i

Bộ giáo dục và đào tạo
Trờng đại học kinh tế quốc dân

NGUYễN THị BìNH YếN

Nghiên cứu Hệ ThốNG TàI KHOảN Kế TOáN áP DụNG TRONG CáC
DOANH NGHIệP SảN XUấT KINH DOANH ở VIệT NAM

Hà nội, năm 2013
Vit thuờ lun vn thc s, lun ỏn tin s - Lun Vn A-Z
Mail:
Phone: 0972.162.399


ii

Bộ giáo dục và đào tạo
Trờng đại học kinh tế quốc dân

NGUYễN THị BìNH YếN

Nghiên cứu Hệ ThốNG TàI KHOảN Kế TOáN áP DụNG TRONG CáC
DOANH NGHIệP SảN XUấT KINH DOANH ở VIệT NAM

Chuyên ngành: Kế toán (Kế toán, Kiểm toán và Phân tích)
tích)
Mã số: 62.34.30.01

Ngi hng dn khoa hc:

Trang phụ bìa
Lời cam ñoan
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục sơ ñồ và bảng
LỜI MỞ ðẦU.......................................................................................................................1
1. Lý do chọn ñề tài ...............................................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu ..........................................................................................................4
3. ðối tượng và phạm vi nghiên cứu .....................................................................................5
4. Câu hỏi nghiên cứu ............................................................................................................6
5. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................................6
6. Những ñóng góp mới của ñề tài.......................................................................................12
7. Kết cấu của ñề tài.............................................................................................................13
CHƯƠNG 1 ........................................................................................................................14
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN DOANH
NGHIỆP..............................................................................................................................14
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 ..................................................................................................26
CHƯƠNG 2 ........................................................................................................................27
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÀI KHOẢN KẾ TOÁN VÀ HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ
TOÁN ÁP DỤNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT - KINH DOANH.27
2.1. Kế toán, khuôn khổ pháp luật và các quy ñịnh về kế toán doanh nghiệp .............27
2.1.1. Mô hình kế toán .........................................................................................................27
2.1.2. Khuôn khổ pháp luật và các quy ñịnh về kế toán doanh nghiệp ...............................32
2.2. Tài khoản kế toán và hệ thống tài khoản kế toán trong doanh nghiệp sản xuất kinh doanh ..........................................................................................................................34
2.2.1. Tài khoản kế toán.......................................................................................................34
2.2.2. Hệ thống tài khoản kế toán trong doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh.....................37
2.2.3. Nguyên tắc, yêu cầu và nội dung phản ánh của hệ thống tài khoản kế toán trong
doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh .........382.3. Kinh nghiệm xây dựng và hoàn thiện hệ
thống tài khoản kế toán doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh của các nước trên thế
giới và bài học kinh nghiệm áp dụng cho Việt Nam .......................................................44

THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ ðỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN
HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN HIỆN HÀNH ÁP DỤNG TRONG CÁC
DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT –KINH DOANH Ở VIỆT NAM .................................82
4.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu về hệ thống tài khoản kế toán hiện hành áp dụng
trong các doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh ở Việt Nam..........................................82
4.1.1. Về quy ñịnh của chế ñộ kế toán.................................................................................82
4.1.2. Về tình hình vận dụng hệ thống tài khoản kế toán tại các doanh nghiệp ..................85
4.1.3. Về quan ñiểm hoàn thiện và xây dựng hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp sản
xuất - kinh doanh mới ..........................................................................................................86
4.2. Giải pháp xây dựng và hoàn thiện hệ thống tài khoản kế toán hiện hành áp dụng
trong các doanh nghiệp sản xuất – kinh doanh ở Việt Nam ..........................................92
4.2.1. Thống nhất loại và nhóm tài khoản ...........................................................................93
4.2.2. Xây dựng và hoàn thiện các tài khoản loại 1 "Tài sản ngắn hạn" .............................95
4.2.3. Xây dựng và hoàn thiện các tài khoản loại 2 "Tài sản dài hạn" ..............................107
4.2.4. Xây dựng và hoàn thiện các tài khoản loại 3 “Nợ phải trả” ....................................112
4.2.5. Xây dựng và hoàn thiện các tài khoản loại 4 "Nguồn vốn chủ sở hữu" ..................120
4.2.6. Xây dựng và hoàn thiện các tài khoản loại 5 “Doanh thu và thu nhập khác” .........124
4.2.7. Xây dựng và hoàn thiện các tài khoản loại 6 “Chi phí hoạt ñộng”..........................130
4.2.8. Xây dựng và hoàn thiện các tài khoản loại 7 “Kết quả hoạt ñộng” .........................138
4.2.9. Loại bỏ các tài khoản ngoài bảng cân ñối kế toán ...................................................139
4.3. ðiều kiện thực hiện giải pháp hoàn thiện hệ thống tài khoản kế toán hiện hành áp
dụng trong các doanh nghiệp sản xuất – kinh doanh ở Việt Nam ..............................139
4.3.1. Về phía Nhà nước và các cơ quan quản lý Nhà nước..............................................139
4.3.2. Về phía các doanh nghiệp ........................................................................................142
KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 ................................................................................................143
KẾT LUẬN CHUNG.......................................................................................................144
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.................................147
DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO..............................................................148
PHỤ LỤC..........................................................................................................................155


