DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết đầy đủ
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá
Kết cấu hạ tầng kinh tế
Kinh tế - xã hội
Khoa học - công nghệ
Lực lượng vũ trang
Sản xuất - kinh doanh
Quốc phòng - an ninh
Ủy ban nhân dân
Vật chất - kỹ thuật

Chữ viết tắt
CNH, HĐH
KCHTKT
KT – XH
KH – CN
LLVT
SX – KD
QP – AN
UBND
VC – KT

MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU

Chương 1.

3

Chương 3. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH PHÁT
TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG KINH TẾ TRONG
XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở TỈNH ĐỒNG
65
THÁP THỜI GIAN TỚI
3.1.
Những quan điểm cơ bản phát triển kết cấu hạ tầng
kinh tế trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Đồng
65
Tháp thời gian tới
3.2.
Những giải pháp chủ yếu đẩy mạnh phát triển kết cấu
hạ tầng kinh tế trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh
71
Đồng Tháp thời gian tới
KẾT LUẬN
86
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
88
PHỤ LỤC
96

11

22

34

40
40

yêu cầu xây dựng nông thôn mới cũng như phát triển KT - XH thì KCHTKT
nông thôn của tỉnh Đồng Tháp vẫn còn nhiều bất cập, cả về quy mô, cấu trúc
3


hệ thống, trình độ công nghệ và chất lượng, chưa đáp ứng kịp yêu cầu phát
triển KT - XH nói chung và xây dựng nông thôn mới nói riêng. Sự bất cập đó
đã và đang là trở ngại, thách thức đối với sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp,
nông thôn, xây dựng nông thôn mới của tỉnh Đồng Tháp hiện nay.
Phát triển KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Đồng Tháp
trong điều kiện đẩy mạnh CNH, HĐH, phát triển kinh tế thị trường định
hướng XHCN và mở rộng hội nhập quốc tế không chỉ là vấn đề kinh tế - kỹ
thuật đơn thuần mà còn là vấn đề xã hội liên quan đến nhiều lĩnh vực, tổ chức,
lực lượng. Từ tình hình trên, rất cần những công trình nghiên cứu luận giải cơ
sở lý luận, thực tiễn, góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho Đảng bộ, chính
quyền và các cơ quan chức năng của tỉnh Đồng Tháp trong xác định chủ
trương, biện pháp phát triển KCHTKT nông thôn phục vụ cho việc thực hiện
thắng lợi mục tiêu, nội dung xây dựng nông thôn mới.
Do vậy, vấn đề: “Phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế trong xây dựng
nông thôn mới ở tỉnh Đồng Tháp” thực sự có tính cấp thiết về lý luận và thực
tiễn, được tác giả chọn làm đề tài luận văn thạc sĩ kinh tế, chuyên ngành kinh
tế chính trị.
2. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
Về phát triển KCHTKT nông thôn nói chung ở Việt Nam và một số tỉnh
nói riêng đã có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu cả về mặt lý luận, thực tiễn ở
mức độ, góc độ tiếp cận và các hình thức khác nhau. Liên quan đến vấn đề
nghiên cứu của đề tài có các nhóm công trình sau:
* Nhóm các công trình khoa học bàn về xây dựng, phát triển kết cấu hạ
tầng kinh tế nông thôn
- Nguyễn Minh Tâm (2000), “Quy hoạch phát triển và xây dựng hạ

nước ta.
- Nguyễn Đức Tuyên (2008), “Phát triển hạ tầng kinh tể - xã hội nông thôn ở tỉnh Bắc
Ninh, kimh nghiệm và giải pháp”, Luận

án tiến sỹ, Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội.

