ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN


ĐOÀN THỊ HẰNG

ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ BẮC LÃNH ĐẠO
THỰC HIỆN NHIỆM VỤ HẬU PHƢƠNG
TỪ NĂM 1965 ĐẾN NĂM 1972

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

Hà Nội - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN


ĐOÀN THỊ HẰNG

ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ BẮC LÃNH ĐẠO
THỰC HIỆN NHIỆM VỤ HẬU PHƢƠNG
TỪ NĂM 1965 ĐẾN NĂM 1972

Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
Mã số: 60 22 03 15

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS HỒ KHANG


Đoàn Thị Hằng


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BCH

: Ban Chấp hành

CTQG

: Chính trị Quốc gia

QĐND

: Quân đội nhân dân

ĐCSVN

: đảng Cộng sản Việt Nam

Nxb

: Nhà xuất bản


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 3
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................... 3

1.2.2. Bảo vệ địa bàn và đảm bảo giao thông . Error! Bookmark not defined.
1.2.3. Huy động sức người, sức của chi viện cho tiền tuyến Error! Bookmark
not defined.
Tiểu kết chƣơng 1 .......................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2:SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ BẮC TRONG
THỰC HIỆN NHIỆM VỤ HẬU PHƢƠNG TỪ NĂM 1969 ĐẾN NĂM
1972 ................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.1. Bối cảnh lịch sử và chủ trương của Đảng bộ tỉnh .. Error! Bookmark not
defined.
2.1.1. Bối cảnh lịch sử và chủ trương của Đảng ............ Error! Bookmark not
defined.
2.1.2. Chủ trương của Đảng bộ tỉnh ................ Error! Bookmark not defined.
2.2. Đảng bộ tỉnh Hà Bắc lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ hậu phương ...... Error!
Bookmark not defined.
2.2.1. Đảng bộ tỉnh Hà Bắc lãnh đạo xây dựng tiềm lực hậu phương ..... Error!
Bookmark not defined.
2.2.2. Bảo vệ địa bàn và đảm bảo giao thông . Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Đảng bộ tỉnh Hà Bắc lãnh đạo chi viện tiền tuyến .... Error! Bookmark
not defined.
Tiểu kết chƣơng 2 .......................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3:NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM ....... Error! Bookmark not
defined.
3.1. Nhận xét tổng quát ................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Về ưu điểm ............................................ Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Về hạn chế ............................................. Error! Bookmark not defined.
3.2. Những kinh nghiệm chủ yếu .................... Error! Bookmark not defined.

2



viện tích cực về người và của cho chiến trường miền Nam. Hà Bắc trở thành
một trong những hậu phương vững mạnh của cả nước, cùng cả nước đánh bại
cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ.
Nhắc đến vị trí, vai trò của hậu phương trong chiến tranh cách mạng,
Lênin đã có một luận điểm nổi tiếng: trên thế giới, không có một quân đội nào
có thể giành chiến thắng nếu không có một hậu phương vững chắc. Hậu
phương có một tầm quan trọng bậc nhất đối với tiền tuyến; chính hậu phương
và chỉ có hậu phương không những cung cấp các nhu cầu đủ loại mà cả binh
lính, tình cảm lẫn tư tưởng nữa. Luận điểm trên của Lênin đã khẳng định
trong bất kỳ một cuộc chiến tranh cách mạng nào, đặc biệt là trong cuộc cách
mạng giải phóng dân tộc nếu muốn giành được thắng lợi nhất định phải xây
dựng được một hậu phương vững mạnh. Bởi vì, hậu phương chính là địa bàn
đứng chân, là nơi triển khai xây dựng và dự trữ tiềm lực chiến tranh cả về
chính trị, quân sự lẫn kinh tế, khoa học kỹ thuật. Hậu phương còn là nơi chi
viện sức người sức của, động viên tinh thần cho tiền tuyến đánh giặc. Hậu

4


phương còn là nơi rút lui củng cố, là bàn đạp tiến công của lực lượng vũ trang
và là một trong những nhân tố quyết định thắng lợi của chiến tranh. Nhận
thức rõ tầm quan trọng của việc xây dựng hậu phương, dưới sự chỉ đạo của
Trung ương Đảng, Đảng bộ đã lãnh đạo quân và dân xây dựng Hà Bắc trở
thành một hậu phương vững mạnh của cả nước. Hậu phương vững mạnh là
điều kiện cơ bản để phát triển lực lượng kháng chiến chiến đấu với địch và
tăng cường khai thác sức người, sức của phục vụ cho kháng chiến.
Trong những năm qua, nghiên cứu về thời kỳ kháng chiến chống Mỹ
cứu nước ở tỉnh Hà Bắc đã thu hút sự quan tâm, chú ý của nhiều học giả.
Nghiên cứu về vấn đề hậu phương trong kháng chiến ít nhiều đã được đề cập
ở những góc độ khác nhau. Tuy nhiên, chưa có một công trình chuyên khảo

