ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THANH LÝ

QUẢN LÝ VĂN HÓA TỔ CHỨC
CỦA CÁC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THANH LÝ

QUẢN LÝ VĂN HÓA TỔ CHỨC
CỦA CÁC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 62 14 01 14

Cán bộ hướng dẫn:1. GS.TS. Nguyễn Thị Mỹ Lộc
2. PGS.TS. Đặng Bá Lãm

HÀ NỘI – 2015




Nguyễn Thanh Lý

ii


DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

BGD&ĐT

Bộ Giáo dục và Đào tạo

CBQL

Cán bộ quản lý

ĐH

Đại học

ĐHQGHN

Đại học Quốc gia Hà Nội

GV

Giảng viên

GDĐH


VN

Việt Nam

iii


MỤC LỤC
Lời cam đoan ..............................................................................................................i
Lời cảm ơn .....................................................................................................ii
Danh mục ký hiệu, chữ viết tắt ...................................................................... iii
Mục lục ......................................................................................................... iv
Danh mục bảng ............................................................................................ vii
Danh mục biểu đồ và sơ đồ ......................................................................... viii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ VĂN HÓA TỔ CHỨC
CỦA CÁC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM .......................................................... 7
1.1. Tổng quan các nghiên cứu về văn hóa tổ chức của các cơ sở giáo dục..... 7
1.1.1. Ở nước ngoài ........................................................................................ 7
1.1.2. Ở trong nước ...................................................................................... 13
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài........................................................ 16
1.2.1. Văn hóa tổ chức .................................................................................. 16
1.2.2. Quản lý, đại học Việt Nam và quản lý đại học. ................................... 18
1.3. Một số vấn đề lý luận về quản lý văn hóa tổ chức của đại học ở Việt Nam
..................................................................................................................... 23
1.3.1. Mục tiêu xây dựng văn hóa tổ chức của đại học ở Việt Nam .............. 23
1.3.2. Các yếu tố cấu thành văn hóa tổ chức của đại học .............................. 25
1.3.3. Nhận diện văn hóa mạnh của một tổ chức biết học hỏi ……………...34
1.3.4. Đặc điểm văn hóa tổ chức và giá trị cốt lõi của các đại học ở Việt Nam.......... 36
1.3.5. Quản lý văn hóa tổ chức của đại học ở Việt Nam ............................... 44

3.2. Nguyên tắc xây dựng giải pháp ............................................................. 97
3.2.1. Nguyên tắc thống nhất, tập trung ........................................................ 97
3.2.2 Nguyên tắc toàn diện, đồng bộ ............................................................ 98
3.2.3. Nguyên tắc tôn trọng sự đa dạng, tinh thần sáng tạo và dân chủ ......... 98
3.2.4. Nguyên tắc kiên trì, liên tục, tích cực ................................................. 98
3.2.5. Nguyên tắc lấy việc phát huy vai trò hạt nhân, lãnh đạo của hệ thống tổ
chức Đảng làm căn bản ................................................................................ 99

v


3.3. Các giải pháp quản lý văn hóa tổ chức của các đại học ở Việt Nam
hiện nay ....................................................................................................... 99
3.3.1. Giải pháp 1: Nhận thức và chuyển biến nhận thức về quản lý nhà
trường đại học thông qua quản lý văn hóa đại học. ....................................... 99
3.3.2. Giải pháp 2: Hoàn thiện cơ chế hoạt động liên thông liên kết giữa các
đơn vị theo phương thức đào tạo theo tín chỉ. ............................................. 104
3.3.3. Giải pháp 3: Phát triển các hoạt động liên ngành, đa ngành. ............. 108
3.3.4. Giải pháp 4: Đổi mới phương thức tổ chức các hoạt động tương thân
tương ái, giao lưu giữa các đơn vị và các thế hệ. ........................................ 112
3.3.5. Giải pháp 5: Xây dựng những quy định về quản lý điều hành và sử
dụng các nguồn lực.. .................................................................................. 114
3.3.6. Giải pháp 6: Thực hiện các bước quản lý văn hóa tổ chức của đại học.
................................................................................................................... 122
3.4. Khảo nghiệm tính hợp lý và khả thi của các giải pháp ......................... 128
3.5. Kết quả thử nghiệm giải pháp 5 “Xây dựng những quy định về quản lý
điều hành và sử dụng các nguồn lực” trong quản lý Đại học Quốc gia Hà Nội.
................................................................................................................... 133
3.5.1. Mục đích thử nghiệm........................................................................ 133
3.5.2. Nội dung và quy trình thử nghiệm .................................................... 133

