Lời mở đầu
Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay thì việc đầu tư nước ngoài luôn được các
quốc gia đặc biệt coi trọng. Vậy nên việc quyết định điểm đến cho vốn đầu tư cũng là
một bài toán khó cho các doanh nghiệp khi muốn mở rộng đầu tư ra các nước khác.
Và Việt Nam, một quốc gia đang phát triển ắt hẳn đã, đang và sẽ là một lựa chọn sáng
giá cho các nhà đầu tư nước ngoài. Việc được đánh giá cao trong quá trình chọn lựa
của các nhà đầu tư nước ngoài đến Việt Nam do rất nhiều yếu tố như: môi trường kinh
tế và tài nguyên, môi trường tài chính, khung pháp lí, môi trường cơ sở hạ tầng, môi
trường lao động, môi trường quốc tế.... Tuy nhiên, yếu tố con người có lẽ là yếu tố
quan trọng nhất quyết định sự thành bại của dự án đầu tư nước ngoài. Bởi lẽ, con
người chính là chủ thể của nền kinh tế, cũng chính là người tiếp nhận những thành
quả của nền kinh tế ấy, là tác nhân chèo lái đưa đến sự thành công. Một doanh nghiệp
khi đầu tư ra nước ngoài, có chăng nếu họ chọn một môi trường đầu tư mà ở đó yếu tố
nguồn nhân lực không được phát triển, không đáp ứng được các yêu cầu thì có lẽ việc
đầu tư ấy sẽ gặp nhiều bất trắc. Doanh nghiệp ấy có thể mang đến máy móc, có thể
mang những tiến bộ về công nghệ, hay nhập khẩu nhiên phụ liệu, nhưng họ vẫn cần ở
nước nhận đầu tư một đội ngũ lao động phục vụ cho sản xuất. Và đội ngũ ấy phải dồi
dào và đáp ứng được về chuyên môn, kĩ thuật. Vậy Việt Nam đã có những gì để đáp
ứng lại những yêu cầu đó, bài tiểu luận của chúng tôi xin trình bày về những thuận lợi
cũng như khó khăn của Việt Nam về nguồn nhân lực trong việc thu hút đầu tư nước
ngoài để từ đó đưa ra những giải pháp hữu hiệu nhằm đáp ứng những điều kiện đó.

[Type text]

Page 1


I. Tổng quan về nguồn nhân lực
Ngày nay khi vai trò của nguồn nhân lực đang ngày càng được thừa nhận như một
yếu tố quan trọng bên cạnh vốn và công nghệ cho mọi sự tăng trưởng thì một trong
những yêu cầu để hoà nhập vào nền kinh tế khu vực cũng như thế giới là phải có được

trí lực, kỹ năng làm việc, thái độ và phong cách làm việc... tất cả các yếu tố đó ngày nay
đều thuộc về chất lượng nguồn nhân lực và được đánh giá là một chỉ tiêu tổng hợp là
văn hoá lao động.
Ngoài ra, khi xem xét nguồn nhân lực, cơ cấu của lao động - bao gồm cả cơ cấu đào
tạo và cơ cấu ngành nghề cũng là một chỉ tiêu rất quan trọng.Cũng giống như các nguồn
lực khác, số lượng và đặc biệt là chất lượng nguồn nhân lực đóng vai trò hết sức quan
trọng trong việc tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội.Để đáp ứng yêu cầu phát
triển kinh tế và nhu cầu sử dụng lao động, những người lao động phải được đào tạo,
phân bổ và sử dụng theo cơ cấu hợp lý, đảm bảo tính hiệu quả cao trong sử dụng. Một
quốc gia có lực lượng lao động đông đảo, nhưng nếu phân bổ không hợp lý giữa các
ngành, các vùng, cơ cấu đào tạo không phù hợp với nhu cầu sử dụng thì lực lượng lao
động đông đảo đó không những không trở thành nguồn lực để phát triển mà nhiều khi
còn là gánh nặng cản trở sự phát triển.
Ngày nay, trước sự phát triển như vũ bão của cuộc cách mạng khoa học công nghệ
và thông tin, sự giao lưu trí tuệ và tư tưởng liên minh kinh tế giữa các khu vực trên thế
giới. Sự ra đời của nhiều công ty xuyên quốc gia đã tạo ra tốc độ yăng trưởng chưa từng
thấy. Trong bối cảnh đó khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đang nổi lên là khu vực kinh
tế năng động nhất. Một trong những yếu tố chủ chốt thức đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh
chóng là vai trò của nguồn nhân lựckhi thu hút đầu tư vào trong nước. Để có được nền
kinh tế phát triển cần phải xây dựng cơ sở hạ tầng vững chắc để phát triển khoa học công
nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin; đồng thời phải đầu tư cho phát triển giáo dục đào
tạo hay nói cách khác phải đầu tư cho phát triển nguồn nhân lực. Taọ môi trường đầu tư
thông thoáng cùng với nguồn nhân lực đảm bảo chất lượng và nhu cầu sẽ là một trong
những mục tiêu lớn để thu hút vốn đầu tư vào Việt Nam.

