ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

LÊ THỊ HUYẾN

CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG HOẠT ĐỘNG HỖ TRỢ
CHĂM SÓC SỨC KHỎE NGƢỜI CAO TUỔI (NGHIÊN
CỨU TẠI TRUNG TÂM CHĂM SÓC NGƢỜI CAO TUỔI
THIÊN ĐỨC, THÀNH PHỐ HÀ NỘI)

Chuyên ngành: Công tác xã hội
Mã số: 60 90 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Nguyễn Thị Kim Hoa

Hà Nội- 2016


MỤC LỤC
PHẦN I: MỞ ĐẦU ...................................................................................... 6
1. Lý do chọn đề tài ....................................................................................... 6
2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu .......................................................... 8
3. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn .................... Error! Bookmark not defined.
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu .......... Error! Bookmark not defined.
5. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứuError!

Bookmark

not

1.3.2. Lý thuyết nhu cầu .............................. Error! Bookmark not defined.
1.3.3. Lý thuyết vai trò xã hội...................... Error! Bookmark not defined.
1.4. Chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về người
cao tuổi và công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổiError!

Bookmark

not defined.
1.4.1. Những chủ trương của Đảng .............. Error! Bookmark not defined.
1.4.2. Chính sách và pháp luật của Nhà nướcError!

Bookmark

not

defined.
1.5. Một vài đặc điểm về Trung tâm chăm sóc người cao tuổi Thiên Đức ......... 31
1.5.1. Lịch sử hình thành và phát triển..... Error! Bookmark not defined.
1.5.2. Mục đích, chức năng và nhiệm vụ của Trung tâmError! Bookmark
not defined.
1.5.3. Cơ sở vật chất của Trung tâm ........ Error! Bookmark not defined.
1.5.4. Đội ngũ cán bộ nhân viên của Trung tâmError! Bookmark not
defined.
Tiểu kết chương 1: ...................................... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE
NGƢỜI CAO TUỔI TẠI TRUNG TÂM CHĂM SÓC NGƢỜI CAO
TUỔI THIÊN ĐỨC ................................... Error! Bookmark not defined.
2.1. Công tác tiếp nhận chăm sóc người cao tuổi của Trung tâm ........ Error!
Bookmark not defined.
2.2. Tình hình người cao tuổi tại Trung tâmError!

3.1.1. Vai trò người đánh giá, giám sát ........ Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Vai trò người tư vấn, tham vấn ......... Error! Bookmark not defined.
3.1.3. Vai trò người biện hộ ........................ Error! Bookmark not defined.
3.1.4. Vài trò người giáo dục ...................... Error! Bookmark not defined.
3.1.5. Vai trò người tạo môi trường thuận lợiError!

Bookmark

not

defined.
3.1.6. Vai trò người điều phối – kết nối dịch vụError!

Bookmark

not

defined.
3.2. Khó khăn khi thực hiện các vai trò của nhân viên công tác xã hội trong
hoạt động hỗ trợ chăm sóc sức khỏe người cao tuổiError! Bookmark not
defined.
Tiểu kết chương 3: ...................................... Error! Bookmark not defined.
PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊError!

Bookmark

not

defined.
Kết luận ....................................................... Error! Bookmark not defined.

tượng dễ bị tổn thương nhất.
Việt Nam cũng là quốc gia đang có tốc độ già hóa một cách nhanh chóng,
do tuổi thọ bình quân ngày càng tăng trong khi tỷ suất sinh và tỷ suất chết giảm.
Khuynh hướng nhân khẩu học này là một trong những thành tựu to lớn đối với
Việt Nam, liên quan tới những cải thiện đáng kể về y tế, dinh dưỡng và phát triển
kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, già hóa dân số một cách nhanh chóng cũng tạo ra những
thách thức lớn đối với Việt Nam. Thời gian để Việt Nam chuyển đổi từ cơ cấu dân
số “già hóa” sang cơ cấu dân số “già” sẽ ngắn hơn nhiều so với các quốc gia có
trình độ phát triển cao. Theo số liệu Điều tra biến động dân số 1/4/2011, tỷ lệ
người từ trên 60 tuổi là 10,2%. Tỷ lệ người trên 65 tuổi là 7,0%, như vậy dân số
Việt Nam đã chính thức bước vào già hóa dân số và sớm hơn 6 năm so với dự báo
từ kết quả tổng điều tra dân số năm 2009[1]. Điều này, đặt ra cho chúng ta những
thách thức lớn trong hoạt động chăm sóc người cao tuổi. Việc chăm sóc, phụng


