ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
--------------------------

HỒ NỮ THỤC TRINH

HIỆN TƯỢNG KẾT HÔN SỚM NHÌN TỪ GÓC ĐỘ CÔNG TÁC XÃ HỘI
(NGHIÊN CỨU TẠI XÃ HẢI THANH, TĨNH GIA, THANH HÓA)

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH CÔNG TÁC XÃ HỘI

Hà Nội - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
--------------------------

HỒ NỮ THỤC TRINH

HIỆN TƯỢNG KẾT HÔN SỚM NHÌN TỪ GÓC ĐỘ CÔNG TÁC XÃ HỘI
(NGHIÊN CỨU TẠI XÃ HẢI THANH, TĨNH GIA, THANH HÓA)
Luận văn thạc sỹ ngành : Công tác xã hội
Mã số

: 60 90 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH CÔNG TÁC XÃ HỘI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Hoàng Bá Thịnh


này.
Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, những người đã quan tâm giúp
đỡ và động viên, khuyến khích tôi trong suốt thời gian qua để tôi hoàn thành
luận văn được tốt hơn.
Hà Nội, ngày 28 tháng 10 năm 2014

Học viên cao học

Hồ Nữ Thục Trinh


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................... 1
2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu ........................................................................... 3
2.1. Nghiên cứu chung về những vấn đề liên quan đến hôn nhân ........................ 3
2.2. Nghiên cứu về kết hôn sớm............................................................................ 5
3. Ý nghĩa của nghiên cứu................................................................................... 10
4. Câu hỏi nghiên cứu ......................................................................................... 11
5. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................. 11
6. Giả thuyết nghiên cứu ..................................................................................... 12
7. Đối tượng và khách thể nghiên cứu ................................................................ 12
8. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 13
9. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 15
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NGHIÊN CỨU .. 17
1.1. Các khái niệm công cụ ................................................................................. 17
1.2. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu .......................................................... 18
1.3. Một số chính sách, Luật pháp quy định trong lĩnh vực hôn nhân gia đình . 21
1.4. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu ................................................................ 22
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ KẾT HÔN SỚM ............................ 28

kiện kết hôn.
Ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội, những mối quan hệ cũng như
những vấn đề về tâm sinh lý của con người ngày càng trở nên phức tạp. Điều đó
ảnh hưởng không nhỏ đến quan hệ hôn nhân, gia đình, trong đó có việc kết hôn
giữa hai bên. Trên thực tế đã có rất nhiều trường hợp kết hôn khi tuổi đời còn
quá trẻ gây ra không ít những ảnh hưởng tiêu cực đến mối quan hệ giữa các
thành viên trong gia đình, đến lối sống và đạo đức xã hội. Trong khi đó, hệ thống
pháp luật lại chưa thể dự liệu cũng như điều chỉnh một cách toàn diện. Kết hôn
sớm vẫn tồn tại như một hiện tượng xã hội không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến
quyền, lợi ích hợp pháp của các bên chủ thể mà còn ảnh hưởng đến đạo đức và
trật tự xã hội.
Theo phong tục tập quán của người Việt Nam, đồng thời để duy trì và phát
triển nòi giống, khi nam nữ thanh niên (tuổi trưởng thành) thì cha mẹ có trách
nhiệm dựng vợ gả chồng. Đó là quy luật tất yếu của sự sinh tồn, nhưng phải phù
hợp theo quy định của pháp luật (nam đủ 20 tuổi, nữ đủ 18 tuổi). Tuy nhiên việc
quy định về độ tuổi như thế chỉ là điều kiện cần của việc tuân thủ pháp luật trong
kết hôn chứ chưa phải là điều kiện đủ để đảm bảo một cuộc sống gia đình ổn
định và hạnh phúc. Kết hôn sớm mà đặc biệt là tảo hôn trước hết ảnh hưởng sức
1


khỏe của vợ chồng, nhất là người vợ trong khi cơ thể đang phát triển chưa hoàn
thiện phải nuôi dưỡng bào thai, làm con chưa tròn lại phải làm mẹ; ở cái tuổi ăn
chưa no lo chưa tới, lại phải nuôi con và lo cho con; cái tuổi cần phải được đến
trường để hoàn thiện bản thân mình nâng cao trí tuệ và rèn luyện tư duy nhận
thức và đang rất cần trang bị cho mình một kỹ năng sống lại phải bỏ học giữa
chừng để “dạy người khác”. Bên cạnh đó, ở độ tuổi này chắc chắn nhiều người
vẫn còn phụ thuộc kinh tế gia đình nên việc họ kết hôn sớm sẽ gây ra nhiều hệ
lụy đối với bản thân họ, gia đình họ, và tạo thêm gánh nặng cho xã hội; chưa nói
đến ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của nòi giống và các mối quan hệ kinh tế xã hội khác.