Công nghiệp hóa- Hiện ñại hóa

GTGT

Giá trị gia tăng

KKðK

Kiểm kê ñịnh kỳ

KKTX

Kê khai thường xuyên

KQHðKD

Kết quả hoạt ñộng kinh doanh

NSNN

Ngân sách Nhà nước

SXKD

Sản xuất kinh doanh

TKKT

Tài khoản kế toán


Phone: 0972.162.399


vii

DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1

Danh mục các loại tài khoản kế toán ban hành theo

Trang
57

Quyết ñịnh số 425-TC/CðKT năm 1970
Bảng 3.2

Danh mục 9 loại tài khoản kế toán ban hành theo Quyết

59

ñịnh số 212-TC/CðKT năm 1989
Bảng 3.3

Danh mục 9 loại tài khoản kế toán ban hành theo Quyết

61

ñịnh số 1141-TC/CðKT năm 1995
Bảng 3.4


Phone: 0972.162.399


1

LỜI MỞ ðẦU
1. Lý do chọn ñề tài
Hệ thống kế toán là một bộ phận cấu thành quan trọng của hệ thống công cụ
quản lý kinh tế - tài chính, có vai trò tích cực phục vụ cho việc quản lý, ñiều hành
và kiểm soát các hoạt ñộng kinh tế. Với xu hướng hội nhập kinh tế thế giới và khu
vực, ñòi hỏi hệ thống kế toán doanh nghiệp cần thiết phải ñược hoàn thiện một cách
ñồng bộ và phù hợp trong việc cung cấp thông tin nhằm ñáp ứng những yêu cầu
quản lý mới. Hệ thống kế toán doanh nghiệp có nhiều nội dung, trong ñó hệ thống
tài khoản kế toán (TKKT) là nội dung quan trọng, có liên quan và có ảnh hưởng
quyết ñịnh ñến tất cả các nội dung còn lại của hệ thống kế toán doanh nghiệp ñó.
Thông qua hệ thống TKKT doanh nghiệp, kế toán tiến hành phân loại, phản
ánh, ghi chép và xử lý các nghiệp vụ kinh tế phát sinh rõ ràng, kịp thời và ñầy ñủ.
Từ ñó giúp cho việc cung cấp, kiểm tra và phân tích ñầy ñủ các thông tin về các
nghiệp vụ kinh tế phát sinh theo yêu cầu quản trị doanh nghiệp, nhằm giúp ban lãnh
ñạo doanh nghiệp ñưa ra các quyết ñịnh kinh tế và ñiều hành quản lý kịp thời. ðồng
thời, thông qua hệ thống TKKT doanh nghiệp, kế toán tiến hành thu thập các thông
tin cần thiết làm cơ sở cho việc lập và trình bày báo cáo tài chính (BCTC), sẽ là căn
cứ ñáng tin cậy ñể các nhà quản lý ñánh giá ñúng tình trạng tình hình tài chính, dự
báo ñược nhu cầu tài chính trong tương lai của doanh nghiệp. Vì vậy, hệ thống
TKKT ñóng vai trò quan trọng trong việc quyết ñịnh chất lượng, thông tin kế toán
cũng như chất lượng công tác kế toán. Do vậy, trong quá trình hoàn thiện hệ thống
kế toán doanh nghiệp thì yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống TKKT doanh nghiệp
ñược ñặt lên hàng ñầu.
Ở phần lớn các nước ñã và ñang phát triển (trừ các nước Pháp, Tiệp Khắc,
Nga, …), Nhà nước không quy ñịnh hệ thống TKKT ñể doanh nghiệp phải áp dụng

