ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
--------------------------------------------------

PHẠM THỊ THU HÀ

ĐỀ XUẤT PHƯƠNG PHÁP MỚI CHO ĐÀO TẠO CỬ
NHÂN BÁO CHÍ CHÍNH QUY Ở VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Báo chí học

Hà Nội – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
--------------------------------------------------

PHẠM THỊ THU HÀ

ĐỀ XUẤT PHƯƠNG PHÁP MỚI CHO ĐÀO TẠO CỬ
NHÂN BÁO CHÍ CHÍNH QUY Ở VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Báo chí học
Mã số

: 60 32 01 01

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Vũ Quang Hào


chí thƣờng đứng lớp

5

Hình 2.3. Bảng so sánh ƣu, nhƣợc điểm của các phƣơng pháp

39

41

đào tạo
6

Hình 2.4. Sơ đồ nhƣ̃ng yếu tố chí nh tác động đến phƣơng pháp

50

giảng dạy báo chí
7

8

Hình 3.1. Mô hình phƣơng pháp giảng dạy đƣờng tròn thiên về
thực hành
Hình 3.2. Lớp học báo chí tƣơng lai dành cho 25 sinh viên –

54

56

13

Hình 3.7. Kế hoạch bài giảng: “Những nguyên tắc và phƣơng

76

pháp thiết kế, trình bày báo, tạp chí & sơ lƣợc phần mềm thiết
kế, trình bày báo in”
14

15

Hình 3.8. Kết quả đánh giá chất lƣợng lớp học thực nghiệm

Hình 3.9. Mức độ quan tâm của ngƣời học khi đến với các
khóa học báo chí

81

86


DANH MỤC VIẾT TẮT
.

BC-TT

: Báo chí – Truyền thông

CNBC

: Học viện Báo chí và Tuyên truyền

PPĐT

: Phương pháp đào tạo

PT-TH

: Phát thanh - Truyền hình

THPT

: Trung học Phổ thông

THVN

: Truyền hình Việt Nam

TNVN

: Tiếng nói Việt Nam


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 7
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................. 7
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề .................................................................................. 9
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu ................. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .............. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu............................ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.

2.4. Những nguyên nhân tác động đến phƣơng pháp đào tạo báo chí ........ Error!
Bookmark not defined.
2.4.1. Những nguyên nhân khách quan .......... Error! Bookmark not defined.
2.4.2. Những nguyên nhân chủ quan .............. Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chƣơng 2.................................................. Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 3: ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH PHƢƠNG PHÁP GIẢNG DẠY BÁO CHÍ DÀNH
CHO CỬ NHÂN BÁO CHÍ CHÍNH QUY Ở VIỆT NAM HIỆN NAY .......ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
3.1. Đề xuất mô hình phƣơng pháp giảng dạy báo chí: Phƣơng pháp đƣờng tròn thiên
về thực hành ....................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2. Các điều kiện cơ bản đáp ứng mô hình phƣơng pháp giảng dạy báo chíERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
3.3. Dự báo khó khăn, thách thức khi áp dụng phƣơng pháp giảng dạy cho đào tạo Cử
nhân báo chí chính quy ...................................... Error! Bookmark not defined.
3.4. Thực nghiệm phƣơng pháp giảng dạy đặc thù cho sinh viên báo chí chính quy
............................................................................ Error! Bookmark not defined.
3.4.1. Mục đích thực nghiệm .......................... Error! Bookmark not defined.
3.4.2. Đối tƣợng, địa điểm, quy mô thực nghiệmError! Bookmark not defined.
3.4.3. Giả thuyết thực nghiệm ........................ Error! Bookmark not defined.
3.4.4. Nhiệm vụ thực nghiệm ......................... Error! Bookmark not defined.
3.4.5. Quy trình thực nghiệm ......................... Error! Bookmark not defined.
3.4.6. Đánh giá, xử lý các kết quả thực nghiệmError! Bookmark not defined.
3.5. Một số kiến nghị ......................................... Error! Bookmark not defined.
3.5.1. Đối với giảng viên báo chí ................... Error! Bookmark not defined.
3.5.2. Đối với cơ sở đào tạo............................ Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chƣơng 3 ................................. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
KẾT LUẬN .......................................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................... 11



