ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
------    ------

TRẦN THỊ PHƢƠNG HẢO

ĐẢM BẢO PHÁP LÝ VỀ
QUYỀN CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2008


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

TRẦN THỊ PHƢƠNG HẢO

ĐẢM BẢO PHÁP LÝ VỀ
QUYỀN CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nƣớc và pháp luật
Mã số
: 60 38 01

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
PHÓ GIÁO SƢ - TIẾN SỸ BÙI XUÂN ĐỨC


CON NGƢỜI
1.1.

Quyền con ngƣời và đảm bảo pháp lý về quyền con ngƣời

4

1.1.1. Quyền con người

4

1.1.2. Khái niệm đảm bảo pháp lý về quyền con người

12

1.2.

Cơ cấu và nội dung của đảm bảo pháp lý về quyền con

14

ngƣời
1.2.1. Đảm bảo quyền con người bằng việc qui định thành pháp luật

15

1.2.2. Đảm bảo quyền con người bằng cơ chế hoạt động của bộ máy

22



36


Chƣơng 2. THỰC TRẠNG ĐẢM BẢO PHÁP LÝ VỀ QUYỀN

44

CON NGƢỜI Ở VIỆT NAM
2.1.

Thực trạng đảm bảo quyền con ngƣời thông qua các qui

44

định của pháp luật
2.2.

Thực trạng đảm bảo pháp lý về quyền con ngƣời qua hoạt

52

động của các cơ quan nhà nƣớc
2.3.

Thực trạng đảm bảo pháp lý về quyền con ngƣời qua hoạt

63

động giải quyết khiếu nại, tố cáo


71

3.1.4. Do yêu cầu hội nhập quốc tế

72

Phƣơng hƣớng hoàn thiện

72

3.2.

3.2.1. Nhận thức đúng đắn mối quan hệ giữa Nhà nước, pháp luật

73

và quyền con người
3.2.2

Thiết lập cơ chế công khai, minh bạch trong hoạt động của

75

các cơ quan nhà nước
3.3.

Một số giải pháp hoàn thiện

3.3.1. Hoàn thiện các qui định pháp luật

tại Việt Nam bởi vì chiến tranh, xung đột, nạn khủng bố, đói nghèo, dịch
bệnh, thiên tai, ma túy, tội phạm xuyên quốc gia … đang tiếp tục đe dọa đến
quyền sống, quyền phát triển của hàng triệu người trên thế giới. Là một dân
tộc đã trải qua hàng thế kỷ đấu tranh giành độc lập và đang phấn đấu để phát
triển nhanh, mạnh mẽ và bền vững, Việt Nam cho rằng cần phải giải quyết
một cách toàn diện tất cả các quyền con người và hoàn thiện đảm bảo pháp lý
để thực hiện và bảo vệ tối đa các quyền con người vừa là mục tiêu, vừa là
động lực của sự nghiệp xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt
Nam.
Trong các đảm bảo pháp lý về quyền con người, các qui định của pháp
luật về quyền con người có vị trí vai trò hết sức quan trọng. Pháp luật đảm
bảo và tôn trọng tất cả các quyền con người phù hợp với nguyên tắc và chuẩn
mực quốc tế về quyền con người. Pháp luật cùng với các thiết chế tổ chức
hoạt động của bộ máy nhà nước và cơ chế đảm bảo thực hiện tạo thành một
tổng thể hệ thống đảm bảo pháp lý về quyền con người và được đảm bảo thực
hiện trên quy mô toàn xã hội bằng chính quyền lực và hoạt động của bộ máy
nhà nước.
Trong quá trình đổi mới và hội nhập thế giới, thực hiện từng bước có
hiệu quả việc mở rộng, phát huy dân chủ trong mọi lĩnh vực của đời sống
kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội, trong bối cảnh quốc tế còn tồn tại nhiều
chế độ chính trị - xã hội khác nhau và vấn đề quyền con người vẫn bị lợi dụng
để thực hiện “chính sách đối ngoại nhân quyền” áp đặt đối với các nước nhỏ
và còn nhiều khó khăn như Việt Nam thì càng cần thiết phải nhìn nhận đúng


