LỜI CẢM ƠN
Bằng tấm lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới
TS. Lê Thị Vân Anh, người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo tôi trong quá trình nghiên
cứu đề tài
Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Lý luận chính trị, phòng
Quản lý khoa học và Hợp tác quốc tế, Trung tâm thông tin Thư viện trường Đại học
Tây Bắc đã tạo điều kiện cho tôi học tập và nghiên cứu của đề tài.
Em xin chân thành cảm ơn huyện đoàn Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa và
thanh niên huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa… đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho
em điều tra số liệu để hoàn thành đề tài.
Đồng thời em cũng xin gửi long cảm ơn chân thành tới cô giáo chủ nhiệm
Giáp Thị Dịu đã tạo điều kiện giúp đỡ em hoàn thành đề tài, cảm ơn các bạn trong
tập thể lớp k52 ĐHGD Chính trị đã đóng góp ý kiến, động viên giúp đỡ em hoàn
thành đề tài.
Đây là đề tài đầu tay của em, vì vậy chắc chắn còn nhiều thiếu sót, vậy kính
mong sự tham gia ý kiến của thầy cô và các bạn đọc đóng góp đề đề tài được hoàn
thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Sơn La, tháng 5 năm 2015
Ngƣời thực hiện

Nguyễn Thị Trang


BẢNG VIẾT TẮT
XHCN

Xã hội chủ nghĩa

CNH,HĐH


KHKT

Khoa học kỹ thuật

LHTN

Liên hiệp thanh niên

ĐVTTN

Đoàn viên thanh thiếu niên

TN

Thanh niên


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .........................................................................................................................1
1. Lí do chọn đề tài ..........................................................................................................1
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ...........................................................................................3
3. Đối tượng, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu ..............................................................4
3.1. Đối tượng nghiên cứu ...............................................................................................4
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu ...............................................................................................4
3.3. Phạm vi nghiên cứu ..................................................................................................5
4. Phương pháp nghiên cứu .............................................................................................5
5. Đóng góp của đề tài .....................................................................................................5
6. Kết cấu đề tài ...............................................................................................................5
CHƢƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC LÝ TƢỞNG CÁCH MẠNG
CHO THANH NIÊN HUYỆN QUẢNG XƢƠNG, TỈNH THANH HÓA ................6

3.2. Đổi mới về nội dung, phương thức và hình thức giáo dục lí tưởng cách mạng cho
thanh niên ......................................................................................................................42
3.3. Đổi mới cách thức tổ chức hoạt động giáo dục lí tưởng cách mạng cho thanh niên
huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa ..........................................................................43
3.4. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ giáo dục lí tưởng cách mạng cho
thanh niên huyện ............................................................................................................45
3.5. Phối hợp chặt chẽ các chủ thể giáo dục lí tưởng cách mạng cho thanh niên mà
nòng cốt là tổ chức và cán bộ Đoàn; kết hợp giáo dục của gia đình, bạn bè, nhà trường,
xã hội với tự giáo dục của bản thân mỗi thanh niên ......................................................46
3.6. Nêu gương người tốt, việc tốt, đề cao tính gương mẫu, sự nêu gương của cán bộ
lãnh đạo chủ chốt các cấp, nhất là cán bộ Đoàn ............................................................47
3.7. Tổ chức các phong trào hoạt động phù hợp gắn với từng đối tượng thanh niên
huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa ..........................................................................49
3.8. Tăng cường công tác truyền thông của Đoàn .........................................................50
KẾT LUẬN ..................................................................................................................53
KHUYẾN NGHỊ ..........................................................................................................55
TÀI LIỆU THAM KHẢO...........................................................................................56