[Type text]

Page 3



một phần rất lớn chi phí đầu vào.

[Type text]

Page 4


Tỷ trọng dân số < 15 tuổi, 15-64 tuổi, 60+, 65+ và chỉ số già hóa, 1989-2012
Đơn vị tính: Phần trăm
1989

1999

2009

2010

2011

2012

Tỷ trọng dân số < 15 tuổi

39,2

33,1

24,5

24,7


10,2

Tỷ trọng dân số 65+

4,7

5,8

6,4

6,8

7,0

7,1

18,2

24,3

35,5

37,9

41,1

42,7

Chỉ số già hoá


9T năm 2012

2,74

1,60

3,26

2,01

3,30

1,42

Quý 1/2012

3,09

2,14

3,51

2,08

3,46

1,46

Quý 2/2012

đã được nâng cao nhiều. Trình độ học vấn và dân trí của nguồn nhân lực Việt Nam là khá
cao. Trong những năm qua do Đảng và nhà nước ưu tiên phát triển giáo dục đào tạo nên
đã đạt được một số thành tựu nhất định.

[Type text]

Page 6


Trình độ dân trí Việt Nam năm 2012

22.8

3.9

20.8

Mù chữ

Chú thích

Chưa tốt nghiệp tiểu học
26.7
25.8

Tốt nghiệp tiểu học
Tốt nghiệp THCS
Tốt nghiệp THPT trở lên

Cục thống kê 2012


24179
17425

20000
10000

5749
3000

12560
6936

7795

Thái Lan

Malaysia

0
Việt Nam

Singapore

(Nguồn: Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản JETRO)
Theo JETRO, các Doanh nghiệp Nhật tại Singapore, lương trả cho công nhân sản
xuất một năm là 24.179 USD/người; tại Malaysia là 7.795 USD/người; Trung Quốc là
7.503 USD và Thái Lan là 6.936 USD…, trong khi ở Việt Nam, DN Nhật Bản chỉ phải
trả 3.000 USD cho một công nhân sản xuất. Tính ra mỗi tháng, DN Nhật Bản chỉ phải trả
cho một công nhân sản xuất là 250 USD. Tương tự, mức lương trả cho kỹ sư ở Việt Nam

e. Các thuận lợi khác
Nguồn nhân lực nước ta còn có lợi thế là được tiếp thu truyền thống lịch sử của đất
nước: Truyền thống cần cù, siêng năng, chịu khó, yêu lao động. Người lao động Việt
Nam được đánh giá là thông minh, cần cù, khéo léo, có trình độ dân trí, học vấn khá cao
so với mức thu nhập quốc dân, tiếp thu nhanh tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ của
thế giới, có khả năng toán học. Đây là những lợi thế không hề nhỏ mà Việt Nam có được
và nếu tận dụng tốt những lợi thế về nguồn nhân lực trong nước Việt Nam có thể là một
trong những điểm thu hút đầu tư lớn của khu vực và thế giới.
2. Khó khăn
Dù đã có những cơ hội rất ấn tượng về chất lượng nguồn nhân lực như đã kể trên
nhưng nguồn nhân lực Việt Nam vẫn còn nhiều mặt hạn chế chưa đáp ứng được nhu cầu
[Type text]

