MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ
TÓM TẮT LUẬN VĂN
LỜI MỞ ĐẦU .......................................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO NGƢỜI
LAO ĐỘNG ............................................................. Error! Bookmark not defined.
1.1. Các khái niệm chung ....................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Khái niệm nghề (nghề nghiệp) ........................ Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Đào tạo nghề (dạy nghề) ................................. Error! Bookmark not defined.
1.2. Nội dung công tác đào tạo nghề ...................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Xác định nhu cầu đào tạo ................................ Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Các hình thức đào tạo nghề ............................. Error! Bookmark not defined.
1.2.2.1. Đào tạo nghề tại nơi làm việc (đào ta ̣o trong công viê ̣c)Error! Bookmark not defined.
1.2.2.2. Tổ chức các lớp cạnh doanh nghiệp . ........... Error! Bookmark not defined.
1.2.2.3. Đào tạo nghề chính quy................................ Error! Bookmark not defined.
1.2.3. Các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến đào tạo nghềError! Bookmark not defined.
1.2.3.1. Giáo viên đào tạo nghề ................................. Error! Bookmark not defined.
1.2.3.2. Tài chính trong hoạt động đào tạo nghề ....... Error! Bookmark not defined.
1.2.3.3. Cơ sở vật chất, trang thiết bị của các cơ sở đào tạo nghềError! Bookmark not defined
1.2.3.4. Nội dung - chương trình - giáo trình đào tạo nghềError! Bookmark not defined.
1.2.3.5. Khả năng tiếp nhận lao động của các doanh nghiệp và xuất khẩu lao
động (XKLĐ) qua đào tạo......................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.3.6. Các chính sách của Nhà nước liên quan đến đào tạo nghềError! Bookmark not define
1.2.3.7. Tâm lý học nghề của người lao động ........... Error! Bookmark not defined.
1.2.4. Đánh giá hiệu quả đào tạo nghề cho người lao độngError! Bookmark not defined.
1.3. Kinh nghiệm đào tạo nghề ở một số điạ phƣơng Error! Bookmark not defined.
2.2.5.2. Sự phù hợp của đào tạo với công việc đang làm của người lao độngError! Bookmark not de
2.2.5.3. Đánh giá kết quả tìm việc làm và thu nhập của lao động qua đào tạoError! Bookmark
2.2.5.4. Mức độ liên kết của các trường dạy nghề với doanh nghiệpError! Bookmark not defin
2.2.6. Đánh giá chung về công tác đào tạo nghề cho lao động trên địa bàn
quận Hà Đông, Hà Nội .............................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.6.1. Ưu điểm ........................................................ Error! Bookmark not defined.
2.2.6.2.Tồn tại ........................................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC ĐÀO TẠO
NGHỀ CHO LAO ĐỘNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HÀ ĐÔNG, HÀ
NỘI ........................................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1. Quan điểm, phƣơng hƣớng chung, mục tiêu công tác đào tạo nghềError! Bookmark n
3.1.1. Một số quan điểm chỉ đạo ............................... Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Định hướng...................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.2.1. Định hướng của Chính quyền quận Hà ĐôngError! Bookmark not defined.
3.1.2.2. Định hướng đối với các cơ sở đào tạo nghề ở quận Hà ĐôngError! Bookmark not def
3.1.3. Mục tiêu đào tạo nghề của quận Hà Đông ...... Error! Bookmark not defined.
3.1.3.1. Mục tiêu tổng quan....................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.3.2. Mục tiêu cụ thể ............................................. Error! Bookmark not defined.
3.2. Giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo nghề cho lao động tại quận
Hà Đông, Hà Nội .................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Các chính sách liên quan đến đào tạo nghề. ... Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đào tạo nghềError! Bookmark not de
3.2.3. Phát triển, đổi mới nội dung chương trình, giáo trình đào tạo.Error! Bookmark not defin
3.2.4. Tăng cường nguồn lực về tài chính ................. Error! Bookmark not defined.
3.2.5. Tăng cường công tác tuyên truyền về đào tạo nghề trong xã hộiError! Bookmark not de
3.2.6. Gắn đào tạo nghề với giải quyết việc làm ....... Error! Bookmark not defined.
3.2.7. Tăng cường mối liên kết giữa các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệpError! Bookmark
3.3. Kiến nghị ........................................................... Error! Bookmark not defined.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu là công tác đào tạo nghề cho người lao động.
- Phạm vi nghiên cứu của luận văn:
Tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác đào
tạo nghề cho người lao động (công nhân kỹ thuật)- hệ đào tạo nghề trên địa bàn
quận Hà Đông từ năm 2009 đến nay và dự kiến đến năm 2015.
Phƣơng pháp nghiên cứu:
- Phương pháp thống kê, phân tích, so sánh - tổng hợp, Điều tra xã hội học
và phỏng vấn.
