TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA LỊCH SỬ
**************

HOÀNG THỊ YẾN

SỬ DỤNG TRÒ CHƠI TRONG HOẠT ĐỘNG
NGOẠI KHÓA LỊCH SỬ Ở TRƢỜNG THPT
( PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI, LỚP 10,
CHƢƠNG TRÌNH CHUẨN)
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học

HÀ NỘI - 2016


LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành khoá luận này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận
đƣợc sự động viên, giúp đỡ tận tình của cô giáo hƣớng dẫn, các thầy cô giáo
trong khoa Lịch sử, gia đình và bạn bè tôi.
Lời đầu tiên, cho phép tôi gửi lời cảm ơn chân thành tới TS. Hoàng
Thanh Tú - ngƣời đã trực tiếp hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực
hiện khoá luận này.
Và tôi cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa, tập thể
lớp 38C SP lịch sử, gia đình, bạn bè tôi đã luôn ở bên cạnh, động viên và ủng
hộ tôi trong thời gian qua.
Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn tập thể giáo viên và học sinh trƣờng
THPT Lý Nhân Tông đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi thực nghiệm khoá luận
này.
Là một sinh viên, lần đầu tiên làm quen với một đề tài nghiên cứu khoa
học ứng dụng nên bản thân không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế. Rất

1.1.4. Yêu cầu khi thiết kế và sử dụng trò chơi .............................................. 22
1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN ................................................................................ 24
1.2.1. Thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học lịch sử ở
trƣờng THPT ................................................................................................... 24


1.2.2. Thực trạng việc sử dụng trò chơi trong hoạt động ngoại khóa Lịch sử ở
trƣờng THPT ................................................................................................... 28
TIỂU KẾT CHƢƠNG I .................................................................................. 34
Chƣơng 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG TRÒ CHƠI TRONG HOẠT
ĐỘNG NGOẠI KHÓA PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI (LỚP 10,
CHƢƠNG TRÌNH CHUẨN) Ở TRƢỜNG THPT ......................................... 35
2.1. VỊ TRÍ, MỤC TIÊU, NỘI DUNG PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN
ĐẠI TRONG CHƢƠNG TRÌNH LỊCH SỬ 10, CHƢƠNG TRÌNH CHUẨN
......................................................................................................................... 35
2.2. XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ NGOẠI KHOÁ PHÙ HỢP ................................ 41
2.3. THIẾT KẾ MỘT SỐ TRÒ CHƠI PHÙ HỢP HOẠT ĐỘNG NGOẠI
KHOÁ PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI ............................................. 43
2.4. MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG TRÒ CHƠI TRONG HOẠT ĐỘNG
NGOẠI KHOÁ PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI ............................... 49
2.4.1. Sử dụng trò chơi trong trao đổi, thảo luận. ........................................... 49
2.4.2. Sử dụng trò chơi trong kể chuyện lịch sử. ............................................ 52
2.4.3 Sử dụng trò chơi trong dạ hội lịch sử ..................................................... 53
2.5. THỬ NGHIỆM SƢ PHẠM ..................................................................... 54
2.5.1. Mục đích của thử nghiệm sƣ phạm. ...................................................... 54
2.5.2. Nội dung thử nghiệm sƣ phạm .............................................................. 54
2.5.3. Phƣơng pháp tiến hành thử nghiệm sƣ phạm........................................ 55
2.5.4. Tiến hành thử nghiệm sƣ phạm............................................................. 55
2.5.5. Kết quả thử nghiệm sƣ phạm ................................................................ 56
TIỂU KẾT CHƢƠNG 2.................................................................................. 59


