VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN TOÀN TRUNG

GIÁO DỤC Ý THỨC CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN
TỪ THỰC TIỄN HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Chuyên ngành: Chính trị học
Mã số: 60 31 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. PHAN HẢI HỒ

Hà Nội, 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình do tôi nghiên cứu. Thông tin, các trích
dẫn và số liệu trong luận văn rõ ràng và trung thực. Các kết luận trong luận văn
này chưa từng được công bố trong các công trình khác.
Tác giả luận văn

Trần Toàn Trung


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU……………………………………………………………………..



HÀNH

CHÍNH

QUỐC

GIA…………………………….......................................................................

31

2.1. Tổng quan về Học viện Hành chính Quốc gia và sinh viên Học viện
Hành chính Quốc gia…………………………………………………………

31

2.2. Những yếu tố tác động tới việc giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên
Học viện Hành chính Quốc gia……………………………………................

36

2.3. Thực trạng giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên của Học viện Hành
chính Quốc gia hiện nay……………………………………………………...

46

Chương 3. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM NÂNG
CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ý THỨC CHÍNH TRỊ CHO SINH
VIÊN HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA THỜI GIAN
TỚI…………………………………………………………………………...

tiếp tục khẳng định vai trò to lớn đó: “Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, một
trong những nhân tố quan trọng quyết định tương lai, vận mệnh dân tộc…công tác
thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc”. Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm
đến công tác giáo dục ý thức chính trị cho thanh niên nhằm giáo dục lý tưởng cách
mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị, xây dựng những lớp người kế tục trung thành với
lý tưởng của Đảng và của cách mạng Việt Nam. Báo cáo chính trị tại Đại hội X của
Đảng khẳng định: “Coi trọng bồi dưỡng cho học sinh, sinh viên khát vọng mãnh liệt
xây dựng đất nước giàu mạnh, gắn liền lập nghiệp bản thân với tương lai của cộng
đồng, của dân tộc, trau dồi cho học sinh, sinh viên bản lĩnh, phẩm chất và lối sống
của thế hệ trẻ Việt Nam hiện đại”[6].
Việt Nam đang trong quá trình hội nhập quốc tế, công tác tư tưởng, lý luận
luôn được Đảng quan tâm và coi trọng, nhất là việc giáo dục tư tưởng, giáo dục ý
thức chính trị cho thế hệ trẻ, sinh viên, đoàn viên, thanh niên. Trên thực tế, giáo dục
ý thức chính trị cho sinh viên ở các trường đại học, học viện, cao đẳng ở nước ta
trong thời gian qua bên cạnh những mặt tích cực đã đạt được thì vẫn còn một số hạn
chế nhất định. Cơ chế thị trường tạo điều kiện cho sự năng động, sáng tạo của sinh
viên được phát huy nhưng tính chất cạnh tranh khốc liệt của nó lại sinh ra tâm lý
sùng bái đồng tiền, bất chấp đạo lý, coi thường các giá trị nhân văn. Mở rộng giao
lưu hội nhập quốc tế đón được “gió lành” nhưng cũng không tránh khỏi “gió độc”
lọt vào, nhất là sự lợi dụng của kẻ địch để thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”
mà đối tượng chính là thế hệ trẻ trong đó có sinh viên. Dưới tác động tiêu cực của
1


cơ chế thị trường, của hội nhập với thế giới, của âm mưu “diễn biến hòa
bình”…một bộ phận sinh viên đã xa rời lý tưởng cách mạng, giảm sút tình cảm, đạo
đức cách mạng. Một bộ phận sinh viên chưa xác định được lý tưởng, sống thiếu
hoài bão, chưa xác định được chí hướng cho mình. Một bộ phận sinh viên do thiếu
bản lĩnh, kinh nghiệm trong cuộc sống lại gặp phải tác động từ những thông tin xấu,
độc hại lan truyền trên internet, những âm mưu và hành động chống phá quyết liệt