Tác giả đã làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn phát triền hạ tầng KT - XH
5


ở

khu vực nông thôn tỉnh Bắc Ninh. Đi sâu riánh giá thực trạng, nguyên nhân

những hạn chế trong quá trình phát triển hạ tầng KT - XH

ở

nông thôn tỉnh

Bắc Ninh, tim hiểu kinh nghiệm của các tỉnh lân cận trong phái triền hạ tầng
KT - XH. Luận án đề ra một sổ giải pháp phát triển kết cấu hạ tầng KT - XH
ở nông thôn tỉnh Bắc Ninh.
- Nguyễn Thị Thơ (2008), “Phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nông
thôn đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH ở Việt Nam”, Đề tài thạc sĩ kinh tế, Đại học
Kinh tế - Đại học Quốc gia, Hà Nội. Trong đề tài này, tác giả đã làm rõ một
số vấn đề cơ bản về kết cấu hạ tầng giao thông và kinh nghiệm quốc tế trong
phát trỉển kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn. Đánh giá thực trạng chỉ ra
những bất cập của hệ thống giao thông đối với sự nghiệp CNH, HĐH ở nước
ta. Đưa ra một số giải pháp phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn

lý luận và thực tiễn về huy động vốn đầu tư xây dựng các công trình kết cấu
hạ tầng KT - XH. Trên cơ sở phân tích thực trạng huy động vốn đầu tư xây
dựng cơ sở hạ tầng KT - XH tỉnh Bắc Ninh, đề xuất các giải pháp đẩy mạnh
huy động vốn cho xây dựng kết cấu hạ tầng KT - XH trong thời gian tới.
- Phạm Thị Tuý (2006), “Thu hút và sử dụng vốn ODA vào phát

triển kết cấu hạ tầng ở Việt Nam , Luận án tiến sĩ, trường đại học Kinh
tế quốc dân, Hà Nội. Luận án tập trang làm rõ vai trò của kết cấu hạ tầng với
quá trình phát triển KT - XH ở Việt Nam, chỉ ra thực trạng phát triển kết cấu
hạ tầng ở Việt Nam, thực trạng thu hút và sử dụng vốn ODA vào phát triển
kết cấu hạ tầng ở Việt Nam những năm qua. Từ đó, đề ra quan điêm và giải
pháp thu hút vốn đâu tư ODA vào phát triển kết cấu hạ tầng ở nước ta.
- Nguyễn Minh Tuấn (2008), “Định hướng đổi mới đầu tư phát triển cơ
sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp nước ta trong thời kỳ CNH, HĐH”,
Luận án tiến sĩ kinh tế, Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội. Ở đây, tác
giả luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn của đầu tư phát triển cơ sở hạ
tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp. Phân tích thực trạng và những vấn đề đặt
ra trong đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng nông nghiệp từ ngân sách nhà nước.
Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất những định hướng và giải pháp chủ yếu đổi mới
đầu tư từ ngân sách nhà nước cho cơ sở hạ tầng nông nghiệp.
* Ở loại hình báo khoa học, thời gian qua cũng đã có khá nhiều các
bài viết về KCHTKT nông thôn ở các khía cạnh khác nhau, đáng kể như:

7


- Phạm Sỹ Liêm (2006), “ Đầu tư phát triền kết cẩu hạ tầng: cơ hội và thách thức”, Tạp
chí Hội đập lớn và phát triển nguồn lực Việt Nam, tháng 11/ 2006. Bài viết
làm rõ cơ hội và thách thức trong quá trình đầu tư phát triền kết cấu hạ tầng ở
Việt Nam. Tác giả cũng đã đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu

tố nền tảng, cơ sở điều kiện VC - KT của sự phát triển nông nghiệp, kinh tế
nông thôn. Những đề xuất, kiến nghị mà các tác giả đưa ra có ý nghĩa lý luận
và thực tiễn quan trọng, làm cơ sở trong việc xây dựng các kế hoạch, chính
sách phát triển KCHTKT nông thôn trong thực hiện CNH, HĐH nông nghiệp,
nông thôn và xây dựng nông thôn mới hiện nay. Tuy nhiên, kể từ khi cả nước
nói chung và tỉnh Đồng Tháp nói riêng thực hiện Đề án xây dựng nông thôn
mới thì chưa có công trình nghiên cứu phát triển KCHTKT trong xây dựng
nông thôn mới ở tỉnh Đồng Tháp dưới góc độ khoa học kinh tế chính trị. Do
vậy, đề tài “Phát triển KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Đồng
Tháp” không trùng lặp với các công trình đã công bố.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở luận giải cơ sở lý luận, thực tiễn phát triển KCHTKT trong
xây dựng nông thôn mới để đề xuất quan điểm và giải phát đẩy mạnh phát
triển KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Đồng Tháp thời gian tới.
* Nhiệm vụ nghiên cứu
- Luận giải cơ sở lý luận về phát triển KCHTKT trong xây dựng nông
thôn mới.
- Đánh giá thực trạng phát triển KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới
ở tỉnh Đồng Tháp thời gian qua, xác định nguyên nhân và những vấn đề đặt ra.
- Đề xuất quan điểm và giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển KCHTKT
trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Đồng Tháp thời gian tới.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu: Phát triển KCHTKT trong xây dựng nông
thôn mới dưới góc độ khoa học kinh tế chính trị.
* Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu phát triển những
phân ngành kết cấu hạ tầng kinh tế được xác định trong tiêu chí xây dựng
9



Chương 1
PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG KINH TẾ TRONG
XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở TỈNH ĐỒNG THÁP CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM

1.1. Nông thôn mới và kết cấu hạ tầng kinh tế trong xây dựng nông
thôn mới
1.1.1. Nông thôn và nông thôn mới
* Quan niệm về nông thôn
Nông thôn là khu vực địa lý, nơi đó sinh kế cộng đồng gắn bó, có
quan hệ trực tiếp đến khai thác, sử dụng môi trường và tài nguyên thiên
nhiên cho hoạt động sản xuất nông nghiệp. Tại Việt Nam, nông thôn dường
như mang những nét rất đặc thù so với các nước khác trên thế giới, thể hiện
ở văn hóa làng xã và các đặc điểm xã hội tiềm ẩn trong mỗi chặng đường
phát triển của dân tộc.
Theo từ điển Bách Khoa Việt Nam: “Nông thôn là vùng lãnh thổ của
một nước hay một số đơn vị hành chính nằm ngoài lãnh thổ đô thị, có môi
trường tự nhiên, hoàn cảnh kinh tế xã hội, điều kiện sống khác biệt với thành
thị và dân chủ yếu làm nông nghiệp” [59, tr. 578].
Theo Thông tư số 54/2009/TT - BNNPTNT ngày 21/8/2009 của Bộ
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: “Nông thôn là phần lãnh thổ không
thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp
hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã” [3, tr. 1].
Như vậy, cư dân sống ở nông thôn khác với thành thị, chủ yếu là nông
dân và làm nghề nông, đây là hoạt động chủ yếu của các ngành sản xuất vật chất
nông, lâm, ngư nghiệp, các ngành nghề sản xuất kinh doanh và dịch vụ phi nông
nghiệp và dân cư của xã hội nông thôn là dân cư có trình độ phát triển kém hơn
so với thành thị. Tuy nhiên, khái niệm nông thôn chỉ có tính tương đối, một vùng
nông thôn có thể thay đổi theo thời gian và theo tiến trình phát triển KT - XH
của mỗi quốc gia cũng như từng địa phương.

ngoài (về cơ sở hạ tầng, quy hoạch bố trí, hình thức nhà ở, đường làng ngõ
xóm…và về quan hệ xóm giềng, về phong cách sống của người dân nông thôn).
12


