HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

VŨ THỊ THU QUYÊN

PH¸P LUËT VÒ QUYÒN CñA
NG¦êI CH¦A THµNH NI£N PH¹M TéI ë VIÖT NAM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail:

Luận Văn A-Z
0972.162.399


HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

VŨ THỊ THU QUYÊN

PH¸P LUËT VÒ QUYÒN CñA
NG¦êI CH¦A THµNH NI£N PH¹M TéI ë VIÖT NAM
Chuyên ngành : Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật
Mã số : 62 38 01 01

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:


: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội

CNXH

: Chủ nghĩa xã hội

LHQ

: Liên hợp quốc

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ chí Minh

Luật BV, CS, GD trẻ em

: Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em

LHQ

: Liên hợp quốc

NCTN

: Người chưa thành niên

NCTNPT

: Người chưa thành niên phạm tội



Luận Văn A-Z
0972.162.399


MỤC LỤC
Trang
1

MỞ ĐẦU
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
TỚI ĐỀ TÀI
1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan tới pháp luật về quyền của
người chưa thành niên phạm tội
1.2. Nhận xét về các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án và
những vấn đề tiếp tục được nghiên cứu trong luận án
Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA
NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI
2.1. Khái niệm và đặc điểm của pháp luật về quyền của người chưa
thành niên phạm tội
2.2. Nội dung, vai trò và các tiêu chí của pháp luật về quyền của
người chưa thành niên phạm tội
2.3. Pháp luật quốc tế, pháp luật của một số quốc gia về quyền của
người chưa thành niên phạm tội và những giá trị có thể vận
dụng ở Việt Nam
Chương 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN VÀ THỰC TRẠNG PHÁP
LUẬT VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN
PHẠM TỘI Ở VIỆT NAM
3.1. Quá trình phát triển của pháp luật về quyền của người chưa
thành niên phạm tội ở Việt Nam

120
148

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ 150
CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
151
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail:

Luận Văn A-Z
0972.162.399


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận án là công trình nghiên cứu riêng của tôi.
Các kết quả nêu trong Luận án chưa được công bố trong bất kỳ công
trình nào của các tác giả khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận án
đảm bảo tính chính xác, tin cậy, trung thực, có nguồn gốc rõ ràng.
Tác giả

Vũ Thị Thu Quyên
LỜI CẢM ƠN
2
MỞ ĐẦU
1
1. Tính cấp th iết của đề tài
1
2. Mục đích, n hiệm vụ của luận án

