ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------

TRẦN MẠNH CƢƠNG

VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN TRONG
GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO SINH VIÊN
(Nghiên cứu trường hợp trường Đại học Công đoàn)

LUẬN VĂN THẠC SỸ XÃ HỘI HỌC

Hà Nội - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------

TRẦN MẠNH CƢƠNG

VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN TRONG
GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO SINH VIÊN
(Nghiên cứu trường hợp trường Đại học Công đoàn)

Chuyên ngành: xã hội học
Mã số: 60310301

LUẬN VĂN THẠC SỸ XÃ HỘI HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hà

1. Lý do lựa chọn đề tài.......................................................................

7

2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu........................................................

9

3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn..........................................

12

3.1. Ý nghĩa khoa học ........................................................................

12

3.2. Ý nghĩa thực tiễn ......................................................................... 13
4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu ....................................................

13

4.1. Mục đích nghiên cứu ..................................................................

13

4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu ..................................................................

13

5. Đối tƣợng, khách thể, phạm vi nghiên cứu...................................

17

8.2.4. Phương pháp trưng cầu ý kiến: ................................................

17

9. Khung phân tích: ............................................................................

20

CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

21

1.1. Các khái niệm công cụ.................................................................

21

1.1.1. Khái niệm “vai trò” ..................................................................

21

1.1.2. Khái niệm "sinh viên"...............................................................

21

4


1.1.3. Khái niệm “nhận thức”.............................................................

1.3. Quan điểm của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh về
nhiệm vụ, vai trò giáo dục kỹ năng sống cho thanh niên................. 31
1.4. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu ..................................................... 35
CHƢƠNG 2: ĐÁNH GIÁ CỦA SINH VIÊN VỀ MỨC ĐỘ THAM
GIA CỦA HỌ VÀ HIỆU QUẢ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG
THÔNG QUA CÁC CỦA ĐOÀN ........................................................ 39
2.1. Nhận thức của sinh viên về kỹ năng sống, giáo dục kỹ năng
sống....................................................................................................... 39
2.1.1. Nhận thức của sinh viên về kỹ năng sống..............................

39

2.1.2. Nhận thức về giáo dục kỹ năng sống của sinh viên thông qua
các hoạt động đoàn thể.......................................................................... 41
2.1.3. Một số biểu hiện của người đã từng được tham gia bồi
dưỡng, đào tạo kỹ năng sống................................................................. 46
2.2. Đánh giá chung về các hoạt động của Đoàn Thanh niên Cộng
sản Hồ Chí Minh trƣờng Đại học Công đoàn đối với việc giáo
dục kỹ năng sống cho sinh viên.......................................................... 48

5


2.3. Mức độ tham gia và hiệu quả giáo dục kỹ năng sống qua các
lĩnh vực hoạt động cụ thể của Đoàn trƣờng...................................... 58
2.3.1. Đánh giá mức độ tham gia và hiệu quả giáo dục kỹ năng
sống trong các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao.............. 59
2.3.2. Đánh giá mức độ tham gia và hiệu quả giáo dục kỹ năng
sống trong các hoạt động tình nguyện của Đoàn Thanh niên trường



3.3. Hiệu quả truyền thông các chương trình hoạt động ..............

80

3.4. Năng lực, kinh nghiệm của đội ngũ cán bộ đoàn ...................

83

3.5. Sự phối hợp với các tổ chức, các đoàn thể khác ....................

85

3.6. Sự nhiệt tình của đoàn viên ....................................................

87

KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP ...............................................................

90

1. Kết luận............................................................................................

90

6


2. Khuyến nghị ....................................................................................


PVS

Phỏng vấn sâu

SV

Sinh viên

STT

Số thứ tự

TDTT

Thể dục thể thao

THPT

Trung học phổ thong

TNCS

Thanh niên cộng sản

TUU

Trade Union University
Trường Đại học Công đoàn

TN

Bảng 2.2. Việc tham gia giáo dục kỹ năng sống của sinh viên..................41
Bảng 2.3. Việc tiếp nhận KNS của SV chưa được qua đào tạo KNS.......41
Bảng 2.4. Bảng đánh giá về những biểu hiện của người có KNS tốt.......45
Bảng 2.5. Tình hình tham gia hoạt động phong trào của SV....................49
Bảng 2.6. Lý do SV không tham gia hoạt động phong trào......................51
Bảng 2.7. Đánh giá của sinh viên về hiệu quả các kênh truyền thông
giáo dục kỹ năng sống của Đoàn Thanh niên.............................................53
Bảng 2.8. Tương quan giữa mức độ tham gia hoạt động VHVN- TDTT
với ý kiến đánh giá của SV về tính giáo dục KNS của các hoạt động.....58
Bảng 2.9. Tương quan giữa mức độ tham gia vào hoạt động tình nguyện
với ý kiến đánh giá của SV về tính giáo dục KNS của các hoạt động......62
Bảng 2.10. Tương quan giữa mức độ tham gia vào hoạt động của các câu
lạc bộ, đội nhóm có tính chuyên ngành và câu lạc bộ, đội nhóm có tính sở thích
với ý kiến đánh giá.............................................................................68
Bảng 2.11. Mong muốn củaSV về nội dung tổ chức giáo dục KNS..........71
Bảng 2.12. Mong muốn về hình thức tổ chức giáo dục KNS của SV.......72