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam
Lịch sử không chỉ đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội mà
trong chừng mực không nhỏ còn là công cụ giáo dục tình cảm, đạo đức, phẩm
chất. Đó là giáo dục lòng yêu nƣớc, trung thành với dân tộc, với cách mạng,
với Đảng... là việc noi gƣơng ngƣời xƣa để hành động trong ngày hôm nay.
Nhƣng hiện nay trong xã hội và nhà trƣờng môn lịch sử và bị xem là là
môn phụ. Kết quả học tập của học sinh rất yếu kém và đáng báo động. Vậy
nguyên nhân do đâu? phải chăng dạy học Lịch sử chƣa tìm ra một “ kim chỉ
nam” đúng đắn chuẩn xác để định hƣớng đi chung. Hiện nay việc dạy và học
sử đang thu hút sự chú ý của toàn xã hội.
Xuất phát từ thực tế đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các ban ngành liên
quan đã có những biện pháp để nâng cao hiệu quả dạy sử và học sử trong
trƣờng phổ thông. Có rất nhiều cá nhân và tổ chức quan tâm đến vấn đề này,
đặc biệt là những giáo viên trực tiếp dạy sử hiện nay cũng có những nỗ lực để
tìm ra con đƣờng , biện pháp nâng cao hiệu quả việc dạy và học lịch sử hiện
nay.
Tâm lí học lứa tuổi nghiên cứu về đối tƣợng học sinh trung học phổ
thông cho rằng : đây là độ tuổi rất ƣa thích các hoạt động tập thể. Ở lứa tuổi
này tri thức và nhân cách đƣợc hình thành một cách nhanh chóng qua các sinh
hoạt tập thể. Vì vậy, tổ chức các hoạt động ngoại khoá lịch sử bên cạnh các
hoạt động nội khoá đã trở thành một yêu cầu không thể thiếu trong chƣơng
trình dạy học phổ thông. Vấn đề đặt ra cho các nhà sƣ phạm đó là phải làm
sao để có những hoạt động thiết thực, đáp ứng mục tiêu giáo dục và lại phải
phù hợp với đối tƣợng học sinh.

1



động ngoại khóa môn lịch sử, hoạt động ngoại khoá tại các di tích lịch sử ở
trƣờng phổ thông và vai trò của hoạt động ngoại khoá môn lịch sử.
Trên thế giới, hoạt động ngoại khoá rất đƣợc coi trọng ở nhà trƣờng
phổ thông. Tác giả N.G Đairi trong cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử ở
trường trung học”, NXB Giáo dục, Matxcơva, 1978 (tài liệu dịch) tác giả đã
nhấn mạnh nhiều đến “hoạt động ngoài lớp” trong môn lịch sử ở trƣờng phổ
thông và cho đó nhƣ là một phần không thể thiếu trong dạy học lịch sử. Đồng
thời, tác giả đề xuất một số nội dung cơ bản cũng nhƣ hình thức tổ chức của
hoạt động này.
Trong cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử ở trường phổ thông”, NXB
Giáo dục, Matxcơva, 1972 (tài liệu dịch) đã đề cao vai trò của hoạt động
ngoại khoá và chỉ rõ các hình thức tiến hành ngoại khoá nhƣ: đọc sách, tham
gia công tác lịch sử địa phƣơng, tham quan di tích… Tác giả đã phân loại các
hoạt động này theo nhận thức(từ lời nói của giáo viên; sử dụng các tài liệu
thành văn; đồ dùng trực quan…).
Ở nƣớc ta, các nhà giáo dục học hầu hết khẳng định rằng bên cạnh hoạt
động nội khoá đƣợc quy định bắt buộc trong chƣơng trình thì cần phải chú
trọng hoạt động ngoại khoá. Vì hoạt động ngoại khoá có ƣu thế là gắn lý
thuyết với thực hành, đƣa học sinh vào thực tiễn cuộc sống, học sinh tự hoạt
động và tham gia vào công tác xã hội, đồng thời rèn luyện kỹ năng thực hành
bộ môn. Bên cạnh đó, các nhà giáo dục lịch sử đặc biệt quan tâm tới hoạt
động ngoại khoá cho học sinh.
Trong cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử” của tác giả Phan Ngọc
Liên và Trần Văn Trị, NXBGD, 2004 và “Phương pháp dạy học môn Lịch sử
ở trường THPT” của tác giả Vũ Quang Hiển và Hoàng Thanh Tú đã nói rất rõ
về vị trí, tác dụng cũng nhƣ các hình thức và cách thức tổ chức các hoạt động
ngoại khóa và ngoại khoá môn lịch sử. Nội dung cuốn sách nói rõ hình thức tổ