Tuy nhiên, khác với nông thôn truyền thống, nông thôn mới có sự phát
triển mới, là một vùng nông thôn với cơ cấu mới, mang những nét đặc trưng
của một vùng nông thôn phát triển, có những nét hiện đại mà nông thôn truyền
thống không có được. Ở đó nền sản xuất không chỉ đơn thuần túy sản xuất các
ngành nông nghiệp mà có sự phát triển mạnh mẽ của cảc ngành công nghiệp,
thương mại, dịch vụ, du lịch... Ngoài sự thay đổi về mặt kinh tế, ở vùng nông
thôn mới đời sống văn hóa tinh thần của người dân cũng được nâng cao. Với
tinh thần đó, nông thôn mới được khái quát với những đặc điểm sau: Làng xã
văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; sản xuất bền vững, theo hướng hàng
hóa; kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng
được nâng cao; bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển; xã hội
nông thôn được quản lý tốt và dân chủ.
Trên tinh thần xây dựng nông thôn mới trên, Thủ tướng Chính phủ đã
ký Quyết định số 491/QĐ - TTg ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn
mới bao gồm 19 tiêu chí, trong đó: Quy hoạch (1tiêu chí); Hạ tầng KT - XH
(8 tiêu chí) [Phụ lục 2]; Phát triển kinh tế và tổ chức sản xuất (4 tiêu chí); Văn
hoá - xã hội - môi trường (4 tiêu chí) và hệ thống chính trị (2 tiêu chí) [54].
1.1.2. Kết cấu hạ tầng kinh tế nông thôn và kết cấu hạ tầng kinh tế
trong xây dựng nông thôn mới
* Kết cấu hạ tầng kinh tế nông thôn
Trong sản xuất và tái sản xuất xã hội, yếu tố VC - KT có vai trò vị trí
đặc biệt quan trọng, đó chính là hệ thống kết cấu hạ tầng, bao gồm tổng thể
những kết cấu công trình VC - KT giữ vai trò nền tảng, cơ sở của nền kinh tế
quốc dân. Trong tác phẩm “Tư bản”, khi phân tích ba giai đoạn phát triển của
chủ nghĩa tư bản trong công nghiệp C.Mác gọi các phương tiện giao thông và

kiện chung của quá trình sản xuất xã hội; điều này hoàn toàn phù hợp với quan
niệm của C. Mác đã đề cập ở trên. Như vậy, mặc dù còn có những quan điểm
khác nhau, cụm từ khác nhau nhưng các quan điểm, ý kiến này đều cho rằng: Cơ
14


sở hạ tầng hoặc kết cấu hạ tầng hay hạ tầng đều là những yếu tố vật chất làm nền
tảng cho các quá trình sản xuất và đời sống xã hội hình thành và phát triển.
Do đó, dưới góc độ kinh tế chính trị có thể quan niệm: Kết cấu hạ tầng
kinh tế là tổng thể các công trình, thiết bị giữ vai trò là tiền đề vật chất - kỹ
thuật, là cơ sở, nền tảng chung cho hoạt động sản xuất và tái sản xuất xã hội.
Với quan niệm về kết cấu hạ tầng như vậy, cùng với sự phát triển của
cuộc cách mạng khoa học và công nghệ làm cho kết cấu hạ tầng không những
có vai trò quan trọng trong lĩnh vực kinh tế mà nó còn có vai trò đặc biệt quan
trọng trong phát triển xã hội. Tương ứng với mỗi lĩnh vực hoạt động của xã
hội có một loại kết cấu hạ tầng tương ứng chuyên dùng. Căn cứ vào vai trò, vị
trí bố trí, xây dựng, kết cấu hạ tầng kinh tế được phân thành kết cấu hạ tầng
trong kinh tế phục vụ cho hoạt động kinh tế, kết cấu hạ tầng trong quân sự
phục vụ cho hoạt động quân sự, kết cấu hạ tầng trong lĩnh vực giáo dục, y tế
phục vụ cho hoạt động giáo dục, y tế hoặc phân biệt theo kết cấu hạ tầng kinh
tế đô thị hay kết cấu hạ tầng kinh tế nông thôn… Như vậy, thuật ngữ “kết cấu
hạ tầng kinh tế nông thôn” được hình thành trên cơ sở phân loại hệ thống kết
cấu hạ tầng kinh tế theo khu vực dân cư và vùng lãnh thổ.
Do vậy, có thể quan niệm: Kết cấu hạ tầng kinh tế nông thôn là tổng
thể các công trình, thiết bị vật chất - kỹ thuật đóng vai trò nền tảng, điều kiện
vật chất - kỹ thuật chung phục vụ cho phát triển kinh tế ở địa bàn nông thôn.
Quan niệm trên đã bao hàm toàn bộ nội dung, tính chất và cơ cấu của
KCHTKT nông thôn. KCHTKT nông thôn là một bộ phận đặc thù về cơ sở
VC - KT của nền kinh tế quốc dân với chức năng, nhiệm vụ cơ bản là phục
vụ, bảo đảm những điều kiện chung cần thiết cho sự phát triển KT - XH trên