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Thanh niên là một bộ phận rất quan trọng, giữ vị trí và vai trò hàng đầu trong xã
hội. Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin đều coi thanh niên là lực lượng
hùng hậu, có vai trò tiên quyết trong cách mạng. C.Mác khẳng định: "Do những quy
luật phát triển khách quan của xã hội, thanh niên bao giờ cũng giữ vai trò quan trọng
trong việc kế thừa và phát triển những thành tựu của người đi trước".
Kế thừa những di sản tư tưởng của chủ nghĩa Mác – Lênin, Hồ Chí Minh đã
phát triển sáng tạo các luận điểm mácxít về vai trò thanh niên, phong trào thanh niên
và xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản ở Việt Nam. Gắn thanh niên với vận mệnh
của dân tộc, Hồ Chí Minh, trong nhiều bài nói và viết của mình đã luận giải một cách

khổ, chưa làm tròn trách nhiệm và nghĩa vụ của mình ở gia đình, địa phương, đơn vị;
không có ý chí vươn lên làm giàu cho bản thân và xã hội, có những thanh niên có biểu
hiện giảm sút niềm tin, bản lĩnh non kém, bị lôi kéo, kích động tham gia vào các hoạt
động vi phạm pháp luật.
Trong những năm qua, tình hình thanh niên huyện Quảng Xương tỉnh Thanh
Hóa đang có những chuyển biến: Tính tích cực chính trị, xã hội, tinh thần tình nguyện
vì cuộc sống cộng đồng được phát huy mạnh mẽ. Đại bộ phận thanh niên tin tưởng vào
sự lãnh đạo của Đảng, quan tâm hơn đến các vấn đề chính trị - xã hội, giá trị văn hóa
truyền thống; có ý chí vươn lên, không cam chịu nghèo nàn, lạc hậu; tích cực học tập,
lao động sáng tạo, đi đầu trong việc tiếp thu và ứng dụng khoa học công nghệ mới.
Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực thì thanh niên huyện Quảng Xương cũng chịu
ảnh hưởng không nhỏ bởi mặt trái của cơ chế thị trường nên dẫn đến một bộ phận
không nhỏ thanh niên của huyện có lối sống thực dụng, vị kỉ, không chịu rèn luyện, sa
sút đạo đức, coi nhẹ những giá trị truyền thống nhân văn cao đẹp của quê hương,trình
độ học vấn, chuyên môn nghề nghiệp, năng lực thực hành, kỹ thuật công nghệ và
ngoại ngữ còn hạn chế nên chất lượng nguồn nhân lực trẻ nhìn chung còn thấp. Chính
vì lí do trên nên Đảng bộ huyện luôn luôn quan tâm đến việc đào tạo giáo dục thanh
niên. Đặc biệt là giáo dục lí tưởng cách mạng nhằm hình thành một đội ngũ thanh niên
trở thành những con người sống có ích cho gia đình, xã hội.
Được sinh ra và lớn lên trên quê hương Quảng Xương có lịch sử lâu đời với
những truyền thống cách mạng, bản thân luôn mong muốn, tìm hiểu những vấn đề của
quê hương mình đặc biệt là giáo dục lí tưởng cách mạng cho thanh niên - những người
không thể thiếu trong công cuộc xây dựng và phát triển huyện Quảng Xương tỉnh
Thanh Hóa nói riêng và đất nước nói chung.
Do vậy tôi chọn vấn đề: “Nâng cao chất lượng giáo dục lí tưởng cách mạng cho
thanh niên huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa hiện nay” làm đề tài nghiên cứu khóa luận
tốt nghiệp.
2



cứu đã đi sâu vào giải quyết nhiều vấn đề về tình hình giáo dục lí tưởng cách mạng
3