4


Vấn đề tổ chức hoạt động ngoại khoá còn đề cập một phần trong nhiều
đề tài khoa học và các tạp chí nhƣ: “Tổ chức một số trò chơi trong dạy học
lịch sử Việt Nam giai đoạn 1954 - 1975 ở lớp 9 THCS” của Thạc sĩ Nguyễn
Thị Duyên - Đại Học Vinh và các bài viết bàn về Hoạt động ngoại khoá trên
Tạp chí Giáo dục nhƣ: “Biện pháp tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
lớp cho học sinh THPT” của Thạc sĩ Nguyễn Thị Thành - THPT dân lập Bình
Minh - Hà Tây; “Một số biện pháp rèn luyện kĩ năng tổ chức hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh THPT” của tác giả Bùi Ngọc Diệp - Viện
chiến lƣợc và chƣơng trình Giáo dục; “Tổ chức dạ hội lịch sử về Hồ Chí Minh
cho học sinh với sự hỗ trợ của phần mềm Powerpoint” của PGS.TS Nguyễn
Thị Côi - Đại học Sƣ phạm Hà Nội và Đoàn Văn Hƣng - Đại học Quy Nhơn.
Tạp chí Nghiên cứu giáo dục, số 6, 1994; Số 1, 1996; Tạp chí xƣa và nay, số
26, 1996; Tạp chí nghiên cứu lịch sử, số 3; số 4, 1998 các đề tài khoa học và
các tạp chí nghiên cứu trên một lần nữa làm phong phú thêm những vấn đề về
lý luận và thực tiễn của hoạt động ngoại khoá.
Vấn đề này cũng đƣợc nghiên cứu một số khía cạnh trong các khoá
luận: “Tổ chức hoạt động ngoại khóa Lịch sử tại bảo tàng dân tộc học Việt
Nam cho học sinh lớp 10 trung học phổ thông” của tác giả Chu Ngọc Quỳnh,
“Tổ chức hoạt động ngoại khóa trong dạy học lịch sử ở trung tâm giáo dục
thường xuyên Hoàng Mai” của tác giả Trần Thị Oanh.
Nhƣ vậy, tổ chức hoạt động ngoại khoá có vai trò rất quan trọng trong
dạy học lịch sử ở nhà trƣờng phổ thông, các công trình nghiên cứu trên mới
tập trung vào hoạt động ngoại khoá một cách khái quát mà chƣa có công trình
nào đi sâu vào nghiên cứu việc sử dụng trò chơi trong hoạt động ngoại khoá
lịch sử ở trƣơng THPT.
Những công trình nghiên cứu kể trên là nguồn tài liệu quý giá giúp
chúng tôi thực hiện đề tài này