đắn và có tinh thần xây dựng về vấn đề đảm bảo pháp lý thực hiện và bảo vệ
quyền con người. Việc nghiên cứu thực trạng đảm bảo pháp lý về quyền con
người, đánh giá đúng những thành tựu, ưu điểm; làm rõ những khuyết điểm,
tồn tại đồng thời xác định phương hướng, nội dung tiếp tục hoàn thiện cho
phù hợp với tình hình thực tiễn Việt Nam hiện nay là một yêu cầu khách quan

4. Phƣơng pháp nghiên cứu:
Để thực hiện Luận văn này, chúng tôi vận dụng những quan điểm duy
vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ
Chí Minh và những quan điểm của Đảng ta về nhà nước pháp quyền và về
quyền con người. Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp; phương pháp hệ
thống; phương pháp tiếp cận lịch sử và phương pháp so sánh. Các số liệu
minh họa trong Luận văn được lấy từ nhiều nguồn khác nhau như: trong các
báo cáo tổng kết, các bài viết trên các trang thông tin điện tử, các ấn phẩm
chuyên ngành và công cộng...
5. Kết cấu của Luận văn:
Luận văn gồm: Mục lục; Mở đầu; Phần nội dung gồm 3 chương; Kết
luận; Danh mục tài liệu tham khảo. Cụ thể như sau:
Mục lục
Mở đầu
Chƣơng 1. Khái quát về đảm bảo pháp lý về quyền con ngƣời
Chƣơng 2. Thực trạng đảm bảo pháp lý về quyền con ngƣời ở Việt
Nam
Chƣơng 3. Phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện đảm bảo pháp
lý về quyền con ngƣời ở Việt Nam hiện nay
Kết luận
Danh mục tài liệu tham khảo


Tôi xin trân trọng cảm ơn Phó Giáo sư - Tiến sỹ Bùi Xuân Đức, các
thầy cô giáo trong Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội và các bạn, đồng
nghiệp, gia đình đã tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành Luận văn này.


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Thị Báo (2005), “Các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa của người

quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, Tạp chí Cộng sản (5), tr. 30-34.
14.Hoàng Hùng Hải (2001), “Bộ luật Hình sự với quyền con người của bị
can, bị cáo”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp (11).
15.Hiến pháp nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1946.
16.Hiến pháp nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1959.
17.Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1980.
18.Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992.
19.Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam năm 1992 (sửa đổi) (2002),
Nxb Chính trị quốc gia, Hà nội.
20.Đinh Duy Hòa (2007), “Đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả
quản lý của bộ máy nhà nước”, Tạp chí Cộng sản (774), tr. 62-65.
21.Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - Trung tâm nghiên cứu quyền
con người (1997), Các văn kiện quốc tế về quyền con người, Nxb thành
phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh.
22.Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - Trung tâm nghiên cứu quyền
con người (2002), Những nội dung cơ bản về quyền con người, Nxb thành
phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh.
23.Đỗ Quang Hưng (2005), “Vấn đề “Tự do tôn giáo - nhân quyền ở Việt
Nam”, Tạp chí Cộng sản (11), tr. 45-49.
24.Nguyễn Hải Hữu (2006), “Phát triển hệ thống an sinh xã hội phù hợp với
nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta”, Tạp chí
Cộng sản (21), tr. 31-35.
25.Tường Duy Kiên (2003), “Nhà nước - Cơ chế bảo đảm quyền con người”,
Tạp chí nghiên cứu lập pháp (2), tr. 28-32.


26.Tường Duy Kiên (2004), Đảm bảo quyền con người trong họat động của
Quốc hội Việt Nam, Luận án Tiến sĩ Luật học, Học viên chính trị quốc gia
Hồ Chí Minh.
27.Tường Duy Kiên (2005), “Tăng cường họat động lập pháp bảo vệ quyền

40.Lại Văn Trình (2006), “Các biện pháp pháp lý bảo đảm quyền tự do dân
chủ của công dân trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”,
Tạp chí Nhà nước và Pháp luật (5), tr. 28-31.
41.Lê Hoài Trung (2006), “Hoàn thiện pháp luật liên quan đến quyền con
người trong lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội ở nước ta hiện nay”, Tạp chí
Dân chủ và Pháp luật (6), tr. 10-12.
42.Trần Văn Truyền (2008), “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác
giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân”, Tạp chí Cộng sản (785), tr. 4244.
43.Trường Đại học Tổng hợp Hà nội - Khoa Luật (1992), Việt Nam với công
ước quốc tế về quyền con người, Nxb Sự thật, Hà nội.