Vấn đề đổi mới, đề xuất phƣơng pháp giảng dạy nói chung, phƣơng pháp giảng dạy báo
chí nói riêng ở các cơ sở đào tạo không phải là vấn đề hoàn toàn mới mẻ. Mỗi một thầy
cô giáo trƣớc khi lên lớp đều hình thành cho mình một phƣơng pháp giảng dạy nhất định
để chuyển tải một khối lƣợng kiến thức nào đó cho sinh viên. Tuy nhiên, phƣơng pháp
đào tạo nào phù hợp với tính chất, đặc trƣng, yêu cầu nghề nghiệp của sinh viên là một
vấn đề cần xem xét về mặt lý luận và thực tiễn. Bởi phần lớn các phƣơng pháp sƣ phạm
đƣợc sử dụng trong thực tiễn giảng dạy báo chí chủ yếu đƣợc hình thành và phát triển
một cách tự nhiên, dựa trên những trải nghiệm của bản thân, học hỏi kinh nghiệm của thế
hệ đi trƣớc. Do đó, việc hình thành phƣơng pháp và rèn luyện phƣơng pháp giảng dạy
báo chí ở giảng viên chƣa thực sự đầy đủ cơ sở khoa học.
Cử nhân Báo chí, hệ Chính quy ở Việt Nam ra trƣờng làm báo chí chiếm 30% và
khoảng 50% trong số đó trụ lại với nghề nhƣng trong tƣơng lai không xa, họ là lực lƣợng
nòng cốt, nếu đƣợc đào tạo bài bản - “cả gốc lẫn ngọn” trong điều kiện lý tƣởng để làm
nghề [48]. Và nói nhƣ GS.TS Eddie C.Y.Kuo, Cựu Hiệu trƣởng Trƣờng Truyền thông
Singapore khi nhận định về tình hình đào tạo truyền thông ở các nƣớc ASEAN đã khái
quát rằng: “Ở khu vực ASEAN hiện nay truyền thông đang phát triển cực mạnh và kéo
theo đó, việc đào tạo truyền thông cũng phát triển mạnh (…) nhiều vấn đề nhất là đào tạo
truyền thông phải đƣợc giải quyết trong 25 năm, thậm chí 50 năm, trong đó có những vấn
đề bao gồm cả bình diện lý luận lẫn thực tiễn”[54, 27]. Có thể thấy đó là mục tiêu, chiến
lƣợc lâu dài không loại trừ một quốc gia nào. Đây là đi ều đáng lƣu tâm, xoay quanh câu
chuyện đào tạo Cử nhân báo chí, hệ Chính quy ở Việt Nam.
Có điều kiện tiếp xúc, thừa hƣởng một nền đào tạo báo chí - truyền thông rất hiệu
quả và chuyên nghiệp của một số nƣớc trên thế giới, nhƣng việc vận dụng nhƣ thế nào
vào đặc thù nền báo chí xã hội chủ nghĩa, điều kiện đào tạo của nƣớc nhà hiện nay là điều
không phải ngày một ngày hai. Chúng ta đang đứng trƣớc 2 câu hỏi: “1. Xã hội đang cần
gì ở nền báo chí, ở ngƣời làm báo?; 2. Ngƣời làm báo cần đƣợc đào tạo những gì để đảm
đƣơng công việc, đáp ứng nhu cầu xã hội?”[43]. Với những cách nhìn nhận ở trên, không
phải các nhà làm giáo dục, nhà đào tạo báo chí không quan tâm, đẩy mạnh công tác đào