Điều tra xã hội học bằng bảng hỏi về nhu cầu học nghề (phụ lục 1) đối với
180 học sinh tại 03 trường trung học phổ. Điều tra phản ứng của 170 học viên tại
07 lớp nghề đối với các khóa học nghề (thông qua phụ lục 2 - phiếu xin ý kiến
của học viên về các khóa học nghề). Điều tra về mức độ liên kết giữa các doanh
nghiệp và các trường nghề (phụ lục 3) đối với 50 doanh nghiệp trên địa bàn quận
Hà Đông.
Kết cấu luận văn:
Gồm 03 chương:
- Chương 1: Cơ sở lý luận về đào tạo nghề cho người lao động.
- Chương 2 : Thực trạng đào tạo nghề cho lao động tại quận Hà Đông, Hà
Nội
- Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo nghề cho lao động trên
địa bàn quận Hà Đông, Hà Nội
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ
CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG
Chƣơng 1 trình bày các vấn đề mang tính lý thuyết về đào tạo nghề
cho ngƣời lao động:
Các khái niệm chung
học nghề; Cơ quan quản lý Nhà nước về đào tạo nghề; Doanh nghiệp, tổ chức sử
dụng lao động sau đào tạo, với các nhân tố ảnh hưởng là:
- Giáo viên đào tạo nghề,
- Tài chính trong hoạt động đào tạo nghề,
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị của các cơ sở đào tạo nghề,
- Nội dung - chương trình - giáo trình đào tạo nghề,
- Khả năng tiếp nhận lao động của các doanh nghiệp và xuất khẩu lao
động (XKLĐ) qua đào tạo,
- Các chính sách của Nhà nước liên quan đến đào tạo nghề,
- Tâm lý học nghề của người lao động.
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO
ĐỘNG TẠI QUẬN HÀ ĐÔNG, HÀ NỘI
Quận Hà Đông có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế xã hội. Hiện
nay nền kinh tế quận đang phát triển nhanh, mạnh.
Năm 2011, Quận Hà Đông có 61.755 hộ dân với 237.905 nhân khẩu, dân
số trong độ tuổi lao động 177.194 người, chiếm 74,48% dân số. Tuy nhiên, hiện
nay lực lượng lao động của quận vẫn có một số bộ phận người lao động không
biết chữ (0,9%), trong đó đa số là khu vực nông thôn, tỷ lệ lao động chưa qua đào
tạo ở quận Hà Đông tương đối cao. Toàn quận có 114.467 người chưa qua đào
tạo chiếm tỷ lệ 64,6%; có 62.727 người đã qua đào tạo chiếm 35,4%. Theo kết
quả điều tra lao động việc làm năm 2011, quận Hà Đông có 123.292 người tham
gia hoạt động kinh tế, chiếm 69,58% lực lượng lao động. Tại thời điểm điều tra
toàn quận có 17.874 người thất nghiệp với tỷ lệ 14,5%.
Đây là thách thức đối với quận Hà Đông trong công tác đào tạo nghề, giải
quyết việc làm cho lao động trong quận.
Phân tích thực trạng đào tạo nghề cho lao động trên địa bàn quận Hà
Đông, Hà Nội, có thể thấy được một số điểm đáng chú ý như sau:
nghiệp…
- Chất lượng đội ngũ giáo viên cao, tỷ lệ giáo viên có trình độ đại học, trên
đại học là 85%, cao đẳng, trung cấp và cán bộ kỹ thuật là 15%.
Bên cạnh những kết quả đạt được, vấn đề đào tạo nghề cho lao động trên
địa bàn quận Hà Đông còn có nhiều tồn tại:
- Quy mô đào tạo chuyên môn kỹ thuật cho lao động còn nhỏ. Hiện nay,
lao động có trình độ, công nhân kỹ thuật lành nghề và lành nghề cao thiếu số
lượng lớn.
- Ngành nghề đào tạo chưa bám sát với yêu cầu cũng là một thực tế. Nhiều
cơ sở dạy nghề ở Hà Đông chủ yếu đào tạo ngắn hạn, thủ công, tập trung vào một
số ngành nghề đơn giản như kỹ thuật chế biến món ăn, trang điểm, làm móng,
pha chế đồ uống, may công nghiệp... Trong khi đó, chưa chú trọng đầu tư cho
các ngành có hàm lượng kỹ thuật công nghệ cao như cơ khí chế tạo máy, hàn
công nghệ cao, công nghệ ô-tô. Hình thức và nội dung đào tạo hệ thống trường
nghề chưa phù hợp với đặc điểm của lao động, việc đào tạo chủ yếu theo các
chương trình có sẵn, không đáp ứng nghề mà người học cần và nhu cầu của
người sử dụng lao động.
- Công tác tuyên truyền về đào tạo nghề của quận chưa tốt. Người lao động
chưa có có ý thức chủ động học tập, chuyển đổi nghề để có việc làm ổn định cuộc
sống
- Việc xây dựng chỉ tiêu đào tạo nghề hàng năm chưa gắn với việc khảo
sát nhu cầu đào tạo nghề của người lao động. Nếu có thì trong quá trình khảo sát
nhu cầu đào tạo nghề của người lao động, chưa tiến hành khảo sát đồng nhất nhu
cầu sử dụng lao động của các doanh nghiệp cũng như năng lực của các trường
dạy nghề trên địa bàn.
