Đ IăH CăQU CăGIAăHĨăN I
TR

NGăĐ IăH CăKHOAăH CăT ăNHIÊN
-------------------------

ĐOÀNăHOÀNGăTHU

NGHIÊNăC UăKH ăNĔNGăTĔNGăSINHăC AăT ăBÀOă
G CăM ăVÀă NHăH

NGăC AăCHÚNGăĐ NăT ă

BÀOăDAăNUỌIăC YăĐ NHăH
TR ăV TăTH

NGăTRONGăĐI Uă
NG

LU NăVĔNăTH CăSƾăKHOAăH C

HƠăN iăậ 2014


Đ IăH CăQU CăGIAăHĨăN I
TR

NGăĐ IăH CăKHOAăH CăT ăNHIÊN
-------------------------

ĐOÀNăHOÀNGăTHU

Trước tiên, em xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất tới Tiến sĩ
Đinh Văn Hân và PGS. TS. Ngô Giang Liên – những người thầy đã tận tâm, nhiệt
tình chỉ b o, hướng dẫn cũng như động viên, cổ vũ tinh thần cho em trong suốt quá
trình thực hiện đề tài luận văn th c sĩ.
Em xin bày tỏ lời c m ơn sâu sắc đến những thầy cô giáo đã gi ng d y em
trong những năm qua, những kiến thức mà em nhận được trên gi ng đường sẽ là
hành trang giúp em vững bước trong tương lai.
Em xin chân thành c m ơn Ban Giám hiệu, Phòng Sau đ i học, Khoa Sinh
học, Bộ môn Sinh học Tế bào - Trường Đ i học Khoa học Tự nhiên – Đ i học Quốc
gia Hà Nội đã t o điều kiện thuận lợi cho em hoàn thành khóa học.
Xin chân thành c m ơn các cô chú, anh chị và các b n đồng nghiệp t i Khoa
Labo nghiên cứu ứng dụng trong điều trị Bỏng – Viện Bỏng Quốc Gia đã quan tâm,
hỗ trợ, t o điều kiện để em thực hiện đề tài.
Cuối cùng, xin được gửi lời tri ân đến gia đình, b n bè và tất c những người
thân yêu đã luôn động viên, khích lệ, giúp đỡ em trong quá trình học tập để em
hoàn thành b n luận văn này!
ảà Nội, ngày 16 tháng 08 năm 2014
ảọc viên

Đoàn ảoàng Thu


M CăL C
Đ TăV NăĐ .............................................................................................................1
Ch

ngă1: T NGăQUANăTĨIăLI U .........................................................................3

1.1. Cácăt ăbƠoăch ăy uăthamăgiaăli năv tăth


ng,ănguyênă- v tăli uănghiênăc u .......................................................19

2.1.1.ăăĐ iăt

ngănghiênăc u ................................................................................19

2.1.2.ăHóaăch tăc ăb năchoănghiênăc u .................................................................19
2.1.3.ăTrangăthi tăb ăvƠăv tăt ................................................................................19
2.2. Ph

ngăphápănghiênăc u: ..............................................................................20

2.2.1. Thu mô m ăvƠăphơnăl păt ăbƠo ...................................................................20
2.2.2.ăNhơnăr ngăt ăbƠo .........................................................................................21
2.2.3.ăXácăđ nhăs ăl

ngăt ăbƠo: ...........................................................................21

2.2.4.ăXácăđ nhăkh ănĕngăt oădòngă(colony)ăc aăt ăbƠo .......................................22
2.2.5.ăPh

ngăphápăđánhăgiáă nhăh

ngăc aăt ăbƠoăg cămôăm ăđ năt ăbƠoădaănuôiă

c y .........................................................................................................................22
2.2.5.1.ăĐánhăgiáă nhăh
2.2.5.2.ăĐánhăgiáă nhăh

ngăc aăt ăbƠoăg cămôăm ăđ nătĕngăsinhănguyênăbƠoăs i ....23

4.1.ăV ăđ căđiểmăt ăbƠoăphơnăl p ..........................................................................48
4.2.ăTinhăl căt ăbƠo,ăđ căđiểmăhìnhătháiăvƠăkh ănĕngăt oăcolony .........................49
4.3.ă nhăh

ngăc aăt ăbƠoăg căm ălênăt ăbƠoădaănuôiăc y ...................................50

4.3.1.ă nhăh

ngăc aăt ăbƠoăg cătớiănguyênăbƠoăs iăda .......................................51

4.3.2.ă nhăh

ngăc aăt ăbƠoăg cămôăm ăđ năt ăbƠoăsừng ....................................53

4.4.ăCh ăphẩmăt măt ăbƠoăg cătrênăgiáăđ ............................................................56
K TăLU N ...............................................................................................................59
KI NăNGH ..............................................................................................................60


DANHăM CăB NG
B ngă1.ăKh ănĕngăt oădòngăc aăt ăbƠoămớiătáchăraătừămôăm ă(n=5) ........................36
B ngă2.ăKh ănĕngăt oăCFU-Fătheoăcácăth ăh ăt ăbƠoă(n=5) ......................................39
B ngă3.ă nhăh

ngăc aăt ăbƠoăg căđ nătĕngăsinhănguyênăbƠoăs i ...........................40

B ngă4.ăTh iăđiểmănguyênăbƠoăs iăgiaătĕngăs ăl ngăkhiăcóăt măt ăbƠoăg c ..................42
B ngă5.ăTỷăl ăs ngăc aănguyênăbƠoăs iăsauăkhiătrypsin ............................................43
B ngă6.ă nhăh