Page 9


phát triển hội nhập kinh tế. Điều này cũng đặt ra một thách thức lớn cho Việt Nam trong
quá trình thu hút đầu tư nước ngoài. Và điều đó sẽ được thể hiện qua các điểm cơ bản
sau:
a. Chất lượng nguồn nhân lực thấp so với khu vực và thế giới
Nguồn nhân lực Việt Nam tuy dồi dào về số lượng nhưng chất lượng không cao. Số
người có trình độ chuyên môn và khoa học tuy đã đào tạo được hơn 7 triệu người nhưng
so với yêu cầu hội nhập kinh tế thế giới thì còn thấp.
Bảng cơ cấu lực lượng lao động trong tuổi lao động theo trình độ chuyên môn kỹ
thuật (đơn vị: %):
Trình độ

Quý

chuyên môn kỹ thuật


Cao đẳng

1,94

2,05

2,11

Đại học trở lên

6,68

7,06

7,16

Không xác định

0,14

0,13

0,19

chuyên nghiệp

Qua bảng số liệu trên chúng ta có thể thấy tỷ lệ chưa đào tạo còn chiếm phần lớn.
Trong số đã qua đào tạo thì trình độ sơ cấp lại chiếm tỷ lệ lớn ngang với trình độ đại học
trở lên. Không có sự phát triển đáng kể giữa 2 năm. Bộ phận lao động đã qua đào tạo vẫn

[Type text]

Page 11


Xếp hạng HDI thế giới năm 2013
Các nước Asean

HDI

Giá trị

Xếp hạng (/186 quốc gia)

Singapore

0,895

18

Brunei

0,855

30

Malaysia

0,769


Đây cũng là vấn đề khó khăn với nguồn nhân lực Việt Nam trong việc thu hút vốn
đầu tư nước ngoài. Cùng là các quốc gia châu Á, nhưng Hàn Quốc, Nhật Bản và
Singapore là những nước có chỉ số đánh giá vào top cao nhất. Cũng như cùng với nguồn
nhân lực có nhiều nét tương đồng nhưng Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philipines,
Brunei lại bỏ tương đối xa Việt Nam trong vấn đề phát triển con người. Điều này cũng là
một rào cản đánh vào phía Việt Nam trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài.
c. cơ cấu lao động thiên về nông nghiệp
[Type text]

Page 12


Việt Nam có sự phân bố lao động không phù hợp với xu hướng phát triển của thế giới.
Bởi nước ta vẫn là nước nông nghiệp vẫn đang trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại
hóa nên phần lớn lao động tập trung ở lĩnh vực nông lâm thủy sản.
Bảng phân bố lao động Việt Nam năm 2012 ( nguồn Tổng cục thống kê):

Trong khi đó hầu hết các dự án đầu tư nước ngoài đều hướng vào các ngành công
nghiệp và dịch vụ để thu lại lợi nhuận lớn. Có thể kể ra một số nghành thu hút đầu tư
như công nghệ phần mềm, điện thoại di động, lắp ráp cơ khí,... Vậy nên việc phân bố
lao động tập trung chủ yếu trong nghành nông lâm khiến Việt Nam rất bất lợi đối với
việc thu hút đầu tư nước ngoài.
d. Quản lí lao động của Việt Nam
Cái khó của các Doanh nghiệp nước ngoài khi đầu tư vào Việt Nam cũng có thể kể
đến việc tìm kiếm nguồn lao động phù hợp với công việc. Bởi lẽ, ở Việt Nam, thị trường
lao động chưa thực sự phát triển, chưa có những cầu nối chính thức cho cung và cầu lao
động. Điều này gây ra việc có nhiều người lao động tìm mà không thấy việc phù hợp
cũng như doanh nghiệp cần mà không tìm được người thích hợp.