Xuất phát từ những vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn nêu trên, tác giả
đã chọn đề tài “Giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên từ thực tiễn Học viện
Hành chính Quốc gia” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Vấn đề giáo dục, nâng cao ý thức chính trị cho sinh viên là một vấn đề được
nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Đặc biệt là khi bước vào giai đoạn đổi
mới đất nước, vấn đề đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, nâng cao ý thức chính
trị cho thế hệ trẻ luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm. Nhiều công trình đã được
xuất bản và phổ biến trong xã hội, tiêu biểu như sau:
2.1. Các công trình liên quan đến giáo dục ý thức chính trị và công tác tư
tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam
- Một số vấn đề về công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam,
PGS.TS. Đào Duy Quát, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001
Trong công trình này, PGS.TS. Đào Duy Quát đã nghiên cứu và khái quát
toàn bộ quá trình hình thành và phát triển công tác lý luận, tư tưởng của Đảng trong
70 năm trên hai phương diện lý luận và thực tiễn. Tác giả nhấn mạnh tới việc phát
triển tập trung đổi mới công tác tư tưởng của Đảng trong thế kỷ mới, đặc biệt là
công tác định hướng dư luận, định hướng thông tin đáp ứng cho sự phát triển chung
của phát triển kinh tế - xã hội. Thông qua những bài học trong công tác tư tưởng,
tác giả đã đề xuất những giải pháp khoa học nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả
của công tác tư tưởng trong tình hình mới.
- Đổi mới công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho cán bộ, đảng viên ở cơ
sở trong giai đoạn hiện nay, TS. Vũ Ngọc Am, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,
2003

3


Trong công trình này, tác giả đã làm rõ và phân biệt khái niệm giáo dục
chính trị - tư tưởng trong công tác giáo dục chính trị, giáo dục tư tưởng của Đảng ta.

hệ thống những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò của thanh niên trong thời kỳ công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và đề xuất các giải pháp giúp thanh niên thực
hiện được các nhiệm vụ cơ bản của mình.
- Công tác giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên Việt Nam hiện nay, Trần
Thị Anh Đào (chủ biên), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010
Cuốn sách gồm 3 chương. Chương 1 tác giả đề cập đến những vấn đề chung
nhất về giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên Việt Nam hiện nay. Chương 2 tác
giả đánh giá thực trạng công tác giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên Việt Nam.
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, tác giả đã tìm ra những giải pháp khả thi
để góp phần hữu hiệu vào việc nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho
sinh viên, đáp ứng như cầu càng tốt trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
- Tăng cường giáo dục nâng cao bản lĩnh chính trị cho sinh viên hiện nay,
TS. Trần Thị Thu Hằng, Tạp chí Quốc phòng toàn dân điện tử,
/>Tác giả đã nghiên cứu và chỉ ra những đặc trưng cơ bản thể hiện vai trò quan
trọng của sinh viên đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc như: nguồn nhân
lực trẻ, năng động, sáng tạo, có tri thức, sức khỏe…đồng thời, đánh giá những tác
động tiêu cực của đời sống xã hội đến sinh viên Việt Nam. Trên cơ sở nghiên cứu lý
luận và thực tiễn, tác giả đã đề xuất 3 nhóm giải pháp nhằm tăng cường giáo dục
nâng cao bản lĩnh chính trị cho sinh viên trong giai đoạn hiện nay.
- Giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên Thủ đô cần đồng bộ các giải
pháp,

ThS.