trong các doanh nghiệp ñể thực hiện tốt công tác kế toán.
Mặc dù hệ thống TKKT ñang áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất – kinh
doanh (SXKD) hiện nay ở nước ta ñã có nhiều sửa ñổi, cải tiến nhưng vẫn chưa
thực sự phù hợp ñể ñáp ứng ñược yêu cầu ñổi mới của nền kinh tế và phù hợp với
thông lệ quốc tế. Hệ thống TKKT áp dụng trong các doanh nghiệp SXKD hiện hành
còn quá phức tạp, còn mang tính khuôn mẫu, cứng nhắc, chưa phát huy ñược tính
chủ ñộng, sáng tạo của các doanh nghiệp.
Thực tế cho thấy, bên cạnh hệ thống TKKT quy ñịnh trong CðKT doanh
nghiệp ban hành theo Quyết ñịnh số 15/2006/Qð - BTC ngày 20/3/2006 (sau ñây
gọi tắt là Quyết ñịnh số 15) của Bộ trưởng Bộ Tài chính, còn có hệ thống TKKT áp

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z
Mail:
Phone: 0972.162.399


3

dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Quyết ñịnh số 48/2006/Qð - BTC
ngày 14/9/2006. Ngoài ra, trên cơ sở Quyết ñịnh 15, các ngành và doanh nghiệp
kinh doanh ñặc thù còn ñược phép xây dựng và ban hành hệ thống TKKT riêng
(Tập ñoàn ðiện lực, Tập ñoàn Bưu chính - Viễn thông, Tập ñoàn Dầu khí, Tổng
Công ty Hàng không, ...). Mặt khác, do những qui ñịnh của chế ñộ TKKT không
theo kịp sự phát triển của nền kinh tế nên Bộ Tài chính phải thường xuyên sửa ñổi,
bổ sung hệ thống TKKT (các thông tư Thông tư số 138/2011/TT - BTC ngày
4/10/2011 về sửa ñổi, bổ sung chế ñộ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa; Thông tư số
244/2009/TT - BTC ngày 31/12/2009 bổ sung, sửa ñổi CðKT doanh nghiệp ban
hành theo Quyết ñịnh số 15/2006/Qð - BTC ngày 20/3/2006; ...).
Việc tồn tại nhiều hệ thống TKKT áp dụng cho các doanh nghiệp và phải
thường xuyên bổ sung, cập nhật như quy ñịnh hiện hành sẽ gây ra khó khăn trong

Ở Việt Nam, cũng ñã có khá nhiều công trình nghiên cứu về tài khoản (TK)
và hệ thống TKKT nhưng hầu hết các công trình nghiên cứu này chỉ dừng ở mức
nghiên cứu tình hình vận dụng hệ thống TKKT tại một công ty hay tổng công ty mà
chưa có một công trình nghiên cứu nào mang tầm quốc gia về hệ thống TKKT áp
dụng trong các doanh nghiệp SXKD. Do vậy, ñể có ñược một hệ thống TKKT làm
cơ sở pháp lý áp dụng thống nhất cho tất cả các doanh nghiệp SXKD thuộc mọi lĩnh
vực, không phân biệt quy mô và loại hình doanh nghiệp, ñồng thời cho phép doanh
nghiệp ñược hoàn toàn chủ ñộng, linh hoạt trong việc mở chi tiết các TKKT ñể có
ñủ thông tin ñáp ứng yêu cầu kế toán quản trị và kế toán tài chính, ñặc biệt là có ñủ
thông tin làm cơ sở cho việc lập và trình bày BCTC thì việc nghiên cứu nhằm hoàn
thiện hệ thống TKKT áp dụng cho các doanh nghiệp SXKD ở Việt Nam là một ñòi
hỏi có tính thời sự, cấp bách, cần thiết hiện nay; là một nội dung quan trọng trong
quá trình hoàn thiện hệ thống kế toán Việt Nam, tạo ñiều kiện thuận lợi cho người
làm công tác kế toán cũng như các cơ quan hữu quan và các cơ sở ñào tạo kế toán;
ñồng thời, góp phần thúc ñẩy quá trình hội nhập của nền kinh tế.
Từ những phân tích cơ bản như trên, tác giả ñã lựa chọn ñề tài với tên gọi
“Nghiên cứu hệ thống tài khoản kế toán áp dụng trong các doanh nghiệp sản
xuất - kinh doanh ở Việt Nam" làm ñề tài nghiên cứu sinh tiến sĩ của mình.

2. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu cơ bản, xuyên suốt của ñề tài là ứng dụng khung lý thuyết về
TKKT, hệ thống TKKT áp dụng trong các doanh nghiệp SXKD và sử dụng dữ liệu
về hệ thống TKKT doanh nghiệp SXKD; phân tích, ñánh giá hệ thống TKKT áp
dụng trong các doanh nghiệp SXKD ở Việt Nam hiện hành; từ ñó tìm ra giải pháp
phù hợp ñể hoàn thiện và xây dựng hệ thống TKKT áp dụng trong các doanh nghiệp

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z
Mail:
Phone: 0972.162.399


+ Về không gian: Giới hạn nghiên cứu chế ñộ kế toán về hệ thống TKKT
doanh nghiệp SXKD ở Việt Nam và thực tiễn vận dụng hệ thống TKKT hiện hành
trong các doanh nghiệp SXKD ở Việt Nam.

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z
Mail:
Phone: 0972.162.399


6

+ Về thời gian: Nghiên cứu hệ thống TKKT áp dụng trong các doanh nghiệp
SXKD ở Việt Nam từ năm 1954 ñến nay, trong ñó chú trọng giai ñoạn từ tháng
3/2006 ñến nay là giai ñoạn áp dụng hệ thống TKKT hiện hành trong các doanh
nghiệp SXKD.

4. Câu hỏi nghiên cứu
ðể ñạt ñược mục tiêu nghiên cứu ñề ra, luận án tập trung giải ñáp câu hỏi
tổng quát: Hệ thống TK kế toán hiện hành áp dụng trong các doanh nghiệp SXKD ở
Việt Nam có ảnh hưởng như thế nào ñến kết quả và hiệu quả hoạt ñộng kế toán nói
chung và chất lượng thông tin kế toán nói riêng của doanh nghiệp?
Từ ñó, luận án phải giải ñáp ñược các câu hỏi cụ thể sau:
- Những ñặc trưng của TK và hệ thống TKKT áp dụng trong các doanh
nghiệp SXKD?
- Những nhân tố nào ảnh hưởng ñến hệ thống TKKT áp dụng trong các
doanh nghiệp SXKD?
- Những giải pháp và ñề xuất nào thích hợp ñể hoàn thiện và xây dựng hệ
thống TKKT áp dụng trong các doanh nghiệp SXKD?

5. Phương pháp nghiên cứu

hoàn thiện và xây dựng hệ thống TKKT áp dụng trong các doanh nghiệp SXKD ở
Việt Nam. Tuy nhiên, mặt trái của phương pháp ñịnh lượng mà tác giả cảm nhận
ñược khi sử dụng trong nghiên cứu là những sai số do ñối tượng ñược phỏng vấn,
ñiều tra trả lời không ñúng các câu hỏi vì không nhớ hoặc do hiểu sai hay trả lời
hoàn toàn theo cách hiểu chủ quan của họ.
ðể vận dụng phương pháp nghiên cứu ñịnh tính, luận án giả ñịnh rằng, hệ
thống TKKT doanh nghiệp SXKD áp dụng trong các doanh nghiệp hiện hành ở Việt
Nam là không phù hợp với ñiều kiện và tình hình hiện tại cũng như không ñáp ứng
yêu cầu phát triển và hội nhập của nền kinh tế. Vì thế, việc nghiên cứu ñể hoàn
thiện và xây dựng một hệ thống TKKT doanh nghiệp SXKD là hoàn toàn cần thiết.
Từ ñó, luận án tiến hành thực hiện các quan sát, ñánh giá hệ thống TKKT doanh
nghiệp SXKD hiện hành cả về chế ñộ lẫn tình hình vận dụng trong thực tiễn tại các
doanh nghiệp SXKD hiện hành ở Việt Nam trên quan ñiểm của tác giả. Việc sử
dụng phương pháp ñịnh tính nhằm hoàn chỉnh những thông tin ñịnh lượng thu ñược
trong các khảo sát và các nghiên cứu ñánh giá; ñồng thời, bổ trợ cho phương pháp
ñịnh lượng bằng cách xác ñịnh các chủ ñề phù hợp với phương pháp ñiều tra, giúp
giải thích các mối quan hệ giữa các biến số ñược phát hiện trong nghiên cứu ñịnh
lượng.