cho thanh niên, nội dung sựa cần thiết và đưa ra một số giải pháp phù hợp với nội
dung nghiên cứu.
Ngoài ra, trong Hội thảo “giáo dục lí tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ” do Thành
đoàn Hà Nội tổ chức, năm 2009: “Lý tưởng cách mạng ngày nay của thanh niên thể
hiện trên nhiều lĩnh vực, hoạt động khác nhau và tùy thuộc vào hoàn cảnh, điều kiện
và khả năng của từng người nhưng lại rất dễ làm cho thanh niên đánh mất bản ngã của
mình. Bởi khi nền kinh tế tri thức ngày càng định hình và phát triển kéo theo những
hạn chế vốn có, cái tốt, cái xấu trở nên lẫn lộn thì chiến lược hợp tác và hòa nhập của
nước ta một mặt tạo điều kiện cho thanh niên được tiếp cận cái mới, một mặt họ phải
tiếp xúc với nhiều luồng tư tưởng khác nhau đòi hỏi mỗi thanh niên phải có đủ bản
lĩnh, lập trường để lựa chọn hướng đi cho mình, để tự quyết định tương lai của mình,
quyết định tương lai của đất nước. Vì thế, việc rèn luyện lý tưởng cách mạng trong
thanh niên ngày nay quan trọng hơn bao giờ hết”. Hay Th.S Luyện Minh Thư – Vấn
đề giáo dục lí tưởng cách mạng cho thanh niên Việt Nam trong quá trình hội nhập
quốc tế,2010 đã làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về giáo dục lý tưởng cách mạng
cho thanh niên và tầm quan trọng của việc giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh
niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Phân tích, đánh giá thực trạng lý tưởng cách
mạng của thanh niên và công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên ở nước
ta hiện nay. Nêu và phân tích những nội dung cơ bản và những giải pháp chủ yếu
nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên trong quá trình
hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay…
Tuy nhiên, những nghiên cứu trên chỉ mới tập trung tìm hiểu về công tác giáo
dục lí tưởng cách mạng cho thanh niên ở một số vùng, địa phương trên cả nước. Cho đến
nay vẫn chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu về vấn đề nâng cao công tác giáo
dục lí tưởng cách mạng cho thanh niên huyện Quảng Xương – tỉnh Thanh Hóa.
3. Đối tƣợng, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ
lục, đề tài gồm có 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận về giáo dục lí tưởng cách mạng cho thanh niên huyện
Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.
Chương 2: Thực trạng giáo dục lí tưởng cách mạng cho thanh niên huyện Quảng
Xương – tỉnh Thanh Hóa.
Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lí tưởng cách
mạng cho thanh niên huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.

5


CHƢƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC LÝ TƢỞNG CÁCH MẠNG
CHO THANH NIÊN HUYỆN QUẢNG XƢƠNG,
TỈNH THANH HÓA
1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng
sản Việt Nam về giáo dục lí tƣởng cách mạng cho thanh niên
1.1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về giáo dục lí tưởng cách mạng cho
thanh niên
Trong cuộc đời hoạt động của mình các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác luôn
đề cao vai trò, vị trí của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng và xây dựng đất nước.
Mác, Ăngghen khi bàn về thanh niên cho rằng: thanh niên không thể đứng ngoài chính
trị, không bao giờ thỏa mãn với lí tưởng trước đây, họ muốn được tự do hơn trong
hành động và vì sự đổi mới, họ sẵn sàng hiến dâng cả cuộc đời mình. Họ là “đạo quân
xung kích của giai cấp vô sản quốc tế và là đội hậu bị của Đảng cộng sản, là nguồn bổ
sung dồi dào nhất cho Đảng”.
Trong những tác phẩm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác, lần đầu tiên quan
điểm về các vấn đề giáo dục cách mạng cho thanh niên cả về nội dung lý luận, cả về
nội dung thực hành đã được trình bày một cách khoa học.
Trong “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” C.Mác và Ph.Ăngghen đã nhấn mạnh

cháy bỏng của tuổi trẻ hòa trộn nhuần nhuyễn với bản chất giai cấp. Lênin đã kết hợp
cuộc đấu tranh nhằm xây dựng, phát triển và củng cố một Đảng kiểu mới với cuộc đấu
tranh tích cực để nắm lấy thanh niên, cũng như để xây dựng và vận dụng thực tiễn thế
hệ trẻ - thế hệ được xem như là đội hậu bị thường trực và người kế tục sự nghiệp của
Đảng và của các thế hệ cha anh trong cuộc cải tạo cách mạng toàn thế giới.
Trong tất cả các giai đoạn phát triển của mình, Đảng cộng sản do Lênin sáng
lập đều chú ý trước hết đến việc giáo dục cách mạng cho thanh niên. Thanh niên là lực
lượng cách mạng tích cực nhất trong cuộc đấu tranh cho nền chuyên chính của giai cấp
vô sản và xây dựng xã hội mới.
Lí tưởng của những người cộng sản chân chính và lí tưởng của thanh niên là
một. Trong bài “Cuộc khủng khoảng của chủ nghĩa Men-sê-vích” dựa vào ý kiến của
Ăngghen, Lênin viết: “phải chăng trong Đảng cách mạng của chúng ta thanh niên
chiếm địa vị ưu thế lại không phải là một điều kiện tự nhiên. Đảng chúng ta là một
Đảng của tương lai mà tương lai lại thuộc về thanh niên. Đảng chúng ta là một Đảng
của những người luôn nêu ra những cái mới mà thanh niên thì bao giờ cũng tự nguyện
đi theo họ. Đảng chúng ta là một Đảng luôn đấu tranh quên mình chống lại những cái
thối nát, lỗi thời mà thanh niên thì bao giờ cũng đi đầu trong cuộc đấu tranh của giai
cấp tiên tiến” [11; tr.163].