Hìnhă8.ăHìnhătháiăt ăbƠoăg căm ăsauăkhiănhu măGiemsa.ă(100X) ............................35
Hìnhă9.ăT ăbƠoăg căm ăt oăcolonyăậ ngƠyăth ă1ăvƠă5.ă(50X) ...................................37
Hìnhă10.ăT ăbƠoăg căm ăt oăcolonyă ăngƠyăth ă10ăvƠă20.ă(50X) .............................38
Hìnhă11.ăCácăđƿaăcolonyăsauăkhiănhu măgiemsa .......................................................39
Hìnhă12.ăBiểuăđ ăsoăsánhăs ăl

ngăt ăbƠoăthuăđ

căgiữaăcácăthíănghi măđ ngănuôiă

c yăt măt ăbƠoăg cămôăm ăvớiănguyênăbƠoăs iă ngƠyăth ă2....................................40
Hìnhă13.ăTácăđ ngăc aăt măt ăbƠoăg cămôăm ălênăsựătĕngăsinhăc aănguyênăbƠoăs iă
(50X) .........................................................................................................................41
Hìnhă14.ăSựăgiaătĕngăs ăl
Hìnhă15.ăSoăsánhăs ăl

ngănguyênăbƠoăs iătheoăth iăgian. .................................43

ngăt ăbƠoăthuăđ

căgiữaăcácăthíănghi măđ ngănuôiăc yăt mă

t ăbƠoăg căvớiăt ăbƠoăsừng .........................................................................................44
Hìnhă16.ăTácăđ ngăc aăt măt ăbƠoăg cămôăm ălênăsựătĕngăsinhăc aăt ăbƠoăsừng ..........45
Hìnhă17.ăT ăbƠoăsừngăđ ăcheăph ăđ tă100%ă,ăt ăbƠoăsừngăhìnhăovanăvƠăđaădi năm că
dƠyăx păkhítănhauăngayătr ớcăkhiăt oăv tăc oăđểăđ ngănuôiăc yăvớiăt măt ăbƠoăg că
m ăvƠăt mănguyênăbƠoăs iă(50X). .............................................................................46
Hìnhă18.ă nhăh



Fibroblasts Growth Factor - Y u t tĕngătr

HGF

Hepatocyte Growth Factor

IL

Interleukin

ITS-X

Insulin, Transferin, Selen - X

KGF

Keratinocyte Growth Factor - Y u t tĕngătr

MCS

Mesenchymal stem cells - T ăbƠoăg cătrungămô

P

Passage- C y chuyển

PBS

Phosphat Buffer Saline - Dung d chăđ m phosphat

hi uăđểăchữaăkh iăm tăs ăcĕnăb nhăm nătính,ăhiểmănghèoăliênăquanăđ nămáu,ăt y,ă
x

ngăkhớp…Trênăth ăgiới,ăcóăm tăs ăngu năt ăbƠoăg căđ

nh t ă bƠoă g că t yă x

căđ aăvƠoă ngădụngă

ngă vƠă t ă bƠoă g că máuă cu ngă r n,ă cácă t ă bƠoă g că từă 2

ngu nănƠyăch ăy uălƠăt ăbƠoăg căt oămáuănênăđ

că ngădụngătrongănghiênăc uă

và đi uătr ăcácăb nhăv ămáu,ăcònăcácăb nhăcầnăcóăsựătáiăt oăthu căh ăth ngătrungă
mô thì ít đ

că ngădụng.ăTrongăkhiăđó,ăcácăb nhăc aătrungămôăl iăr tăth

nh cácă v tă th
khác đang đ

ngăg pă

ng, v tă loét,ă b nhă lýă h m ch,ă nưo,ă tim…M tă ngu nă TB g că

căkỳăv ngănhi uăchínhălƠăt ăbƠoăg căphôi,ăm cădùăcóăti mănĕngălớnă

nh ngăvi cănghiênăc uăvƠăsửădụngăcònăr tăkhóăkhĕnăv ăcôngăngh ăvƠăđ căbi tălƠă


h iănênăđơyălƠăngu năt ăbƠoăđầyăh aăhẹnăchoăyăh cătáiăt oătrongăt

ngălaiăcóăthểă

sửădụngăđểăghépătựăthơnăvƠăđ căbi tălƠăkhôngăg păph iănhữngăv năđ ăyăđ c.ăĐ iă
vớiă lƿnhă vựcă nghiênă c uă li nă v tă th

ngă th yă rằng,ă t ă bƠoă g că môă m ă lƠă m tă

trongă nhữngă d ngă t ă bƠoă quană tr ng di c đ nă vùngă t nă th
nhi uăkhơuătrongăpha tĕngăsinhăc aăquáătrìnhăli năv tăth

ng.

