ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LÊ MINH CHI

XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ TINH THẦN
TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC
Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LÊ MINH CHI

XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ TINH THẦN
TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC
Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học
Mã số : 60 22 03 08

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. MẪN VĂN MAI

Hà Nội - 2015

thực tế đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận văn của mình.
Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè và đồng
nghiệp đã luôn quan tâm, động vieenvaf giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình
hoàn thahf luận văn thạc sĩ của mình.
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả Luận văn

Lê Minh Chi

4


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

STT

Đƣợc hiểu là

Ký hiệu chữ viết tắt

1

CLB

Câu lạc bộ

2

CNH


Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

8

SVHTT&DL

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch

9

Tr. CN

Trước Công nguyên

10

UBND

Uỷ ban nhân dân

11

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

5


MỤC LỤC

tinh thần trong xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay ............... Error!
Bookmark not defined.
1.1.1. Khái niệm văn hóa, văn hóa tinh thần, đời sống văn hóa tinh thần
Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Quan niệm về nông thôn mới và xây dựng đời sống văn hóa tinh thần
trong xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nayError! Bookmark not
defined.


1.2. Những yếu tố tác động đến xây dựng đời sống văn hóa tinh thần trong
xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nayError!

Bookmark

not

defined.
1.2.1. Các yếu tố khách quan .......................... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Yếu tố chủ quan ..................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.3. Một số vấn đề thực tiễn xây dựng đời sống văn hóa tinh thần trong xây
dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay ...... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG
VĂN HÓA TINH THẦN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở
VIỆT NAM HIỆN NAY (Qua khảo sát ở tỉnh Thanh Hóa) .................. Error!
Bookmark not defined.
2.1. Thực trạng xây dựng đời sống văn hóa tinh thần trong xây dựng nông
thôn mới ở Thanh Hóa hiện nay...................... Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Điều kiện tự nhiên và đặc điểm văn hóa xã hội tỉnh Thanh Hóa Error!
Bookmark not defined.
2.1.2. Thành tựu xây dựng đời sống văn hóa tinh thần trong xây dựng nông

trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo về
Tổ quốc, là cơ sở và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế-xã hội bền vững,
giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh, quốc phòng; giữ gìn, phát huy bản sắc
văn hóa dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái của đất nước. Mục tiêu tổng quát
về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn được Đảng ta đề ra là “Không
ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn, hài hoà giữa các
vùng, tạo sự chuyển biến nhanh hơn ở các vùng còn nhiều khó khăn; nông dân
được đào tạo có trình độ sản xuất ngang bằng với các nước tiên tiến trong khu vực
và đủ bản lĩnh chính trị, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới. Xây dựng nền nông
nghiệp phát triển toàn diện theo hướng hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hoá lớn,
có năng suất, chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh cao, đảm bảo vững chắc
an ninh lương thực quốc gia cả trước mắt và lâu dài. Xây dựng nông thôn mới có
kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức
sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị
theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí
được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn


dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường. Xây dựng giai cấp nông dân, củng cố
liên minh công nhân - nông dân - trí thức vững mạnh, tạo nền tảng kinh tế - xã hội
và chính trị vững chắc cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.”
Đảng và Chính phủ cũng đã xác định rõ, xây dựng nông thôn mới “cuộc vận
động xã hội sâu sắc và toàn diện bao gồm phát triển kinh tế, văn hóa-xã hội, sản
xuất, đời sống, nếp sống, phong tục tập quán”. Có thể thấy, xây dựng đời sống văn
hóa cho nhân dân là một nội dung quan trọng trong tiêu chí xây dựng nông thôn
mới của Đảng và Nhà nước ta chiếm 2 trên 19 tiêu chí của Bộ tiêu chí Quốc gia về
nông thôn mới.
Văn hóa là sản phẩm sáng tạo của con người, xuất hiện từ thủa bình minh của
xã hội loài người. Những năm gần đây, vai trò của văn hóa đã được nhìn nhận với

tương đối có hệ thống, qua một số chương trình khoa học cấp nhà nước, công trình
nghiên cứu độc lập và một số bài viết đáng lưu ý như:
Nhóm các tài liệu nghiên cứu về văn hóa và văn hoá tinh thần tiêu biểu như:
Công trình “Về giá trị văn hóa tinh thần Việt Nam” (tập thể tác giả), gồm 02 tập,
Nxb Thông tin Lý luận, Hà Nội, 1983 và “Giá trị tinh thần truyền thống của dân
tộc Việt Nam” của GS Trần Văn Giàu, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh (tái bản 1993)
đã phân tích một cách sâu sắc về các giá trị tinh thần truyền thống của người Việt
Nam, sự vận động của những giá trị tinh thần truyền thống qua những giai đoạn
của lịch sử Việt Nam.
Đề tài khoa học: “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm
đà bản sắc dân tộc” do tác giả Nguyễn Khoa Điềm (chủ biên), Nxb Chính trị


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.