7


Trong khi đánh giá cao lớp thanh niên cách mạng, Lênin nhấn mạnh rằng việc
giáo dục thanh niên cần phải dựa trên cơ sở kinh nghiệm và truyền thống của các lớp
chiến sĩ cha anh “thanh niên công nhân cần có kinh nghiệm của các lớp chiến sĩ già…
những người đã được truyền thống cách mạng và tầm hiểu biết chính trị rộng rãi làm
cho sáng suốt lên” [11; tr.226].
Các nhà kinh điển cho rằng: “thanh niên vừa là khách thể vừa là chủ thể của
giáo dục nói chung và giáo dục lí tưởng cách mạng nói riêng”.
Như vậy, vấn đề giáo dục thế hệ trẻ được các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác

Đảng lãnh đạo hoạt động của Đoàn nhằm chuẩn bị cho thanh niên tham gia bảo
vệ tổ quốc, kế tục những truyền thống xứng đáng của cha anh, phát triển cuộc cách
mạng khoa học – kỹ thuật, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa cộng sản.
Phải hết sức nghiêm khắc với những khuyết điểm của thanh niên, giúp họ khắc
phục những hạn chế, nhược điểm (thiếu từng trải, thiếu kinh nghiệm chính trị) tin vào
tiềm năng sáng tạo của họ, dựa hẳn vào lực lượng trẻ và không được lừa phỉnh thanh niên.
Thứ sáu: giáo dục trong thực tiễn, giáo dục hoạt động tập thể, kết hợp giữa giáo
dục và tự giáo dục là những nguyên tắc quan trọng nhất của giáo dục lí tưởng cách mạng.
Các nhà kinh điển cho rằng phải thường xuyên đấu tranh chống lại những biểu
hiện của chủ nghĩa cơ hội trong phong trào thanh thiếu niên là một biện pháp có hiệu
quả để giáo dục lí tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ.
Những biểu hiện của chủ nghĩa cơ hội trong phong trào thanh thiếu niên được
Mác, Ăngghen, Lênin khái quát bao gồm:
Khuyến khích hành động bản năng tự phát, vô chính phủ, anh hùng cá nhân.
Sùng bái sự ngu dốt, đứng ngoài chính trị.
Tước bỏ xu hướng cách mạng trong phong trào thanh niên.
Đối lập thế hệ trẻ với Đảng cộng sản.
Coi thường lớp trẻ, không tin vào lớp trẻ.
Phỉnh nịnh thanh niên
Thái độ của những người cộng sản chân chính trong vấn đề thanh niên được
Mác, Ăngghen và Lênin chỉ rõ:
Đấu tranh kiên quyết, không khoan nhượng đối với mọi biểu hiện cơ hội chủ
nghĩa trong phong trào thanh niên, vạch trần bộ mặt thật của “những người bạn giả”
đó. Lênin nhấn mạnh chính “lũ bạn giả này” đã làm cho thanh niên nghĩ rằng họ không
cần phải hiểu rõ những trào lưu chính trị khác nhau làm gì, âm mưu làm cho thanh
niên đi lạc khỏi con đường cách mạng.
Tiến hành một cách “cần mẫn, kiên trì” công tác giáo dục cộng sản cho thế hệ
trẻ. Lênin nói rằng: đối với thanh niên “cần phải giúp đỡ bằng mọi cách, có thái độ
9


cách mạng là trường học giáo dục lí tưởng tốt nhất cho thế hệ trẻ. Giác ngộ lí tưởng
không chỉ dừng ở nhận thức mà điều có ý nghĩa trong việc thấm nhuần lí tưởng cách