1.2.2. Nh ững nộ i dung được tiếp tục ng hiên cứu trong luận án
26
Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA 28
2.1. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶ C ĐIỂM CỦA PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 28
2.1.1. Khái n iệm người chưa thành n iên phạm tội và quy ền của người chưa thành niên phạm tội ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 28
2.1.1.1. Khái niệm người chưa thành niên phạm tội
28
2.1.1.2. Khái niệm quy ền của người chưa thành niên phạm tộ i
32
2.1.2. Khái n iệm pháp luật về quy ền của người ch ưa thành n iên phạm tội ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 34
2.1.3. Đặc điểm của pháp luật về quy ền của người ch ưa thành n iên phạm tội ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 36
2.2. NỘI DUNG, VAI TRÒ VÀ CÁ C TIÊU CHÍ CỦA PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠ M TỘI ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 38
2.2.1. Nội dung của pháp luật về quy ền của người ch ưa thành n iên phạm tội .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 38
2.2.1.1. Pháp luật về quy ền của NCTNPT trong các văn bản quy phạm pháp luật hình s ự....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 38
2.2.1.2. Pháp luật về quy ền của NCTNPT trong các văn bản quy phạm pháp luật tố tụng hình sự .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 39
2.2.1.3. Pháp luật về quy ền của NCTNPT trong các văn bản quy phạm pháp luật về thi hành án h ình s ự .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 42
2.2.2. Vai trò của pháp luật về quy ền của NCTNPT
43
2.2.3. Các tiêu chí của pháp luật về q uy ền của người chưa thành niên phạm tộ i ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 46
2.3. PHÁP LUẬT QUỐC TẾ, PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ QUỐ C GIA VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI VÀ NHỮNG GIÁ T RỊ CÓ THỂ VẬN DỤNG Ở VIỆT NA M ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 52
2.3.1.Phápluậtquốctếvềquyềncủangườichưathànhniênphạmtội
52
2.3.2. Pháp luật của một số nước trên thế giới về quy ền của người chưa thành n iên phạm tội ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 56
2.3.3. Nh ững kinh ngh iệm trong pháp luật về quy ền của người ch ưa thành niên phạm tội ở các nước có thể vận dụng vào pháp luật V iệt Nam ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 64
Chương 3 QUÁTRÌNH PHÁT TRIỂNVÀ THỰC TRẠNGPHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦANGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊNPHẠM TỘI Ở VIỆT NAM .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 69
3.1. QUÁTRÌNHPHÁT TRIỂN CỦAPHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦANGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊNPHẠM TỘI Ở VIỆT NAM...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 69
3.1.1. Pháp luật về quy ền của người chưa thành niên phạm tội từ năm 1945 cho đến tr ước Hiến pháp 1 959 ra đời ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 69
3.1.2. Pháp luật về quy ền của người chưa thành niên phạm tội từ năm 1959 đến trước khi H iến pháp 198 0 ra đời ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 71
3.1.3. Pháp luật về quy ền của người chưa thành niên phạm tội từ khi có Hiến pháp 1980 đến trước khi Hiến pháp 1992 ra đ ời ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 73
3.1.4. Pháp luật về quy ền của người chưa thành niên phạm tội từ khi có Hiến pháp 1992 cho tới nay ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 77

Hà Nội, ngày

tháng 4 năm 2015
Tác giả

Vũ Thị Thu Quyên

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail:

Luận Văn A-Z
0972.162.399


1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Người chưa thành niên phạm tội (NCTNPT) là hiện tượng tồn tại ở tất cả
các nước trên thế giới. Mọi quốc gia đều giải quyết vấn đề NCTNPT theo
những mức độ, cách thức khác nhau tùy thuộc vào điều kiện, tập quán và
pháp luật của mỗi nước. Ở góc độ quyền con người, quyền của NCTNPT
được công nhận là quyền của nhóm xã hội dễ bị tổn thương. Pháp luật về
quyền của NCTNPT là công cụ quan trọng để NCTNPT bảo vệ quyền ngay cả
khi các cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi phạm tội, đồng thời là công cụ
hữu hiệu để ngăn chặn các chủ thể xâm phạm quyền của các đối tượng này
trong quá trình tố tụng.
Xuất phát từ quan điểm luôn coi con người vừa là mục tiêu, vừa là
động lực phát triển xã hội của Đảng Cộng sản Việt Nam nên trong Chiến lược
về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010 định
hướng 2020 chỉ rõ: “xây dựng và hoàn thiện pháp luật về bảo vệ quyền con