Nội 1995, Chiến tranh cách mạng Việt Nam (1945 – 1975) – thắng lợi và bài
học của Ban chỉ đạo tổng kết chiến tranh - Trực thuộc Bộ chính trị, Nxb
CTQG, Hà Nội 2000, cả hai công trình khoa học này đã đề cập đến vấn đề
xây dựng hậu phương dưới góc độ những bài học kinh nghiệm. GS.TS Phan
Ngọc Liên với tác phẩm Hậu phương lớn, tiền tuyến lớn trong kháng chiến
chống Mỹ cứu nước (1954 – 1975), Nxb Từ điển Bách Khoa, HN 2005 nghiên
cứu về mối quan hệ sâu sắc, bền chặt giữa nhiệm vụ cách mạng của hai miền
Nam – Bắc. Trong từng bài viết, tác giả đã đề cập đến những đóng góp của
một số địa phương (Thanh Hóa, Hải Phòng, Hà Nam, Hà Bắc...) đối với tiền
tuyến lớn Miền Nam ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Cuốn Hậu phương chiến
tranh nhân dân Việt Nam (1945 – 1975), Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam,
Nxb QĐND, Hà Nội 1997, trình bày vai trò, quá trình xây dựng, bảo vệ và
phát huy sức mạnh của hậu phương trong hai cuộc kháng chiến chống thực
dân Pháp và đế quốc Mỹ của dân tộc ta. Tác giả Nguyễn Xuân Tú với công
trình “Hậu phương miền Bắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
(1954 – 1975)”, Nxb CTQG, Hà Nội 2009 khẳng định vai trò của hậu phương

6


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh (2002), Lịch sử Đảng bộ tỉnh Bắc
Ninh, tập 2 (1954 -1975)BCH Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh xuất bản.

2.

Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Bắc Ninh (2011), Lịch sử Đảng bộ
thành phố Bắc Ninh (1926 - 2010), Nxb CTQG, Hà Nội

Đảng (1954 - 1975), tập 3, Nxb Sự thật, Hà Nội.

9.

Bộ quốc phòng, Viện lịch sử Việt Nam (1997), Hậu phương chiến tranh
nhân dân Việt Nam (1945 - 1975), Nxb QĐND.

10. Trần Bưởi, Trần Duệ, Lê Văn Thọ (1983), Chiến tranh nhân dân đánh
thắng chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, Nxb QĐND, Hà Nội
11. Trường Chinh, (1964), Kháng chiến nhất định giành thắng lợi, Nxb Sự
Thật, Hà Nội
12. Trường Chinh, (1966), Bàn về chiến tranh nhân dân và lực lượng vũ
trang nhân dân, Nxb QĐND, Hà Nội.

7


13. Công tác tư tưởng, văn hóa trong quân đội nhân dân Việt Nam – Biên
niên sự kiện và tư liệu, (2001), Nxb QĐND, Hà Nội
14. Lê Duẩn, (1965), Ta nhất định thắng, địch nhất định thua, Nxb Sự thật,
Hà Nội
15. Lê Duẩn, (1968), Nắm vững đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa, tiến
lên xây dựng căn cứ địa phương vững mạnh, Nxb Sự thật, Hà Nội
16. Lê Văn Đạt, (2005), Vai trò của thanh niên hậu phương miền Bắc trong
kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 -1975),Tạp chí nghiên cứu lịch
sử, số 4.
17. Đảng bộ tỉnh Hà Bắc, (1986), Một số tư liệu, Ban nghiên cứu Lịch sử
Đảng, Ban tuyên giáo, Sở Văn hóa – Thông tin xuất bản.
18. Đảng bộ tỉnh Hà Bắc, (1963), Nghị quyết Đại hội đại biểu tỉnh Hà Bắc
lần thứ I, Tỉnh ủy Hà Bắc xuất bản.

32. Đảng ủy - Quân khu 3, (2000) Lịch sử Bộ tham mưu quân khu 3, Nxb
QĐND, Hà Nội.
33. Đảng ủy - Quân khu 3, (1989), Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu
nước(1954 - 1975), Nxb QĐND, Hà Nội
34. Đảng ủy - Quân khu 3, (1989), Quân khu 3 những năm đánh Mỹ, Nxb
QĐND, Hà Nội
35. Hải Đăng, (1996), Hà Bắc trong lịch sử dân tộc qua di tích lịch sử văn
hóa, Sở văn hóa Thông tin Hà Bắc xuất bản.
36. Trần Bá Đệ (cb), (2010) Lịch sử Việt Nam, tập VII từ năm 1954 đến
1975, Nxb Đại học Sư Phạm.
37. Đề cương bài giảng tinh thần Nghị quyết quân ủy Trung ương về công
tác quân sự địa phương cho dân quân tự vệ ,(1971) Ban Chính trị Tỉnh
đội Hà Bắc biên soạn.
38. Hoàng Minh Giám, Lê Quang Tuấn, (1974), Hà Bắc ngàn năm văn
hiến, kỷ yếu hội nghị truyền thống, Ty văn hóa Hà Bắc xuất bản.