9


DANH MỤC BIỂU

Biểu 2.1. Nguồn tiếp thu giáo dục KNS qua ý kiến của sinh viên......... 43
Biểu 2.2. Lý do SV tham gia hoạt động phong trào..................................50
Biểu 2.3. Đánh giá của SV về hiệu quả giáo dục KNS của Đoàn trường
trong thời gian vừa qua...............................................................................54
Biểu 2.4. Động cơ khiến SV cảm thấy các hoạt động của Đoàn thú vị...75
Biểu 3.1. Hiệu quả truyền thông về các hoạt động cụ thể của Đoàn Thanh
niên trường ...............................................................................................80
Biểu 3.2. Mức độ sinh viên tham gia hưởng ứng các phong trào của Đoàn thanh

lối sống của một bộ phận không nhỏ thanh niên đang ngày càng trở nên phổ biến.
Những biểu hiện như: sống buông thả, thiếu hoài bão, thiếu trách nhiệm với bản
thân và gia đình, trọng tiêu dùng hưởng thụ, khả năng thích ứng kém, tỷ lệ nạo phá
thai ở lứa tuổi thanh thiếu niên cao, hiện tượng tiêm chích ma túy, bạo lực học
đường, tự tử... không phải là hiếm gặp trên các phương tiện truyền thông đại
chúng. Tỷ lệ vi phạm pháp luật ở thanh thiếu niên ngày càng gia tăng không chỉ
ngoài xã hội mà còn xâm nhập vào tận trường học cho thấy đã đến lúc cần kiểm
chứng lại việc giáo dục kỹ năng cho người trẻ nói chung và học sinh, sinh viên nói
riêng.
Trong khi đó, chương trình giáo dục đại học ở Việt Nam hiện nay tuy đã có những
đổi mới nhất định song phần lớn chỉ tập trung vào việc cung cấp kiến thức với khối
lượng lớn mà ít chú trọng đến việc đào tạo về
11


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Abraham Maslow (1943). Lý thuyết Thang bậc nhu cầu và các ứng dụng
của nó trong đời sống và giáo dục. Theo Tailieu.vn
2. Ban Tổ chức Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (2009). Công tác
phát triển Đoàn viên mới. NXB Thanh niên.
3. Bùi Thế Cường, Đặng Thị Việt Phương, Trịnh Huy Hóa (2012). Từ điển
xã hội học Oxford. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
4. Phạm Tất Dong – Lê Ngọc Hùng (2002), Xã hội học, NXB Đại học Quốc
gia Hà Nội.
5. Đảng Cộng sản Việt Nam (2008) Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành
Trung ương lần thứ 7 khóa X về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công
tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
6. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội lần thứ XI.
7. Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh (2012). Điều lệ khóa X.
8. E. A. Capitonov (2000). Xã hội học thế kỷ XX : Lịch sử và công nghệ.

20. Nguyễn Đình Tấn (2003). Vai trò của hệ thống chính trị mà hạt nhân là
Đảng cộng sản Việt Nam trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
của dân, do dân, vì dân. Tạp chí Xã hội học số 3, Tr. 27 - 32.
21. Vĩnh Thắng (2013), Kỹ năng mềm cho bạn trẻ, NXB trẻ.
22. Trường Đại học Công đoàn (2010). Quy chế đào tạo đại học và cao
đẳng hệ chính quy theo hệ thống tín chỉ của Trường ĐH Công đoàn.
23. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2005). Luật Thanh
niên.
24. Vũ Hào Quang (1997). Về lý thuyết hành động xã hội của M.Weber. Tạp
chí Xã hội học. Số 1, Tr. 92 – 97.

13


25. Viên nghiên cứu thanh niên (2010). Giáo dục kỹ năng xã hội cho đoàn
viên thanh niên. Báo cáo nghiên cứu khoa học.
26. Phạm Văn Quyết và Nguyễn Quý Thanh (2012). Phương pháp nghiên
cứu Xã hội học. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
27. Lâm Thị Yên (2009). Giáo dục lối sống mới cho sinh viên Cao đẳng
công nghiệp Thái Nguyên trong giai đoạn hiện nay. Luận văn thạc sỹ Xã hội học.
28. Phạm Thị Yến (2013). Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ vị thành niên tại
các gia đình hiện nay (nghiên cứu trường hợp xã Minh Khai – huyện Từ Liêm –
Thành phố Hà Nội). Luận văn thạc sĩ Xã hội học.
29. Tuyên truyền Điều lệ (2013). Văn kiện Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ
X, kỹ năng tổ chức các sự kiện trong hoạt động Đoàn Thanh niên 2013, NXB Thời
đại.
30.

Nhân