của NCTNPT trong các văn bản quy phạm pháp luật hình sự, tố tụng hình sự
và các văn bản quy phạm pháp luật khác. Những văn bản quy phạm pháp luật
này là cơ sở pháp lý quan trọng để NCTNPT được hưởng quyền, đồng thời đó
chính là các bảo đảm về mặt pháp lý yêu cầu các chủ thể có thẩm quyền phải
tiến hành nhằm đáp ứng việc hưởng quyền của NCTNPT. Tuy nhiên, do
nhiều nguyên nhân cả chủ quan lẫn khách quan, một số quy phạm pháp luật
về quyền của NCTNPT còn bất cập, chưa đầy đủ, chưa đồng bộ, thiếu thống
nhất, chưa phù hợp với thực tiễn cuộc sống, thiếu tính khả thi, lạc hậu, thậm
chí mâu thuẫn. Tất cả những điều này đã và đang làm cho một số trường hợp
NCTNPT không được hưởng quyền, lợi ích chính đáng của mình; bên cạnh
đó cơ chế pháp lý để bảo vệ quyền của các đối tượng này còn chưa phù hợp,
gây khó khăn, cản trở quá trình thực thi pháp luật.
Thực trạng nêu trên đặt ra yêu cầu cấp thiết nghiên cứu hoàn thiện hệ
thống các quy phạm pháp luật về quyền của NCTNPT nhằm nâng cao hiệu
quả ngăn ngừa vi phạm quyền của các đối tượng này, đồng thời đảm bảo
NCTN vẫn được hưởng quyền khi tham gia vào các quan hệ pháp luật với tư
cách là người phạm tội.
Đặc biệt, trong xu thế mở cửa hội nhập sâu với thế giới, Việt Nam đã
ký nhiều điều ước quốc tế về bảo vệ quyền trẻ em trong đó có các quyền của
NCTNPT thì việc nghiên cứu hoàn thiện pháp luật về quyền của NCTNPT rất
cấp thiết, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn.
Xuất phát từ những lý do trên nghiên cứu sinh đã chọn đề tài: “Pháp
luật về quyền của người chưa thành niên phạm tội ở Việt Nam” để nghiên
cứu viết luận án tiến sĩ Luật học.

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail:

Luận Văn A-Z
0972.162.399

NCTNPT với tư cách là người thực hiện hành vi phạm tội, tham gia tố tụng
với tư cách là bị can, bị cáo, người thi hành án hình sự (theo nghĩa rộng được

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail:

Luận Văn A-Z
0972.162.399


4
chỉ ra ở chương 2). Trong luận án này, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu, đánh
giá hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về quyền của NCTNPT từ năm
2004 đến năm 2014 (thời điểm BLTTHS 2003 có hiệu lực).
4. Cơ sở lý luận và các phương pháp nghiên cứu của luận án
4.1. Cơ sở lý luận
Luận án được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam
về nhà nước và pháp luật, về mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân, những
quan điểm của Đảng và Nhà nước về quyền của NCTNPT.
4.2. Phương pháp nghiên cứu
Để giải quyết những nhiệm vụ nghiên cứu mà đề tài đặt ra, tác giả đã sử
dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử,
và kết hợp với các phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể sau đây:
- Phương pháp phân tích, tổng hợp lịch sử được sử dụng ở các chương
của luận án nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, khái quát hóa, đánh giá thực
trạng và đề xuất các quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật về quyền của
NCTNPT.
- Phương pháp lịch sử, thống kê, so sánh được sử dụng để đánh giá quá
trình phát triển, thực trạng pháp luật về quyền của NCTNPT.

phạm tội. Những giải pháp luận án đưa ra có tính mới, có cơ sở khoa học, góp
phần giải quyết những bất cập trong pháp luật về quyền của NCTNPT.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
Kết quả nghiên cứu của luận án có ý nghĩa to lớn về lý luận và thực tiễn:
- Về lý luận: Luận án góp phần làm phong phú thêm những vấn đề lý
luận của pháp luật về quyền của NCTNPT và việc hoàn thiện pháp luật trong
lĩnh vực này.
- Về thực tiễn: Luận án góp thêm những thông tin có giá trị giúp các
nhà hoạch định chính sách, các nhà lập pháp, các cán bộ làm công tác nghiên
cứu, giảng dạy cũng như những người làm công tác áp dụng pháp luật có cách
nhìn sâu sắc, toàn diện hơn đối với pháp luật về quyền của NCTNPT; trên cơ
sở đó có những đóng góp tích cực nhằm tăng cường cơ sở pháp lý đối với
việc thực thi pháp luật về quyền của NCTNPT ở Việt Nam hiện nay.
Kết quả nghiên cứu của luận án có thể làm tài liệu tham khảo cho
những người quan tâm nghiên cứu, làm công tác thực tiễn, thực thi pháp luật
về NCTN nói chung, NCTNPT nói riêng.
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung
luận án gồm có 4 chương, 10 tiết.