- Đa số cơ sở vật chất – kỹ thuật nghèo nàn, máy móc thiết bị phục vụ cho
đào tạo thiếu và lạc hậu, không theo kịp công nghệ hiện đại đang sử dụng trong
các doanh nghiệp. Đầu tư tài chính cho đào tạo nghề còn ít và bị phân tán.
Thứ 2: Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đào tạo nghề
- Các trường đào tạo nghề cần có chính sách thu hút hoặc liên kết với các
trường đại học, học viện, các doanh nghiệp, làng nghề truyền thống... để mời các
nhà chuyên môn, các nhà khoa học – kỹ thuật, nghệ nhân, công nhân trình độ cao
đến bồi dưỡng, huấn
- Cần có các giải pháp để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đào tạo
nghề như: đào tạo công nghệ mới, đào tạo ngoại ngữ và tin học
Thứ ba: Đổi mới nội dung chương trình, giáo trình đào tạo.
- Tham chiếu các ý kiến đóng góp của các doanh nghiệp và người học
nghề để điều chỉnh chương trình đào tạo cho phù hợp.
- Phương pháp đào tạo cũng phải được đổi mới theo hướng hiện đại, tiên
tiến, xây dựng các chương trình liên thông giữa các cấp trình độ đào tạo khác
trong hệ thống giáo dục quốc dân.
- Hà Đông có hệ thống các làng nghề truyền thống phát triển nên cần xây
dựng các chương trình, nội dung dạy nghề truyền thống, nghề thủ công mỹ nghệ
phù hợp với các đối tượng đào tạo.
- Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy nghề
Thứ tư: tăng cường nguồn lực về tài chính
- Cần nâng mức đầu tư để xây dựng trung tâm dạy nghề hiện đại từ nhiều
nguồn khác nhau như ngân sách Nhà nước, các khoản đóng góp của người học,
của người sử dụng lao động...
Thứ năm: tăng cường công tác tuyên truyền về đào tạo nghề trong xã
hội
Cần nâng cao nhận thức về dạy nghề đối với người dân thông qua các hoạt
động tuyên truyền, tư vấn, hướng nghiệp, cụ thể là:
Giới thiệu các cơ sở đào tạo nghề có chất lượng cao, những người lập
nghiệp và thành đạt từ kỹ năng nghề nghiệp để tác động làm chuyển biến nhận
thức của người dân.
cường đội ngũ giáo viên cả về số lượng và chất lượng. Tăng cường công tác
hướng nghiệp trong nhà trường, hình thành các bộ phận chuyên trách làm công
tác tư vấn, hướng nghiệp cho người học.
Đối với lao động học nghề
Cần nhận thức đúng đắn về học nghề, lựa chọn những ngành, nghề phù
hợp với trình độ và sức khỏe của mình; phải tìm hiểu nhu cầu đầu ra của ngành
học. Bên cạnh đó người lao động cần tìm hiểu thêm về thị trường lao động để
khi học nghề xong có thể tìm kiếm được việc làm phù hợp.
Đối với các doanh nghiệp
Cần chủ động tiếp cận với các cơ sở đào tạo nghề, với Ban quản lý khu
công nghiệp (KCN) để kết hợp mở các khóa đào tạo nghề theo nhu cầu của
doanh nghiệp.
Kiến nghị với Trung ương và Thành phố Hà Nội về các cơ chế chính
sách và các biện pháp tài chính
1. Tăng mức hỗ trợ tiền ăn quy định tại Quyết định số 1956/QĐ-TTg từ
15.000 đồng/ngày lên 25.000 đồng. Nâng mức hỗ trợ tiền dạy nghề cho mỗi khóa
học cho phù hợp với tình hình thực tế. Bổ sung nguồn vốn cho vay học nghề giải
quyết việc làm cho phù hợp với nhu cầu tương ứng với các đối tượng lao động
nông thôn học nghề.
2. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế về đào tạo nghề, lựa chọn các đối tác chiến
lược trong lĩnh vực dạy nghề là những nước thành công trong phát triển dạy nghề
trong khu vực ASEAN, châu Á, EU và Bắc Mỹ
3. Đề nghị sửa đổi các chính sách hỗ trợ dạy nghề theo hướng ưu tiên tập
trung kinh phí để đầu tư xây dựng, nâng cấp, mở rộng cơ sở vật chất; Phân bổ chi
ngân sách chi thường xuyên phải căn cứ vào mức chi phí đào tạo cho từng nhóm
nghề, ở từng cấp trình độ đào tạo nghề; Tiếp tục đẩy mạnh xã hội hoá công tác
dạy nghề; Xây dựng phương án học phí hợp lý để thúc đẩy phát triển dạy nghề
Kiến nghị với quận Hà Đông về các chính sách liên quan đến đào tạo
nghề cho lao động trên địa bàn quận
1. Tổ chức bộ máy công tác quản lý về đào tạo nghề ở cấp quận hiện nay