ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------

PHẠM THỊ QUỲNH NGA

HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG CỦA HỌC SINH TRƢỜNG
PHỔ THÔNG TRUNG HỌC VÀ GIẢI PHÁP CÔNG TÁC XÃ HỘI
TRONG VIỆC PHÒNG NGỪA BẠO LỰC CỦA HỌC SINH
(Nghiên cứu tại hai trường PTTH Nguyễn Tất Thành và
Phan Huy Chú, trên địa bàn Hà Nội)

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH: CÔNG TÁC XÃ HỘI

Hà Nội - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------

PHẠM THỊ QUỲNH NGA

HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG CỦA HỌC SINH TRƢỜNG
PHỔ THÔNG TRUNG HỌC VÀ GIẢI PHÁP CÔNG TÁC XÃ HỘI
TRONG VIỆC PHÒNG NGỪA BẠO LỰC CỦA HỌC SINH
(Nghiên cứu tại hai trường PTTH Nguyễn Tất Thành và
Phan Huy Chú, trên địa bàn Hà Nội)
LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH: CÔNG TÁC XÃ HỘI

1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................ 1
2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu .................................................................... 2
2.1. Trên thế giới ........................................................................................ 2
2.2. Tại Việt Nam ..................................... Error! Bookmark not defined.
3. Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu ................ Error! Bookmark not defined.
3.1. Ý nghĩa khoa học............................... Error! Bookmark not defined.
3.2. Ý nghĩa thực tiễn ............................... Error! Bookmark not defined.
4. Đối tượng, khách thể nghiên cứu ............. Error! Bookmark not defined.
5. Mục đích nghiên cứu ................................ Error! Bookmark not defined.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................... Error! Bookmark not defined.
7. Phạm vi nghiên cứu .................................. Error! Bookmark not defined.
8. Giả thuyết nghiên cứu .............................. Error! Bookmark not defined.
9. Phương pháp nghiên cứu.......................... Error! Bookmark not defined.
9.1. Phương pháp phân tích tài liệu .......... Error! Bookmark not defined.
9.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi . Error! Bookmark not defined.
9.3. Phương pháp phỏng vấn sâu ............. Error! Bookmark not defined.
10. Cấu trúc luận văn ................................... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN BẠO LỰC
HỌC ĐƢỜNG................................................. Error! Bookmark not defined.
1.1. Khái niệm về bạo lực và bạo lực học đườngError! Bookmark not defined.
1.2. Phân biệt bạo lực với bắt nạt ................. Error! Bookmark not defined.
1.3 Giải pháp công tác xã hội ....................... Error! Bookmark not defined.
1.4. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu ... Error! Bookmark not defined.
1.4.1. Lý thuyết trao đổi ........................... Error! Bookmark not defined.
1.4.2. Lý thuyết nhận thức - hành vi ........ Error! Bookmark not defined.


1.4.3. Thuyết học tập xã hội ..................... Error! Bookmark not defined.
1.5.Học sinh PTTH và đặc điểm lứa tuổi ..... Error! Bookmark not defined.
1.5.1. Học sinh PTTH............................... Error! Bookmark not defined.

3.2.2. Giải pháp can thiệp với học sinh .... Error! Bookmark not defined.


KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................ Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................ 4
PHỤ LỤC ........................................................ Error! Bookmark not defined.


DANH MỤC VIẾT TẮT
BL

: Bạo lực

BLHĐ

: Bạo lực học đường

CDC

: Center for disease control
: Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ

CTXH

: Công tác xã hội

GD-ĐT

: Giáo dục và đào tạo


Bảng 2.1: Mức độ chứng kiến BLHĐ ............. Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.2 : Mức độ sử dụng BLHĐ của học sinh ........... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 2.3: Đối tượng sử dụng bạo lực học đường của học sinh ............... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.4: Khả năng lặp lại hành vi BL của học sinh ..... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 2.5: Hậu quả sau khi học sinh có hành vi xô xát .. Error! Bookmark not
defined.
Bảng 2.6: Tỷ lệ giới tính học sinh sử dụng BLHĐ ........ Error! Bookmark not
defined.
Bảng 2.7: Mối quan hệ giữa hành vi BLHĐ của học sinh với giới tính .. Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.8: Giới tính của học sinh khi tham gia xô xát .... Error! Bookmark not
defined.
Bảng 2.9: Mối quan hệ giữa độ tuổi và hành vi xô xát của học sinh. ...... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.10: Mối quan hệ trường học và hành vi BLHĐ . Error! Bookmark not
defined.
Bảng 2.11 Sự quan tâm của cha mẹ với có hành vi xô xát của học sinh . Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.12: Phản ứng của bố mẹ khi biết con cái có hành vi xô xát ........ Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.13: Học sinh tâm sự với cha mẹ và việc học sinh xô xát ............ Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.14: Mối quan hệ bạn bè của học sinh . Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.15: Mối liên giữa quan hệ chất lượng bạn bè và hành vi BLHĐ
của học sinh .................................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.16: Mối quan hệ giữa việc hài lòng về quan hệ bạn bè trong
trường và hành vi xô xát của học

