TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2

======

NGUYỄN THỊ HIÊN

VẬN DỤNG MỐI KẾT HỢP “GIÁO DỤC
TRUYỀN THỐNG QUÂN ĐỘI” TRONG
DẠY HỌC GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG
VÀ AN NINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

HÀ NỘI- 2016

HÀ NỘI - 2016


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2

======

NGUYỄN THỊ HIÊN

VẬN DỤNG MỐI KẾT HỢP “GIÁO DỤC
TRUYỀN THỐNG QUÂN ĐỘI” TRONG
DẠY HỌC GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG
VÀ AN NINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC

Cuối cùng em xin kính chúc các thầy, các cô dồi dào sức khỏe và thành
công trong mọi lĩnh vực.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 05 tháng 05 năm 2016
Sinh viên
Nguyễn Thị Hiên


LỜI CAM ĐOAN
Em xin cam đoan kết quả nghiên cứu trong đề tài này là đích thực của
em. Đề tài của em không trùng với kết quả nghiên cứu của các tác giả khác.
Nếu có gì không trung thực em xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.

Hà Nội, ngày 05 tháng 05 năm 2016
Sinh viên
Nguyễn Thị Hiên


CÁC KÝ HIỆU VỚI CHỮ VIẾT TẮT
CNH – HĐH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CNXH

Chủ nghĩa xã hội

GDQP&AN

Giáo dục quốc phòng và an ninh

3. Nhiệm vụ nghiên cứu................................................................................. 4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ............................................................. 4
5. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................... 4
6. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn ...................................................... 5
7. Cấu trúc luận văn ………………………………………………………. 5
II. NỘI DUNG................................................................................................... 6
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG QUÂN
ĐỘI TRONG DẠY HỌC GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Ở
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.......................................................... 6
1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác giáo dục quốc phòng
và an ninh. ...................................................................................................... 6
1.2. Một số khái niệm về truyền thống và công tác giáo dục truyền thống. . 8
1.3. Các truyền thống tốt đẹp của quân đội nhân dân Việt Nam ................. 14
1.3.1.Quân đội ta luôn luôn trung thành vô hạn với Tổ quốc Việt Nam xã
hội chủ nghĩa, với Đảng, với nhân dân .................................................... 14
1.3.2. Quân đội ta là quân đội của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân,
gắn bó máu thịt với nhân dân................................................................... 15
1.3.3. Quân đội ta vừa có tinh thần quyết chiến, quyết thắng, vừa biết
đánh và biết thắng .................................................................................... 16
1.3.4. Quân đội ta có tinh thần đoàn kết nội bộ chặt chẽ và ý thức tổ chức
kỉ luật nghiêm minh .................................................................................. 17
1.3.5. Quân đội ta không chỉ là đội quân chiến đấu giỏi mà còn là đội
quân công tác giỏi, đội quân làm kinh tế giỏi .......................................... 17
1.3.6. Quân đội ta luôn nêu cao tinh thần đoàn kết quốc tế cao cả, chí
nghĩa, chí tình ........................................................................................... 18


1.4. Tầm quan trọng của giáo dục truyền thống quân đội trong dạy môn
giáo dục quốc phòng và an ninh ở trường trung học phổ thông .................. 19
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 ............................................................................ 21

TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................. 50


I. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đất nước phát triển, xu hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày càng
phát triển kéo theo đó là các lĩnh vực về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội,
ngoại giao,… và điều không thể thiếu đối với nền tri thức của mỗi quốc gia
cũng được phát triển đó là giáo dục. Giáo dục là yếu tố có thể nói là sự quyết
định đối với việc phát triển và tồn vong của mỗi quốc gia.
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn
diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy
và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận
dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một
chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự
học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát
triển năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập
đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy
mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thống trong dạy và học”. Để
thực hiện tốt mục tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo theo
Nghị quyết số 29/NQ-TW, cần có nhận thức đúng về bản chất của đổi mới
phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học và một
số biện pháp đổi mới phương pháp dạy học theo hướng này.
Việc phát triển và nâng cao chất lượng Giáo dục và Đào tạo càng trở
nên cấp thiết hơn. Mục tiêu chính của nền giáo dục nước ta hiện nay là hướng
tới đối tượng người học, nhằm cung cấp tri thức, kĩ năng, sự hiểu biết và kinh
nghiệm học tập tốt, có hiệu quả không những trên lí thuyết mà còn cả đối với
thực tiễn.
Giáo dục quốc phòng và an ninh: Là một bộ phận của nền giáo dục quốc
dân, một nội dung cơ bản trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh

học sinh các trường Trung học phổ thông, Trung cấp chuyên nghiệp, Đại học,

2


Cao đẳng. Công tác GDQP&AN cho học sinh, đã dần dần được đi vào ổn
định, nhưng về chất lượng GDQP&AN còn hạn chế; Vậy nguyên nhân đó là
do đâu? Có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới chất lượng của GDQP&AN còn
thấp, một trong số đó có thể kể tới như đội ngũ giáo viên GDQP&AN còn
thiếu và yếu chưa được đào tạo dài hạn, chính quy; cơ sở vật chất trang thiết
bị còn thiếu hoặc có nhưng chất lượng kém; phương pháp dạy học lạc hậu
truyền thống,… để môn học GDQP&AN được chất lượng và có hiệu quả cao
ta cần đổi mới phương pháp dạy là yếu tố cấp thiết.
Giáo dục quốc phòng và an ninh là một môn học đặc thù trong các
trường THPT, có tính cấp thiết cao, các trường THPT hiện nay vẫn dạy học theo
phương pháp truyền thống thuyết trình, đổi mới phương pháp dạy GDQP&AN ở
đây không phải ta phủ nhận những phương pháp lạc hậu truyền thống thay bằng
các phương pháp hoàn toàn mới mà là sự chọn lọc, kế thừa vận dụng linh hoạt
những cái tốt của phương pháp truyền thống để bài học đạt được hiểu quả cao
nhất có thể giúp cho người học có sự sáng tạo, chủ động, có chiều hướng tích
cực đối với bài học tìm tòi ra những sáng kiến hay cho mỗi tiết học của chúng ta
sinh động, sôi nổi hơn. Vậy để đổi mới trong phương pháp dạy học giáo dục
quốc phòng và an ninh cho học sinh THPT, điều cấp thiết có tính khả quan và
thiết thực nhất đó là ta phải vận dụng được giữa “Giáo dục truyền thống quân
đội vào giảng dạy giáo dục quốc phòng và an ninh trong các trường trung học
phổ thông”. Phương pháp kết hợp này có ý nghĩa và tầm quan trọng hết sức to
lớn giúp cho bài học không bị khô khan, giảng dạy linh hoạt, phát huy được khả
năng sáng tạo của học sinh, giúp học sinh hiểu được và vận dụng các truyền
thống quân đội vào từng bài học hiệu quả, chất lượng cao.
Chính vì vậy xuất phát từ vị trí, ý nghĩa, mục tiêu của GDQP&AN, từ

Phương pháp tổng hợp, phân tích đánh giá

4


6. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
Ý nghĩa khoa học: Tìm ra biện pháp dạy học phù hợp, có chất lượng
đối với giảng dạy môn học GDQP&AN cấp THPT.
Ý nghĩa thực tiễn: Đề tài giúp cho giáo viên biết cách vận dụng Giáo
dục truyền thống quân đội trong dạy học GDQP&AN ở các trường THPT.
Giúp học sinh hiểu được bài học, hứng thú hăng say trong môn học cũng như
đem lại hiệu quả cao cho môn học.
7. Cấu trúc của luận văn
I. Mở đầu
II. Nội dung
Chương 1: Cơ sở lí luận của giáo dục truyền thống quân đội trong dạy
học giáo dục quốc phòng và an ở trung học phổ thông
Chương 2: Thực trạng việc vận dụng kết hợp “giáo dục truyền thống
quân đội” trong dạy học giáo dục quốc phòng và an ở trung học phổ thông
Chương 3: Vận dụng mối kết hợp “giáo dục truyền thống quân đội” để
nâng cao chất lượng dạy học giáo dục quốc phòng và an ở trung học phổ
thông
III. Kết luận và khuyến nghị

5


II. NỘI DUNG
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG
QUÂN ĐỘI TRONG DẠY HỌC GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ

Nghị định 116/2007/NĐ-CP ngày 10/7/2007 của Chính phủ quy định
về đối tượng, chương trình, nội dung cơ bản về GDQP&AN cho học sinh,
sinh viên các trường THPT đến Đại học… Nghị định 116/NĐ-CP xác định vị
trí, tính chất của GDQP&AN. GDQP&AN cho học sinh, có ý nghĩa hết sức
quan trọng trong chiến lược đào tạo con người mới XHCN. GDQP&AN là
môn học chính khóa trong các trường, lớp đào tạo bậc Đại học, Cao đẳng,
Trung cấp nghề, dạy nghề, THPT thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Mục tiêu
GDQP&AN nhằm góp phần đào tạo con người phát triển toàn diện, có đạo
đức, sức khỏe, kiến thức quốc phòng an ninh, kỹ năng quân sự để sẵn sàng
tham gia vào sự nghiệp xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, an ninh
nhân dân. Nghị định đề cập nguyên lý GDQP&AN với nguyên lý giáo dục
của Đảng và Nhà nước; GDQP&AN phải có tính nhân dân, tính truyền thống
dân tộc, tính khoa học kĩ thuật quân sự hiện đại, giáo dục lí thuyết đi đôi với
thực hành. Nghị định 116/2007/NĐ-CP xác định rõ trách nhiệm của các Bộ,
ngành trong tổ chức thực hiện và bảo đảm cho GDQP&AN. Nghị định
116/2007/NĐ-CP khẳng định yếu tố quan trọng hàng đầu có ý nghĩa quyết
định tới chất lượng GDQP&AN là phải có đội ngũ giáo viên giỏi về chuyên
môn, vững vàng về nghiệp vụ, có hình thức tổ chức, phương pháp giáo dục,
đào tạo phù hợp, đó chính là cầu nối, con đường dẫn dắt đến nhận thức, tiếp
thu tri thức về quốc phòng và an ninh. Vì vậy, phải xây dựng được đội ngũ
giáo viên, giảng viên có phẩm chất, năng lực, yêu nghề, suốt đời phấn đấu cho
sự nghiệp giáo dục và củng cố nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, có
kiến thức cơ bản về quốc phòng, an ninh, có kỹ năng sư phạm quân sự, có khả
năng quản lý, chỉ đạo công tác quân sự, an ninh địa phương, của nhà trường.
Theo Điều 11, Luật GDQP&AN năm 2013:

7


1. GDQP&AN trong THPT, Trung cấp chuyên nghiệp, Trung cấp nghề là

như sức mạnh của người Việt. Để những truyền thống tốt đẹp không bị mai
một, luôn được phát quang, tỏa sáng người Việt không ngừng coi trọng công
tác giáo dục. Từ lâu, bằng hình thức này hay hình thức khác, tổ tiên ta luôn có
ý thức giáo dục truyền thống tốt đẹp của dân tộc cho các thế hệ tiếp nối nhau,
nhờ đó chúng ta mới có một nền văn hóa, lịch sử hào hùng và đáng tự hào.
Thời đại Hồ Chí Minh, Đảng và Bác Hồ cũng hết sức quan tâm tới công
tác giáo dục truyền thống cho thế hệ thế hệ trẻ, coi đó là nhiệm vụ chiến lược của
cách mạng Việt Nam. Nhờ có công tác giáo dục truyền thống mà Đảng và Bác
Hồ đã động viên, vận động được toàn thể dân tộc tham gia đấu tranh đánh đổ
thực dân Pháp và đế quốc Mỹ mang lại độc lập, tự do cho đất nước.
Trong giai đoạn cách mạng nước ta hiện nay, tuy đất nước đang sống
trong thời bình nhưng điều đó không có nghĩa là đất nước sẽ được hưởng một
nền hòa bình mãi mãi nếu không có sự cố gắng, nỗ lực của toàn thể dân tộc.
Bối cảnh quốc tế, tình hình khu vực và trong nước còn tiềm ẩn nhiều yếu tố
phức tạp khó lường. Kẻ địch và các thế lực thù địch vẫn không chịu từ bỏ âm
mưu phá hoại nền độc lập, tự chủ của nước ta, họa "thù trong", "giặc ngoài"
và nguy cơ chiến tranh vẫn đang là một thách thức lớn đối với dân tộc. Do
vậy, công tác giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ đặc biệt là thanh niên quân
đội hiện nay là điều hết sức quan trọng và cần thiết bởi đây là lực lượng được
Đảng, nhân dân, đất nước tin cậy giao nhiệm vụ trực tiếp để bảo vệ độc lập,
chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.
Đặc điểm của thế hệ trẻ nói chung và học viên trong quân đội nói riêng
hiện nay là được sinh ra và lớn lên trong hoàn cảnh đất nước hòa bình, điều
kiện kinh tế - xã hội của đất nước phát triển hơn trước. Họ là lực lượng có
trình độ kiến thức, văn hóa cao, khả năng nhanh nhạy trong nắm bắt, tiếp thu,
sử dụng các thành tựu, phương tiện khoa học, kỹ thuật quân sự tiến bộ. Tuy
nhiên, mặt hạn chế là họ không được tôi luyện trong thực tiễn chiến đấu,