Phạm

Đình


- Vấn đề xây dựng văn hóa chính trị cho sinh viên hiện nay, Trần Thúy Vân,
Báo An ninh Thủ đô điện tử, />Dựa trên cơ sở khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh
và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, tri thức khoa học chính trị, tác giả đã
đi sâu phân tích và làm rõ được phạm trù văn hóa chính trị của sinh viên và thực
tiễn văn hóa chính trị của sinh viên Việt Nam hiện nay trên 3 khía cạnh: tri thức
chính trị, niềm tin chính trị và hành vi chính trị. Tác giả cũng đã chỉ rõ một số hạn
chế trong văn hóa chính trị của sinh viên Việt Nam, từ đó đề xuất một số giải pháp
nhằm nâng cao trình độ văn hóa chính trị của thế hệ rường cột nước nhà.
- Vai trò của giáo dục đạo đức trong xây dựng nhân cách sinh viên hiện nay,
PGS.TS.

Nguyễn

Thế

Kiệt,

Tạp

chí

Lý

luận

chính

trị

điện

bên cạnh những thành tích đã đạt được. Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, tác giả đã
nêu ra 4 giải pháp nhằm nâng cao nhận thức chính trị, lý tưởng sống đúng đắn, ý
thức trách nhiệm với cộng đồng trong thanh niên nhằm xây dựng một lớp thanh
niên “ vừa hồng”, “ vừa chuyên”, đủ sức gánh vác những nhiệm vụ lớn lao của quá
7


trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xứng đáng với truyền thống tự hào
của cha anh.
Trong các tác phẩm và công trình nghiên cứu nêu trên, các tác giả đã đề cập
đến thực trạng và công tác giáo dục tư tưởng, truyền thống yêu nước, giáo dục đạo
đức, nhân cách cho thế hệ thanh niên, sinh viên Việt Nam. Cũng có tác phẩm đề cập
đến việc phải đổi mới phương pháp giảng dạy các môn lý luận Mác – Lênin – đây là
một trong những yếu tố góp phần giáo dục lý tưởng, ý thức chính trị cho sinh viên.
Thông qua đó cũng đề ra một số giải pháp để tăng cường công tác giáo dục, đào tạo,
bồi dưỡng ý thức chính trị cho thanh niên, sinh viên; góp phần nâng cao ý thức
chính trị, tinh thần đoàn kết, yêu nước chân chính cho thế hệ trẻ Việt Nam.
Tuy vậy, vẫn chưa có một cuốn sách hay luận án nào đề cập một cách đầy đủ,
trực tiếp về việc giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên của Học viện Hành chính
Quốc gia trong quá trình xây dựng đất nước hiện nay. Đó là lý do khiến tác giả
muốn đi sâu tìm hiểu vấn đề này.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở phân tích thực trạng và những vấn đề đặt ra trong công tác giáo dục
ý thức chính trị cho sinh viên Học viện Hành chính Quốc gia, luận văn đề xuất quan
điểm và giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ý thức chính trị cho
sinh viên nói chung và sinh viên Học viện Hành chính Quốc gia nói riêng trong thời
gian tới.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích trên, đề tài giải quyết các nhiệm vụ sau:

- Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho nghiên
cứu, giảng dạy bộ môn Mác – Lênin và Chính trị học của Học viện Hành chính
Quốc gia.
- Những kết quả đạt được của luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham
khảo đối với các cấp lãnh đạo trong quá trình hoạch định chủ trương, chính sách
giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên nói chung và sinh viên Học viện Hành chính
Quốc gia nói riêng.

9


7. Cơ cấu của Luận văn
Luận văn bao gồm phần mở đầu, nội dung, phần kết luận, phụ lục và danh
mục tài liệu tham khảo. Nội dung của Luận văn được kết cấu thành 3 chương, 8 tiết.