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z
Mail:
Phone: 0972.162.399


8

Việc kết hợp sử dụng cả 2 phương pháp nghiên cứu ñịnh tính và ñịnh lượng
trong luận án sẽ làm tăng ñộ tin cậy của các phân tích và ñánh giá vì có ñược các
minh chứng từ nhiều nguồn, tạo cách nhìn ña chiều về cùng một vấn ñề, có thể bổ
trợ cho nhau và phục vụ hiệu quả cho mục tiêu nghiên cứu. Mặt khác, việc sử dụng

9

nghiệp SXKD rất lớn (trên 375.000 doanh nghiệp thực tế ñang hoạt ñộng1) và phân
bố trên khắp cả nước nên luận án không thể tiến hành khảo sát hết ñược. Vì thế, tác
giả luận án áp dụng phương pháp chọn mẫu nhằm tiến hành thu thập thông tin trên
mẫu; từ ñó, ñưa ra các kết luận. Các doanh nghiệp ñược chọn phục vụ cho nghiên
cứu ñề tài ñược thực hiện trên cơ sở các yêu cầu: (1) Các doanh nghiệp ñược chọn
phải là doanh nghiệp hoạt ñộng trong lĩnh vực SXKD có cùng tính chất với các ñơn
vị tổng thể (lĩnh vực sản xuất, thương mại, dịch vụ, xây dựng cơ bản); (2) Quá trình
chọn mẫu phải thực hiện theo nguyên tắc ngẫu nhiên; (3) Số lượng mẫu ñược chọn
phải ñủ lớn.
ðể khắc phục nhược ñiểm này, tác giả luận án không tiến hành ñiều tra hết
toàn bộ các doanh nghiệp mà chỉ ñiều tra ngẫu nhiên một số doanh nghiệp. Mẫu
doanh nghiệp nghiên cứu ñược lựa chọn trên cơ sở dữ liệu danh bạ các doanh
nghiệp ñăng ký kinh doanh tại Hà Nội và một số ñịa bàn khác như: Hải Phòng, Hải
Dương, ðà Nẵng, Quảng Ninh, Lào Cai, ... ðây là những ñịa bàn mà tác giả luận
án có ñiều kiện khảo sát. Hơn nữa, những ñịa bàn ñược lựa chọn cũng là những ñịa
bàn có nhiều doanh nghiệp SXKD hoạt ñộng kinh doanh trên nhiều lĩnh vực, ña
dạng về quy mô và loại hình sở hữu vốn.
Căn cứ vào các yêu cầu trên, tác giả luận án ñã chọn ngẫu nhiên ra 150
doanh nghiệp ñể tiến hành thu thập dữ liệu. Việc tiếp cận các doanh nghiệp (mẫu
lựa chọn) ñược thực hiện bằng cách tiếp cận theo danh sách và tiếp cận với cán bộ
kế toán trong doanh nghiệp. Theo ñó, khi tiếp cận theo danh sách, tác giả luận án
căn cứ vào danh bạ các doanh nghiệp phát hành bởi Phòng Thương mại & Công
nghiệp Việt Nam (VCCI), danh bạ các doanh nghiệp trong Những Trang Vàng
(Yellow Page) ñược phát hành bởi Tập ñoàn Công ty Bưu chính Viễn thông và các
cơ sở dữ liệu khác trên internet (danh sách các công ty cổ phần niêm yết công bố
bởi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, bởi Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội, ...) tại
các ñịa bàn khảo sát. Việc tiếp cận trực tiếp qua các cán bộ kế toán trong các doanh