10


mạng là tinh thần và quyết tâm hành động thực hiện lý tưởng. Và khi đã thấm nhuần lý
tưởng, quyết tâm phấn đấu cho lí tưởngthì như Người dạy thanh niên:
Không có việc gì khó,
Chỉ sợ lòng không bền
Ðào núi và lấp biển
Quyết chí ắt làm nên!
Lí tưởng cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh giáo dục cho thế hệ trẻ, các thế
hệ cách mạng đời sau là chủ nghĩa nhân đạo cộng sản theo quan điểm của chủ nghĩa
Mác - Lênin. Ðó là lí tưởng cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động:
Giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; lấy hạnh phúc của nhân
dân, của con người là mục tiêu cao nhất, nhằm đưa lại cho con người cuộc sống ấm no,
hạnh phúc, được sống trong xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, trong đó "tự do của
mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người".
Ðối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, giáo dục lí tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ
không phải là cái gì quá cao xa mà là gần gũi, giản dị, dễ thấy. Chẳng hạn, Người quan
niệm chủ nghĩa xã hội là dân giàu, nước mạnh. Trong chủ nghĩa xã hội ai cũng phải
làm việc có năng suất, chất lượng và hiệu quả. Ðối với người già, ốm đau thì được xã
hội chăm lo nhưng không chấp nhận lười biếng, lười lao động, lười học tập. Phải giáo
dục cho mọi người ý thức cần kiệm liêm chính, làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng
ít, ai không làm thì không hưởng.
Về giáo dục, bồi dưỡng lí tưởng cách mạng, Bác Hồ ân cần khuyên nhủ thanh
niên: “chúng ta không một phút nào được quên lí tưởng cao cả của mình là phấn đấu
cho tổ quốc ta hoàn toàn độc lập cho chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi trên đất
nước ta”

lập ra các tổ chức thanh thiếu niên nước ta: Đoàn thanh niên, Hội liên hiệp thanh niên
tiền phong với mục đích: “tập hợp thanh niên, giác ngộ họ và đưa họ ra tranh đấu”.
Tư tưởng quan trọng của Hồ Chí Minh về việc học tập của thế hệ trẻ là giáo dục
cho họ học để phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, làm cho nước nhà giàu mạnh và để
làm tròn trách nhiệm của người chủ tương lai của đất nước. Vì thế, thanh niên phải học
nữa, học mãi, bởi vì, "nếu không chịu khó học tập thì không tiến bộ. Không tiến bộ là
thoái bộ. Xã hội càng đi tới, công việc càng nhiều, máy móc càng tinh xảo. Mình mà
không chịu học thì lạc hậu, mà lạc hậu là bị đào thải, tự mình đào thải mình"[8; tr554].
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, việc bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau
phải chăm lo bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ cốt cán, bởi "đó là đội quân chủ lực trong
công cuộc xây dựng thắng lợi chủ nghĩa xã hội ở nước ta". Chủ tịch Hồ Chí Minh di
chúc, nhấn mạnh rằng, những chiến sĩ trẻ tuổi trong các lực lượng vũ trang nhân dân
và thanh niên xung phong đều đã được rèn luyện trong chiến đấu và đều tỏ ra dũng
12


cảm. Ðảng và Chính phủ cần chọn một số ưu tú nhất, cho các cháu ấy đi học thêm các
ngành, các nghề, để đào tạo thành những cán bộ và công nhân có kỹ thuật giỏi, tư
tưởng tốt, lập trường cách mạng vững chắc.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau vô cùng sâu
sắc. Ðó là kết tinh trí tuệ và kinh nghiệm cuộc đời hoạt động cách mạng của Người.
1.1.3. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục lí tưởng cách mạng cho
thanh niên
Trong quá trình lãnh đạo thực hiện các nhiệm vụ cách mạng Đảng và nhà nước
ta luôn đề cao vị trí, vai trò của thanh niên. Bởi lẽ thanh niên là một trong những nhân
tố quyết định tương lai vận mệnh của cả dân tộc, là lực lượng xung kích trên nhiều lĩnh
vực đảm nhiệm hầu hết công việc hết sức lớn lao và quan trọng.
Để không ngừng phát huy vai trò, tiềm năng to lớn của thanh niên, yêu cầu đặt
ra đối với các cấp cán bộ Đoàn nói riêng và cả hệ thống chính trị nói chung phải không
ngừng tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng lớp đoàn viên, thanh niên trở