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail:

Luận Văn A-Z
0972.162.399


6
Chương 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI


Luận Văn A-Z
0972.162.399


7
chính là bảo vệ quyền con người của trẻ em. Đặc biệt tài liệu này đã trực tiếp
đề cập đến quyền của trẻ em trong pháp luật quốc tế và Việt Nam. Quyền trẻ
em trong pháp luật Việt Nam được đề cập một cách trực diện trên tất cả các
lĩnh vực. Tài liệu này cũng cung cấp những thông tin cơ bản về việc thực hiện
quyền của trẻ em ở Việt Nam, hướng dẫn gợi mở các phương pháp tiếp cận,
nâng cao năng lực trong việc tổ chức thực hiện bảo vệ quyền trẻ em ở nước ta.
Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân về quyền phụ nữ và trẻ em [84] là tài
liệu tập huấn cho cán bộ ngành Toà án, đồng thời là sổ tay giúp người trực
tiếp làm việc có liên quan đến quyền trẻ với mục đích nâng cao trình độ
nghiệp vụ cho những người làm công tác có liên quan đến quyền trẻ em. Nội
dung của cuốn sách, một mặt tổng hợp các quy phạm pháp luật hiện hành có
liên quan đến quyền trẻ em, mặt khác hướng dẫn nghiệp vụ giải quyết loại án
liên quan đến quyền của nhóm đối tượng này.
Cuốn sách Quyền của phụ nữ và trẻ em trong các văn bản pháp lý quốc
tế và Việt Nam [83] đã khái quát những vấn đề cơ bản về quyền con người nói
chung, quyền trẻ em nói riêng trong pháp luật quốc gia và quốc tế cho cán bộ
công tác trong lĩnh vực này, đặc biệt cho các đại biểu Quốc hội - những người
trực tiếp hoạt động lập pháp. Các tác giả nêu khái quát về vấn đề quyền trẻ em
trong các văn bản pháp luật. Đồng thời cuốn sách cũng trình bày đầy đủ các
điều ước quốc tế về quyền trẻ em mà Việt Nam đã ký kết hoặc tham gia. Đây
chính là một trong những tài liệu tham khảo bổ ích, qua đó giúp cho chúng ta
có bức tranh toàn cảnh về pháp luật thực định đối với vấn đề quyền trẻ em.
Một số thuật ngữ và nguyên tắc cơ bản về tư pháp người chưa thành
niên [91] là tài liệu cung cấp các thuật ngữ cơ bản về tư pháp đối với NCTN

chuẩn mực và thông lệ quốc tế có liên quan đến vấn đề quyền trẻ em.
Đề tài Nghiên cứu, đánh giá, phân tích tình hình người chưa thành niên vi
phạm pháp luật và hệ thống xử lý tại Việt Nam [110] là một trong 7 tiểu dự án
trong chương trình hợp tác tổng thể của Dự án Bảo vệ trẻ em được nghiên cứu
dưới dạng một đề tài khoa học. Mục tiêu chính của đề tài là nhằm cải thiện
khung pháp luật, chính sách về NCTN vi phạm pháp luật, nâng cao nhận thức và
tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ, viên chức làm việc với các đối tượng;
tăng cường chăm sóc về tâm lý xã hội cho NCTN vi phạm pháp luật. Nghiên
cứu đi sâu đánh giá, phân tích tình trạng NCTN vi phạm pháp luật và hệ thống
xử lý NCTN vi phạm pháp luật ở Việt Nam hiện nay nhằm góp phần hoàn thiện
chính sách, pháp luật về đối tượng này. Đề tài tập trung nghiên cứu về NCTN vi
phạm pháp luật bị xử lý hành chính bằng hai biện pháp là đưa vào trường giáo
dưỡng và giáo dục tại xã, phường, thị trấn; về NCTN vi phạm pháp bị xử lý về
hình sự cũng chủ yếu nghiên cứu hình phạt tù và các biện pháp tư pháp. Tập thể
tác giả đã minh hoạ bức tranh toàn cảnh, sinh động về NCTN vi phạm pháp luật