chính nội đồng; đường thuỷ, cùng với hệ thống cầu, cống ở nông thôn.
Kết cấu hạ tầng thủy lợi (tiêu chí 3), bao gồm: hệ thống đê, kè, kênh
mương tưới nước và tiêu nước, các trạm bơm...ở nông thôn).
Kết cấu hạ tầng điện (tiêu chí 4), bao gồm: hệ thống cung cấp truyền tải,
phân phối điện năng, hệ thống đường ống truyền tải và cung cấp điện,… ở
nông thôn.
16


Kết cấu hạ tầng chợ (tiêu chí 7), bao gồm: các loại hình chợ phù hợp
với từng vùng nông thôn trên cả nước.
Kết cấu hạ tầng bưu điện (tiêu chí 8), bao gồm: hệ thống thông tin viễn thông ở nông thôn.
Đặc điểm kết cấu hạ tầng kinh tế trong xây dựng nông thôn mới
KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới trên phạm vi cả nước cũng
như ở tỉnh Đồng Tháp cũng mang những tính chất, đặc trưng của KCHTKT
nông thôn nói chung.
Ngoài những đặc điểm chung của kết cấu hạ tầng kinh tế nông thôn thì
KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới có những đặc điểm sau:
Tính đồng bộ: Hạ tầng kinh tế trong xây dựng nông thôn mới là một hệ
thống cấu trúc phức tạp bao trùm và có phạm vi ảnh hưởng mức độ cao thấp
khác nhau lên mọi hoạt động KT - XH trên địa bàn nông thôn. Dưới hệ thống
đó lại có những phân hệ với mức độ và phạm vi ảnh hưởng thấp hơn, nhưng
tất cả đều liên quan gắn bó với nhau, mà sự trục trặc ở khâu này sẽ liên quan,
ảnh hưởng đến khâu khác. Tính đồng bộ hợp lý của KCHTKT trong xây dựng
nông thôn mới được biểu hiện ở chỗ các bộ phận cấu thành hạ tầng kinh tế
trong xây dựng nông thôn mới được xây dựng phát triển đồng thời tạo ra hệ
thống liên hoàn, đồng bộ, quan hệ chặt chẽ, biện chứng với nhau, cùng thúc
đẩy kinh tế nông thôn phát triển, ổn định. Tính đồng bộ, hợp lý của kết cấu hạ
tầng kinh tế trong xây dựng nông thôn mới có ý nghĩa quan trọng cả về mặt
kinh tế và còn có ý nghĩa cả về xã hội. Các công trình đồng bộ, hợp lý không

trải dài từ Bắc đến Nam. Điều đó kéo theo mật độ các công trình hạ tầng
kinh tế nông thôn phải được bố trí rộng khắp để đảm bảo cho các hoạt động
SX - KD của các hộ dân, thành phần kinh tế và doanh nghiệp trên địa bàn.
Nhiều hạng mục công trình phải được xây dựng cả ở những nơi khó khăn,
hẻo lánh, dân cư thưa thớt, địa hình hiểm trở, chia cắt nên được xây dựng
bảo đảm phù hợp với điều kiện tư nhiên, xã hội từng địa phương. Đặc điểm
này này cho thấy công tác quy hoạch phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng
18