chuyển biến cơ bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo. Trong văn kiện Đại hội IX về
phát triển giáo dục và đào tạo (2001) Đảng ta đã xác định: “bồi dưỡng thế hệ trẻ tinh
thần yêu nước, yêu quê hương, gia đình và tự tôn dân tộc, lí tưởng xã hội chủ nghĩa, ý
thức tôn trọng pháp luật, tinh thần hiếu học, chí tiến thủ lập thân, không cam chịu
nghèo hèn. Đào tạo lớp người lao động có kiến thức cơ bản, làm chủ kĩ năng nghề
nghiệp, quan tâm hiệu quả thiết thực, nhạy cảm với cái mới, có ý thức vươn lên trong
khoa học và công nghệ”.
Nghị quyết số 25 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa X đã xác định mục
tiêu chung về phát triển thanh niên: “Tiếp tục xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu
lòng yêu nước, tự cường dân tộc; kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã
hội; có đạo đức, ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hóa, vì cộng đồng; có năng
lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khỏe, tri thức, kỹ năng và tác phong công
nghiệp trong lao động tập thể, trở thành những công dân tốt của đất nước…”. Quán triệt
tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nghị quyết của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu
toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ X đã xác định một trong các phương hướng
của công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi nhiệm kỳ 2012- 2017 đó là: “Tăng
cường giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức cách mạng, truyền thống, lịch sử dân tộc, văn
hoá, lối sống, ý thức chấp hành pháp luật cho thanh thiếu nhi. Xác định nội dung xuyên
suốt trong công tác giáo dục của Đoàn là bồi đắp lý tưởng, ước mơ, hoài bão, niềm tin,
khát vọng cao đẹp của thanh niên đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
trong thời kỳ mới; góp phần hình thành lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế thừa
trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, “vừa hồng, vừa
chuyên” theo tư tưởng của Bác Hồ”. Cụ thể hóa tư tưởng đó, Đại hội đã xác định Đề án
14


“Tăng cường công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên
trong giai đoạn hiện nay” là một trong mười chương trình, đề án quan trọng được
triển khai trong nhiệm kỳ cần được tập trung tổ chức thực hiện, đạt được những kết
quả cụ thể.


Lí tưởng phản ánh xu thế phát triển của xã hội, những khát vọng của con người,
phản ánh cái cần phải có, cái có thể có. Do là sự phản ánh những khát vọng, những
hoài bão của con người mà lý tưởng, một mặt, vừa mang tính thời đại, vừa mang tính
vượt trước.
Lí tưởng có thể chia thành lí tưởng xã hội và lí tưởng cá nhân. Lí tưởng xã hội
và lí tưởng cá nhân có mối quan hệ với nhau. Lí tưởng xã hội quy định, ước chế lí
tưởng cá nhân. Nếu lí tưởng cá nhân đi “chệch” lí tưởng xã hội thì cá nhân đó khó
được xã hội chấp nhận và trở thành cô độc, vì đi ngược lại xu hướng phát triển của xã
hội. Còn lí tưởng xã hội muốn phát triển, muốn thực hiện được thành công phải thông
qua lý tưởng, qua hoạt động của các cá nhân.
Lí tưởng có vai trò vai trò to lớn, chủ đạo đối với hoạt động con người.
V.A.Xukhômlinxki, một nhà giáo dục Nga đã nhận định rằng, “người nào có một lí
tưởng cao đẹp thúc đẩy, lí tưởng đó đối với anh ta trở thành một thực tế hiển nhiên thì
người đó không những sẽ yêu cầu cao đối với chính bản thân mình, đối với hành vi
của mình mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm đối với những công việc của người
khác”[18; tr.19].
Vì lí tưởng thể hiện những khát khao, nguyện vọng, những mong ước của con
người, do vậy, để thực hiện được lý tưởng, mỗi người cần có nhận thức, có tình cảm,
niềm tin và có ý chí, nghị lực.
Trong khái niệm “lí tưởng cách mạng”, cần phải hiểu đó là “lí tưởng cách mạng
Việt Nam”. Để hiểu rõ khái niệm này, chúng ta có thể tham khảo ngữ cảnh đề cập tới
khái niệm này của một số nhà nghiên cứu, nhà hoạt động cách mạng hay trong các văn
bản, văn kiện của Đảng và Nhà nước.
Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong lần gặp gỡ với thanh niên, đã nói: “…chúng ta
không được một phút nào quên lí tưởng cao cả của mình là phấn đấu cho Tổ quốc ta
hoàn toàn độc lập, cho chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi trên đất nước ta”[7; tr.20].
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV đã viết: “Cách mạng Việt Nam
là một quá trình cách mạng không ngừng từ cách mạng dân tộc dân chủ tiến lên cách
mạng xã hội chủ nghĩa. Và trong quá trình cách mạng, khi cả nước làm một nhiệm vụ