xuất những kiến nghị, giải pháp về đổi mới nội dung chƣơng trình đào tạo ở Việt Nam.
Sau này, một số giới nhà nghiên cứu trẻ cũng khá quan tâm đến chƣơng trình đào tạo ở
một số cơ sở đào tạo. Có thể kể đến công trình nghiên cứu:“Đổi mới chương trình đào
tạo Cao đẳng báo chí (Khảo sát Trường Cao đẳng Phát thanh - Truyền hình 1 và Trường
Cao đẳng Truyền hình)” của học viên Lại Huy Thỏa ở Học viện Báo chí &Tuyên truyền;
hoặc kỷ yếu Hội thảo khoa học Đổi mới chương trình và phương pháp giảng dạy chuyên
ngành Phát thanh, Kỷ yếu Hội thảo Đổi mới chương trình và phương pháp giảng dạy
chuyên ngành Truyền hình lần lƣợt tổ chức năm 2006, 2007 tại Hà Nội.
Về thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo: Năm 2003, nhà báo Vũ Đình
Hƣơng đã bảo vệ thành công đề tài cấp cơ sở về đào tạo Cử nhân Báo chí với tiêu đề
“Thực trạng và những giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo Cử nhân Báo chí”. Qua
việc khảo sát mô hình chƣơng trình đào tạo Cử nhân Báo chí ở Phân viện Báo chí &
Tuyên truyền trong 4 năm (2001 - 2003), tác giả đã đề xuất một số giải pháp khắc phục
những hạn chế, phát huy ƣu điểm nhằm nâng cao chất lƣợng Cử nhân báo chí của Phân
viện ở thời điểm đó. Tuy nhiên, những giải pháp mà tác giả đƣa ra áp dụng với những
yêu cầu đào tạo ở thời điểm hiện tại chỉ còn giá trị lịch sử. Trở lại vấn đề này, năm 2007,
các nhà nghiên cứu Hoàng Đình Cúc, Đức Dũng cũng đã xuất bản một chuyên luận có
tựa đề “Những vấn đề của báo chí hiện đại” và dành hẳn 40 trang (từ tr.134 - 175) để bàn
luận về công tác đào tạo, bồi dƣỡng báo chí và vấn đề bố trí, tuyển dụng sinh viên báo chí
sau khi tốt nghiệp,…Phát triển thêm những bàn luận này, năm 2010, tác giả Đức Dũng
đƣa trực tiếp vấn đề nêu trên thành tựa đề của một cuốn sách đáng chú ý khác “Báo chí
và đào tạo báo chí”. Trong đó, ông bàn luận khá kỹ về: Đào tạo báo chí ở Học viện Báo
chí & Tuyên truyền; Nâng cao chất lượng đào tạo báo chí; Vai trò của giảng viên trong
đào tạo báo chí. Song song với vấn đề thực trạng đào tạo của báo chí thì những những
giải pháp đƣa ra qua bàn luận của một số bài báo cũng khá thuyết phục nhƣ: Bồi dưỡng –
đào tạo báo chí: Cần được đầu tư xứng đáng hơn (Huỳnh Dũng Nhân, Nguyễn Hoàng
Minh, Tạp chí Nghề báo số 109 - 110, tháng 11 và 12.2011); Gắn Nhà trường với tòa
soạn, giải pháp cơ bản để tăng tính chuyên nghiệp trong đào tạo báo chí (Đỗ Chí Nghĩa,
Tạp chí Nghề báo số 109 - 110, tháng


NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
14. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI,
NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
15. Đức Dũng, “Đôi điều về đào tạo báo chí ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền”,
Songtre.vn, 5/2010.
16. Đức Dũng (2010), Báo chí và đào tạo báo chí, NXB Thông tấn, Hà Nội.
17. Đức Dũng (2012), Viết báo như thế nào, NXB Dân trí, Hà Nội.
18. Nguyễn Văn Dững (2000), Tiến tới xây dựng bộ giáo trình quốc gia đào tạo Cử nhân
báo chí, Báo chí - Những điểm nhìn từ thực tiễn, tr.119 - 126.
19. Nguyễn Văn Dững (2008), Đào tạo báo chí đáp ứng nhu cầu xã hội, thực tiễn và
những vấn đề đặt ra (Đề dẫn Hội thảo khoa học Khoa Báo chí ngày 22/4/2008)
20. Nguyễn Văn Dững (2011), Báo chí truyền thông hiện đại (từ hàn lâm đến đời
thường), NXB Đại học Quốc gia, Hà Nội.
21. Guy Palmade (2002), Các phương pháp sư phạm, NXB Thế giới, Hà Nội.
22. Phạm Thị Thu Hà (2013), Đào tạo báo chí ở Ba Lan sau Chiến tranh Thế giới lần thứ
II, Đường biên 2, NXB Đà Nẵng, Đà Nẵng.
23. Đinh Thị Thúy Hằng (2008), Báo chí thế giới - Xu hướng phát triển, NXB Thông tấn,
Hà Nội.