kinh tế trong xây dựng nông thôn mới phải phù hợp, trên cơ sở nghiên cứu
và tính toán một cách kỹ lưỡng đặc điểm của mỗi khu vực, địa phương và
theo tiêu chí về hạ tầng KT - XH đã quy định trong xây dựng nông thôn
mới của Chính phủ áp dụng cho mỗi vùng, miền trên cả nước.
1.1.3. Vai trò của kết cấu hạ tầng kinh tế trong xây dựng nông mới
KTHTKT trong xây dựng nông mới có vai trò ngày càng quan trọng
đối với phát triển KT - XH khu vực nông thôn trên phạm vi quốc gia cũng
như trên phạm vi các địa phương.
Một là, KTHTKT trong xây dựng nông thôn mới là cơ sở vật chất, điều
kiện chung để thực hiện mục tiêu, nội dung xây dựng nông thôn mới.
Chương trình xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay là quá trình
phát triển toàn diện khu vực nông thôn, nằm trong tổng thể nhiệm vụ CNH,
HĐH nông nghiệp, nông thôn ở nước ta. Xét về mặt nội dung, đó là quá trình
nâng cao trình độ kỹ thuật - công nghệ của nền kinh tế theo hướng hiện đại
nhằm phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất, từng bước tạo ra cơ sở vật chất
kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội và xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý, góp phần
quan trọng vào chương trình xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay.
Việc phát triển KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới chính là xây dựng,
phát triển các công trình vật chất phục vụ sản xuất và đời sống của cư dân
nông thôn. Nói cách khác, KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới được

KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới phát triển sẽ tăng cường được khả
năng giao lưu hàng hoá, thị trường nông thôn được mở rộng, khơi thông sự ngăn
cách giữa thị trường nông thôn và toàn bộ nền kinh tế. Điều đó sẽ tạo ra sự thay
đổi diện mạo KT - XH nông thôn, thu hẹp khoảng cách giàu nghèo giữa thành
thị và nông thôn, từng bước xoá bỏ sự ngăn cách về không gian giữa thành thị và
nông thôn.
Ba là, KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới là tiền đề vật chất để
tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng hiện đại, phát triển mô hình sản xuất hàng
hóa lớn, nâng cao đời sống dân cư.
20


KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới có vai trò quan trọng quá
trình tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng hiện đại, phát triển mô hình sản xuất
hàng hóa lớn, nâng cao đời sống dân cư. KCHTKT trong xây dựng nông thôn
mới sẽ ngày càng đảm bảo các điều kiện cơ bản, cần thiết cho sản xuất và
thúc đẩy sản xuất khu vực nông thôn phát triển, đồng thời góp phần và tác
động mạnh mẽ đến quá trình làm thay đổi cơ cấu sản xuất và cơ cấu KT - XH
ở

khu vực này, chính là quá trình cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng hiện đại,

phù hợp sự phát triển lực lượng sản xuất ở khu vực nông thôn hiện nay. Hệ
thống đường giao thông, mạng lưới điện, các chợ, trung tâm thương mại được
phát triển không chỉ thúc đẩy phát triên nông nghiệp mà còn tạo điều kiện cho
việc ra đời nhiều ngành công nghiệp, dịch vụ khác ở khu vực nông thôn
KCHTKT nông thôn mới được phát triển còn góp phần nâng cao dân trí, đời
sống văn hoá, tinh thần của dân cư, tạo tiền đề và điều kiện cho quá trình
phân bố lại dân cư, lao động và lực lượng sản xuất trong nông thôn, nông
nghiệp cũng như giữa nông thôn với các vùng và khu vực khác của nền kinh