Do đó, nghiên cứu về “Hiện tượng kết hôn sớm nhìn từ độ công tác xã hội
(Nghiên cứu tại xã Hải Thanh, Tĩnh Gia, Thanh Hóa)” là một nghiên cứu khá
cần thiết, mang lại những nhận định mới mẻ. Không chỉ nhằm phòng ngừa và
hạn chế vấn nạn này, mà quan trọng hơn đó là hoàn thiện hơn nữa các giải pháp
khắc phục, giảm thiểu các trường hợp kết hôn sớm và phát huy vai trò của nhân
viên công tác xã hội tại cộng đồng.
2. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
2.1.Nghiên cứu chung về những vấn đề liên quan đến hôn nhân
Hôn nhân và gia đình luôn được xem là một vấn đề nóng bỏng trong thực
tiễn cuộc sống, một vấn đề đáng quan tâm trong hệ thống pháp luật. Do vậy,
trong thời gian qua ở Việt Nam cũng đã có một số công trình nghiên cứu về vấn
đề này.

3


Đã có một số bài viết mang tính chất nghiên cứu một số nội dung của vấn đề
kết hôn trái pháp luật được đăng tải trên tạp chí Luật học, Tạp chí Nhà nước và
pháp luật… kể cả một số luận văn thạc sĩ và luận văn tiến sĩ luật học nghiên cứu
liên quan. Có thể kể ra một số công trình nghiên cứu chủ yếu như: Hủy kết hôn
trái pháp luật trong Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, Khóa luận tốt nghiệp
của Đinh Thị Minh Mẫn, Trường Đại học Hà Nội, 2008; Chế định kết hôn trong
Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, Luận văn thạc sĩ luật học của Khuất Thị
Thúy Hạnh, Khoa Luật- Đại học Quốc gia Hà Nội. Hay như một số các bài báo,
tạp chí chuyên ngành luật được đăng tải trên các Tạp chí Tòa án nhân dân, Tạp
chí Kiểm sát, tạp chí Dân chủ và pháp luật, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, Tạp
chí Luật học… cũng đã có đề cập tới vấn đề này.
Hoặc các đề tài luận văn, luận án của những học viên của Đại Học Khoa Học
Xã Hội và Nhân Văn – Đại học Quốc gia Hà Nội đã từng nghiên cứu về hôn
nhân như: “Định hướng giá trị hôn nhân theo đạo Thiên chúa ở Hà Nội” ( Bùi

thực hành công tác xã hội trực tiếp, Đại học Thăng Long, NXB Đại học Sư
Phạm.
10. Phạm Huy Dũng, Bài giảng công tác xã hội, Đại học Thăng Long.
11. Phạm Huy Dũng, (2006), Lý thuyết và thực hành công tác xã hội trực tiếp,
NXB Đại học Sư phạm, Đại học Thăng Long.
12. Phạm Văn Quyết, Nguyễn Quý Thanh (2000) , “Phương pháp nghiên cứu xã
hội học”, NXB ĐHQGHN, Hà Nội.
13. Quốc hội, Số: 22/2000/QH10, Luật Hôn Nhân và Gia Đình.

5


/>mID=6123
14. Thu Hằng; Phương Liên, Hướng tới xoá bỏ nạn tảo hôn, hôn nhân cận huyết
thống, Trung tâm phát triển truyền thông và sức khỏe.
/>15. Tổng cục thống kê, Điều tra biến động dân số và kế hoạch gia đình (2011) –
Các kết quả chủ yếu, NXB Thống Kê.
16. Tổng cục thống kê, Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009 “Cấu
trúc tuổi - giới tính và tình trạng hôn nhân của dân số Việt Nam”, NXB
Thống Kê.
17. Trần Đình Tuấn, Công tác xã hội: Lý thuyết và thực hành, ĐH San Jose, Hoa
Kỳ.
18. UBND xã Hải Thanh, 2013, Báo cáo kết quả phát triển kinh tế - xã hội, đảm
bảo an ninh quốc phòng 6 tháng đầu năm
19. UBND xã Hải Thanh, 2013, Sổ đăng ký kết hôn năm 2013.
20. Viện gia đình và giới, Báo cáo Hội thảo khoa học quốc tế về gia đình trong
thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
21. wikipedia.org
22. Một số tài liệu từ các trang Web khác.
23. UNICEF (2011), EARLY MARRIAGE, CHILD SPOUSES” (Kết hôn sớm,