Tội trộm cắp tài sản theo Luật hình sự Việt
Nam
Nguyễn Thanh Tùng
Khoa Luật
Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số 60 38 01 04
Người hướng dẫn: TS. Chu Thị Trang Vân
Năm bảo vệ: 2013
Abstract. Khái quát những vấn đề lý luận, lịch sử về Tội trộm cắp tài sản. Nghiên cứu
dấu hiệu pháp lý của Tội trộm cắp tài sản theo quy định của BLHS Việt Nam hiện
hành; Phân biệt Tội trộm cắp tài sản với một số tội phạm cùng loại hoặc có liên quan.
Đánh giá thực tiễn công tác điều tra và xét xử Tội trộm cắp tài sản trên địa bàn TP.
HCM. Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả đấu tranh
phòng chống Tội trộm cắp tài sản trên địa bàn TP. HCM trong thời gian tới.
Keywords. Tội trộm cắp tài sản; Tội phạm; Pháp luật Việt Nam; Luật hình sự.
Content
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Công cuộc đổi mới của đất nước do Đảng ta lãnh đạo trong những năm qua đã đạt
được những thành quả to lớn trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội… nên
đời sống nhân dân được cải thiện và nâng cao, tạo tiền đề vững chắc cho sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế đã làm phát
sinh những bất cập cho công tác quản lý nhà nước, mặt trái của nền kinh tế thị trường đã tác
động đến lối sống thực dụng và hưởng thụ của không ít các tầng lớp trong xã hội, làm phát
sinh nhiều biểu hiện tiêu cực ảnh hưởng đến trật tự an toàn của xã hội.
Thành phố Hồ Chí Minh (TP. HCM) là đô thị lớn nhất cả nước, là trung tâm về kinh
tế, văn hóa, khoa học công nghệ và du lịch và đầu mối giao lưu quốc tế, có vị trí chính trị
thời sự bởi đây là tội phạm có tính chất phổ biến trong thực tiễn. Hơn nữa, với mỗi địa bàn, tình
hình tội phạm và công tác xử lý của các cơ quan chức năng cũng có những đòi hỏi, yêu cầu
khác nhau. Chính vì thế, Tác giả chọn đề tài “Tội trộm cắp tài sản theo Luật hình sự Việt Nam
(Trên cơ sở các số liệu địa bàn TP. HCM)” làm đề tài luận văn Thạc sĩ với mục đích trên cơ sở
nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác xử lý tội phạm này tại một địa bàn xác định là TP.
HCM, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm trộm cắp
tài sản trên địa bàn thành phố.
2. Tình hình nghiên cứu
Tội trộm cắp tài sản là tội có tính phổ biến cao trong xã hội, và đã chiếm phần lớn
trong các tội phạm và đã được các nhà luật học tham gia nghiên cứu. Đã có nhiều công trình
nghiên cứu về tội trộm cắp tài sản, trước hết phải kể đến Giáo trình Luật hình sự của Trường
Đại học Luật Hà Nội, Khoa Luật - Đại học Quốc Gia Hà Nội, Sách chuyên khảo Bình luận
khoa học Bộ luật hình sự (BLHS) Phần Các tội xâm phạm sở hữu của Ths. Đinh Văn Quế…
đã phân tích các dấu hiệu pháp lý của tội trộm cắp tài sản.
Tiếp đó là các công trình nghiên cứu như tác giả Vũ Thiện Kim với “Trách nhiệm hình
sự đối với các tội xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa, tài sản của công dân”; tác giả Thân Như
Thành với luận văn thạc sĩ luật học “Đấu tranh phòng chống tội trộm cắp tài sản trên địa bàn
thành phố Hà Nội”; Luận án Tiến sĩ luật học của tác giả Nguyễn Ngọc Chí với “Trách nhiệm
hình sự (TNHS) đối với các tội xâm phạm sở hữu” (Viện nghiên cứu Nhà nước và pháp luật,
2001) đã nghiên cứu về các tội xâm phạm sở hữu, một cách toàn diện có hệ thống, và trên hai
bình diện: tội phạm học và luật hình sự, có nhận xét đánh giá về tình hình các tội xâm phạm
sở hữu, phân tích có hệ thống chính sách hình sự, nguyên tắc xử lý và các hình thức TNHS,
trong đó có đề cập đến tội trộm cắp tài sản.