ng đểă thựcă hi nă


T ă bƠoă g că trungă môă đã đ
thƠnhă phầnă t ă bƠoă đ

că nghiênă c uă táchă từă môă m ă nh ng trong

că táchă cònă nhi uă d ngă t ă bƠoă khácă nh b chă cầu,ă h ngă

cầu…Tỷăl ăt bƠoăg cătrungămôăthayăđ iănênăkhóăxácăđ nhăchínhăxácăcầnăsửădụngă
baoănhiêuăt ăbƠoălƠăcầnăthi tăvƠăbaoănhiêuăt ăbƠoătrongăh năd chăt ăbƠoămớiătáchă
là đ ăđểăchoăm tălầnăghépăđi uătr ăv tăth

ng. Do đó,ăcầnănghiênăc uăxơyădựngă

iăb ăloétă

vƠăchiăphíălênătớiăh nă1ătỷăEuroădƠnhăchoăđi uătr .ă
T i Vi tă Namă hƠngă nĕmă ớcă tínhă kho ngă 791.000ă ng

iă g pă taiă n nă v ă

b ngă[8].ăTuyăch aăcóăconăs ăth ngăkêăcụăthểănh ngăch ătínhăriêngăt iăVi năB ngă
Qu că Gia,ă hƠngă nĕmă cóă kho ngă 5000ă b nhă nhơnă b ngă đi uă tr ă thì nhuă cầuă v ă
ghépădaăcũngăđưăchi măkho ngă2500ăb nhănhơn
Xu tăphátătừănhữngăc ăs ăkhoaăh căvƠăti mănĕngă ngădụng c aăt ăbƠoăg că
m , chúngătôiăti năhƠnhănghiênăc u: “Nghiên cứu kh năng tăng sinh của tế
bào gốc mỡ và nh hưởng của chúng đến tế bào da nuôi cấy định hư ng trong
điều trị vết thư ng” nhằmămụcătiêuăsau:
1. Đánh giá đặc điểm phân lập và sự tăng sinh của tế bào gốc mỡ trong điều
kiện nuôi cấy invitro
2. Đánh giá nh hưởng của tế bào gốc mỡ đến tế bào da nuôi cấy


Ch

ngă1

T NGăQUANăTÀIăLI U
1.1. Cácăt ăbƠoăch ăy uăthamăgiaăli năv tăth
Di năbi năli năv tăth

ng

ngănóiăchungăđ uătr iăquaăcácăgiaiăđo năđôngămáu,ă

tr

ngăt oăđi uăki năđểăt ăbƠoăsừngătừăb ămépăv tăth

m tălƠmălƠnhăv tăth

ngătĕngăsinhăcheăph ăb ă

ng.ă

NguyênăbƠoăs iă(Fibroblasts) lƠăt ăbƠoăquanătr ngănh tătrongăgiaiăđo nă
tĕngăsinh,ăchúngăt oăraăcácăthƠnhăphầnăđ măgianăbƠoălƠmăn năchoăquáătrìnhăbiểuă
môăhoáăvƠăcungăc păcácăs iălaminin,ădecorin,ăelastin,ăfibronectinăđểăt ăbƠoăbiểuă
môă bámă vƠă tr
th

tă trênă đóă giúpă tĕngă nhanhă quáă trìnhă biểuă môă hoáă cheă ph ă v tă

ng.ăChúngăt oăraăproteinăđ mămƠătrongăđóăcollagenăt oănênăsựăb năvữngăvƠă

toàn vẹnăc aămô.ăĐ ngăth iănguyênăbƠoăs iălƠăngu năcungăc păquanătr ngăm tăs ă
y uăt ătĕngătr

ngă(growthăfactorsă- GF) kíchăthíchăli năv tăth

ngănh ăTGF-β,

PDGF, KGF...[44], [45], [67], [76]. H nănữa,ănguyênăbƠoăs iăchuyểnăd ngăthƠnhă
myofibroblastsăt oănênăsựăcoărútăvƠăli năv tăth


ngăđưăli n.

T ăbƠoăsừngă(Keratinocytes) t oănênălớpăbiểuăbìăb oăv ăc ăthể. Biểuăbìă
g mănhi uălớpăt ăbƠoăbiểuămôălátătầngăsừngăhóa,ăthƠnhăphầnăchínhălƠăcácăt ăbƠoă
sừngăg mănhi uălớpăt ăbƠoăsắpăx păch tăch ăvớiănhau [1].ăLớpămầmăhayăcònăg iă
lƠălớpăđáyăch aăcácăt ăbƠoăg căbiểuăbìăcóăkh ănĕngătựăt năt i,ătựătáiăsinhănhi uălầnă
và nhanh trongăsu tăcu căs ngăc aăconăng

i.ăGiữaăcácăt ăbƠoăsừngăcóăcácăcầuă

n iăgianăbƠoălƠmăk tăn iăch tăch ăgiữaăchúngăvớiănhau.ăCácăt ăbƠoălớpăđáyăcóăc uă
trúcăcầuăn iăkhácăvớiăcácălớpă ătrên,ăchúngăcóăthểăd ădƠngăb ăxoáăb ăvƠăcũngătựă
táiăt oăl iăđểăcácăt ăbƠoăsừngămớiăsinhăraădiăchuyểnălênătrênăt oăraăcácălớpăt ăbƠoă
bi tăhoáă ăphíaătrên.ăTrongăcácăt ăbƠoăc aălớpămầmăbiểuăbìăthìăch ăcóă10%ălƠăt ă
bƠoă mầmă biểuă bìă cònă l iă lƠă cácă t ă bƠoă đangă ă cácă giaiă đo nă giánă phơn.ă Bìnhă
th

ngăsựăphơnăchiaăt ăbƠoăsừngălớpămầmăcơn bằngăvớiăsựăsừngăhoáăbongăv yă

c aăbiểuăbìănh ngăkhiădaăb ăt năth

ngăthìăchúngătĕngăc

ngăphơnăchiaăđểăt oăraă

nhi uăt ăbƠoăbiểuămô.ăCácăt ăbƠoăbiểuămôăs ădiăc ăvƠoătrungătơmăc aăv tăth

ngă

ăd ngăđ nălớpăchoăđ năkhiăcácăt ăbƠoăti păxúcătrựcăti păvớiănhauăthìăt căđ ăphơnă

hoá,ăcùngăthựcăhi năch cănĕngăli năv tăth

ngăthìăv tăth

ngămớiănhanhăli n.