10


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC Ý THỨC CHÍNH TRỊ
CHO SINH VIÊN
1.1. Khái niệm giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên
Để nghiên cứu, đưa ra được khái niệm giáo dục ý thức chính trị cho sinh
viên. Trước hết, cần nghiên cứu những khái niệm cơ bản có liên quan sau đây:
* Khái niệm ý thức chính trị
Ý thức chính trị là một trong những hình thái của ý thức xã hội, xuất hiện khi
xã hội có giai cấp và nhà nước, nó phản ánh đời sống chính trị của xã hội, trong đó
cốt lõi là mối quan hệ giữa các giai cấp. Ý thức chính trị là một lĩnh vực rộng lớn,
phức tạp, nhạy cảm và có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội có giai cấp. Nó
được biểu hiện qua hai cấp độ là tâm lý chính trị và hệ tư tưởng chính trị. Để hiểu

thức của một giai cấp về địa vị lịch sử. Do vậy, ở cấp độ thứ hai, ý thức chính trị tư
tưởng – lý luận được biểu hiện là những quan điểm chính trị đã được hệ thống hóa
thành một chỉnh thể mang tính hợp lý, tính khoa học, phản ánh được mối quan hệ
bản chất, tất yếu, phổ biến của các hiện tượng trong đời sống chính trị, được diễn tả
dưới dạng các khái niệm khoa học và đỉnh cao là các học thuyết chính trị và hệ tư
tưởng chính trị.
Hệ tư tưởng chính trị của giai cấp phản ánh trực tiếp và tập trung nhất lợi ích
giai cấp của giai cấp đó. Hệ tư tưởng chính trị là hệ thống những quan điểm, tư
tưởng thể hiện lợi ích căn bản của một giai cấp nhất định, được cụ thể hóa và biểu
hiện trong đường lối, cương lĩnh chính trị của Đảng, trong luật pháp, chính sách của
Nhà nước. Hệ tư tưởng chính trị được hình thành một cách tự giác, được các nhà tư
tưởng của giai cấp xây dựng và truyền bá. Hệ tư tưởng chính trị thường gắn với các
tổ chức và các cơ quan chính trị, thông qua các tổ chức chính trị mà một giai cấp
nào đó tiến hành cuộc đấu tranh về ý thức hệ vì lợi ích của giai cấp mình.
Ý thức chính trị nói chung và hệ tư tưởng chính trị nói riêng có tác động tích
cực hoặc tiêu cực tới đời sống xã hội phụ thuộc vào tính chất tiến bộ hay lạc hậu,
cách mạng hay phản cách mạng của giai cấp mang hệ tư tưởng đó. Điều đó tùy
thuộc vào vai trò lịch sử của giai cấp cầm quyền quyết định.
12


Việt Nam hiện nay đang tiến lên theo con đường xã hội chủ nghĩa. Mặc dù
trong xã hội vẫn có đối kháng giai cấp, vẫn còn nhiều hệ tư tưởng chính trị tồn tại,
tuy nhiên hệ tư tưởng chính trị của giai cấp công nhân (hệ tư tưởng của chủ nghĩa
Mác – Lênin) là hệ tư tưởng chính trị giữ vị trí thống trị, chủ đạo trong xã hội. Đây
là hệ tư tưởng chính trị tiến bộ, cách mạng và khoa học, phản ánh được nhu cầu,
quyền lợi, lợi ích của toàn thể nhân dân lao động. Hệ tư tưởng chính trị này đối lập
với hệ tư tưởng chính trị của những giai cấp bóc lột, tư hữu trong xã hội, định
hướng đúng đắn cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động tiến hành cuộc đấu
tranh một cách tự giác để xóa bỏ chế độ người áp bức bóc lột người, xây dựng một