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail:

Luận Văn A-Z
0972.162.399


9
ở Việt Nam, tuy nhiên những vấn đề của pháp luật về quyền của NCTNPT trong
đề tài này chưa đưa ra được cơ sở lý luận cũng như những yêu cầu cần thiết liên
quan đến nội dung của pháp luật về quyền của NCTNPT.
Bên cạnh đó có dự án Tăng cường năng lực hệ thống tư pháp người
chưa thành niên tại Việt Nam [109] của Viện Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp.
Căn cứ vào quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về cải cách tổ chức và hoạt



10
[43]. Đây là công trình đầu tiên nghiên cứu trực diện về đề tài này ở cấp độ tiến sĩ.
Luận án đề cập đến những vấn đề lý luận và thực tiễn về thủ tục tố tụng đối với
NCTNPT trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam. Công trình khoa học này đã chỉ ra
những đặc điểm của thủ tục tố tụng hình sự áp dụng đối với NCTNPT; chỉ ra mục
đích của việc đặt ra các quy định về thủ tục tố tụng đối với NCTNPT; phân tích
thực trạng pháp luật tố tụng hình sự về thủ tục tố tụng trong các vụ án có NCTN là
bị can, bị cáo, đồng thời phân tích thực tiễn thực thi các thủ tục tố tụng này đối với
các vụ án có NCTN là bị can, bị cáo, từ đó chỉ ra những hạn chế bất cập trong
pháp luật tố tụng hình sự về thủ tục của những vụ án này. Trên những cơ sở đó,
tác giả đã đề xuất một số nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật, chính sách,
cơ chế liên quan đến thủ tục tố tụng trong các vụ án có NCTN là bị can, bị cáo.
Về luận văn thạc sỹ, trên phương diện Luật hình sự, các nghiên cứu tập
trung vào các loại, mức trách nhiệm hình sự áp dụng với NCTNPT. Luận văn
Các hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội trong luật hình sự Việt
Nam [44] và luận văn Trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên phạm
tội trong luật hình sự Việt Nam [18] đều có chung phần lớn đối tượng nghiên
cứu, dù có cách tiếp cận khác nhau: các quy định về trách nhiệm hình sự - các
quy định về hình phạt. Các luận văn này cũng đã chỉ ra được cơ sở lý luận và
thực tiễn của pháp luật hình sự về chính sách hình sự đối với NCTNPT. Trong
đó đã phân tích các loại hình phạt, các biện pháp tư pháp được quy định trong
BLHS và chỉ ra sự phù hợp giữa tính chất của các loại hình phạt, biện pháp tư
pháp với yêu cầu trừng phạt và giáo dục, cải tạo đối với NCTNPT; đã đưa ra
những nhận định trên phương diện lý luận và thực tiễn về trách nhiệm hình sự
đối với NCTNPT.
Không chỉ nghiên cứu quy định của pháp luật hình sự, tố tụng hình sự,
luận văn thạc sỹ Hoàn thiện pháp luật về quyền trẻ em ở Việt Nam hiện nay
[66], xác định cụ thể vai trò của pháp luật đối với việc thực hiện quyền trẻ em.

tác giả kiến nghị 7 vấn đề hoàn thiện luật pháp, chính sách xử lý đối với
NCTN vi phạm pháp luật.
Hoàn thiện pháp luật về xử lý chuyển hướng đối với người chưa thành niên
vi phạm pháp luật [99] đã phân tích bản chất, tính ưu việt của việc xử lý chuyển
hướng và các yêu cầu của chuẩn mực quốc tế và khẳng định, việc áp dụng xử lý
chuyển hướng đối với NCTN vi phạm pháp luật có những điểm ưu việt nổi trội so
với việc áp dụng các chế tài chính thức trong quy định của pháp luật. Tác giả cũng
chỉ ra thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng xử lý chuyển hướng đối với
NCTN vi phạm pháp luật ở nước ta. Trên cơ sở đó, đã đánh giá và đưa ra một số
kiến nghị trong việc thực hiện xử lý chuyển hướng đối với NCTN vi phạm pháp
luật ở Việt Nam.