9


10


bản chất và cốt cách của con người Việt Nam, nó trở thành một tiêu chuẩn
cho sự xác định tốt, xấu, phải, trái trong từng con người, là chuẩn mực cho
mọi hành động trong mọi thời điểm của lịch sử.
Hai là: Giáo dục truyền thống cho thanh niên quân đội có nghĩa là giúp
họ phát hiện, phê phán, đấu tranh với những quan niệm, biểu hiện đi ngược
với những giá trị truyền thống. Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, các thế
lực thù địch bên ngoài tăng cường các hoạt động chống phá, tập trung vào đối
tượng thanh niên, coi đây là chỗ dựa quan trọng trong thực hiện âm mưu
"diễn biến hòa bình". Ở trong nước, những thành tựu to lớn mà đất nước đạt
được trên các mặt sau gần 30 năm đổi mới đã làm thay đổi diện mạo đất
nước, đời sống người dân không ngừng được nâng lên. Tuy nhiên, do mặt trái
của nền kinh tế thị trường, sự biến đổi nhanh chóng của đời sống xã hội, ảnh
hưởng lối sống hưởng thụ kiểu phương Tây đã được lực lượng phản động tích
cực khai thác, lợi dụng. Đáng chú ý trong đó có một bộ phận không nhỏ cán
bộ, đảng viên đã nghe theo những lý lẽ tuyên truyền, lôi kéo, mua chuộc của
lực lượng phản động, họ lớn tiếng bác bỏ những giá trị truyền thống, công
khai quan điểm cho rằng xã hội muốn phát triển thì phải dứt bỏ truyền thống.
Có xu hướng khác lại không muốn đề cập đến vấn đề truyền thống, nguy
hiểm hơn nó gieo rắc sự nghi ngờ về ý nghĩa các cuộc kháng chiến chống
ngoại xâm của dân tộc và nhân loại tiến bộ. Các quan điểm sai lầm đó cho
rằng, nhất thiết có cần phải trải qua "những cuộc đụng đầu lịch sử" để rồi cuối
cùng cả người thắng và kẻ thua đều không đạt được gì và hậu quả là dân tộc
Việt Nam đã bị tụt hậu so với một số nước ở khu vực không phải trải qua
chiến tranh mà vẫn giành được độc lập và trở thành những "con rồng, con hổ"
Cần phải khẳng định rằng, những quan niệm trên là hoàn toàn sai lầm,
đi ngược lại với lợi ích của dân tộc và các giá trị truyền thống văn hóa, văn
hiến Việt Nam. Chúng ta nhớ lại câu nói nổi tiếng của G.Đi-mi-tơ-rốp, một

các thế lực thù địch còn tiến hành nhiều âm mưu, thủ đoạn với mức độ tinh vi
và thâm độc hơn rất nhiều đối với cách mạng Việt Nam như là: Đòi xóa bỏ