cách mạng của thanh niên là tiếp tục phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam dân giàu,
nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Giáo dục lí tưởng cách mạng cho thanh niên là quá trình được tổ chức một cách
có ý thức, hướng tới mục đích hình thành và biến đổi nhận thức, năng lực, tình cảm,
thái độ của thanh niên về vấn đề lí tưởng cách mạng theo hướng tích cực. Góp phần
hoàn thiện nhận thức về lí tưởng cách mạng của thanh niên bằng những tác động có ý
thức từ bên ngoài, đáp ứng các yêu cầu tồn tại và phát triển trong xã hội.

17


1.2.2. Tầm quan trọng công tác giáo dục lí tưởng cách mạng cho thanh niên
Thanh niên Việt Nam (16 - 30 tuổi) có 25.328.073 người chiếm 28,9% dân số cả
nước, trong đó nam chiếm 50,6% và nữ chiếm 49,4% (Viện Nghiên cứu thanh niên,
Thống kê dân số thanh niên giai đoạn 2007 - 2011 theo số liệu của Tổng cục Thống
kê, tháng 6/2012). Tỷ lệ thanh niên trong tổng số dân cả nước và trong lực lượng lao
động xã hội từ năm 2010 có xu hướng giảm nhẹ. Tuy nhiên, trong tương quan xã hội,
thanh niên vẫn là lực lượng đông đảo, xung kích trên mọi lĩnh vực, đã và đang giữ vai
trò quan trọng trong quá trình phát triển đất nước.
Đảng xác định thanh niên giữ vị trí trung tâm trong chiến lược phát huy nhân tố
và nguồn lực con người. Đảng đặt niềm tin sâu sắc vào thanh niên, phát huy vai trò
làm chủ và tiềm năng to lớn của thanh niên để thanh niên thực hiện được sứ mệnh lịch
sử, đi đầu trong cuộc đấu tranh chiến thắng đói nghèo, lạc hậu, xây dựng và bảo vệ đất
nước giàu mạnh, xã hội văn minh. Nghị quyết Hội nghị lần thứ Tư, Ban Chấp hành
Trung ương khóa VII nêu rõ: “Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước
bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách
mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn
tùy thuộc vào lực lượng thanh niên”. Nghị quyết hội nghị lần thứ Bảy Ban chấp hành
Trung ương khóa X về “tăng cường sự lãnh đạo của đảng đối với công tác thanh niên
trong thờ kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa” đã khẳng định: “Thanh niên là