Hình 1. Sơ đồ sự tăng sinh của nguyên bào sợi trong các giai đo n khác nhau
của quá trình liền vết thương
(Ngu n:ăWernerăSăetăală(2003),ăPhysiol.ăRe;83:835-870), [79].
A. 12-24 giờ sau bị thương, nguyên bào sợi quanh tổn thương được kích
ho t.

B. Từ 3-7 ngày sau bị thương, nguyên bào sợi di cư vào vùng tổn thương,
tăng sinh và tổng hợp đệm gian bào.
C. Từ 1-2 tuần sau bị thương, mô h t hình thành, nguyên bào sợi chuyển
d ng thành myofibroblast gây co hẹp vết thương và tiết collagen.


1.2.ăCôngăngh ămôăậ t ăbƠoălƠmălƠnhăv tăth

ng

1.2.1. Tổn thư ng da và nhu cầu chế t o chế phẩm điều trị vết thư ng
Nh ăchúngătaăđưăbi tădaălƠăc ăquanălớnănh tăc aăc ăthểăvƠăcóăvaiătròălƠăm tă
c ăquanăb oăv ăc ăthểătr ớcăcácătácăđ ngăvớiămôiătr

ng xungăquanh.ăDaăb oăv ă

cácăc ăquanăphíaăd ớiădaăvƠăb oăv ăc ăthểăch ngăl iăcácămầmăb nhăvƠăviăsinhă
v t.ăDa trựcăti păti păxúcăvớiăcácăy uăt ăđ căh iăti mătƠngănh ăviăkhuẩn,ănhi t,ă


t ăbƠoănƠyăsauăđóăch ăđ

ngăcácăt ăbƠoăcầnăthi t,ătrongăkhiă

ngăc aăt ăbƠoăvƠăc ăch cănĕngăc aăchúng.ăCácă

căsửădụngăchoăcácămụcăđíchăho călƠăt oăv tăli uăthayăth ădaă

phùăh păchoăc yăghépăho călƠăchoăcác thửănghi măinăvitro [27], [66].

Cóăr tănhi uălýădoăgơyănênăt năth
ch năth

ngăc pătính,ăv tăth

ngădaăbaoăg măcácăh iăch ngădoăgen,ă

ngăm nătínhăho căcácăcanăthi păngo iăkhoa.ăM tă

trongă cácă lýă doă ph ă bi nă nh tă lƠă t nă th
th

ngă daă doă b ng.ă Ngayă khiă daă b ă t nă

ng,ăhƠngălo tăcácăv năđ ăph căh păbắtăđầuădi năra:ăcácăt ăbƠoămi năd chăb ă

lôiăkéoătớiăvùngăth

ngăt n,ămôăđ mămớiăđ

ng,ălƠmătĕngănhanhăli năv tăth
Trongătr

v tăth

ngăh păt năth

ng,ăítăgơyăđauăvƠăítăt oăsẹo.

ngădi nătíchăr ngăcácăt ăbƠoăcóăch cănĕngăli nă

ngăc aăb nhănhơnăkhôngăđ ăkh ănĕngălƠmălƠnhăt năth

ngămƠăcầnăph iă

ghépădaătựăthơnănh ngăngu nădaătựăthơnăcũngăkhôngăph iăvôăh nănênăghépădaătựă
thơnăcũngăch ăc uăđ

cănhữngăb nhănhơnăb ngăsơuă50%ădi nătíchăc ăthểălƠăch ăy u.

Trongălƿnhăvựcăđi uătr ăb ngăvƠăch năth

ngălớn,ăm cădùăđưăcóănhi uăti nă

b ătrongăc uăchữaănh ăcắtăho iătửă- ghép da ngay, tĕngăđ ăgiưnăr ngăc aădaăghépă
[14],ăsửădụngădaăđ ngălo iăhayăcác v tăli uăthay th ădaăkhácănhau [9], [10], [11],
[12]ănh ngă cácă r iă lo năv ăprotein,ă thayăđ iăh ă th ngă mi năd ch...ă lƠmă choăv tă
th

ngătr ănênăch mălƠnhăhayăr tăkhóălƠnhă[2],ă[7].


Từănhững nĕmătr ớc,ăm tăs ănhƠănghiênăc u choărằngăđi uătr ăv tăth
v tăb ngătrongăt
t năth

ngă

ngălaiăs ătr ănênăđ năgi n,ănhanhăchóngăvƠăd ădƠngă cheăph ă

ngăsauăcắtăho iătử.ăNh ngăthựcăt ,ăđi uăđóăcònăr tăxaăv i.ăKháiăni mănƠyă

đưăd năđ năm tăs ăquanăni măsaiătrầmătr ngăd năđ năvi căđ aăraănhữngăh aăhẹnă
quáăsớmăv ăcôngăngh ămôădaămƠăch măđ