24. Đỗ Thị Thu Hằng, Các thành tố quyết định chất lƣợng đào tạo báo chí truyền thông ở
Mỹ

( />
thong-o-my/), cập nhật thứ 2, 24/09/2012:16:42.
25. Phạm Thị Thúy Hằng – Mats Wikman (2010), Những trang báo đẹp (Cẩm nang dành
cho những nhà thiết kế), Ban Quản lý dự án “Đào tạo nâng cao báo chí Việt Nam”, Hà
Nội.
26. Nguyễn Đức Hạnh (2012), Chất lượng đào tạo Cử nhân Báo chí - Truyền thông ở
Học viện Báo chí & Tuyên truyền giai đoạn 2000 - 2005, Đề tài khoa học cấp cơ sở trọng

39. Đặng Thị Thu Hƣơng (2013), Báo chí các nước Asean, NXB ĐHQG, Hà Nội
40. Vũ Đình Hƣơng (2003), Thực trạng và những giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo
Cử nhân Báo chí (Khảo sát tại Phân viện Báo chí &Tuyên truyền từ năm 1991 đến nay),
Đề tài cấp cơ sở Phân viện Báo chí &Tuyên truyền, Hà Nội.
41. Đinh Văn Hƣờng (2013), Tổ chức và hoạt động của tòa soạn, NXB ĐHQG, Hà Nội.
42. Trần Bá Lạn (2012), “Nghĩa nặng tình sâu (Ghi về những năm tháng mở đầu của
Khoa Báo chí)”, 50 năm Học viện Báo chí & Tuyên truyền (1962 - 2012), NXB Chính trị
- Hành chính, Hà Nội, tr.74 - 88.
43. Nguyễn Thành Lợi (2014), Tác nghiệp báo chí trong môi trường truyền thông hiện
đại, NXB Thông tin và Truyền thông, Hà Nội.
44. J. Marzano (2011), Nghệ thuật và khoa học dạy học, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà
Nội, GS Nguyễn Hữu Châu dịch.


45. Lƣu Hồng Minh (2009), Truyền thông Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa, NXB
Dân trí, Hà Nội.
46. News Literacy (2014), Cẩm nang dành cho độc giả thông minh, Trƣờng
ĐHKHXH&NV TP. Hồ Chí Minh (Lƣu hành nội bộ).
47. Đỗ Chí Nghĩa (2001), “Những yếu tố làm nên năng lực nghề nghiệp của nhà báo”,
Báo chí - Những điểm nhìn từ thực tiễn, tập II.
48. Đỗ Chí Nghĩa (2011), “Gắn Nhà trƣờng với tòa soạn, giải pháp cơ bản để tăng tính
chuyên nghiệp trong đào tạo báo chí, Tạp chí Nghề báo số 109 - 110, tháng 11 và
12.2011.
49. Hà Thế Ngữ (2001), Giáo dục học – Một số vấn đề về lý luận và thực tiễn, NXB
ĐHQG, Hà Nội.
50. NXB Thông tấn xã Việt Nam (2014), Kỹ năng cho người làm báo, NXB Thông tấn,
Hà Nội.
51. Huỳnh Dũng Nhân (2012), Phóng sự từ giảng đường đến trang viết, NXB Thông tin,
Hà Nội.
52. Huỳnh Dũng Nhân, Nguyễn Hoàng Minh (2011),“Bồi dƣỡng – đào tạo báo chí: Cần