và sự mai một các giá trị chuẩn mực xã hội cũng theo đó mà gia tăng.


Hiện nay, trẻ ở độ tuổi vị thành niên với những đặc điểm tâm sinh lý
nhạy cảm rất dễ bị lôi kéo, dụ dỗ theo những mặt trái của xã hội. Số lượng trẻ
em chưa thành niên tham gia vào tệ nạn xã hội cũng như làm trái pháp luật
ngày càng gia tăng đáng báo động. Nghiêm trọng hơn là những chuẩn mực
của xã hội, đạo đức con người ngày càng bị vi phạm. Gần đây, liên tục xuất
hiện các trường hợp BLHĐ gây chấn động dư luận xã hội. Ban đầu chỉ là
những xích mích nhỏ trong lớp học nhưng do thiếu kinh nghiệm và kỹ năng
giải quyết vấn đề, mâu thuẫn nhỏ trở thành nguyên nhân của các vụ ẩu đả,
thậm chí là chém giết lẫn nhau trong học sinh.
BLHĐ ngày càng diễn biến phức tạp dưới nhiều hình thức khác
nhau. Bên cạnh tình trạng các nam sinh đánh chém nhau được coi là rất
phổ biến thì việc nữ sinh xúc phạm, xỉ nhục, đánh nhau không ngừng tăng
lên trong thời gian gần đây. Cũng như vây, hàng loạt vụ học sinh bị thầy
cô bạo lực xuất hiện trên các diễn đàn, mạng xã hội, báo chí, youtube...
gây xôn xao dư luận về nhân phẩm và đạo đức nghề giáo viên. Nhưng
không chỉ thầy cô đối xử thô bạo với học sinh mà ngược lại có những học
sinh bạo lực với chính thầy cô của mình chỉ do những hiểu nhầm, mâu
thuẫn nhỏ trong quá trình tiếp xúc, học tập.
Xây dựng đạo đức con em, chính là xây dựng nền đạo đức cho xã hội,
đem lại sự công bằng văn minh, tốt đẹp cho quốc gia. Do đó rất cần sự quan
tâm của các ban ngành, đoàn thể đến sự phát triển của thế hệ trẻ.
Thực trạng trên cho thấy vấn đề bạo lực phát sinh trong nhà trường thời gian
gần đây là đáng báo động, cần tới sự quan tâm giải quyết của toàn xã hội. Làm gì để
ngăn chặn, hạn chế BLHĐ để xây dựng một môi trường học đường lành mạnh, áp
dụng mô hình nào trong việc trợ giúp ngăn ngừa hành vi BLHĐ cho các em, để
trường học là cái nôi giáo dục tri thức và giáo dục làm người cho thế hệ trẻ? Chính
vì những lý do trên, tôi chọn đề tài:“Hành vi bạo lực học đường của học sinh

liệu nà cho thấy sự cần thiết phải có các chương trình giảng dạy chống bạo
lực dựa trên bằng chứng ở bậc tiểu học.