dưỡng người cao tuổi không chỉ được hiểu đơn thuần là trách nhiệm trong chăm lo
về sức khỏe thể chất cho người cao tuổi mà nó còn bao hàm cả sự chăm sóc về nhu
cầu tình thần, duy trì, củng cố các mối quan hệ tâm lý, tình cảm, giao tiếp trong gia
đình và xã hội đối với người cao tuổi.
Trong những năm gần đây, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi là một trong
những vấn đề được Đảng và Nhà nước ta quan tâm với những hướng ưu tiên cơ
bản như [23]:
 Tạo cơ hội phù hợp để người cao tuổi tham gia vào các hoạt động kinh tế
- xã hội, tiếp tục đóng góp cho sự phát triển chung của quốc gia.
 Tăng cường sức khỏe và cải thiện cuộc sống vật chất và tinh thần cho
người cao tuổi.
 Đảm bảo môi trường thuận lợi và các dịch vụ thiết yếu hỗ trợ đời sống
người cao tuổi.
Điều này, đã được cụ thể hóa trong nhiều văn bản pháp luật liên quan đến
người cao tuổi, bao gồm cả Luật người cao tuổi (2009). Luật người cao tuổi đã đề

R.Powe, Lawton S.Cooper, Diane G. Ives và John A.Robbins (Đại học
Washington, Đại học Johns Hopkins, Đại học Pittsburgh, Đại học California –
Davis và Đại học Wake Forest) đã có nghiên cứu: “Barriers to Health Care Acces
Among the Elderly an Who Perceives Them”(Những rào cản chăm sóc sức khỏe
người cao tuổi và nhận thức về chúng). Đề tài này được tiến hành từ năm 1993 đến
1994 tại Viện nghiên cứu sức khỏe tim mạch. Nghiên cứu này được thực hiện bằng
phương pháp định lượng với 5888 đàn ông và phụ nữ từ 65 tuổi trở lên. Mẫu này
được chọn ngẫu nhiên từ danh sách đủ điều kiện chăm sóc y tế ở 4 cộng đồng:
Quận Forsyth, Sacramento, Washington và Allegheny. Nghiên cứu cho thấy các
rào cản chủ yếu là sự thiếu đáp ứng của bác sỹ đối với bệnh nhân, các rào cản tâm
lý và thể chất khác … Nghiên cứu này khái quát thực trạng chăm sóc khỏe đối với


người cao tuổi, những rào cản tác động tới việc người cao tuổi nhận được sự quan
tâm, chăm sóc của riêng nước Mỹ. Chính những điều được chỉ ra từ nghiên cứu
này có thể liên hệ tới những rào cản trong hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao
tuổi ở Việt Nam. Điều đó đặt ra sự quan tâm lớn đối với những người làm nghiên
cứu nói riêng và những nhà hoạch định chính sách của nước ta nói chung [48].
Tiếp đó, Dean Blevins, Bridget Morton và Rene McGovern cũng có nghiên
cứu: “Evaluating a community – based participatory research project for elderly
mental healthcare in rural America” (Đánh giá một dự án nghiên cứu có sự tham
gia của cộng đồng về chăm sóc sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi nông thôn
Mỹ), được công bố 2008. Nghiên cứu này nhằm khám phá bản chất giữa các đối
tác trong chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần cho người người cao tuổi ở
nông thôn. Kết quả nghiên cứu cho thấy hầu hết mọi người hài lòng với vai trò của
họ và mức độ thành công của chương trình. Từ đó, các tác giả cũng đề xuất những
phương pháp để cải thiện hơn nữa các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần cho
người cao tuổi tại nông thôn. Mô hình chăm sóc sức khỏe tâm thần tại cộng đồng
của Hoa Kỳ là điều chúng ta cần quan tâm nghiên cứu để có thể góp phần xây
dựng các mô hình cho người cao tuổi phù hợp với nước ta [50] .

hưởng những phúc lợi xã hội đó. Theo báo cáo, năm 1950, toàn thế giới có 205
triệu người từ 60 tuổi trở lên. Đến 2012, số người cao