Biểu đồ 2.3. Mức độ đạt được trung bình của tiêu chí Quản lý nhân viên .... 80
Biểu đồ 2.4. Mức độ đạt được trung bình của tiêu chí Gắn kết trong đại học 83
Biểu đồ 2.5. Mức độ đạt được trung bình của tiêu chí Chiến lược nhấn mạnh
..................................................................................................................... 85
Biểu đồ 2.6. Mức độ đạt được trung bình của tiêu chí Tiêu chuẩn thành
công ............................................................................................................. 88
Biểu đồ 2.7. Dữ liệu nhóm MSAI trung bình................................................ 94
Biểu đồ 2.8. Dữ liệu các chiều MSAI của các nhà quản lý ........................... 96
Biểu đồ 3.1: Các tiêu chí đánh giá VHTC của ĐH (trước thử nghiệm) ....... 139
Biểu đồ 3.2: Các tiêu chí đánh giá VHTC của ĐH (sau thử nghiệm) ......... 139

viii


TÀI LIỆU THAM KHẢO
I.Tài liệu tiếng Việt
1.Lê Hữu Ái và Trần Quang Ánh (2008), “Vấn đề giáo dục giá trị văn hóa
truyền thống cho sinh viên trong bối cảnh hiện nay ở nước ta”, Tạp chí Khoa
học và Công nghệ (5), tr 28, ĐH Đà Nẵng.
2.Bộ Giáo dục và Đào tạo – Trường Cán bộ quản lý giáo dục &đào tạo
(2001), Giáo trình quản lý giáo dục và đào tạo, Hà Nội.
3.Chính Phủ, Nghị định số 186/2013/NĐ-CP ngày 17 tháng 11 năm 2013 về
ĐH quốc gia.
4.Chính Phủ, Nghị định số 30/CP, 31/CP, 32/CP lần lượt cho các ĐH Huế,
Thái Nguyên và Đà Nẵng ngày 04/4/1994.
5.Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2010), Đại cương khoa học
quản lý. Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
6.Nguyễn Văn Dung (2010), Văn hoá tổ chức và lãnh đạo. Nxb Giao thông
Vận tải.
7.Phạm Duy Đức (ch.b.), Trần Văn Bính, Nguyễn Văn Dân (2010), Phát

20.Nguyễn Thu Linh, Hà Hoa Lý (2005), Văn hoá tổ chức - lý thuyết, thực
trạng và giải pháp phát triển văn hoá tổ chức ở Việt Nam. Nhà xuất bản Văn
hoá Thông tin.
21. Luật GDĐH (2013)( Luật số: 08/2012/QH13)
22. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 3, NXB. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002, tr 431.
23.Trịnh Thị Kim Ngọc, Phạm Minh Hạc, Vũ Khiêu (2009), Con người và
văn hoá: Từ lý luận đến thực tiễn phát triển. Nhà xuất bản Khoa học xã hội.
24.Phạm Thị Thu Phương, Phạm Thị Trâm Anh (2009), Văn hoá tổ chức
trong doanh nghiệp nhà nước : Thực trạng và giải pháp. Nhà xuất bản Khoa
học và Kỹ thuật.
25.Phạm Ngọc Thanh (2011), Đổi mới văn hóa lãnh đạo và quản lý: Lý luận
và thực tiễn, Nxb.Lao động.
26.Đỗ Thiết Thạch (2006), Tiến trình đổi mới văn hoá nhà trường theo mô hình
các yếu tố cơ sở của văn hoá tổ chức,. - Số 140. - tr.6-9.- Tạp chí Giáo dục.