12


vai trò lãnh đạo của Đảng, tiến hành đa nguyên, đa đảng về chính trị và đòi
"phi chính trị hóa" lực lượng quân đội, tách quân đội khỏi sự lãnh đạo của
Đảng… Trên lĩnh vực tư tưởng, chúng ra sức tuyên truyền hệ tư tưởng tư sản
thay dần hệ tư tưởng chính trị vô sản, lột bỏ lý tưởng xã hội chủ nghĩa cho
mục đích cuối cùng là thay đổi chế độ xã hội ở Việt Nam.
Bốn là: Giáo dục truyền thống trong quân đội hiện nay cần quan tâm
đúng mức đến công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị. Bởi sức mạnh quan
trọng của quân đội ta chính là sức mạnh tư tưởng - chính trị và tinh thần. Sức
mạnh này góp phần nuôi dưỡng, tạo nên sức mạnh vật chất to lớn để có thể
đánh bại mọi kẻ thù cho dù nó có vũ khí trang bị mạnh hơn ta gấp nhiều lần.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thấy điều này từ rất sớm nên Người đã chỉ ra
và xác định nhiệm vụ chủ yếu của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng
quân là "tuyên truyền": "Tên Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân
nghĩa là chính trị trọng hơn quân sự. Nó là đội quân tuyên truyền". Công tác
tuyên truyền, giáo dục chính trị trong quân đội hiện nay góp phần quan trọng
vào bồi dưỡng thế giới quan, mục tiêu, lý tưởng cho cán bộ chiến sỹ. Nội
dung hoạt động tuyên truyền, giáo dục chính trị trong quân đội hiện nay cần
khai thác sâu vào các vấn đề như là gương người tốt, việc tốt, có thể là tìm
hiểu về đức hy sinh vì nước của một nhân vật lịch sử nào đó hay tìm hiểu về
thân thế, sự nghiệp và giá trị thời đại của tư tưởng Hồ Chí Minh,…
Như vậy, trong giai đoạn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, nhiệm
vụ giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ học sinh, nói chung và quân đội nói
riêng là một nhiệm vụ hết sức cấp bách. Nó không chỉ giúp lớp trẻ giữ gìn và
phát huy tốt những giá trị truyền thống của dân tộc mà còn giúp thế hệ trẻ học

hội chủ nghĩa, với Đảng, với nhân dân
Quân đội nhân dân Việt Nam là đội quân vũ trang cách mạng tin cậy
của Đảng, Nhà nước và của nhân dân; quân đội ta luôn trung thành vô hạn với
Tổ quốc, với Đảng, với nhân dân, chiến đấu vì mục tiêu lý tưởng cao cả của

14


Đảng, của dân tộc là giành độc lập, tự do cho Tổ quốc và xây dựng thành
công chủ nghĩa xã hội trên đất nước Việt Nam. Vì vậy, kiên định mục tiêu,
con đường độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, tuyệt đối tin tưởng vào sự
lãnh đạo của Đảng, quân đội ta quyết tâm thực hiện thắng lợi đường lối, chủ
trương của Đảng và Nhà nước, gắn bó mật thiết với nhân dân.
Quân đội ta lấy mục tiêu cách mạng do Đảng đề ra làm lý tưởng và
mục tiêu phấn đấu của mình. Kiên quyết đấu tranh bảo vệ đường lối quan
điểm của Đảng, bảo vệ thành quả cách mạng của nhân dân; quân đội ta luôn
luôn kiên định chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư
tưởng và kim chỉ nam cho mọi hành động của mình. Nhờ vậy, quân đội ta có
được nền tảng chính trị, tư tưởng vững chắc làm cơ sở xây dựng sức mạnh về
mọi mặt, chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược và đập tan mọi âm mưu, hành
động phá hoại của kẻ thù, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ vững chắc
Tổ quốc, thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo.
1.3.2. Quân đội ta là quân đội của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân,
gắn bó máu thịt với nhân dân
Quân đội ta từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu đã trở thành
mục tiêu và phương châm hành động của cán bộ và chiến sĩ trong quân đội.
Đó là biểu hiện của sự giác ngộ về mục tiêu và lý tưởng chiến đấu, trách
nhiệm chính trị của quân đội đối với nhân dân. Biểu hiện lòng biết ơn sâu sắc,
công lao to lớn của nhân dân đối với quân đội. Cán bộ và chiến sĩ ta luôn sẵn
sàng chịu đựng mọi gian khổ, khắc phục những khó khăn, chiến đấu và hy

quân sự hiện đại; phát huy tinh thần sáng tạo trong nghiên cứu khoa học, phát
minh, sáng chế, cải tiến kỹ thuật nhằm phát huy mọi thế mạnh của ta.
Tinh thần quyết chiến, quyết thắng, biết đánh và biết thắng còn được
thể hiện cả trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Trong công
tác hàng ngày, khi tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện đường lối chính
sách của Đảng và Nhà nước, làm bất cứ nhiệm vụ gì, trong hoàn cảnh nào,
cán bộ và chiến sĩ đều dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, cần cù, kiên trì, bền bỉ,
đem hết tinh thần, nghị lực, trí tuệ và tài năng, ý chí khắc phục mọi khó khăn,

16