6


4. Nguồn tƣ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu
4.1. Nguồn tƣ liệu
Để thực hiện đề tài này chúng tôi đã tiến hành thu thập tài liệu từ 2
hƣớng sau: nguồn tài liệu thành văn gồm các công trình nghiên cứu của các
nhà khoa học thuộc ngành phƣơng pháp dạy học lịch sử của Nhà xuất bản
Giáo dục, trƣờng Sƣ phạm Hà Nội và các tài liệu của Nhà xuất bản Chính trị
Quốc gia Hà Nội…; nguồn tài liệu thực tế từ quá trình điều tra thực trạng dạy
học lịch sử ở trƣờng phổ thông.
4.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Phƣơng pháp nghiên cứu lý thuyết: nghiên cứu tài liệu đọc và sƣu tầm
các sách báo tập chí về tổ chức hoạt động ngoại khoá Lịch sử đặc biệt là vấn
đề sử dụng trò chơi trong hoạt động ngoại khoá.
- Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn: quan sát, điều tra phỏng vấn để tìm
hiểu về thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khoá và sử dụng trò chơi trong
hoạt động ngoại khoá Lịch sử ở trƣờng THPT
- Thử nghiệm sƣ phạm: thử nghiệm các biện pháp sử dụng trò chơi trong
hoạt động ngoại khoá Lịch sử ở trƣờng THPT, phần lịch sử thế giới cận đại,
lớp 10, chƣơng trình chuẩn. Phƣơng pháp thống kê toán học, xử lí số liệu.
5. Đóng góp của khoá luận
- Khẳng định đƣợc vai trò của trò chơi nhƣ một hoạt động trải nghiệm
sáng tạo trong ngoại khoá môn Lịch sử.
- Đánh giá đƣợc thực trạng của việc sử dụng trò chơi trong hoạt động
ngoại khoá môn Lịch sử ở trƣờng THPT.
- Xây dựng chủ đề ngoại khoá và thiết kế đƣợc một số trò chơi phù hợp
với phần lịch sử thế giới cận đại.


từ đó ngƣời học tự khám phá nội dung học tập.
Tƣơng ứng với ba mức độ trên có thể đặt tên cho ba loại trò chơi đó là
trò chơi khởi động, trò chơi kích thích học tập và trò chơi khám phá tri thức
với những đặc điểm riêng.
Trò chơi khởi động nhằm tạo hƣng phấn trƣớc khi học. Có tác dụng thƣ
giãn, kích hoạt tâm thế học tập. Yêu cầu của loại trò chơi này đó chính là cần
phải đa dạng các hình thức trò chơi khác nhau.
Trò chơi kích thích học tập với mục tiêu kích thích tính tích cực học tập
làm cho học sinh học sôi nổi, hào hứng. Đây chính là một hình thức học tập
và nó yêu cầu cần phải sử dụng kĩ thuật, công nghệ.

9


Trò chơi khám phá tri thức với mục tiêu chính là khám phá tri thức nhằm
giúp cho học sinh đƣợc trải nghiệm, tạo tình huống có vấn đề. Chính vì vậy
mà loại trò chơi này yêu cầu đòi hỏi tính sáng tạo phải cao.
1.1.1.2. Khái niệm hoạt động ngoại khóa
Theo từ điển Tiếng Việt (1999. Nguyễn Nhƣ Ý- chủ biên) “ Ngoại khoá”
là môn học ngoài giờ ( Ngoài chƣơng trình chính thức trên lớp).
Theo đó, ngoại khoá là hình thức hoạt động ngoài giờ lên lớp, có tổ
chức, kế hoạch, phƣơng hƣớng xác định, đƣợc hoc sinh tiến hành theo nguyên
tắc tự nguyện ở ngoài giờ học chính khoá dƣới sự điều khiển, hƣớng dẫn của
giáo viên, nhằm bổ sung, củng cố, mở rộng và nâng cao những kiến thức, kĩ
năng bộ môn đã đƣợc học trong chƣơng trình chính khoá, góp phần giáo dục
học sinh một cách toàn diện.
Cụm từ “ngoại khoá” đƣợc dung với mục đích phân biệt với hình thức
học tập chính khoá, hay nội khoá, có ý nghĩa bổ trợ cho các hình thức kia chứ
không nên xem xét nhƣ một hoat động ngoài lề, ít tác dụng và không cần đầu
tƣ chú ý.

giáo dục này trong chƣơng trình bắt buộc ở bậc phổ thông.
Tuy nhiên, hầu hết trong thực tế các trƣờng chƣa có sự đầu tƣ đúng mức
cho vấn đề “ngoại khoá”- một nội dung quan trọng của hoạt động ngoài giờ
lên lớp. Rõ ràng là ngoại khoá là vấn đề chƣa đƣợc nhìn nhận đầy đủ, quan
tâm đúng mức cũng nhƣ chƣa có một hƣớng dẫn cụ thể. Hơn nữa bản thân
khái niệm ngoại khoá cũng chƣa đƣợc lí giải một cách cặn kẽ, tƣờng minh.
1.1.1.3. Ngoại khóa Lịch sử
Kết quả của hoạt động dạy học nói chung, dạy học Lịch sử nói riêng có
đƣợc là nhờ vào việc xác định đúng n1ội dung dạy học và hoạt động ngoại
khoá trong dạy học Lịch sử không ngoại lệ.