150


27.Đỗ Thiết Thạch (2004), Văn hoá tổ chức và những nhân tố ảnh hưởng đến
văn hoá tổ chức. Số 103. - Tr.1-4,14.- Tạp chí Giáo dục.
28.Bùi Quang Thắng (2008) 30 thuật ngữ nghiên cứu văn hoá. – H. Nxb
KHXH, tr. 117-136.
29.Trần Ngọc Thêm (1999), Cơ sở văn hoá Việt Nam. Nhà xuất bản Giáo dục.
30.Trần Ngọc Thêm (2009), Giá trị và sự chuyển đổi hệ giá trị văn hóa truyền
thống Việt Nam, Báo cáo trình bày tại Hội thảo khoa học Bảo tồn và phát huy
các giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trong quá trình đổi mới và hội nhập
(ĐH KHXH&NV – ĐHQG TP.HCM) phối hợp với BCN Đề tài KX. 03.14/0610 (CHƯƠNG TRÌNH KX.03/06-10) tổ chức ngày 17-18/9/2009 tại Biên Hòa,
Đồng Nai.
31.Ngô Đức Thịnh(2009). Một số vấn đề lý luận nghiên cứu hệ giá trị văn hóa
truyền thống trong đổi mới và hội nhập, Báo cáo trình bày tại Hội thảo khoa


Value-based

management for Indian organizations. New Delhi: Response Books.
39. Buchanan, D. & Huczynski, A. (1997). Organisational Behaviour: An
Introductory Text. (3rd ed). Prentice Hall.
40.Cameron, K.S., & Freeman, S.J. (1991). Cultural congruence, strength and
type: relationships to effectiveness. Research in Organizational Change and
Development, 5, 23-58.
41.Cameron, K.S, Quinn, R.E., Degraff, J. & Thakor, A.V. (2006).
Competing values leadership: Creating value in organizations. Northampton:
Edward Elgar Publishing.
42.Cameron, K.S. & Quinn R.E. (2006). Diagnosing and changing
organizational culture. San Francisco: Jossey-Bass.
43.Carol Zacher Rinkoff (2007), Learning styles diversity: implications for
the organizational culture of university student cohorts, A Dissertation
Presented in Partial Fulfillment Of the Requirements for the Degree Doctor of
Philosophy Capella University, December 2007.
44.Chaffee, E.E. & Tierney, W.G. (1988). Collegiate culture and leadership
strategies. New York: American Council of Education/Macmillan.
45.David Campbell, George Stonehouse & Bill Houston. (1999). Business
Strategy. Butterworth Heinemann. pp. 47-48.
46.David J. Hubeny (2010),

Improving Performance Through the

Understanding of Organizational Culture, Binghamton University’s Emergency
Management Program, Capstone project, Submitted in partial fulfillment of the
requirements for The degree of Masters in Public Administration in the
Graduate School of Binghamton University State University of New York.

Applied Scientific Research, J. Basic. Appl. Sci. Res., 2(4)3198-3207, 2012.
58. Hellriegel, Slocum & Woodman. (2001). Organisational Behavior. (9th
ed). South-Western. pp. 523.