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail:

Luận Văn A-Z
0972.162.399


12
Bài viết Hệ thống điều tra thân thiện với người chưa thành niên [31] đã
hệ thống lại các chuẩn mực quốc tế về điều tra thân thiện - điều tra nhạy cảm
và so sánh các chuẩn mực đó với việc quy định và thực hiện các quy định của
TTHS về hoạt động điều tra, các biện pháp ngăn chặn và các biện pháp cưỡng
chế khác được áp dụng trong vụ án NCTNPT của pháp luật Việt Nam. Để bảo
đảm quyền của NCTNPT, tác giả cũng đã đưa ra các quan điểm cá nhân ở
mức độ những ý tưởng ban đầu mang tính gợi mở về các giải pháp nâng cao
hiệu quả hệ thống điều tra thân thiện như: hoàn thiện pháp luật, xây dựng quá
trình điều tra, xử lý các vụ việc liên quan đến NCTNPT theo hướng thân
thiện, xây dựng môi trường thân thiện với NCTNPT trong quá trình điều tra,

tác giả chỉ ra sinh động, cụ thể. Để chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho
NCTN vi phạm pháp luật tái hòa nhập cộng đồng theo tác giả, phải có những
quy định cụ thể, đầy đủ, phù hợp, đồng thời phải có cơ chế phối hợp giữa các
chủ thể trong việc thực thi vấn đề này.
Chính sách hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội [58] đã khắc
họa rõ nét chính sách hình sự - chính sách nhân đạo của Đảng và Nhà nước ta
dành cho NCTNPT kể cả khi các đối tượng này vi phạm pháp luật hình sự. Bài
viết cũng cho thấy, mục đích của việc áp dụng hình phạt đối với NCTN vi phạm
pháp luật hình sự là nhằm giáo dục, giúp đỡ những đối tượng này sửa chữa sai
lầm, có cơ hội để phát triển và trở thành công dân có ích cho xã hội. Với mục đích
đó, việc xử lý và áp dụng biện pháp hình sự đối với NCTNPT phải tuân thủ theo
những nguyên tắc dành riêng cho họ được quy định trong BLHS và các quy định
khác của hệ thống pháp luật.
1.1.1.2. Các công trình nghiên cứu về đảm bảo và thực hiện pháp luật
về quyền của người chưa thành niên phạm tội
Các công trình tiêu biểu nghiên cứu về đảm bảo và thực hiện pháp luật
về quyền của NCTNPT có thể kể đến:
Phòng ngừa thanh thiếu niên phạm tội – Trách nhiệm của gia đình, nhà
trường và xã hội [118] đã phân tích, đánh giá những vấn đề về phòng ngừa
NCTNPT. Trên cơ sở đó, các tác giả cũng đặt ra những yêu cầu đối với việc
hoàn thiện các quy định của pháp luật về NCTNPT và những bảo đảm để
quyền của NCTNPT được thi thi trên thực tế.
Bảo vệ quyền con người trong luật hình sự, luật tố tụng hình sự Việt
Nam [67] tuy không đề cập cụ thể đến việc bảo đảm quyền của NCTNPT
nhưng đã tiếp cận quyền con người trong phạm vi hẹp và liên quan nhiều hơn
đến lĩnh vực nghiên cứu của luận án: quyền con người trong pháp luật hình sự
và tố tụng hình sự.