11


Nội dung của hoạt động ngoại khoá đƣơc quy định do nhiệm vụ chung
của nhà trƣờng THPT nhƣ: đào tạo thế hệ trẻ thành những ngƣời lao động có
ý thức làm chủ, có tri thức, thành thạo nghề nghiệp, có thái độ lao động sáng
tạo, tích cực. Vì vậy, khi lựa chọn đề tài ngoại khoá phải thể hiện đƣợc tính
cấp thiết phản ánh những sự kiện quan trọng trong quá khứ và hiện tại trên thế
giới và trong nƣớc, giúp học sih tiếp tục hoàn thiện kiến thức, củng cố niềm
tin và khả năng thực tế. Trên thực tế, có nhiều quan điểm khác nhau về nội
dung hoạt động ngoại khoá trong dạy học Lịch sử. Có ý kiến cho rằng: Bài
học lịch sử nội khoá là hình thức học tập duy nhất, tổ chức hoạt động ngoại
khoá chỉ là vui chơi, giải trí nên nội dung chủ yếu của nhiều trƣờng THPT là
cắm trại, tham quan di tích…không gắn với nội dung chƣơng trình sách giáo
khoa. Một ý kiến khác cho rằng phải xác định nội dung hoạt động ngoại khoá
dựa trên cơ sở khoa học, phong phú đa dạng với nhiều công việc cụ thể nhƣ tổ
chức đọc sách, sƣu tầm tài liệu, đồ dung trực quan, công ích xã hội, dạ hội
lịch sử… Đây là quan điểm đúng và phù hợp với mục tiêu, phƣơng châm giáo
dục của nhà nƣớc ta.

Ví dụ: Chủ tịch Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng trong sƣ nghiệp cách
mạng của nhân dân Việt Nam và là danh nhân văn hoá thế giới.
* Những vấn đề về lịch sử địa phƣơng. Trong trƣờng hợp tiến hành bài
học tại thực địa thì việc giảng dạy nội khoá kết hợp với những hoạt động
ngoại khoá, song cũng có thể tổ chức các hoạt động ngoại khoá dựa vào tài
liệu lịch sử địa phƣơng để làm phong phú bài lịch sử dân tộc, khơi dậy lòng tự
hào, yêu quý quê hƣơng.
Ví dụ: Nhân dịp kỉ niệm ngày thành lập quân đội nhân dân Việt Nam có
thể tổ chức cuộc gặp gỡ với các cựu chiến binh ở địa phƣơng đã từng tham
gia các cuộc kháng chiến chống Pháp- Mĩ

13


* Những công tác công ích xã hội. Công tác xã hội là một trong những
biện pháp thực hiện phƣơng châm “ học đi đôi với hành”, “lí luận gắn với
thực tiễn” trong dạy học Lịch sử.
Những công tác này nhằm vận dụng những kiến thức đã học vào thực
tiễn cuộc sống và ngƣợc lại, thực tiễn cuộc sống làm phong phú, củng cố kiến
thức đã học.
Công tác công ích xã hội rất phong phú, bao gồm việc phổ biến đƣờng
lỗi chính sách của Đảng và Nhà nƣớc – sử dụng các kiến thức lịch sử, tiến
hành sƣu tầm các loại tài liệu lịch sử ở địa phƣơng, tham gia công tác thu thâp
tài liệu về các liệt sĩ mất tích, công tác chăm sóc bà mẹ Việt Nam anh hùng,
tham gia giúp đỡ gia đình có công với cách mạng…
Nội dung hoạt động ngoại khoá theo các hƣớng trên không chỉ có tác
dụng thiết thực trong việc củng cố, bổ sung kiến thức, giáo dục tƣ tƣởng chính
trị, phẩm chất đạo đức mà còn hình thành ở học sinh ý thức công dân, góp
phần giáo dục thẩm mĩ, thế giới khoa học.
- Ngoại khoá Lịch sử, dù ở một số giáo trình phƣơng pháp có đề cập đến