cănh năraătrênăthựcăt ălơmăsƠng.ăKháiă

ni mă saiă nƠyă lƠă coiă daă nh ă m tă môă gi ngă nh ă x

ngă sụnă vƠă s ă liênă quană đ nă

gi nătớiăn iăcóăthayăđ iăv ăcôngăngh ămô.ăDùădaăkhôngăph iălƠăm tămôănh ngălƠă


m tăt ăch căhoƠnătoƠnăt ngăh pămangăđ năb iăsựăk tăh păt ăbƠoătừă3ăngu năg că
phôiăg măngo iăbìătrungăbìăvƠă ngăthầnăkinh.ăNhữngăthƠnhăcôngăhi năđ iăv ă t oă
raănhữngăs năphẩmăthayăth ădaăđưătr ănênăb ăh năch ăh năsoăvớiămongăđ iăvƠăbơyă
gi ănhữngăs năphẩmădaăcôngăngh ămôăđangăđ
giúpăli năv tăth

cămôăt ănh ăv tăli uăthayăth ădaă

ngăđ

iătaă

ngădaăho cădaănhơnăt o…[57], [70].ăTuỳătheoăngu n

g că t ăbƠoă sừngă trênăt mă v tă li uă lƠă tựă thơnăhayăkhácă genăđ ngăloƠiă (g iă tắtă lƠă
đ ngăloƠi)ămƠăng

iătaăch ăđ

căv tăli uăcóătínhăch tăvƿnhăvi nă(khôngăth iăghép)ă

ho căt măth i.ă
Cácăt măt ăbƠoădaănuôiăc yăho căv tăli uăt
trong đi uătr ăb ng,ăv tăth

ngăđ

ngădaăđ

că ngădụngă

ngăm nătínhătrongăthẩmămỹăvƠănghiênăc uăthu c….ă

Soăvớiăghépădaătửăthi,ăcácăv tăli uănƠyăcóăthu năl iălớnălƠăkhôngăphụăthu căngu nă
daăng

iăcho,ăvi căs năxu tăchúngăgầnănh ăvôăh năvƠăhầuănh ăkhôngăcóănguyăc ă



T ăbƠoăsừngă(Keratinocyte) TrongăvƠiăth păniênătr ăl iăđơy,ăc yăghépăt ă
bƠoăsừngătựăthơnănuôiăc yăđưăđ

cătriểnăkhaiăt iăcácătrungătơmăđi uătr ăb ngălớnă ă

Anh,ăMỹ,ăNh t...ăVi căc yăghépăt ăbƠoăsừngălênăv tăth

ngăgópăphầnăgi iăquy tă

sựăthi uăhụtăngu nădaălƠnh.ăThƠnhăcôngădoăghépăt ăbƠoăsừngănuôiăc yăcònănhi uă
h năch ,ădoăkhiăđ tăt ăbƠoăsừngănuôiăc yălênăv tăth

ngăb ngăsơu,ăn năv tăth

ngă

thi uăcácăy uăt ătrungăbìădoăch aăho căhìnhăthƠnhăch mămƠngăđáy.ăĐểăkhắcăphụcă
đi uăđó,ăng

iătaăđưăsửădụngăc yăghépăk tăh păfibroblastsăvƠăt ăbƠoăsừngă[40].

ngădụngăt ăbƠoăsừngănuôiăc y,ăng

iătaăđưăch ăt oăraăcácăt măv tăli uăthayăth ă

biểuăbì.ăĐểăs năxu tăv tăli uăthayăth ăbiểuăbì,ăm tămẩuădaăsinhăthi tăkho ngă25cm2 cầnăph iăđ

căl yătừăb nhănhơn.ăCôngăvi cănƠyăcóăthểăph iăk tăh păvớiălầnă


đóăd ăd năđ năvi căt oăthƠnhăn tăph ngă[80].
NguyênăbƠoăs iă(Fibroblasts) lƠăt ăbƠoăcóăngu năg cătrungămô, chúngăs nă
sinh ra collagen cóăvaiătròăquanătr ngătrongăquáătrìnhăsửaăchữaăv tăth

ng,ăphụcă


h iăc uătrúcăvƠăch cănĕngăc aămôă[5].ă ăm căđ ăphơnătử,ălớpătrungăbìăr tăquană
tr ngăchoăcácăt ăbƠoăbiểuăbìăăphátătriểnăvƠătr

ngăthƠnhăchúngăti t raăcácăy uăt ă

nh ăcácăs iăfibrinăgắnăk t,ăcácăy uăt ăk tădínhăđểăgắnăbiểuăbìăvƠoătrungăbì.ăV tă
b ngăsơuăthi uăcácăthƠnhăphầnătrungăbìăho călớpătrungăbìăch aăhìnhăthƠnhăho că
hìnhăthƠnhăch m.ăCầnăthi tăph iăt oăraăm tălớpătrungăbìămớiăđểăt oăđi uăki năchoă
daăghépătựăthơnăho căt ăbƠoăsừngănuôiăc yăcheăph ălênăv tăth

ngăchoăk tăqu ăt iă

uănh tă[40].ăăHi nănay,ăcácănhƠănghiênăc uăđ uăchoărằng,ăv tăli uăthayăth ădaălýă
t