Minh, TP.Hồ Chí Minh.
66. Tạ Ngọc Tấn (1995), Đổi mới nội dung chương trình đào tạo cán bộ báo chí trên cơ
sở những kinh nghiệm lịch sử của báo chí thế giới, Đề tài cấp Bộ, Hà Nội.
67. Đỗ Đình Tấn (2014), Một nền báo chí phẳng, NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh.
68. The Missouri Group (2007), Nhà báo hiện đại - News reporting and Writing, NXB
Trẻ, Hồ Chí Minh.


69. Lại Huy Thỏa (2012), Đổi mới chương trình đào tạo Cao đẳng báo chí (Khảo sát
Trường Cao đẳng Phát thanh - Truyền hình 1 và Trường Cao đẳng Truyền hình), Luận
văn Thạc sĩ Báo chí học, Học viện Báo chí & Tuyên truyền, do PGS.TS Nguyễn Đức
Dũng hƣớng dẫn.
70. Thomas L. Friedman (2008), Thế giới phẳng (The World is Flat - a brief history of
the twenty - first century), NXB Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh. (Nguyễn Quang A và
nhiều ngƣời khác dịch).
71. Nguyễn Vũ Tiến (2008), Lãnh đạo và quản lý đối với lĩnh vực kinh tế, khoa học công nghệ, giáo dục - đào tạo, báo chí (Đề tài cấp cơ sở trọng điểm), Học viện Báo chí
&Tuyên truyền, Hà Nội.
72. Tom Plate (2010), Lời tự thú của một nhà báo Mỹ (Confession of an American Media
Man), NXB Trẻ - DT Books (Đan Linh dịch), TP.Hồ Chí Minh.
73. Mạc Văn Trang (2011), Xã hội hóa giáo dục, NXB Đại học Sƣ phạm, Hà Nội.
74. Tủ sách phát triển giáo dục (2012), John Dewey về giáo dục, NXB Trẻ, Phạm Anh
Tuấn dịch.
75. Nguyễn Văn Tuấn (2011), Chất lượng giáo dục đại học nhìn từ góc độ hội nhập,
NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, TP Hồ Chí Minh.
76. Ngô Đức Tùng (2013), Đổi mới phương thức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ phóng viên,
biên tập viên của Đài Truyền hình Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ Báo chí học, Học viện
Báo chí & Tuyên truyền , do PGS.TS Nguyễn Đức Dũng hƣớng dẫn.
77. Nguyễn Thị Hải Vân (2008), Vấn đề bồi dưỡng cán bộ báo chí ở nước ta hiện nay,
Luận văn Thạc sĩ Truyền thông đại chúng, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội.
78. V.Lênin (1970), Vấn đề báo chí, NXB Sự thật, Hà Nội.



87. Đặng Văn Tám, Một số vấn đề về chƣơng trình giáo dục và phát triển chƣơng trình
giáo dục bậc đại học, cập nhật
10/4/2014.
88. Vũ Đức Tân, Đào tạo và bồi dƣỡng phóng viên ảnh báo chí giống nhƣ công việc đắp
đê ( cập nhật Thứ 5,
31/1/2013,9:21.
89. />90. Đại học_Missouri-Columbia
91. />92. />93. www.esj - lille.fr(Thông tin về chương trình đào tạo của trường ĐH báo chí Lille)
94. www.tuanvietnam.net/tay-ngang-van-lam-bao-gioi
95. www.tuanvietnam.net/sinh-vien-bao-chi-duoc-dao-tao-nhu-the-nao
96. www.daibieunhandan.vn/ONA_BDT/NewsPrint.aspx?newsId=108244
97.www.hoinhabaovietnam.org.vn/vi/detail.php?pid=49&catid=53&id=18081&dhname=
Nang-cao-chat-luong-dao-tao-bao-chi-o-Viet-Nam