giáo dục gắn với quá trình hình thành và phát triển hệ thống nhà trường (giáo dục
nhà trường) là các hoạt động giáo dục có mục đích và có nội dung chính xác cho
từng bậc học và loại hình trường, được thực hiện một cách có kế hoạch, có hệ thống
trong khuôn khổ nhà trường.
Ngày nay, giáo dục được coi là một yếu tố giải phóng tiềm năng của con
người, được coi như một lực lượng sản xuất thúc đẩy trực tiếp sự phát triển kinh tế
xã hội, đào tạo lớp người có khả năng giải quyết các mâu thuẫn của thời đại. Phát
triển giáo dục trở thành đòn bẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Giáo dục có nội dung rất phong phú bao gồm giáo dục đạo đức, giáo dục
thẩm mỹ, lao động, kinh tế, quốc phòng, an ninh, chính trị, tư tưởng…Trong đó
chính trị - tư tưởng được xác định là một nội dung chủ đạo và có vị trí đặc biệt trong
việc rèn luyện, xây dựng các tri thức chính trị, hình thành nhân cách, củng cố niềm
tin, quy định bản chất xã hội, bản chất giai cấp cho đối tượng giáo dục.
* Khái niệm giáo dục ý thức chính trị
Quá trình giáo dục ý thức chính trị là một bộ phận hợp thành của công tác tư
tưởng và bao hàm trong đó nhiều hoạt động khác nhau. Tính đặc thù của quá trình
này là phải diễn ra trong nhà trường và các cơ sở, trung tâm đào tạo, bồi dưỡng, thể
hiện rõ nét thông qua sự tương tác giữa hoạt động dạy của giảng viên và hoạt động
học của học viên.
Như vậy, giáo dục ý thức chính trị được hiểu là hoạt động giáo dục trên lĩnh
vực tư tưởng. Nó định tính và khu biệt về mặt nội dung của hoạt động giáo dục tư
tưởng này với các hoạt động giáo dục tư tưởng khác như: thẩm mỹ, đạo đức, pháp
14


luật…Bên cạnh đó mặt chính trị ở đây cần được hiểu bao gồm hai góc độ: góc độ tư
tưởng và góc độ hoạt động. Điều đó có nghĩa là giáo dục ý thức chính trị không
dừng lại ở mục đích hình thành tư tưởng chính trị mà còn hướng tới mục tiêu cổ vũ
hành động chính trị tích cực của đối tượng.
Theo TS. Vũ Ngọc Am: “Bản chất của công tác giáo dục chính trị - tư

Giáo dục ý thức chính trị được thực hiện thường xuyên, liên tục, rộng khắp
bằng những hình thức, phương pháp đa dạng và phong phú. Là một nội dung của
công tác tư tưởng, giáo dục ý thức chính trị cũng sử dụng tất cả các hình thức,
phương pháp, phương tiện của công tác tư tưởng. Những hình thức tuyên truyền,
giáo dục, cổ động chứa đựng nội dung chính trị - tư tưởng cũng được coi là hình
thức của công tác giáo dục chính trị - tư tưởng.
* Khái niệm giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên
Giáo dục ý thức chính trị là một hoạt động nâng cao giác ngộ lý luận cộng
sản, củng cố niềm tin vào tiền đồ cách mạng bằng các cơ sở khoa học, xác lập các
công cụ nhận thức, nhằm giải quyết các công việc do thực tiễn cuộc sống thường
xuyên biến đổi đặt ra.
Nội dung của giáo dục ý thức chính trị rất rộng, bao gồm những nguyên lý
phổ biến của chủ nghĩa Mác – Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, chính sách
của Đảng và Nhà nước về các lĩnh vực của đời sống xã hội; lịch sử Đảng, truyền
thống dân tộc; những kinh nghiệm của các nước xã hội chủ nghĩa cùng với những
tinh hoa tư tưởng nhân loại…Giáo dục ý thức chính trị có nhiều hình thức, đó là các
lớp học tập lý luận, những đợt sinh hoạt chính trị, nghị quyết của Đảng, những buổi
báo cáo các vấn đề liên quan tới chính trị - tư tưởng, các cuộc thi tìm hiểu…
Công tác giáo dục ý thức chính trị là hoạt động có chủ đích của các Đảng
Cộng sản nhằm xác lập thế giới quan khoa học trên lập trường của chủ nghĩa Mác –
Lênin. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định, giáo dục ý thức chính trị là truyền bá chủ
nghĩa Mác – Lênin, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước tới cán bộ, đảng
viên và nhân dân nhằm tạo ra sự thống nhất về tư tưởng, nâng cao nhận thức chính
trị, phẩm chất cách mạng và năng lực hoạt động thực tiễn của họ, hướng dẫn họ vận
dụng những hiểu biết ấy vào cuộc sống.