ngănh tălƠăph iăthayăth ăđ

căc ălớpătrungăbìăvƠăbiểuăbì.ăSựăt

cácăy uăt ăthu călớpăbiểuăbìăvƠătrungăbìăs ăkíchăthíchăsựătr

ngătácăgiữaă



côngăngh ăcóăthểădựăphòngăcoăkéoăv tăth
h n.ăV tăli uăt

căthayă

ngăđ

ngăvƠăt oăraătínhăb năvữngăc ăh căt tă

ngătrungăbìăvƠăbiểuăbìăph iăđ

căghépăk ăti pănhauăvi că

lƠmă choă tuầnăhoƠnă hóaă trungă bìă t tă sauăkhiă lo iă b ăn năv tă th

ngă lƠă cầnă thi t

tr ớcăkhiăghépălớpăbiểuăbìă[35].ăM tăs ăv tăli uănƠyălƠăm nhăghépăđ ngălo iăđưă
đ

căxửălýăbằngăhóaăch t,ăvíădụăAllodermăkhôngăcóăthƠnhăphầnăt ăbƠo gây ra đápă
ngămi năd chăth iăghépă[77].ăNg

từă daă baoă quyă đầuă c aă ng

iă đ

căl i,ăDermagraftăl iăcóăcácănguyênăbƠoăs iă
că nuôiă c yă trênă l ớiă polyglactină cóă kh ă nĕngă

fibroblastsăd ăbócăkh iămôăh tăđểăghépădaătựăthơnănênăkhôngăgơyăch yămáuănh ă
da tửă thi.ă Ti pă tụcă theoă dõiă diă ch ngă b ng,ă tácă gi ă nh nă th yă vùngă ghépă
fibroblasts cóăk tăqu ăr tăt tăv ăthẩmămỹă[61].ăHansbroughă(1997)ăđưăđánhăgiáă
kh ănĕngăc aăDermagraftăcheăph ăv tăb ngăsauăcắtăho iătửătrênă10ăv tăth

ngăcóă

soăsánhăvớiădaătửăthi.ăTácăgi nh năth y,ăkh ănĕngăbámădính,ăkh ănĕngăs ngăc aă
DermagraftălƠăt

ngăđ

ngădaătửăthi,ăk tăqu ădaăghépăs ngăt

ngăđ

ngăvùngă

ghépădaătửăthi.ăKhôngăth yăcóăbiểuăhi năth iălo iămi năd chătrongăkhiă4/10ăvùngă
ghépădaătửăthiăcóăbiểuăhi năth iălo iălớpăth
1.3.ăVaiătròăt ăbƠoăg cătrongăli năv tăth

ngăbìă[33].
ngă

M cădùăcóănhi uăti năb ăđángăkểătrongăyăt ăvƠăchĕmăsócăv tăth

ngăbằngăcácă

canăthi păngo iăkhoa,ăvi căđi uătr ăcácăt năkhuy tădaădi năr ngăvƠăv tăth


MSCălƠmătĕngănhanhăli năv tăth
không gơyătĕngăđ

ngă đ uă lƠmă tĕngă nhanhă quáă trìnhă li nă v tă
ngă ăc ăv tăth

ngămáuăvƠăc ă ăv t th

iătaăth y.ă

ngăc pătínhă ăchu tăcóătĕngăvƠă

ngăc pătínhătrênăng

iă[26].


Cácă nghiênă c uă gầnă đơyă g iă ýă rằng,ă MSC cóă kh ă nĕngă ti tă raă nhi uă
cytokinăvƠăcácăch tăhóaă ngăđ ngăkhácănhauăv năcóăvaiătròăquanătr ngăchoăho tă
đ ngăsửaăchữaămô,ăth măchíătrênăc ăcácămôăhìnhăt năth
MSC làm nhanh quá trình li năv tăth

ngăth năvƠănưoă[73].ă

ngălƠădoăítănh tăcóă2ăcáchăth căkhácănhau

baoăg măthôngăquaătĕngăbi tăhóaăt ăbƠoăvƠăthôngăquaăcácătínăhi uăngo iălai.ăCácă
MSCăt yăx


đơyăbắtăđầuăxácăđ nhănhữngăt

ngătácăngo iălaiănƠyăgiữaăMSCăvƠăcácăd ngăt ăbƠoă

chuyên bi tă khácă trongă v tă th
th

ngăđ

ngă daă [15], [22], [81]. Khi nghiênă c uă cácă v tă

căđi uătr ăbằngăd chăn iănuôiăc yăMSCă(d chăchi tăngo iăbƠoăMSC),

cácătácăgi ănh năth yăd chăchi tăngo iăbƠoăMSCăđưălƠmăv tăth

ngănhanhăđóngă

kínăvƠănóătĕngăh păd năvớiăcácăđ iăthựcăbƠoăvƠăcácăt ăbƠoăn iămôăđầuădòng thâm
nh păđ năv tăth

ngă[22]ăvƠăcácăthíănghi măinăvitroăch ăraărằngăd chăngo iăbƠoă

MSCăcũngăthúcăđẩyăt ăbƠoăsừngăvƠăt ăbƠoăn iămôătĕngăsinh.ăH nănữa,ăMSCăt yă
x

ngăcònăti tăraăcácăch tăhóaă ngăđ ngăvớiăđ iăthựcăbƠo,ăt ăbƠoăsừngăvƠăcácăt ă

bƠoăn iămô.ăCácăquanăsátănƠyărõărƠngăch ăraărằngăMSCăt yăx

ngălƠăm tăngu nă


đi uătr ăv tăth

cănghiênăc uăsửădụngătrongă

ngăm nătínhăđểăthúcăđẩyăcácăđápă ngăli năv tăth

ng [75].