Luận văn Thạc sĩ luật học của Nguyễn Gia Hoàn “ Đấu tranh phòng ngừa và chống tội
trộm cắp tài sản trong quân đội” (trường Đại học Luật Hà nội năm 2000), đã đề cập hoạt động
đấu tranh phòng chống tội trộm cắp tài sản trong phạm vi quân đội, đã giải quyết một số vấn
đề lý luận và thực tiễn về tội trộm cắp tài sản trong quân đội.
Luận án Tiến sĩ luật học về “Tội trộm cắp tài sản và đấu tranh phòng chống tội
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được những mục đích trên, đề tài xác định các nhiệm vụ nghiên cứu sau:
- Khái quát những vấn đề lý luận, lịch sử về Tội trộm cắp tài sản.
- Nghiên cứu dấu hiệu pháp lý của Tội trộm cắp tài sản theo quy định của BLHS Việt
Nam hiện hành;
- Phân biệt Tội trộm cắp tài sản với một số tội phạm cùng loại hoặc có liên quan;
- Đánh giá thực tiễn công tác điều tra và xét xử Tội trộm cắp tài sản trên địa bàn TP.
HCM.
- Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả đấu tranh
phòng chống Tội trộm cắp tài sản trên địa bàn TP. HCM trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác điều tra và xét xử Tội trộm cắp tài sản tại TP.
HCM.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: Đề tài nghiên cứu trong phạm vi không gian là tại TP. HCM.
- Về thời gian: Các dữ liệu lịch sử được tiếp cận nghiên cứu từ khi thành lập nước năm
1945. Các số liệu thực tiễn của đề tài nghiên cứu trong phạm vi thời gian là từ 2008 đến 2012.
5. Giả thuyết khoa học
Trước tình hình phát triển kinh tế đi đôi với việc phát sinh tội phạm xảy ra ngày càng
nhiều và có chiều hướng gia tăng, việc đấu tranh phòng chống tội trộm cắp tài sản trên địa bàn
TP. HCM còn nhiều bất cập. Vì vậy, nếu đề xuất được các giải pháp mang tính khoa học và
khả thi thì sẽ góp phần hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống Tội
trộm cắp tài sản trên địa bàn TP. HCM.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Phương pháp luận
Đề tài nghiên cứu dựa trên phép biện chứng duy vật của Triết học Mác - Lê nin, các
quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về đấu tranh phòng chống tội phạm, các đạo luật và văn
HCM.
8. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
- Đề tài góp phần bổ sung vào hệ thống lý luận về phương pháp điều tra và phòng
ngừa Tội trộm cắp tài sản.
- Những giải pháp được nêu trong đề tài nếu được áp dụng sẽ góp phần nâng cao hiệu
quả hoạt động của các cơ quan chức năng trong đấu tranh phòng chống tội trộm cắp tài sản
trong thời gian tới.
- Luận văn là tài liệu tham khảo tốt cho quá trình nghiên cứu, giảng dạy và học tập
cho sinh viên, học viên chuyên ngành luật tại các cơ sở đào tạo có liên quan.
9. Cấu trúc Luận văn
Ngoài Phần mở đầu, Kết luận, Phụ lục và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của
đề tài cấu trúc gồm 3 chương:
- Chương 1. Một số vấn đề chung về Tội trộm cắp tài sản
- Chương 2. Quy định về Tội trộm cắp tài sản trong BLHS Việt Nam hiện hành và
thực tiễn xử lý Tội trộm cắp tài sản trên địa bàn TP. HCM giai đoạn 2008 - 2012.
- Chương 3. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật và góp phần nâng cao hiệu quả đấu
tranh phòng chống Tội trộm cắp tài sản trên địa bàn TP. HCM.
Reference
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
Nguyễn Ngọc Anh (2009), Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003, NXB
CTQG Hà nội.
2.
phòng chống tội phạm, NXB CTQG, Hà Nội.
9.
Lê Cảm (2001), Giáo trình Luật hình sự (phần chung) NXB Đại học Quốc gia Hà nội.
10. Lê Cảm (1999), Định tội danh: Một vấn đề lý luận và thực tiễn, Tạp chí TAND (3), tr 17.
11. Lê Cảm (2005), “Những vấn đề lý luận về bốn yếu tố cấu thành tội phạm”, Tạp chí
TAND (7), tr 11- 14.