16


Kế thừa có chọn lọc các cách tiếp cận về giáo dục ý thức chính trị, tác giả đề


đức, lối sống, bồi dưỡng lòng yêu nước, sự quan tâm tới cộng đồng…Nhờ đó, giúp
họ dần tạo lập và kiên định lập trường và bản lĩnh chính trị. Đây là một công tác
quan trọng, là tiền đề để chúng ta có thể đào tạo ra một thế hệ cán bộ mới vừa giỏi
chuyên môn, vừa vững vàng về lập trường chính trị, có đạo đức cách mạng, từ đó
đưa đất nước phát triển lên tầm cao mới trong thời kỳ đẩy mạnh hội nhập quốc tế.
Hình mẫu con người toàn diện của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện
đại hóa và phát triển kinh tế tri thức là con người có phẩm chất chính trị, đạo đức
cách mạng; có chuyên môn, nghiệp vụ giỏi; có năng lực sáng tạo và luôn cập nhật
được tri thức mới; có khả năng vận dụng được những tri thức mang lại hiệu quả cao
trong mọi hoạt động…Những tư chất đó do bẩm sinh thì ít, do đào tạo và tự đào tạo,
tự rèn luyện qua thực tiễn thì nhiều. Do vậy, không chỉ Đảng ta, mà nhiều nước trên
thế giới đều xem giáo dục – đào tạo là quốc sách hàng đầu cho sự phát triển. Phù
hợp nhu cầu phát triển của con người với những tư chất nêu trên, nền giáo dục đại
học nước ta có mục tiêu đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo
đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp; trung thành với lý tưởng độc lập
dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng
lực công dân xã hội chủ nghĩa, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
tổ quốc.
Giáo dục ý thức chính trị nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối
sống xã hội chủ nghĩa cho sinh viên. Bản lĩnh chính trị là tổng hợp những phẩm
chất tích cực của con người, nó thể hiện ở sự vững vàng, kiên định trong quan điểm,
lập trường chính trị, không tỏ ra hoang mang, dao động trước những biến động
chính trị và tác động phức tạp của cuộc sống xã hội cũng như những khó khăn,
thách thức đối với bản thân, luôn trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền
với chủ nghĩa xã hội. Bản lĩnh đó còn thể hiện ở việc dám nghĩ, dám làm, dám chịu
trách nhiệm để thực hiện mục tiêu, lý tưởng đã chọn. Thông qua giáo dục ý thức
chính trị, bản lĩnh chính trị của sinh viên được hình thành và nâng cao. Thể hiện bản
lĩnh đó ở sự trung thành với chế độ xã hội chủ nghĩa, lòng yêu nước chân chính,
kiên định lập trường cách mạng, vững vàng trước những âm mưu, thủ đoạn tấn công

Đảng về “công tác thanh niên trong thời kỳ mới” đánh giá: “Thanh niên là lực
lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Sự nghiệp đổi mới có
19


thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đánh trong
cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường
xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc
bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của
dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách
mạng”[5,tr.82]. Nghị quyết Trung ương 7 (Khóa X) của Đảng tiếp tục khẳng định
vai trò quan trọng đó và đề ra mục tiêu: “Tiếp tục xây dựng thế hệ thanh niên Việt
Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc, kiên định mục tiêu lý tưởng độc lập dân
tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức cách mạng, ý thức chấp hành pháp luật, sống có
văn hóa, vì cộng đồng…Hình thành một lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế
tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc…”[7,tr.43].
Giáo dục ý thức chính trị củng cố niềm tin của sinh viên vào sự lãnh đạo của
Đảng, vào chế độ xã hội chủ nghĩa và hiện thực ngày càng tốt đẹp của công cuộc
đổi mới đất nước. Khi họ đã có niềm tin vững chắc thì sẽ quyết định khuynh hướng,
mục đích và hiệu quả hoạt động của mình và sẽ hoạt động hăng say, tích cực trong
học tập, công tác, đóng góp thiết thực cho đất nước, xã hội.
Giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên là giáo dục lý tưởng cách mạng, lý
tưởng của Đảng thể hiện ở sự hiếu học, ham hiểu biết, làm chủ tri thức, giáo dục
lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội và tinh thần đoàn kết dân tộc. Lý tưởng đúng
đắn, lao động, học tập và công tác tích cực, giúp cho họ vươn tới những giá trị cao
đẹp như lòng nhân ái, lòng vị tha và những phẩm chất chân, thiện, mỹ; giúp họ đấu
tranh với cái ác, cái xấu, cái tiêu cực và lạc hậu trong xã hội và có thể sẵn sàng hy
sinh lợi ích (kể cả tính mạng của mình) cho lý tưởng cao đẹp đó.
Lý tưởng của Đảng ta hiện nay chính là “Độc lập dân tộc gắn liền với chủ
nghĩa xã hội” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân ta đã lựa chọn. Bởi vậy, giáo

chiến thắng của chúng là gây được mâu thuẫn trong nội bộ đối phương để rồi mâu
thuẫn đó ngày càng thức đẩy “tự diễn biến”.
Trong tình hình thế giới và khu vực tiếp tục có những diễn biến phức tạp, tiềm
ẩn những yếu tố khó lường, nhiệm vụ giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên đang
đứng trước những thời cơ lớn và thách thức lớn. Các thế lực thù địch vẫn tăng
cường thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”, thường xuyên dùng chiêu bài “tôn
21


giáo”, “dân chủ”, “nhân quyền”…hòng can thiệp vào công việc nội bộ của nước ta.
Chúng dùng nhiều âm mưu, thủ đoạn để chống phá ta trên mọi lĩnh vực của đời
sống chính trị, xã hội, tư tưởng, tâm lý…Đặc biệt là nhằm vào thanh niên, sinh viên
để lôi kéo, kích động họ chạy theo lối sống thực dụng, làm băng hoạt đạo đức, làm
chệch hướng xã hội chủ nghĩa, suy thoái về chính trị, tư tưởng, xa rời lý tưởng của
Đảng và mất phương hướng chính trị.
Lợi dụng giao lưu văn hóa và kinh tế thị trường, chiến trang tâm lý bằng nhiều
con đường, dưới nhiều hình thức, kẻ địch đưa vào xã hội ta những thị hiếu tầm
thường, những quan niệm dễ dãi về tự do, hòng dẫn đến tự do vô chính phủ, làm
cho xã hội rối ren và sẽ lật đổ chế độ khi thời cơ đến. Các thế lực thù địch và phản
phản động lợi dụng mở cửa để xâm nhập các “giá trị” theo quan niệm của họ.
Chẳng hạn như lấy tiêu chuẩn “nhân quyền, tự do kiểu Mỹ” để áp đặt, chi phối đời
sống tinh thần của xã hội ta; đưa lối sống thực dụng, chủ nghĩa cá nhân cực
đoan…vào làm băng hoại nhiều giá trị đạo đức của nhân dân ta, nhất là thế hệ trẻ
qua các phương tiện kỹ thuật thông tin ngày càng hiện đại…Giáo dục ý thức chính
trị làm cho sinh viên nhận thức rõ sự lợi dụng của các thế lực thù địch để họ chủ
động phòng tránh không bị lôi kéo, lợi dụng.
Giáo dục ý thức chính trị làm cho sinh viên nhận thức rõ thái độ phê phán, lên
án những thói hư, tật xấu trong xã hội như: tình trạng “phi văn hóa”, “dưới văn hóa”
làm cho nhiều chuẩn mực giá trị xã hội nhiễu loạn, thay đổi theo chiều hướng xấu;
tình trạng vì đồng tiền và danh vị cá nhân mà chà đạp lên truyền thống đạo đức, tình