9


39. Võ Nguyên Giáp (1972), Nắm vững đường lối chiến tranh nhân dân
đánh thắng chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, Nxb Sự Thật
40. Võ Nguyên Giáp, (1975), Sức mạnh vô địch của chiến tranh nhân dân
Việt Nam trong thời đại mới, Nxb Sự thật.
41. Võ Nguyên Giáp (1970), Mấy vấn đề về đường lối quân sự của Đảng
ta, Nxb Sự thật, Hà Nội.
42. Võ Nguyên Giáp (1972), Vị trí chiến lược của chiến tranh nhân dân ở
địa phương và của các lực lượng vũ trang địa phương, Nxb QĐND, Hà
Nội.
43. Võ Nguyên Giáp (1994), Những chặng đường lịch sử, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội

Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bắc Ninh.
57. Nghị quyết số 27 – NQ/TU ngày 10 – 4 – 1965 của Ban thường vụ Tỉnh
ủy về công tác phòng không nhân dân, Tài liệu lưu trữ tại Ban Tuyên
giáo Tỉnh ủy Bắc Ninh
58. Nghị quyết số 34 – NQ/TU ngày 18 – 8 – 1965 của Ban Chấp hành Tỉnh
bộ Hà Bắc về chuyển hướng chỉ đạo kinh tế trong hai năm 1966 - 1967,
Tài liệu lưu trữ tại Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bắc Ninh
59. Nghị quyết số 35 – NQ/TU ngày 28 – 8 – 1965 của Ban Chấp hành Tỉnh
bộ Hà Bắc về công tác quốc phòng, Tài liệu lưu trữ tại Ban Tuyên giáo
Tỉnh ủy Bắc Ninh
60. Nghị quyết của Tỉnh ủy về đánh giá tình hình năm 1967 và phương
hướng nhiệm vụ năm 1968, (1968), Tài liệu lưu hành nội bộ Đảng – Hà
Bắc, Văn phòng Tỉnh ủy Hà Bắc xuất bản.
61. Nghị quyết số 94 – NQ/HB ngày 4-2-1969 của Tỉnh ủy về kiểm điểm tình
hình năm 1968 và nhiệm vụ công tác năm 1969,(1969) Tài liệu lưu trữ tại
Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bắc Ninh

11


62. Dự thảo Nghị quyết tình hình, nhiệm vụ xây dựng kinh tế địa phương và
hướng thực hiện phân cấp quản lý kinh tế của Ban thường vụ tỉnh Hà Bắc,
ngày 25/2/1969, Tài liệu lưu trữ tại Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bắc Ninh.
63. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Hà Bắc lần thứ 2 (1971), Tỉnh
ủy Hà Bắc xuất bản.
64. Nghị quyết số 13 - NQ/TU ngày 8/10/1971 của Ban thường vụ Tỉnh ủy
Hà Bắc, Tài liệu lưu trữ tại Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bắc Ninh
65. Nghị quyết số 20 - NQ/TU ngày 23/5/1972 của Ban thường vụ tỉnh ủy Hà
Bắc về kiểm điểm tình hình chuyển sang thời chiến và nhiệm vụ công tác
quý IV năm 1972, Tài liệu lưu trữ tại Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bắc Ninh

chiến chống Mỹ cứu nước (1954 - 1975), Nxb CTQG.
80. Ngô Đăng Tri, (2007), Đảng lãnh đạo xây dựng và bảo vệ hậu phương,
chi viện tiền tuyến thời kỳ 1945 – 1975, Một số chuyên đề lịch sử Đảng
cộng sản Việt Nam, Tập1.
81. Ngô Đăng tri, (2010), 80 năm (1930 - 2010) Đảng cộng sản Việt Nam
những chặng đường lịch sử, Nxb Thông tin và truyền thông, Hà Nội.
82. Hoàng Văn Thái, (1982), Xây dựng và phát huy sức mạnh hậu phương
trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Tạp chí cộng sản, số 12
83. Viện sử học Việt Nam (2003), Việt Nam những sự kiện lịch sử (1945 1975), Nxb Giáo dục, Hà Nội.

13