Các công trình nghiên cứu, tài liệu trong nước có liên quan đến đề tài
Đào Duy Anh (2000), Việt Nam văn hóa sử cương, Nxb Văn hóa thông tin,

Hà Nội
2.

Ban chỉ đạo chương trình xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới TW, Báo

cáo tổng kết chương trình xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới, (2009-2011),
Hà Nội ngày 12/1/2012.
3.

Ban chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” toàn

Bộ Văn hóa Thông tin (1995), Đường lối văn hóa văn nghệ của Đảng Cộng

sản Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
10. Bộ Văn hóa Thông tin (2002), Quyết định số 01/2002/QĐ-BVHTT ngày
2/1/2002 “Về việc ban hành quy chế công nhận danh hiệu gia đình văn hóa, làng
văn hóa, khu phố văn hóa”.
11. Nguyễn Sinh Cúc (2003) Nông nghiệp, nông thôn Việt Nam thời kỳ đổi mới,
Nxb Thống kê, Hà Nội


12. Phan Đại Doãn, Nguyễn Quang Ngọc (chủ biên), (1994), “Kinh nghiệm tổ
chức nông thôn Việt Nam trong lịch sử”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
13.

Phan Đại Doãn (chủ biên), (1994), “ Quản lý xã hội nông thôn nước ta hiện

nay – Một số vấn đề và giải pháp”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
14. Đảng Cộng Sản Việt Nam (1998), Văn kiện hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành
TW khóa VIII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
15. Đảng Cộng Sản Việt Nam (2008), Văn kiện hội nghị lần thứ 7, Ban Chấp
hành TW khóa XI, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
16. GS Trần Văn Giàu (1993)“Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt
Nam”, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh.
17. Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, phân viện Hà nội (2002), Văn hóa
bản làng truyền thống các dân tộc Thai, Mông vùng Tây Bắc Việt Nam, Nxb Văn
hóa Dân tộc, Hà Nội.
18.

Vũ Trọng Khải (2004) “Tổng kết và xây dựng mô hình phát triển kinh tế- xã



tiêu chuẩn, trình tự, thủ tục xét và công nhận "Xã đạt chuẩn VHNT mới”.
41.

Ủy ban Dân tộc (2007), Phát triển bền vững vùng dân tộc thiểu số và miền

núi Việt Nam, Nxb Văn hóa Dân tộc, Hà Nội.
42.

Uỷ ban quốc gia về thập kỉ quốc tế phát triển văn hoá (1992), Thập kỉ thế

giới phát triển văn hoá, Bộ Văn hoá - Thông tin và Thể thao.
43.

E.B. Tylor, Văn hóa nguyên thủy. Tạp chí Văn hóa nghệ thuật-Hà Nội, 2010.

44.

Éc-hác Dôn (1987), “Giá trị cuộc sống, giá trị văn hóa”, Nxb Sách giáo khoa

Mác – Lênin.

45.

Các tài liệu, văn bản của tỉnh Thanh Hóa và các Báo cáo thứ cấp
Ban chỉ đạo chương trình phát triển nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới

tỉnh Thanh Hóa, Báo cáo tình hình thực hiện chương trình xây dựng thí điểm mô
hình nông thôn mới năm 2011, mục tiêu, nhiệm vụ năm 2012, Thanh Hóa tháng 3
năm 2012.


Quyết định số 1666/QĐ-UBND V/v Ban hành hướng dẫn quy trình đánh giá

xã đạt tiêu chí nông thôn mới.
52.

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hóa, Báo cáo một số

bất cập trong văn bản thuộc chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn
tỉnh Thanh Hóa
53.

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hóa, Báo cáo thực

trạng nông nghiệp, nông dân, nông thôn các xã lựa chọn làm thí điểm xây dựng
nông thôn mới, Thanh Hóa tháng 4/2010.
54.

Tỉnh ủy Thanh Hóa, Ban tuyên giáo (2011), Đề cương tuyên truyền thực

hiện chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011-2012.
55.

Tỉnh ủy Thanh Hóa, Ban tuyên giáo (2011), Tài liệu Hỏi- Đáp về xây dựng

nông thôn mới
56.

Tỉnh ủy Thanh Hóa, Ban tuyên giáo (2011), Các văn bản pháp quy về


Văn bản số 3564/QQĐ-BCĐ V/v Ban hành quy chế hoạt động của Ban Chỉ

đạo Chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh Thanh Hóa.