Bước vào thời kỳ phát triển mới của đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa và
cuộc cách mạng số hóa, cơ hội kết nối của thanh niên ngày càng được tăng cường. Học
tập, nghề nghiệp việc làm, thu nhập, vui chơi, giải trí tiếp tục là những nhu cầu cơ bản
của thanh niên bên cạnh nhu cầu nâng cao kỹ năng, năng lực hội nhập, mong muốn
khẳng định bản thân; số thanh niên đi du học, làm việc ở nước ngoài ngày càng tăng.
Tiếp tục có sự phân hóa về học vấn, thu nhập, điều kiện hưởng thụ văn hóa và mức sống
trong thanh niên. Tư tưởng, nhận thức chính trị của thanh niên tiếp tục có sự đan xen
giữa mặt tích cực và tiêu cực, trong đó tích cực vẫn giữ vai trò chủ đạo, quyết định chiều
hướng phát triển của tình hình thanh niên. Có nhiều yếu tố giúp cho chiều hướng phát
triển của tình hình thanh niên đi lên, một trong những yếu tố đó chính là công tác giáo
dục lí tưởng cách mạng cho thanh niên được đẩy mạnh.
Lí tưởng cách mạng giúp cho thanh niên sống có văn hóa, tình nghĩa, biết nuôi
dưỡng hoài bão lớn, có bản lĩnh vững vàng, biết lựa chọn, tiếp thu như tinh hoa văn
hóa và nâng cao khả năng đề phòng, cảnh giác trước các âm mưu chia rẽ, lôi kéo, phá
hoại đoàn kết dân tộc của các thế lực thù địch cũng như cám dỗ vật chất và các tệ nạn
xã hội khác.
Giáo dục lí tưởng cách mạng giúp cho thanh niên thấy rõ trách nhiệm, vai trò
của mình đối với tương lai, vận mệnh của dân tộc, luôn có niềm tin vào sự lãnh đạo
19


sáng suốt của Đảng, từ đó phấn đấu rèn luyện hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của người
thanh niên.
Lí tưởng cách mạng có tác dụng định hướng cho hoạt động của thanh niên, giúp
thanh niên xác định được con đường đi tới tương lai, tránh “chệch hướng xã hội chủ
nghĩa”.
Giáo dục lí tưởng cách mạng cho thanh niên là một việc đặc biệt quan trọng,
đây không phải là công việc làm trong một vài tháng, một vài năm, càng không phải là
công việc có tính phong trào. Đây là công việc đầy trách nhiệm của tất cả các ngành,
cấp cấp, từ thế hệ này sang thế hệ khác mà trước hết đó là trách nhiệm to lớn, thường

pháp luật cho thanh niên là nhiệm vụ không thể thiếu trong việc bồi dưỡng, phát triển
thanh niên Việt Nam. Giáo dục pháp luật cho thanh niên gồm những nội dung sau:
+ Luật dân sự.
+ Luật hôn nhân và gia đình.
+ Pháp luật về phòng chống ma túy, mại dâm, HIV/AIDS.
+ Luật lao động.
+ Luật giao thông đường bộ.
+ Luật nghĩa vụ quân sự.
Với đặc điểm vốn có của ĐVTN huyện Quảng Xương, cùng với sự chỉ đạo của
Tỉnh Đoàn, ĐTNCS Hồ Chí Minh. BTV, BCH Huyện đoàn huyện Quảng Xương đã
xác định nội dung cho công tác giáo dục lí tưởng cách mạng cho thanh niên tại địa
phương, cụ thể:
Để đội ngũ ĐVTN của huyện có được lí tưởng cách mạng đúng đắn, BCH,
BTV Huyện đoàn đã và đang đưa những nội dung: Giáo dục về lí tưởng của Đảng,
tuyên truyền các chủ trương, đường lối của Đảng cho ĐVTN; Giáo dục tư tưởng Hồ
Chí Minh; Giáo dục về chủ nghĩa Mác – Lênin; Giáo dục truyền thống yêu nước, tự
hào dân tộc; Giáo dục về truyền thống của Đoàn; giáo dục ĐVTN có ý thức vươn lên
trong lao động và học tập; Giáo dục về ý thức sống và làm theo pháp luật.
Những nội dung này là những nội dung gắn liền với đời sống hằng ngày của
ĐVTN huyện, mang tính xã hội cao và rất quan trọng trong việc hình thành tư tưởng,
lí tưởng cách mạng XHCN cho một ĐVTN trong giai đoạn hiện nay.

21