ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ YÊN

TỔ CHỨC DẠY HỌC CÁC BÀI TẬP HỘP ĐEN PHẦN DÕNG ĐIỆN
KHÔNG ĐỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ NHẰM
NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG, TÍCH CỰC, SÁNG TẠO CỦA
HỌC SINH LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM VẬT LÍ

HÀ NỘI - 2014

i


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ YÊN

TỔ CHỨC DẠY HỌC CÁC BÀI TẬP HỘP ĐEN PHẦN DÕNG ĐIỆN
KHÔNG ĐỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ NHẰM
NÂNG CAO TÍNH CHỦ ĐỘNG, TÍCH CỰC, SÁNG TẠO CỦA
HỌC SINH LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM VẬT LÍ

Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN VẬT LÍ)

Hà Nội, ngày 20 tháng 11 năm 2014
Tác giả

Nguyễn Thị Yên

i


Viết tắt
GV
HS
PPHĐ
SGK
THPT

DANH MỤC VIẾT TẮT
Viết đầy đủ
Giáo viên
Học sinh
Phƣơng pháp hộp đen
Sách giáo khoa
Trung học phổ thông

ii


MỤC LỤC
Trang
Lời cảm ơn ...................................................................................................... i
Danh mục viết tắt ............................................................................................ii

iii


1.4.1. Tính tích cực trong học tập ...................................................................16
1.4.2. Năng lực sáng tạo của học sinh trong học tập. .....................................18
1.5. Thực tiễn về tổ chức dạy học ngoại khóa các bài tập hộp đen cho
học sinh việc hƣớng dẫn học sinh sử dụng phƣơng pháp hộp đen của
giáo viên ở trƣờng THPT ................................................................................19
1.5.1. Mục đích của việc điều tra ....................................................................19
1.5.2. Đối tƣợng điều tra .................................................................................19
1.5.3. Phƣơng pháp điều tra ............................................................................20
1.5.4. Kết quả của việc điều tra .......................................................................20
Chƣơng 2: TIẾN TRÌNH DẠY HỌC NGOẠI KHÓA CÁC BÀI
TẬP HỘP ĐEN PHẦN DÕNG ĐIỆN KHÔNG ĐỔI VẬT LÍ 11
28
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ..................................................................................
2.1. Những mục tiêu học sinh cần đạt đƣợc khi học phần “Dòng điện
không đổi” .......................................................................................................27
2.1.1. Kiến thức ...............................................................................................27
2.1.2. Kỹ năng .................................................................................................28
2.1.3. Mục tiêu phát triển tƣ duy ....................................................................28
2.1.4. Các thí nghiệm cần tiến hành trong quá trình dạy học ngoại
khóa bài tập hộp đen dòng điện không đổi .....................................................29
2.2. Kế hoạch của việc tổ chức dạy học ngoại khóa các bài toán hộp
đen dòng điện không đổi cho học sinh lớp 11 THPT .....................................29
2.2.1. Mục tiêu của hoạt động ngoại khóa ......................................................29
2.2.2. Nội dung của hoạt động ngoại khóa các bài toán hộp đen dòng
điện không đổi cho học sinh lớp 11 THPT .....................................................32
2.2.3.Phƣơng pháp tổ chức hoạt động ngoại khóa ..........................................50
2.2.4. Hình thức tổ chức của hoạt động ngoại khóa các bài toán hộp

Bảng 1.1. Nhận thức của giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của
việc tổ chức dạy học ngoại khoá vật lí ............................................................20
Bảng 3.1. Kết quả bài kiểm tra 45 phút ..........................................................73
Bảng 3.2: Giá trị các tham số trung bình cộng ( X ), phƣơng sai (S2),
độ lệch chuẩn (S), hệ số biến thiên (V) ...........................................................73
Bảng 3.3: Bảng phân phối tần suất (Wi) .........................................................74
Bảng 3.6: Bảng phân phối tần số tích lũy (  i ) ...............................................74

vi


DANH MỤC CÁC ẢNH, SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ
Trang
Ảnh 2.1: Chụp hộp và nắp hộp .......................................................................37
Ảnh 2.2: Chụp hộp đen chứa một phần tử ......................................................38
Ảnh 2.3: Chụp cấu trúc và hộp đen chứa hai phần tử .....................................39
Sơ đồ 1.1: Phƣơng pháp hộp đen
...........................................................13
Sơ đồ 2.1: Đƣờng đặc trƣng V-A của đoạn mạch ..........................................45
Sơ đồ 2.2: Đƣờng đặc trƣng V-A của đoạn mạch ..........................................47
Đồ thị 3.1: Đƣờng phân bổ tần suất W% ........................................................76
Đồ thị 3.2: Đƣờng phân bố tần suất tích lũy  i % ..........................................77

vii


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Thế giới đang trong giai đoạn phát triển về tất cả các lĩnh vực: Kinh tế Xã Hội – Chính trị… Sự bùng nổ công nghệ thông tin đƣa cuộc sống của con
ngƣời bƣớc sang giai đoạn mới: Hiện đại và văn minh hơn. Có ai đó đã từng

2. Bộ Giáo Dục và Đào tạo (2007), Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục
trung học phổ thông môn Vật lí, NXB Giáo dục, Hà Nội.
3. Nguyễn Ngọc Hƣng (2011), “Một số hướng đổi mới phương pháp dạy học
ở trường phổ thông”, (Tạp chí giáo dục số đặc biệt).
4. Nguyễn Ngọc Hƣng, Thiết kế, chế tạo và sử dụng các dụng cụ thí nghiệm
đơn giản trong dạy học Vật lí ở trường phổ thông, Đại học Sƣ phạm- Đại học
Quốc gia Hà Nội.
5. Nguyễn Ngọc Hƣng (2009), Thí nghiệm Vật lí với dụng cụ tự làm từ chai
nhựa và vỏ lon, NXB ĐHSP.
6. Nguyễn Ngọc Hƣng, Thông báo khoa học số 3/1997, Sử dụng phương pháp
hộp đen trong dạy học Vật lí ở trường phổ thông.
7. Nguyễn Thế Khôi (Tổng chủ biên), Nguyễn Phúc Thuần (Chủ biên),
Nguyễn Ngọc Hƣng, Vũ Thanh Khiết, Phạm Xuân Quế, Phạm Đình Thiết,
Nguyễn Trần Trác (2007), Vật lí 11 nâng cao, NXB Giáo dục.
8. Ngô Diệu Nga (2009), Chiến lược dạy học Vật lí ở trường THCS. Bài giảng
chuyên đề Cao học, Đại học sƣ phạm Hà Nội.
9. Ngô Diệu Nga (2003), Phương pháp nghiên cứu khoa học dạy học Vật lí.
Bài giảng chuyên đề Cao học, Đại học sƣ phạm Hà Nội.
10. Nguyễn Đức Thâm, Nguyễn Ngọc Hƣng (1999), Tổ chức hoạt động nhận
thức cho học sinh trong dạy học Vật lí ở trường phổ thông, NXB Đại học quốc
gia Hà Nội.

2


11. Nguyễn Đức Thâm, Nguyễn Ngọc Hƣng, Phạm Xuân Quế (2002), Phương
pháp dạy học Vật lí ở trường phổ thông, NXB Đại học sƣ phạm.
12. Nguyễn Thị Thơm, Bồi dưỡng phương pháp hộp đen cho học sinh trong
dạy học chương “Dòng điện không đổi” Vật lí trung học phổ thông, Luận văn
thạc sĩ khoa học giáo dục, Đại học sƣ phạm Hà Nội.