- Ngoại khoá Lịch sử dù tổ chức dƣới hình thức nào đều cũng phải đảm
bảo nội dung phù hợp với chƣơng trình nội khoá và đối tƣợng học sinh.
Để đảm bảo đƣợc điều đó, nhất thiết ngoại khoá Lịch sử phải đƣợc đƣa
vào kế hoạch của cả năm học, tránh sự ngẫu nhiên,tuỳ tiện và xa rời với mục
tiêu môn học, bởi hình thức của các hoạt động ngoại khoá lịch sử là đa dạng,
phong phú. Chúng ta cố gắng đầu tƣ cho ngoại khoá lịch sử một cách đúng
mức, làm phong phú thêm các hình thức tổ chức học tập song cũng cần lƣu ý
tránh việc lạm dụng quá mức.
Từ khả năng phong phú của các hình thức ngoại khoá Lịch sử, việc tạo
thế cân bằng giữa ngoại khoá và chính khoá trong dạy học lịch sử ở phổ thông
cũng là một điều đáng lƣu tâm trong quá trình đổi mới phƣơng pháp dạy học.

15


- Vai trò của giáo viên và học sinh trong hoạt động ngoại khoá Lịch sử.
Đặc trƣng cơ bản của ngoại khoá là phát huy tính tích cực của học sinh.
Vì vậy, học sinh là ngƣời thi công tích cực, chủ động, sang tạo sau khi đã
thống nhất với kế hoạch của giáo viên. Trong hoạt động ngoại khoá, công tác
chuẩn bị đóng vai trò quan trọng, ảnh hƣởng quyết định tới sự thành bại của
hoạt động, những ngƣời tham gia mới lĩnh hội đƣợc nội dung chƣơng trình.
Lúc này, học sinh là chủ thể tập dƣợt theo việc đã phân công của giáo viên:
dẫn chƣơng trình, đọc tham luận… Khi tiến hành sinh hoạt chính thức, vai trò
chủ động của học sinh có thể sánh ngang với giáo viên. Nếu đã đƣợc chuẩn bị
kĩ lƣỡng thì hoạt động sẽ diễn ra một cách sôi nổi không chỉ ở những “hạt
nhân” trọng tâm, mà còn lan sang những đối tƣợng khác cùng tham gia
chƣơng trình.
Sau buổi ngoại khoá, học sinh sẽ ngồi lại với giáo viên để rút kinh
nghiệm, đánh giá chung về những gì đã và chƣa làm đƣợc. Vai trò chủ thể của
học sinh ở điểm này đã tạo nên sự khác biệt về chất không dễ gì có đƣợc

Môn Lịch sử là môn học có nhiều ƣu thế trong việc cung cấp những tri
thức về sự phát triển của lịch sử nhân loại, lịch sử dân tộc và có nhiều hình
thức hoạt động ngoại khoá để qua đó bồi dƣỡng lòng tự hào, tự tôn cho học
sinh
Nhƣ đã trình bày nội dung của hoạt động ngoại khoá phải xuất phát từ
mục tiêu đào tạo thông qua nội dung và phƣơng pháp dạy học Lịch sử. Vì
vậy, hình thức và cách thức tiến hành không tách khỏi nội dung và phƣơng
pháp dạy học lịch sử cũng nhƣ gắn liền với nội khoá. Tuỳ tình hình cụ thể
từng trƣờng, giáo viên chọn những hình thức hoạt động và cách thức tổ chức
hoạt động ngoại khoá thích hợp nhất với địa phƣơng mình, trƣờng mình giảng
dạy
Trên thực tế hiện nay các trƣờng trung học phổ thông có thể tổ chức các
hình thức hoạt động ngoại khoá lịch sử nhƣ sau:

17


Thành lập các tổ, nhóm yêu thích lịch sử. Đây là hình thức hoạt động
ngoại khoá đơn giản nhất. Giáo viên và tổ bộ môn lịch sử cần có kế hoạch từ
đầu năm về hoạt động này. Tổ, nhóm yêu thích lịch sử đƣợc thiết lập trên cơ
sở lòng yêu thích môn học của các thành viên trong lớp, trƣờng.
Đọc sách- đây là hình thức phổ biến có hiệu quả nhằm cung cấp thêm
kiến thức cho học sinh trong giờ học nội khoá, song chủ yếu trong hoạt động
ngoại khoá. Nó góp phần rèn luyện cho học sinh kĩ năng, thói quen hứng thú
và phƣơng pháp làm việc với sách. Đó là hình thức đơn giản, dễ làm song lại
có hiệu quả cao về mặt giáo dƣỡng, giáo dục và phát triển.
Trao đổi, thảo luận: Đây là hình thức ngoại khóa nhằm giúp học sinh bày
tỏ ý kiến của mình để củng cố kiến thức, tăng thêm niềm tin sau khi đọc một
quyển sách, nghe kể chuyện, nói chuyện lịch sử, hoặc suy nghĩ về một vấn đề
nào đấy. Có nhiều cách tiến hành trao đổi thảo luận, có thể tổ chức trao đổi

1.1.1.4. Sử dụng trò chơi trong hoạt động ngoại khóa Lịch sử
Trò chơi lịch sử là việc tổ chức các hoạt động giải trí trong đó yêu cầu
ngƣời tham dự phải phát huy năng lực tƣ duy, trí thông minh để giải quyết các
vấn đề đặt ra để thể hiện sự hiểu biết của mình trong lĩnh vực lịch sử
Trò chơi lịch sử là một hình thức ngoại khoá gọn nhẹ, dễ tổ chức mà hấp
dẫn học sinh. Đây không chỉ là viêc giải trí, mà đòi hỏi ngƣời tham gia phải
phát huy năng lực tƣ duy, trí thông minh để giải quyết vấn đề đặt ra trong quá
trình tổ chức. Nếu trò chơi không đòi hỏi sự nỗ lực, không đòi hỏi sự hoạt
động tích cực của tƣ duy thì trò chơi đó chƣa đạt yêu cầu.
Trò chơi lịch sử khác với hình thức thi tìm hiểu lịch sử. Trò chơi lịch sử
không đòi hỏi học sinh phải hiểu biết sâu rộng, chuẩn bị lâu và kĩ, mà phải
dựa vào vốn hiểu biết sẵn có của ngƣời tham dự, sự thông minh nhanh trí và
tiến hành dƣới các hình thức vui chơi. Hình thức này phù hợp với sự sôi nổi
của tuổi trẻ và có ý nghĩa giáo dục. Tuy vậy, cần phải đạt yêu cầu sau:

19


- Trò chơi phải mang mục đích giáo dục rõ rêt, có nội dung phong phú,
với nhiều hình thức thích hợp phát huy đƣợc sự ham hiểu biết, giàu trí tƣởng
tƣợng, biết suy luận, nhanh trí, khéo tay, sôi nổi nhƣng không ồn ào tƣ duy
sâu sắc nhƣng không quá trầm lặng…
- Trò chơi phải thu hút đông đảo học sinh tham gia.
- Trong trò chơi, ngƣời làm chủ là học sinh song giáo viên có vai trò rất
quan trọng, vừa là ngƣời hƣớng dẫn, tổ chức trò chơi, vừa là ngƣời tham gia
khéo léo dẫn dắt các em đạt kết quả tốt
Có nhiều loại trò chơi lịch sử : thi đố kiến thức lịch sử, ô chữ, bình
tranh…
Tham gia các trò chơi lịch sử góp phần rèn luyện cho các em sự năng
động tự tin trong học tập và trong cuộc sống