153


59. Hofstede, G. (1997). Culture and Organisations: Software of the Mind:
Intercultural Cooperation and its importance for Survival. McGraw-Hill.
60.http://www.uri.edu/research/lrc/scholl/webnotes/Culture.htm
61.James C. Sarros, Brian K. Cooper and Joseph C. Santora (2008),
Building a Climate for Innovation Through Transformational Leadership and
Organizational Culture, Journal of Leadership & Organizational Studies,
Volume 15 Number 2, November 2008 145-158.
62.Jan Currie (2005), Organisational culture of Australian universities:
Community or corporate?, Keynote addresses at Herdsa conference
proceedings.
63.Jeffrey A. Hart (2007), Organizational Cultures in U.S. Research-Oriented
Universities, Paper originally prepared for a Transatlantic Policy Consortium
Colloquium on Adapting Universities to the Global Society at Indiana
University, Bloomington, Indiana, September 9-11, 2007.
64.Jim

Grieves.

(2000).

Introduction:

the

Thomas G. Cummings (Ed.) Handbook of Organizational Development, (pages
429-445) Thousand Oaks, CA: Sage Publishing.
69.Kotter, J. P., and J. L. Heskett, (1992) Corporate Culture and Performan ce.
New York: The Free Press.
154


70.Kovač, V., J. Ledić and B. Rafajec, (2006) Understanding University
Organizational Culture. Frankfurt am Main: Peter Lang.
71.Kuh, G.D. & Whitt, E.J. (1988). The invisible tapestry: Cultures in
American colleges and universities. ASHE-ERIC Higher Education Report, No.
1. Washington, D.C.: Association for the Study of Higher Education.
72.Louis, M. R. (Jul., 1980). Career Transitions: Varieties and Commonalities.
The Academy of Management Review, Vol. 5, No. 3, pp. 329-340.
http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/ndu/strat-ldr-dm/pt4ch16.html
73.Mahmoud Ghorbani and Bahareh Sabbagh (2011), The Study of the
Relation of Organizational Culture and Organizational Learning in Islamic
Azad University of Mashhad, 2010 International Conference on Economics,
Business and Management IPEDR vol.2 (2011) © (2011) IAC S IT Press,
Manila, Philippines.
74.Marina Tomal’s Folch and Georgetation, (2009), Analysing the
Organizational Culture of Universities: Two Models, Higher Education in
Europe, Vol. 34, No. 1, April 2009, ISSN 0379-7724 print/ISSN 1469-8358
online/09/010143-12 # 2009 UNESCO DOI: 10.1080/03797720902747132.
75.Martins, E.C. & Terblanche, F. (2003). Building organizational culture
that stimulates creativity and innovation. European Journal of Innovation
Management, Vol. 6, No. 1, pp. 64-74.
76.Martins, E.C. (2000). The influence of organizational culture on creativity
and innovation in a university library. MLnf dissertation, University of South
Africa, Pretoria.


Leadership

in

the

Learning

Organization [THE SYSTEMS THINKER Volume 7, Number 1, February 1996]
86.Theresa L.Bailey, (2001), The Florida state university college of education
organizational culture’s impact on the effectiveness of research administration
units: a multicase study of historically black doctoral degree granting
institutions. A Dissertation submitted to the Department of Educational
Leadership and Policy Studies in partial fulfillment of the requirements for the
degree of Doctor of philosophy, Degree Awarded: Spring Semester, 2011
87.Terrence E. Deal and Kent D. Peterson (2009), Shaping School Culture:
Pitfalls, Paradoxes, & Promises Second Edition, Jossey-Bass.
88.Ubben G. C., Hugies L. W., Norris C. J. (2004), The principal Creative
leadership for Excellent in schools, Peason
156


89.Ul Mujeeb Ehtesham, Tahir Masood Muhammad, Shakil Ahmad
Muhammad (2011), Relationship between Organizational Culture and
Performance Management Practices: A Case of University in Pakistan, Journal
of Competitiveness, Issue 4/2011.
90.Vesna Kovac (2006), Understanding University Organizational Culture:
The Croatian Example, Peter Lang - International Academic Publishers,
Frankfurt am Main, Berlin, Bern, Bruxelles, New York, Oxford, Wien, 2006.