T ăbƠoăg călƠănhữngăt ăbƠoăch aăcóăch cănĕngăchuyênăbi t,ăchúngăcóăti mă
nĕngăphátătriểnă thƠnhănhi uălo iăt ăbƠoăkhácănhauăvƠăcóăkh ănĕngătựăthayămới.ă
ĐơyălƠăcácăt ăbƠoăcònăch aăhayăr tăítăbi tăhoáănênăchúngăcóăkh ănĕngăbi tăhoáă
theoănhi uăh ớngăvƠăt oăraănhi uălo iăt ăbƠoăkhácănhau.ăNgoƠiăra,ăchúngăcũngăcóă
kh ănĕngătựăsinhăraăcácăt ăbƠoăgi ng h tănó.ăThôngăth
theoăph

ngăcácăt ăbƠoăphơnăchiaă

ngăth cănhơnăđôiăđ iăx ngăt oăraăhaiăt ăbƠoăgi ngăh tănhauăv ăm căđ ă

bi tăhoá.ăT ăbƠoăg căkhôngăch ăcóăkh ănĕngăphơnăchiaăđ iăx ngămƠăcònăcóăkh ă
nĕngăphơnăchiaăkhôngăđ iăx ngăthƠnhăhaiăt ăbƠoăkhácănhau,ătrongăđóăm tăt ăbƠoă
giữănguyênăm căđ ăbi tăhoáăcũngănh ăgiữănguyênăvaiătròălƠăt ăbƠoăg căvƠăm tăt ă
bƠoăth ăhaiăđưăbi tăhoáăh n,ăchúngăs ăti pătụcăbi tăhoáăthƠnhăcácăt ăbƠoăti năthơnă
đểăsauăđóăphátătriểnăthƠnhăt ăbƠoăchuyênăbi tăthamăgiaăvƠoăc uătrúcăvƠăch c nĕngă
c aămô,ăc ăquan.ăNh ăđóămƠăs ăl

ngăt ăbƠoăg căđ

căduyătrìăho cătĕngălênăch ă

ng.ăăă

Nhữngă t ă bƠoă g căphôiă cóă ti mă nĕngă lớnă thayă th ă toƠnă b ă cácă t ă bƠoă ch că


nĕngăc aăc ăthể.ăNh ngăvi căsửădụngăt ăbƠoăg căphôiăvƠoălƿnhăvựcăli năv tăth

ngă

hayă b tă c ă lƿnhă vựcă nƠoă khácă đangă g pă ph iă những v nă đ ă v ă đ oă đ c,ă cầnă cóă
ngu năthayăth .ăH nănữa,ăm tăbáoăcáoăgầnăđơyăchoăth yăt ăbƠoăg căphôiăc aăng
trongănuôiăc yăcóăbiểuăhi năproteinăkhôngăph iăc aăng

iă

iăvƠăgi ăthi tăđ tăraălƠăcóă

thểătừăproteinăchu tătừăfibroblastsăchu tăc aălớpănuôiă(feederălayer), do đó tính an
toƠnăc aăt ăbƠoăg căphôiăcònăph iăti pătụcănghiênăc uă[51].
M tă s ă ngu nă t ă bƠoă g că khácă nhauă từă máuă cu ngă r n,ă t ă bƠoă g că máuă
ngo iă viă vƠă tuỷă x

ngă cũngă đangă đ

că nghiênă c uă [19], [32], [37], [75]. M tă

nghiênă c uă trênă ină vivoă ch ă raă rằngă sựă t ngă h pă collagenă vƠă m că đ ă bFGFă vƠă
VEGFă trongă t ăbƠoă Stromaă c aă tuỷăx

ngăcaoăh nă r tănhi uă soăvớiă fibroblastsă


ngănênătínhă ngădụngăch aăcao.ăTrongăkhiă

đó,ă khaiă thácă cácă ngu nă t ă bƠoă g că trungă môă tr
trongă nhữngă h ớngă nghiênă c uă đi uă tr ă v tă th

ngă thƠnhă cũngă đangă lƠă m tă
ng.ă Ngo iă trừă cácă tr

ngă h pă

ghépăt ăbƠoăg cătrungămôăđ ngălo iăv năs năcóăngu năt ăbƠoăr tătrẻănh ăt ăbƠoă
g cătrungămôătừămƠngă i,ădơyăr năvƠămáuăcu ngăr năthìăđ iăvớiăcácătr
ghép t ăbƠoăg cătrungămôătựăthơnăch ăcóăthểăl yătừă2ăngu năchínhălƠăt yăx

ngăh pă
ngăvƠă

môăm ,ăcácăngu năkhácătừămôăgan,ănưoăvƠăc ăhầuănh ăkhôngăcóăkh ănĕngă ngă
dụngătrongăđi uătr ăv tăth
g căt oămáuăđưăvƠăđangăđ

ng.ăNgu năt ăbƠoăg cătừătuỷăx

ngăch ăy uălƠăt ăbƠoă

c ngădụngătrongăđi uătr ăcácăb nhăv ăc ăquanăt oă

máuănh ngăchúngăcóăr tăítăcácăt ăbƠoătrungămôăv năthamăgiaăvƠoăvi cătáiăt oăv tă


căxácăđ nhălƠăt ăbƠoăg cătrungămô.ăT ăbƠoăg cătrungă

cămôăt ălƠăd ngăt ăbƠoătừăt yăx

ngăcóăkh ănĕngăt oădòng,

bámădínhăb ăm tănuôiăc yă[31]ămƠăcóăkh ănĕngăbi tăhóaăthƠnhăt ăbƠoăm ,ăt ăbƠo
sụnăvƠăt ăbƠoăx