12. Lê Văn Cảm (2005), Những vấn đề cơ bản trong khoa học Luật hình sự (phần chung),
NXB ĐHQG Hà nội.
13. Nguyễn Ngọc Chí (2001), Trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm sở hữu, Luận
án Tiến sĩ luật học. Hà nội.
14. Trần Phương Đạt (2006), Sổ tay phòng chống tội phạm, NXB CAND.
15. Đức Hiển (2010), Một số qui định hướng dẫn thi hành Bộ luật hình sự, NXB Bộ Tư
pháp, Hà nội.
16. Hiến pháp nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam năm 1992 (đã sửa đổi bổ sung năm
2001), NXB CTQG – ST năm 2011.
17. Bùi Đăng Hiếu (2005), “Tiền một loại tài sản trong quan hệ pháp luật hình sự”, Tạp chí
Luật học (1) tr 37.
18. Nguyễn Văn Hảo (1962), Bộ hình luật Việt Nam, Bộ tư pháp, Sài gòn.
19. Nguyễn Ngọc Hòa (1991), Tội phạm trong luật hình sự Việt nam, NXB Công an nhân
dân, Hà nội.
20. Nguyễn Ngọc Hòa (2005), Tội phạm và cấu thành tội phạm, NXB CAND Hà nội.
21. Nguyễn Ngọc Hòa - Lê Thị Sơn (2006), Từ điển pháp luật, NXB Tư pháp Hà nội.
22. Nguyễn Ngọc Hòa và Lê Thị Sơn (2006), Từ điển Pháp luật hình sự, NXB Tư pháp.
23. Nguyễn Ngọc Hòa (2007), Phòng ngừa tội phạm trong tội phạm học – tạp chí Luật học
số 6. tr 31.
24. Học Viện cảnh sát nhân dân (2005), Giáo trình Luật hình sự Việt nam, phần các tội
39. Đinh Văn Quế (1999), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự phần chung, Phần các tội
phạm, NXB TP. HCM.
40. Đinh Văn Quế (2002) Bình luận Khoa học BLHS phần các tội phạm, Tập 2, NXB
TPHCM.
41. Đinh Văn Quế (2012), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự Tập 2, NXBLĐ Hà nội.
42. Quyết định số 282/QĐ-TTg ngày 24/02/2011 của Thủ tướng Chính phủ và kế hoạch
thực hiện chỉ thị số 48/CT – TƯ ngày 22/10/2010, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng
trong công tác phòng chống tội phạm trong tình hình mới.
43. Trần Quang Tiệp (2003), Lịch sử Luật hình sự Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị Quốc
gia Hà nội.
44. Phạm Văn Tĩnh (2007), Một số vấn đề lý luận về tình hình tội phạm ở Việt Nam, NXB
Tư pháp.
45. Trần Hữu Ứng (2000), “Về tội phạm có tổ chức”, Tạp chí Tòa án nhân dân (12), tr 1.
46. Trường Đại học Luật Hà Nội (2004), Giáo trình Tội phạm học, NXB Công an nhân dân
Hà nội.
47. Trường Đại học luật Hà nội (2005), Giáo trình Luật hình sự, NXB CAND.
48. Trường Đại học luật Hà nội (2007), Giáo trình lý luận Nhà nước và Pháp luật, NXB
CAND.
49. Trường Đại học luật Hà nội (2008), Giáo trình khoa học điều tra hình sự, NXB CAND.
50. Văn kiện Đại hội Đảng thời kỳ đổi mới và hội nhập (Đại hội VI, VII, VIII, IX, X).
51. Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI.
52. Viện nghiên cứu khoa học pháp lý (1993), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự, NXB
Chính trị quốc gia, Hà nội.
53. Trịnh Tiến Việt (2008), “Khái niệm phòng ngừa tội phạm dưới góc độ tội phạm học”, Tạp
chí khoa học ĐHQGHN, Kinh tế - Luật, (24), tr 187-197.
54. Nguyễn Xuân Yêm (2005), Phòng chống các loại tội phạm ở Việt Nam thời kỳ đổi mới,
NXB Công an nhân dân, Hà Nội.