thống TKKT doanh nghiệp SXKD hiện hành nên ñối tượng tham gia khảo sát còn
bao gồm cả các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính, kế toán và kiểm toán. Tất cả có
58 chuyên gia hồi ñáp trong tổng số 100 chuyên gia nhận lời tham gia ñiều tra. Việc
lựa chọn chuyên gia ñược bắt ñầu bằng cách thông qua ñiện thoại hoặc email, tác
giả liên hệ với các chuyên gia về các nội dung ñiều tra. Do ñiều kiện thời gian và
công việc, các chuyên gia ñều chấp nhận tham gia thông qua phiếu ñiều tra và hầu
hết ñều ñồng ý ñể lại các thông tin cá nhân liên quan (tên, tuổi, nơi công tác, lĩnh
vực hoạt ñộng, ...). Thông tin về kết quả khảo sát chuyên gia ñược trình bày tại Phụ
lục 3: Phiếu khảo sát chuyên gia và Phụ lục 4: Tổng hợp kết quả khảo sát chuyên
gia ñính kèm theo ở cuối luận án. Kết quả khảo sát chuyên gia là một trong những

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z
Mail:
Phone: 0972.162.399


11

căn cứ quan trọng ñể tác giả ñề xuất các giải pháp xây dựng và hoàn thiện hệ thống
TKKT doanh nghiệp SXKD ở Việt Nam.
Các câu hỏi ñiều tra, phỏng vấn ñược xây dựng chủ yếu dựa trên câu hỏi
nghiên cứu và các mệnh ñề, ñược thiết lập cho mục ñích ñiều tra và thu thập dữ
liệu. Các cuộc phỏng vấn trực tiếp hay gián tiếp ñều ñược thực hiện trên cơ sở các
câu hỏi mở nhằm tạo ñiều kiện thuận lợi cho những người tham gia phỏng vấn trình
bày ý kiến hay quan ñiểm cá nhân của họ; ñồng thời, giúp tác giả có thể phát hiện
vấn ñề mới trong quá trình ñiều tra. Nội dung các câu hỏi phỏng vấn chủ yếu xoay
quanh thực trạng vận dụng hệ thống TKKT cùng những khó khăn và thuận lợi cùng
với những ñề xuất, kiến nghị mong muốn của những người làm kế toán tại doanh
nghiệp. Do những lý do tế nhị mà những người tham gia phỏng vấn không cho phép
ghi âm nên kết quả phỏng vấn ñược tác giả luận án thực hiện dưới hình thức ghi

sử dụng ñể phục vụ cho nghiên cứu và ñược công bố dưới hình thức một công trình
nghiên cứu khoa học.
Giai ñoạn 3 của quá trình nghiên cứu bao gồm các công việc như phân tích,
xử lý số liệu; trên cơ sở ñó, rút ra các kết luận về các nội dung nghiên cứu. Sau khi
dữ liệu ñã ñược thu thập, tác giả luận án tiến hành xử lý nhằm tổng hợp, phân loại,
sàng lọc, lựa chọn và tóm lược dữ liệu ñể có thể sử dụng ñược. Quá trình xử lý dữ
liệu thu thập bao gồm các công việc như: phê chuẩn dữ liệu, hiệu ñính dữ liệu, lập
bảng tính, xác ñịnh và tính toán các ñặc trưng của dữ liệu, nhập dữ liệu vào máy
tính và sử dụng các phần mềm thích hợp ñể xử lý và phân tích dữ liệu nhằm ñáp
ứng mục tiêu nghiên cứu. ðối với các dữ liệu thu thập qua ñiều tra trực tuyến ñược
xử lý trực tiếp bằng phần mềm Google Docs, còn các dữ liệu thu thập trực tiếp qua
phỏng vấn hay do doanh nghiệp cung cấp ñược xử lý và phân tích bằng phần mềm
SPSS và bằng phần mềm xử lý dữ liệu văn phòng Microsoft Office (phân tích thống
kê ñơn giản của Exel) kết hợp với việc mô tả số liệu thông qua số tuyệt ñối, số
tương ñối kết hợp với ñồ thị hoặc biểu ñồ. Bên cạnh ñó, tác giả còn sử dụng các
phương pháp phân tích mang tính nghiệp vụ - kỹ thuật khác như so sánh, ñối chiếu,
tổng hợp, phân tích và phương pháp chuyên gia ñể xét ñoán phù hợp với tư duy
biện chứng và lịch sử. Các kết quả phân tích dữ liệu ñược sử dụng ñể trình bày kết
quả nghiên cứu ở các phần tiếp theo của ñề tài.