ngă[56]. Sauăđóă,ăchúngăđ

căxácăđ nhălƠăcóăm tă ăr tănhi uămôă

c ăquanăkhác nhau nh ăc ,ănưo,ăvƠămôăm ă[52].ăNgƠyănay,ăt ăbƠoăg cătrungămôă
từăt yăx

ngăvƠămôăm ăđ

căxácăđ nhălƠăr tăgi ngănhauăv ăquầnăthểăt ăbƠoăvƠă

kiểuăhìnhăt ăbƠoă[52].
T ăbƠoăg căđaăti mănĕngăđưăđ

căphátăhi nătrongămôăm ăc aăng

iăvƠăđ

că

g iălƠăt ăbƠoăg cămôăm .ăNhi uănghiênăc uăgầnăđơyăchoăth yăvi căsửădụngăt ăbƠoă


mẩuămôăraăvƠăthuăcácăt ăbƠoăcóăhìnhăsaoăho căhìnhăthoiălƠăt ăbƠoăg cătrungămô.ă


Cóătácăgi ăl i dùngăcollagenaseăđểăpháăh yăc u trúcămôăsauăđóălyătơmăl căl yăcácă
t ăbƠo.ăMôiătr

ngănuôiăc yăcũngăđ

cácă tácă gi ă dùngă môiă tr

căcôngăb ătheoănhi uăcôngăth căkhácănhau,

ngă c ă b nă khácă nhauă nh ă DMEM,ă DMEM-F12,

CMRL1066...ă ngayă DMEMă thìă cũngă cóă tácă gi ă dùngă môiă tr
DMEMă cóă hƠmă l
l

ngă c ă b nă lƠă

ngă glucoseă caoă nh ngă cóă tácă gi ă dùngă môiă tr

ngă cóă hƠmă

ngă glucoseă th p,ăho cănh ă thƠnhăphầnă cácă y uă t ăb ăsungă cũngăch aă th ngă

nh t...ă Kh iă t ă bƠoă thuă đ

că cóă thƠnhă phầnă t ă bƠoă khácă nhauă g mă t ă bƠoă g că


tr ă bằngă laseră côngă su tă th pă vớiă c yăghépăt ă bƠoăg că m ă trênă chu tă h yă mi n
d ch.ăNhómătácăgi ăchoărằngăsựăk tăh pănƠyătĕngăc
biểuăhi năgenăvƠăsựăbƠiăti tăc aăcácăy uăt ătĕngătr
quaămƠngătyăthể,ăgiúpătĕngăđángăkểăs ăl

ngăph nă ngăc aăt ăbƠoăv ă
ngăvƠăphátătriểnăt ăbƠoăthôngă

ngănangălôngăvƠătuy năbưănh n[39].

Sheng-Ping Huang (2013), trên chu tăSprague-Dawleyăb ăgơyăloétăbằngăchùmătiaă
đi nătửăsauăđóăđ

căđi uătr ăbằngăghépăt ăbƠoăg căm .ăKíchăth ớcăv tăth

ngăsauă

khiăđi uătr ănh ăh năđángăkểăsauă3ătuần.ăTácăgi ăchoărằngăt ăbƠoăg căm ăcóăliênă
quanăvớiăsựăphátătriểnăc aăcácăm chămáuămới [69]. Ann Katharin Reckhenrich
vƠăc ngăsựă(2014),ăch măli n v tăth
bi năch ngăth

ngăvƠăhìnhăthƠnhăsẹoălƠăm tătrongănhữngă

ngăg pănh tăsauăkhiăcanăthi păph uăthu t.ăDoăv y sửădụngăt ăbƠo


g cătrungămôătừămôăm nh ăm tănhơnăt trungăgianătrongăvi căkíchăho tăv tăli uă
sinhăh c giúpăli năcácăv tăkhơuăph uăthu t [62].

vƠăcóăhi uăqu ătáchăt ăbƠoăcaoănh t,ăcácăt ăbƠoăcầnăđ
g cănh ăkhiăchúngăt năt iătrongăc ăthểăng

cătinhăl căvƠăthểăhi nătínhă

i.ăVi căđánhăgiáătácăđ ngăc aăngu nă

t ă bƠoă g că sauă khiă táchă tớiă sựă tĕngă sinhă vƠă diă c ă c aă c ă 2ă lo iă t ă bƠoă daă g mă
nguyênăbƠoăs iăvƠăt ăbƠoăsừngălƠăc ăs ăti pătụcăchoăvi căđ nhăh ớngăvƠăch ăt oă
ch ăphẩmăđi uătr ăv tăth

ngătrongăt

ngălai.

T ăbƠoăg cămôăm ălƠăquầnăthểăt ăbƠoăv nănĕng,ăchúngăcóăthểăbi tăhóaăthƠnhă
nhi uă dòngă t ă bƠoă khácă nhauă nh t ă bƠoă x

ng,ă t ă bƠoă ti tă insulin,ă t ă bƠoă sụn

[45], [84], [85]. Tác gi ăXuăWă(9-2014) đư bi tăhóaăt ăbƠoăg cătrungămôătừămôă
m ăthƠnhăt ăbƠoăd ngănguyênăbƠoăs iăđểăđi u tr ăv tăth

ngă ăthanhăqu nă[36].