[Type text]

[Type text]

Page 14


những nhược điểm trên không quá lớn nhưng về lâu dài nó sẽ ảnh hưởng đến suy nghĩ
của các nhà đầu tư khi cân nhắc dự án ở Việt Nam.
III.Giải pháp phát triển nguồn nhân lực Việt Nam để thu hút vốn đầu tư nước
ngoài.
Thứ nhất, nguồn nhân lực của Việt Nam có giá nhân công rẻ, đây là một lợi thế rất
mạnh để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào Việt Nam. Tuy nhiên nhân công rẻ
cũng cần đòi hỏi phải đảm báo chất lượng lao động. Như thế mới có thể giữ được các nhà
đầu tư hợp tác dài lâu và tin tưởng vào các doanh nghiệp và nguồn nhân lực nước ta. Như
vậy, trước tiên cần có các biện pháp về cải thiện chất lượng nguồn nhân lực. Ta có thể
làm như sau:
+ Mở thêm nhiều trường đào tạo dạy nghề cho độ tuổi lao động, dạy từng nghề nghiệp
phù hợp với các công việc chuyên môn người đó muốn làm.
+ Có các biện pháp cải tạo chất lượng giáo dục, đổi mời tư duy của người dân về các
trường dạy nghề. Chúng ta thường có ý nghĩ ko đề cao các trường đào tạo nghề nhưng
thực chất đây lại là một môi trường rất tốt để cho các đối tượng lao động học hỏi cho
công việc của mình khi không có khả năng tham gia học các chương trình cao học
hoặc đại học. Đổi mới đào tạo và dạy nghề theo hướng hiện đại, phù hợp với hoàn
cảnh Việt Nam, đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước và những yêu cầu cơ bản
trong đầu tư quốc tế, tạo môi trường nguồn nhân lực rộng lớn, đáp ứng nhu cầu thế
giới, cạnh tranh với chất lượng lao động các nước trong khu vực và thế giới.
+ Cắt giảm các trường đại học đào tạo không hiệu quả, học xong cũng ko để làm gì.
Như vậy sẽ tập trung lực lượng lao động vào học nghề nhiều hơn. Không để lãng phí
nguồn lực này.
+ Mở cuộc vận động sâu rộng trong toàn xã hội về nhân lực Việt Nam phục vụ sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Phát động phong trào thi đua yêu nước

doanh nghiệp phải không ngừng cố gắng mở cửa, tự do hóa và hội nhập thế giới.

[Type text]

Page 16


Kết luận
Việ Nam là một nước đang trên đà phát triển, đi theo con đường công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước. Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, đầu tư nước ngoài là một trong
những con đường ngắn nhất giúp Việt Nam rút ngắn khoảng cách với thế giới, tận
dụng tiềm năng trong nước, phát triển nhân lực và tăng trưởng kinh tế.Bài toán về
nguồn nhân lực trong thu hút đầu tư hiện nay là bài toán khó và cũng không thể một
sớm một chiều mà chúng ta giải quyết ngay được. Lợi thế là rất lớn tuy nhiên khó khăn
của môi trường lao động trong nước cũng không nhỏ. Để làm được điều này cần phải
đồng bộ ở nhiều phương diện: Đơn vị đào tạo, người lao động, đơn vị sử dụng lao
động, môi giới và đặc biệt là các nhà đầu tư… Bên cạnh đó còn cần tới một cơ chế,
một sự hỗ trợ lớn từ Nhà nước. Hi vọng rằng trong những năm tới, Việt Nam sẽ phát
triển những lợi thế mà nguồn nhân lực đang có, khắc phục những khó khăn, mở ra một
môi trường đầu tư thuận lợi, đặc biệt là môi trường lao động, đưa Việt Nam trở thành
trung tâm đầu tư của thế giới, tiếp nhận công nghệ, phát triển kinh tế đất nước.
Chúng em cảm ơn sự góp ý bổ sung kịp thời của cô giáo hướng dẫn đã giúp
chúng em hoàn thành xong bài tiều luận này. Bài tiểu luận chắc sẽ vẫn còn nhiều điểm
cần được sửa chữa và bổ sung, vì vậy nhóm rất mong nhận được thêm những lời phê
bình và đóng góp từ cô giáo. Chúng em xin chân thành cảm ơn cô rất nhiều!

[Type text]

Page 17