6. Những ñóng góp mới của ñề tài
Trên cơ sở phân tích, ñánh giá thực trạng hệ thống TKKT áp dụng trong các
doanh nghiệp SXKD cả về chế ñộ kế toán qua các thời kỳ và thực tế thực hiện cũng
như kinh nghiệm của các nước trên thế giới, luận án ñã tổng hợp, phân tích, ñánh
giá và ñưa ra các quan ñiểm cũng như các giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện hệ

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z
Mail:
Phone: 0972.162.399


cứu hoàn thiện hệ thống TKKT doanh nghiệp ñược triển khai ở các cơ quan, tổ chức
và ở các doanh nghiệp SXKD phụ thuộc vào việc nghiên cứu, xây dựng ñể ban hành
hệ thống kế toán doanh nghiệp của từng quốc gia.
Xét về lịch sử, TKKT và hệ thống TKKT ñược ñề cập từ rất lâu trên thế giới.
Những người Italia tiên phong trong thời kỳ Phục hưng (từ thế kỷ 14 ñến thế kỷ 16)

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z
Mail:
Phone: 0972.162.399


15

ñược coi là cha ñẻ của kế toán hiện ñại. Chính họ ñã có những ñóng góp tích cực
trong việc ñưa các hoạt ñộng và giao dịch thương mại lên một tầm cao mới với cách
tìm kiếm lợi nhuận tối ưu hơn. Họ cũng là những người ñầu tiên sử dụng chữ số Ả
rập ñể ghi nhận các TK kinh doanh - một bước tiến vượt bậc so với việc sử dụng
chữ số La mã. Họ lưu giữ các bản ghi chép kinh doanh như là vốn và nợ trên phạm
vi rộng - một bước tiến ñến kế toán kép.
Trong số những người Italia thời Phục hưng, Luca Pacioli (sinh khoảng năm
1.445) ñược biết ñến là một người am hiểu về văn hóa, hội họa, toán học, kinh
doanh, y học, âm nhạc, khoa học quân sự, luật pháp, ngoại ngữ, ... Vào khoảng năm
1.494, Pacioli công bố cuốn sách “Summa de Arithmetica, Geometria, Proportioni
et Proportionalita” (Everything About Arithmetic, Geometry and Proportion); trong
ñó liệt kê và hướng dẫn các hiểu biết ñương ñại về toán học và kế toán chỉ là một
trong 5 chủ ñề ñược ñề cập ñến. Chủ ñề kế toán gồm 36 chương ngắn với tiêu ñề
"De Computis et Scripturis" ("Of Reckonings and Writings").
Hệ thống TKKT kép ra ñời giúp cho việc lưu giữ và phản ánh các bản bullae
có hệ thống hơn, nó buộc các nghiệp vụ phát sinh phải ñược ghi 2 lần vào tài khoản:
một lần ghi bên Nợ (debit) và một lần ghi bên Có (credit). Nhờ có sự ra ñời của hệ

ở ñơn vị và ñược chi tiết các TKKT ñã chọn phục vụ cho yêu cầu quản lý của ñơn
vị (ðiều 24).
Qua tổng hợp các tài liệu, bài viết ñã thu thập ñược, có thể thấy hầu hết các
tác giả, nhà nghiên cứu trong nước ñều ñánh giá cao những ưu ñiểm của một hệ
thống TKKT áp dụng cho doanh nghiệp SXKD trên nhiều phương diện khác nhau
từ việc thu thập, xử lý ñến sử dụng thông tin kế toán. Cũng theo họ, việc xây dựng
và vận hành hệ thống TKKT áp dụng cho doanh nghiệp SXKD ở Việt Nam hiện
nay còn nhiều ñiểm bất hợp lý, gây khó khăn cho công tác kế toán ở các doanh
nghiệp. Theo chế ñộ hiện hành, Bộ Tài chính ban hành một hệ thống TKKT doanh
nghiệp thống nhất, sau ñó, căn cứ vào ñặc ñiểm SXKD, ñặc ñiểm về quy mô, ñặc
thù trong từng ngành, từng lĩnh vực, từng doanh nghiệp cụ thể, Bộ Tài chính tiếp
tục xây dựng và ban hành các hệ thống TKKT khác nhau áp dụng cho từng loại
hình doanh nghiệp, từng ngành. Vậy nên, xuất phát từ một hệ thống TKKT doanh
nghiệp thống nhất ban hành theo Quyết ñịnh số 15/2006 cho tới nay, ở Việt Nam
ñang tồn tại nhiều hệ thống TKKT khác nhau và chưa tăng cường tính chủ ñộng,
linh hoạt và tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc tự xây dựng hệ thống
TKKT phù hợp ñể áp dụng cho chính doanh nghiệp của mình. Tồn tại này phát sinh
do hệ thống TKKT doanh nghiệp hiện hành quy ñịnh doanh nghiệp phải thực hiện