TÀI LIỆU THAM KHẢO
TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT
1. TS. Nguyễn Quốc Anh, Chỉ số đánh giá chất lượng sống của người cao
tuổi, Tạp chí Dân số và Phát triển Số 8 (149).
2. Bùi Thế Cường (2005), Nghiên cứu phúc lợi xã hội: Nhìn lại một chặng
đường, Viện xã hội học.
3. Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Quyết định phê duyệt Đề án phát
triển nghề công tác xã hội giai đoạn 2010 -2020, TTCP ký ngày 25 tháng
3 năm 2010.
4. Cục Bảo trợ Xã hội (2011), Cẩm nang hỏi đáp chính sách đối với người
cao tuổi, Nxb Lao động – Xã hội.
5. Cục Bảo trợ Xã hội (2011), Hệ thống các cơ sở bảo trợ xã hội, Nxb
Thông tin và Truyền thông.
6. Phạm Tất Dong – Lê Ngọc Hùng (2001), Xã hội học, NXB Đại học Quốc
gia Hà Nội, Hà Nội.
7. Đào Văn Dũng (chủ biên) (2012), Công tác xã hội trong chăm sóc sức
khỏe nhân dân, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
8. Phạm Huy Dũng (2006), Lý thuyết thực hành công tác xã hội trực tiếp,
Đại học Thăng Long.
9. Đàm Hữu Đắc (2010), Chính sách phúc lợi xã hội và phát triển dịch vụ
xã hội: Chăm sóc người cao tuổi trong nền kinh tế thị trường định hướng
XHCN và hội nhập, Nxb Lao động – Xã hội, Hà Nội.
10.Nguyễn Văn Đồng (2007), Tâm lý học phát triển, giai đoạn thanh niên
đến tuổi già, NXB Chính trị Quốc gia.
11.Trần Thị Minh Đức (2009), Giáo trình tham vấn tâm lý, Nxb Đại học
quốc gia Hà Nội.


tạo Công tác xã hội trong quá trình hội nhập và phát triển”- Đại học Khoa
học Xã hội và Nhân văn Hà Nội.
26.Bùi Thị Xuân Mai (chủ biên) (2010), Giáo trình nhập môn công tác xã
hội, Nxb Lao động – Xã hội, Hà Nội.
27.Nhật Minh, Phương Dung, Tốc độ dân số Việt Nam đang ”phi mã: Ba
thách thức lớn, ngày 27/2/2013.
28.Phan Trọng Ngọ (2003), Các lý thuyết phát triển tâm lý người, Nxb Đại
học Sư Phạm.
29.Trịnh Thị Nguyệt (2014), Tìm hiểu hoạt động chăm sóc hỗ trợ cho người
cao tuổi tại các trung tâm chăm sóc tập trung trên địa bàn Hà Nội, luận
văn Thạc sỹ Công tác xã hội.
30.Vũ Thị Nho (2008), Tâm lý học phát triển, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội
31.Nguyễn Thị Oanh (1997), An sinh xã hội và các vấn đề xã hội, Đại học
Mở bán công Thành phố Hồ Chí Minh.
32.Nguyễn Thị Oanh (1998), Công tác xã hội đại cương, NXB Giáo dục, Hà
Nội.
33.Trần Thị Mai Oanh (2000), Mô hình ốm đau và hành vi tìm kiếm sức
khỏe của người cao tuổi ở một vùng nông thôn Việt Nam, luận văn Thạc
sỹ y tế công cộng, Viện Karonlinska Thụy Điển.
34.Lê Văn Phú (2004), Nhập môn Công tác xã hội, Nhà xuất bản Đại học
Quốc Gia Hà Nội.
35.Quốc hội Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, Luật người cao tuổi, Số
39/2009/QH12, ngày 23/11/2009.
36.Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), Già hóa dân số và người cao tuổi
ở Việt Nam: Thực trạng, dự báo và một số khuyến nghị chính sách.


37.Quỹ dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) và Tổ chức Hỗ trợ NCT quốc tế
(Hepl Age International) (2012): Già hóa trong thể kỷ 21: Thành tựu và

49.Chanitta Soommaht, Songkoon Ratchasima, Buriram, Surin và Khon
Kaen (2009), Developing Model of Health Care Management for the
Elderly by Community Participaton in Isan”(Xây dựng mô hình quản lý
chăm sóc SK cho NCT có sự tham gia của cộng đồng tại Isan).
50.Dean Blevins, Bridget Morton và Rene McGovern (2008), Evaluating a
community – based participatory research project for elderly mental
healthcare in rural America (Đánh giá một dự án nghiên cứu có sự tham
gia của cộng đồng về CSSK tâm thần cho NCT nông thôn Mỹ).