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail:

phát triển sinh lý, thể chất và đặc điểm tâm lý khác biệt với người đã thành
niên. Thông qua việc hiểu rõ sự phát triển về sinh lý, thể chất, nhận thức, tình
cảm, năng lực, kỹ năng giao tiếp xã hội của trẻ em và NCTN, chúng ta có thể
hiểu rõ hơn nguyên nhân đã dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật của các em để
đưa ra những ý kiến đúng đắn hơn về việc nên xử lý NCTN vi phạm pháp luật
và có các quyết định sáng suốt hơn về các hình thức can thiệp có thể sẽ có

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail:

Luận Văn A-Z
0972.162.399


15
hiệu quả đối với các em. Tài liệu chỉ ra rằng, trong những năm gần đây có
một số lượng đáng kể các nghiên cứu đã được tiến hành nhằm tìm hiểu rõ hơn
những yếu tố tác động đến tình trạng phạm pháp của NCTN, những giải pháp
có hiệu quả nhất giúp ngăn chặn tình trạng phạm pháp của NCTN, và những
hoạt động cụ thể để phòng ngừa NCTN đã có hành vi vi phạm pháp luật
không tiếp tục vi phạm pháp luật nữa.
Tình hình người chưa thành niên vi phạm pháp luật ở Việt Nam [95] đã
chỉ ra tính chất, mức độ nghiêm trọng của loại hành vi vi phạm cũng như các
biện pháp xử lý đối với NCTN vi phạm pháp luật; xác định được các yếu tố
nguy cơ dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật ở NCTN. Đây là căn cứ giúp
người làm công tác thực tiễn có cái nhìn khái quát về thực trạng pháp luật
nước ta đối với vấn đề xử lý NCTN vi phạm pháp luật; đồng thời khắc phục
được những nguyên nhân tiềm ẩn của hành vi vi phạm pháp luật ở NCTN.
Tài liệu Tư pháp phục hồi và xử lý theo hướng không giam giữ [96]
nghiên cứu khái niệm tư pháp phục hồi và xử lý theo hướng không giam giữ,

đặt các em trước nguy cơ bị lạm dụng về thể chất và bị ảnh hưởng bởi những
thói hư, tật xấu từ những người cùng bị giam giữ khác, đồng thời cản trở các
em thực hiện các quyền khác như quyền học hành, quyền được chăm sóc y tế.
Giải quyết vi phạm pháp luật của người chưa thành niên [90] quan tâm
đến vấn đề NCTN phải tham gia vào các thủ tục tố tụng của toà án hoặc một
hình thức xử lý khác do bị tố cáo là đã vi phạm pháp luật. Sự việc này xảy ra
vào thời điểm mà NCTN vốn rất dễ bị tổn thương cần được giúp đỡ và hướng
dẫn. Các thủ tục tố tụng và kỹ năng đặc biệt là hết sức quan trọng để bảo đảm
cho NCTN vi phạm pháp luật được đối xử một cách công bằng, được tạo cơ
hội và hướng dẫn để chịu trách nhiệm đối với hành vi của mình, và được tạo
cơ hội thứ hai để tránh mắc phải những sai phạm như vậy trong tương lai, có
thể phát triển thành những công dân có ích cho xã hội. NCTN bị coi là hay bị
tố cáo là đã vi phạm pháp luật có quyền được đối xử theo cách thức phù hợp.
Áp dụng các chế tài hành chính và hình sự đối với người chưa thành niên vi
phạm pháp luật [89] đã chỉ ra rằng một trong những nội dung chính để phân
biệt giữa hệ thống tư pháp về NCTN với hệ thống tư pháp dành cho người đã
thành niên. Tài liệu chỉ rõ: Mục đích của việc áp dụng chế tài; Nguyên tắc
tương xứng trong áp dụng chế tài đối với NCTN vi phạm pháp luật; Áp dụng
các biện pháp tước tự do ở mức tối thiểu đối với NCTN; Các giải pháp thay
thế cho việc áp dụng các biện pháp tước tự do (đưa vào cơ sở quản lý tập
trung đối với NCTN); Cải tiến việc áp dụng chế tài hành chính và hình sự đối
với người NCTN vi phạm pháp luật.
Phục hồi và các dịch vụ hỗ trợ cho người chưa thành niên vi phạm pháp
luật [93] cho thấy việc cung cấp các dịch vụ giám sát và hỗ trợ tại cộng đồng

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail:

