan nhà nước được gọi là tư pháp hành chính. Đó là loại thủ
tục phức tạp nhưng có khả năng bảo đảm pháp chế, bảo đảm dân chủ cao hơn so
với các hình thức khác. Điều này cũng được coi là một trong những đặc trưng cơ
bản của nhà nước pháp quyền. Theo đó các thủ tục pháp lý được đề ra buộc Tòa án
khi giải quyết tranh chấp hành chính phải tuân theo nhằm khắc phục hạn chế của
hoạt động giải quyết khiếu nại theo cấp hành chính, mà việc giải quyết khiếu nại
theo thủ tục hành chính là một hoạt động mang tính chất của một hoạt động quản
lý, trong đó chứa đựng tính bất bình đẳng giữa người khiếu nại và người bị khiếu


nại trong quá trình giải quyết vụ việc, thể hiện sự áp đặt đơn phương một chiều
ngày trong các quyết định giải quyết khiếu nại. Khi giải quyết các tranh chấp hành
chính, Tòa án tuân theo một trình tự tố tụng mà pháp luật đã đặt ra. Qua đó bảo
đảm sự cân bằng và bình đẳng giữa người khiếu kiện và người bị kiện trong quá
trình giải quyết vụ kiện, đảm bảo cho các bên có thể đưa ra những chứng cứ, lý lẽ
để chứng minh cho tính đúng đắn của ý kiến, yêu cầu của mình và phản bác lại ý
kiến của bên kia. Tòa án tuân thủ đúng trình tự tố tụng và đưa ra quyết định, bản án
đúng đắn và mang tính thuyết phục. Như vậy có thể nói giải quyết khiếu nại hành
chính theo con đường Tòa án là cách thức bảo vệ pháp chế ở mức độ cao nhất, có
khả năng bảo vệ quyền cao nhất quyền của cá nhân, tổ chức.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Văn Báu (2012), Thiết lập Tòa án Hành chính góp phần xây dựng
Nhà nước pháp quyền Việt Nam, www.klc.vn.

NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
13. Nguyễn Duy Lẫm (2001), Từ điển giải thích thuật ngữ pháp lý thông dụng,
NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
14. Trần Kim Liễu (2004), “Một số vấn đề về thẩm quyền xét xử của Toà án nhân
dân”, Tạp chí khoa học pháp lý, (2).
15. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2007), Hiến pháp năm
1992, đã được sửa đổi, bổ sung năm 2002, NXB Tư pháp, Hà Nội.
16. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2002), Luật tổ chức Tòa
án nhân dân, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội.
17. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2005), Luật đất đai năm
2003, NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội.
18. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2010), Nghị quyết số
56/2010/QH12 ngày 24/11/2010 hướng dẫn v/v thi hành Luật Tố tụng hành


chính, Hà Nội.
19. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2012), Luật tố tụng hành
chính 2010, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội.
20. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2014), Hiến pháp năm
2013, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội.
21. Lê Quang Thành (2010), “Việc thành lập Tòa án sơ thẩm cấp khu vực. Những
vấn đề cần trao đổi”, Tạp chí Khoa học giáo dục, (8), Trường cảnh sát nhân
dân.
22. Tòa án nhân dân tối cao (2008 - 2013), Các báo cáo tổng kết của ngành Tòa
án nhân dân, Hà Nội.
23. Tòa án nhân dân tối cao (2008 - 2014), Các quyết định giám đốc thẩm của Tòa
hành chính; Quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân
dân tối cao, Hà Nội.
24. Tòa án nhân dân tối cao (2008 - 2013), Các tham luận tại Hội nghị tổng kết
ngành Tòa án nhân dân, Hà Nội.

hành một số quy định của Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính,
Hà Nội.
38. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2006), Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án
hành chính năm 1996, sửa đổi bổ sung năm 1998 và 2006, NXB Chính trị
Quốc gia, Hà Nội.
39. Viện khoa học xét xử (2009), Chuyên đề khoa học xét xử, Hà Nội.