1.2. Quan niệm, nội dung và các yếu tố tác động đến phát triển kết
cấu hạ tầng kinh tế trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Đồng Tháp
1.2.1. Quan niệm phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế trong xây dựng
nông thôn mới ở tỉnh Đồng Tháp
Phát triển, theo quan niệm chung nhất là quá trình vận động tiến lên từ
thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện
hơn của sự vật hiện tượng. Là bộ phận cấu thành quan trọng của kết cấu hạ
tầng KT - XH, với nhiều hạng mục công trình VC - KT, vì vậy phát triển
KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới phải là một quá trình lâu dài, luôn
thay đổi và xu hướng thay đổi theo hướng ngày càng hoàn thiện, nó bao gồm
sự gia tăng vế số lượng, quy mô, chất lượng và cơ cấu phù hợp với các tiêu
chí trong xây dựng nông thôn mới.
Do vậy, tiếp cận sự phát triển KCHTKT nông thôn mới dưới góc độ
kinh tế chính trị có thể quan niệm:
Phát triển KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới là sự biến đổi theo
hướng gia tăng về số lượng, qui mô, chất lượng và cơ cấu kết cấu hạ tầng
kinh tế nông thôn đáp ứng với mục tiêu, yêu cầu xây dựng nông thôn mới.
Phát triển KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay
không phải diễn ra trong môi trường kinh tế kế hoạch hoá tập trung, quan liêu
bao cấp, mọi kế hoạch hoạt động được thực hiện theo mệnh lệnh chủ quan,
22


không hoặc ít tính đến hiệu quả KT - XH và nhu cầu của thị trường mà nó
được thực hiện trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa. Do vậy, phát triển KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới hiện
nay chịu sự chi phối của cơ chế thị trường và những tác động, ảnh hưởng của
các quy luật khách quan vốn có của nó. Đồng thời, quá trình phát triển
KCHTKT trong xây dựng nông thôn mới không tách rời sự quản lý, điều tiết
và định hướng của Nhà nước, nhằm đạt được mục đích KT - XH đã xác định.

lượng, các thành phần kinh tế trong và ngoài tỉnh. Tuy nhiên, đa phần ở Đồng
Tháp, đó là lực lượng thuộc các thành phần kinh tế của tỉnh bao gồm hệ thống
các doanh nghiệp, các cơ sở, lực lượng lao động tại chỗ đóng vai trò nòng cốt,
chủ yếu.
Phương thức phát triển: Phương thức phát triển KCHTKT trong xây
dựng nông thôn mới thông qua phương thức đầu tư là chủ yếu, bao gồm: đầu
tư theo kế hoạch và đầu tư theo thị trường. Đầu tư theo kế hoạch là dùng ngân
sách của Trung ương và của tỉnh đầu tư các công trình KCHTKT theo kế
hoach đã xác định. Đầu tư theo thị trường là sử dụng cơ chế, chính sách mời
gọi các thành phần kinh tế khác nhau tham gia phát triển KCHTKT theo các
hình thức như BOT, BTO, BT… Tuy nhiên, trong đầu tư phát triển KCHTKT
trong xây dựng nông thôn mới, tỉnh Đồng Tháp có thể kết hợp cả hai hình
thức trên nhằm huy động mọi nguồn lực vào phát triển KCHTKT tròn xây
dựng nông thôn mới.
1.2.2. Nội dung phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế trong xây dựng
nông thôn mới ở tỉnh Đồng Tháp
Trên cơ sở các tiêu chí về phát triển hạ tầng KT - XH tại Quyết định số
491/QĐ - TTg, ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ về ban hành “Bộ
tiêu chí quốc gia về nông thôn mới”; cơ sở mục tiêu, nội dung, yêu cầu xây
dựng nông thôn mới tại Quyết định số 800/QĐ - TTg, ngày 04/6/2010 của thủ
tướng chính phủ về Phê duyệt Chương trình, mục tiêu Quốc gia về xây dựng
nông thôn mới giai đoan 2010 - 2020 và Đề án xây dựng nông thôn mới của
tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2010 - 2020; tác giả xác định phát triển KCHTKT
24


trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Đồng Tháp hiện nay bao gồm những nội
dung chủ yếu như sau:
* Phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn.
Thứ nhất, gia tăng số lượng và mở rộng quy mô kết cấu hạ tầng giao