Luận Văn A-Z
0972.162.399

phạm và các hình thức trợ giúp pháp lý mà nhóm các em này có thể cần đến;
Xem xét các trường hợp trẻ em là nhân chứng của tội phạm mà theo yêu cầu của

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail:

Luận Văn A-Z
0972.162.399


18
pháp luật, các em phải hợp tác trong việc điều tra và truy tố tội phạm; Hướng
dẫn trình bày một số thực tiễn điển hình trong việc thực hiện trợ giúp pháp lý và
đại diện pháp luật cho trẻ em và NCTN.
Về luận án tiến sĩ có đề tài Bảo đảm quyền của người chưa thành niên trong
tố tụng hình sự ở Việt Nam [64]. Luận án này đã xây dựng được khái niệm bảo
đảm quyền của NCTN trong tố tụng hình sự, xác định các nội dung, đặc điểm bảo
đảm quyền của NCTN trong tố tụng hình sự; khái quát hóa vấn đề bảo đảm quyền
của NCTN trong tố tụng hình sự Việt Nam và thế giới; làm rõ sự giao thoa pháp
luật quốc gia và quốc tế về bảo đảm quyền của NCTN trong tố tụng hình sự; đồng
thời chỉ ra những bất cập, hạn chế của tư pháp hình sự Việt Nam trong việc bảo
đảm quyền của NCTN. Trên cơ sở các vấn đề lý luận và thực tiễn bảo đảm quyền
của NCTN trong tố tụng hình sự, luận án đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp
luật nhằm bảo đảm quyền của NCTN trong tố tụng hình sự.
Về luận văn thạc sỹ có đề tài Hoàn thiện pháp luật bảo đảm quyền của
người chưa thành niên phạm tội ở Việt Nam hiện nay [57]. Tác giả chỉ ra khái
niệm quyền của NCTNPT, pháp luật bảo đảm quyền của NCTNPT; đặc điểm,
nội dung pháp luật bảo đảm quyền của NCTNPT; phân tích, đánh giá thực
tiễn quy định của pháp luật bảo đảm quyền của NCTNPT, những tồn tại, bất
cập trong hệ thống pháp luật nhằm bảo đảm quyền của NCTNPT. Từ cơ sở lý

hiện thực hóa trên thực tế. Các yêu cầu đối với người tiến hành tố tụng đã
được ghi nhận trong các văn bản quy phạm pháp luật, tuy nhiên còn nhiều bất
cập và chưa phù hợp thông qua bài viết đề xuất sửa đổi một số quy định về
yêu cầu đối với người tiến hành tố tụng hình sự trong vụ án có NCTNPT.
1.1.2. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài
Trên thế giới, việc nghiên cứu về quyền của NCTNPT và pháp luật về
lĩnh vực này đã được triển khai từ rất lâu. Vấn đề quyền của NCTNPT trong
việc giải quyết vụ án hình sự đã được đề cập đến trong quá trình hình thành
các trường phái pháp luật và các hệ thống pháp luật ở châu Âu.
Từ thế kỷ thứ XVI và thế kỷ XVII hai thẩm phán người Anh là Hale và
William Blackstone đã đặt ra vấn đề quy định độ tuổi chịu trách nhiệm hình
sự (TNHS) nhằm bảo vệ quyền của NCTNPT. Trong đó, Blackstone đã đưa ra
khái niệm “a defect of understanding” nghĩa là thiếu khả năng hiểu biết. Ông
cho rằng khả năng chịu TNHS không chỉ dựa vào độ tuổi mà còn căn cứ vào
cả yếu tố nhận thức và năng lực nhận biết của họ. Còn Hale thì mới đặt ra vấn
đề phân hóa các mức trong độ tuổi chịu TNHS.
Thế kỷ XVIII, vấn đề về NCTNPT đã được các nhà tư sản cấp tiến quan
tâm dưới góc độ yêu cầu một cơ chế không chỉ là trừng trị mà phải xử lý như
đối với người đã thành niên. Những người theo trường phái này cũng đã đưa

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail:

Luận Văn A-Z
0972.162.399