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sỉ - Luận Văn A-Z
Mail:
Phone: 0972.162.399


17

thống nhất chi tiết TK các cấp, nếu muốn sử dụng khác các TK các cấp do Nhà
nước quy ñịnh phải có sự chấp thuận của Bộ Tài chính, quy ñịnh này ñã làm tăng
thủ tục hành chính không cần thiết.
Ở Việt Nam, hệ thống TKKT áp dụng cho doanh nghiệp SXKD ñã ñược ban


18

và phát huy ñược những kinh nghiệm, tri thức cả về lý luận cũng như thực tiễn về
hệ thống TKKT doanh nghiệp. Muốn vậy, cần thiết phải nghiên cứu, hệ thống hóa
ñược những quan ñiểm, những kết quả nghiên cứu, ñánh giá về hệ thống TKKT
doanh nghiệp SXKD ở Việt Nam cũng như thông lệ của các nước trên thế giới; từ
ñó ñúc rút ra những bài học kinh nghiệm cho quá trình hoàn thiện hệ thống TKKT
doanh nghiệp Việt Nam, cụ thể như sau:
Tại Việt Nam, các công trình nghiên cứu, ñánh giá về hệ thống TKKT doanh
nghiệp của các nhà khoa học trong nước khá ña dạng, có thể khái quát việc nghiên
cứu hệ thống TKKT áp dụng trong các doanh SXKD trên các mặt sau:
- Về tác giả của các công trình nghiên cứu: Tác giả của các ñánh giá này
phần lớn là giáo viên giảng dạy về kế toán ở các cơ sở ñào tạo bậc ñại học, cao ñẳng
có ñào tạo kế toán, các chuyên gia xây dựng CðKT; những người trực tiếp làm kế
toán, quản trị doanh nghiệp, các cá nhân, doanh nghiệp xây dựng ñể bán phần mềm
kế toán doanh nghiệp. Các nghiên cứu ñược thực hiện trong quá trình nghiên cứu,
ñào tạo và trong thực tế tổ chức công tác kế toán của doanh nghiệp.
- Về phạm vi và ñối tượng nghiên cứu: Các nghiên cứu hệ thống TKKT bao
gồm cả những nghiên cứu về mặt lý luận cũng như những công trình ñã khảo sát ở
các doanh nghiệp SXKD. Từ ñó, các nghiên cứu này ñưa ra nhiều quan ñiểm, giải
pháp hoàn thiện hệ thống TKKT doanh nghiệp SXKD khác nhau chủ yếu theo một
trong hai loại: (i) Kiến nghị Nhà nước sẽ nghiên cứu, xây dựng ñể ban hành hệ
thống TKKT doanh nghiệp trên quan ñiểm hội nhập, ñơn giản, dễ hiểu, phù hợp với
các chính sách tài chính, thuế và các quy ñịnh pháp lý có liên quan, ñồng thời phải
thật linh hoạt, phù hợp với tính ña dạng của các loại hình doanh nghiệp nhằm ñáp
ứng ñược yêu cầu quản lý của Nhà nước và doanh nghiệp. Từ ñó, ñưa ra các giải
pháp mang tính tổng thể và mang tính cụ thể; (ii) Kiến nghị hoàn thiện hệ thống
TKKT doanh nghiệp hiện hành và ñưa ra các giải pháp cụ thể có nội dung như bổ
sung TKKT, thay ñổi nội dung phản ánh của TKKT và kiến nghị phương pháp kế