Nhà tâm lý học tội phạm Đonvonga (Liên Xô cũ) cho biết: ảnh hưởng
của nhóm bạn không chính thức tiêu cực đến hành vi phạm pháp của trẻ em
được thể hiện qua bốn điểm sau: một là, các nhóm tiêu cực là cơ sở hình
thành quan điểm và định hướng dẫn đến hành vi phạm pháp, hai là trẻ vị
thành niên tuân theo những quyết định của nhóm dù bản thân có quan điểm
riêng. Sự phục tùng này lúc đầu có thể là hình thức, những dần dần có thể làm
thay đổi định hướng bên trong, ba là việc tham gia và nhóm bạn tiêu cực có
tác dụng làm tăng động cơ thực hiện tội phạm và làm cho cá nhân cảm thấy
tinh thần trách nhiệm đối với hành vi của mình giảm đi, bốn là, nhóm bạn tiêu
cực có vai trò quan trọng trong việc loại trừ nỗi sợ hãi của các thành viên
trước pháp luật.
 Thực trạng BLHĐ dưới cái nhìn của các nhà khoa học các nước
Năm 1994 Mushinski M với nghiên cứu có tên: “Bạo lực trong các
trường công lập của Mỹ” [14] trong loạt bài điều tra hàng năm của giáo viên
trường công lập MetLife Mỹ đã chỉ ra thực trạng hành vi bạo lực, nhận thức
của giáo viên, sinh viên và các quan chức thực thi pháp luật về tình trạng bạo
lực học đường trong các trường học. Những người tham gia khảo sát công
nhận bạo lực là một vấn đề trong các trường học của họ, tuy nhiên sự cảm
nhận về tầm quan trọng của vấn đề này lại có sự khác nhau giữa các nhóm.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu sách, báo, tạp chí:
1.

CDC (2008), Hiểu biết bạo lực học đường.



Glew GM (2005), Bắt nạt, tâm lý xã hội điều chỉnh và kết quả học tập ở
trường tiểu học.

9.

Lê Văn Hồng (2000), Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm. NXB
Giáo dục,

10.

Liang H (2007), Bắt nạt, bạo lực và hành vi nguy hiểm ở học sinh
trung học Nam Phi.

11.

Vũ Thị Hương (2010), Cẩm nang giáo dục đạo đức, lối sống và phòng
chống bạo lực trong nhà trường-Hà Nội.NXB Văn hóa thông tin

12.

Phạm Mai Hương (2009), Thực trạng bạo lực học đường hiện nay, bài
viết trong Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế Nhu cầu, định hướng và
đào tạo tâm lý học đường tại Việt Nam.

13.

Nguyễn Văn Lượt (11/2009) Bạo lực học đường: nguyên nhân và một
số biện pháp hạn chế, Hội thảo toàn quốc (tr 9-20)



Nguyễn Thị Oanh. An sinh xã hội và các vấn đề xã hội. ĐH Mở BC
TP. Hồ Chí Minh, 1997

21.

Lê Văn Phú (2004), Công tác xã hội Socialwork, NXB Đại học Quốc
gia Hà Nội.

22.

Quốc hội nước CHXHCNVN (2003), Luật Giáo dục

23.

Standard of Effective Social Work, Minnepolis Publics School (bản
dịch tiếng Việt)

24.

Tài liệu phát tay về kỹ năng sống: Xác định vấn đề và giải quyết vấn đề.

25.

Hoàng Bá Thịnh, Bạo lực gia đình với trẻ em và giải pháp phòng ngừa,
Tạp chí Tâm lý học số 6/2007

26.

Hoàng Bá Thịnh, Bạo lực học đường, một vấn đề xã hội hiện nay, Bài

32.

Nguyễn Thị Thu. “Bạo hành trẻ em trong gia đình và nhà trường hiện
nay - thực trạng và giải pháp” . Viện Nghiên cứu Phát triển thành phố
Hồ Chí Minh . 27/5/2009

33.

Võ Thị Tường Vy, (2009) “Thực trạng công tác tham vấn học đường
và những kiến nghị đề xuất”

34.

Nguyễn Khắc Viện(2001) ,Từ điển Tâm lý học, NXB Văn hóa thông
tin, Hà Nội

Tài liệu Internet
35.

Bạo lực học đường gia tăng: Vai trò của gia đình, trách nhiệm xã hội ở
đâu?http://www.giaoduc.edu.vn/news/van-de-su-kien-665/bao-luc-hocduong-gia-tang-vai-tro-cua-gia-dinh,-trach-nhiem-xa-hoi-o-dau112146.aspx

36.

Bạo lực học đường từ góc nhìn nhà quản lý giáo
dụchttp://dailyinfo.vn/sukien75-1771-bao-luc-hoc-duong-tu-goc-nhinnha-quan-ly-giao-duc.html

37.

Bạo lực học đường - nhìn từ góc độ văn hóa và giáo dục


www.thamvantamly.wordpress.com

44.

http://ncbi.nlm.gov/pubmed

45.

http://tuoitre.vn/Giao-duc/277202/Xay-dung-truong-hoc-than-thienhoc-sinh-tich-cuc.html