A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO),
thể hiện thông điệp về giáo dục trong thế kỷ XXI là: học để biết, học để làm, học để
làm người và học để chung sống.
Ngân hàng thế giới (World Bank) xác định thế kỷ XXI là kỷ nguyên kinh tế
dựa vào kỹ năng (Skills based economy). Kết quả của nhiều nghiên cứu đã đi đến
nhận định là trong các yếu tố quyết định mức độ thành công của con người thì kỹ
năng sống (KNS) chiếm đến 85%, còn kiến thức chuyên môn chỉ đóng vai trò
khoảng 15%.
Các nước phát triển Âu, Mỹ, Úc, Nhật, Singapore… đều đã lập ra các ủy ban
xác định yêu cầu đối với nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI. Tất cả các nghiên cứu
đều đi đến kết luận chung về tầm quan trọng của kỹ năng sống.
Trong điều 23, luật giáo dục năm 2005, Quốc hội nước cộng hoà xã hội chủ
nghĩa Việt Nam xác định: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp cho học sinh
phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản
nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư
cách và trách nhiệm công dân”.
Trên thực tế, học sinh ngày nay đang phải đối đầu với những rủi ro đe doạ
sức khỏe và hạn chế cơ hội học tập trong khi các em lại thiếu kỹ năng để đối phó
với các vấn đề nảy sinh trong cuộc sống. Một trong những vấn nạn mà học sinh
phải đối mặt hằng ngày đó là nạn bạo lực học đường.
Có thể nói rằng, bạo lực học đường đã và đang trở thành vấn đề bức xúc của
toàn xã hội. Tuy không phải là hiện tượng mới, nhưng hiện nay, nó ngày càng bộc
lộ tính nguy hiểm và phức tạp, đang trở thành mối quan ngại của phụ huynh học
sinh, ngành giáo dục và toàn xã hội. Bạo lực học đường hầu như xảy ra ở các cấp
học nhưng tập trung nhất là ở lứa tuổi 14,15,16, là học sinh ở cuối bậc THCS và
đầu bậc THPT.
Vấn đề quan trọng nhất mà nhân loại đang hướng tới là “dạy làm người”,
nhưng hệ thống giáo dục Việt Nam từ phổ thông đến đại học còn khiếm khuyết
trầm trọng trong mảng này. Nền giáo dục phổ thông của chúng ta đang nghiêng về
trang bị cho học sinh các tri thức khoa học trong sách vở. Gia đình và xã hội cũng

tinh thần, uy tín, danh dự của người bị hại trong môi trường học đường.
2. Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THCS
Học sinh THCS là những em trong lứa tuổi từ 11 - 15. Lứa tuổi này có một
vị trí đặc biệt trong sự phát triển của trẻ em, vì nó là thời kỳ chuyển tiếp từ ấu thơ
sang giai đoạn trưởng thành và được phản ánh bằng những tên gọi khác nhau như:
“thời kỳ quá độ”, “tuổi khủng hoảng”, “tuổi bất trị”, “tuổi khó bảo”…Lứa tuổi này
đặc trưng bởi sự phát triển nhanh cả về trí tuệ và thể lực. Đánh dấu bước phát triển
lớn về mặt xã hội, các em có xu hướng thoát khỏi phạm vi gia đình, hoà nhập vào
tập thể của lứa tuổi, ham muốn tìm hiểu và phát triển kỹ năng mới để tự khẳng định
mình. Tuy các em không còn là trẻ con nhưng cũng chưa thành người lớn, các em
chưa phân biệt cái gì đúng nên học hỏi, cái gì sai nên tránh. Đồng thời lứa tuổi này
cũng chịu sự tác động rất mạnh của những thay đổi nhanh chóng đang diễn ra trong
xã hội và những thay đổi bên trong về tâm sinh lý của chính bản thân mình. Sự phát
triển cơ thể của thiếu niên diễn ra mạnh mẽ nhưng không cân đối. Ở giai đoạn này,
quá trình hưng phấn chiếm ưu thế rõ rệt, dẫn đến các em không làm chủ được cảm
xúc của mình, không kiềm chế được những xúc động mạnh. Các em dễ bị kích
động, dễ bực tức, cáu gắt, mất bình tĩnh, hay “nhát gừng”, “cộc lốc”. Chính vì vậy,
rất cần sự giúp đỡ từ phía người lớn, để các em có thể thoát khỏi căng thẳng, vượt
qua những thử thách, hoà nhập bình an và hạnh phúc trong cuộc sống.
Sẽ là quá muộn khi cho rằng bạo lực học đường chỉ cần tập trung, chú trọng
rèn luyện ở bậc học THPT. Bài học xương máu rút ra từ vụ bạo lực tập thể đối với
học sinh tên Phượng ngày 13 tháng 01 năm 2015 tại trường THCS Lý Tự Trọng,
thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh khiến em bị ảnh hưởng não, điếc một bên tai và
sang chấn tâm lý nặng nề là một ví dụ điển hình. Và còn rất nhiều, rất nhiều các vụ
2


bạo lực học đường khác, ở Phú Thọ, ở thành phố Hồ Chí Minh, ở Vĩnh Long, ở
Yên Bái...Rất có thể, ngày mai sẽ xảy ra ngay bên cạnh chúng ta. Hình ảnh những
cô cậu học trò mặt còn “bấm ra sữa”, hồn nhiên là thế, vô tư là thế, phút chốc trở

bài phát thanh.
Thông qua nhận xét, đánh giá của giáo viên trực, của đội cờ đỏ hằng tuần,
hằng tháng, qua lời nhắc nhở của giáo viên chủ nhiệm trong sinh hoạt 15 phút đầu
buổi học, trong các giờ sinh hoạt lớp cuối tuần.
Thông qua hoạt động của ban đại diện cha mẹ học sinh.
Tích hợp trong dạy học các môn học, đặc biệt là các môn khoa học xã hội.
3


3. Kết quả kỹ năng phòng chống bạo lực học đường của học sinh qua nội dung
và phương pháp trên.
Thông qua những cách làm trên, nhìn chung các em học sinh của nhà trường
đã xây dựng được tinh thần đoàn kết, yêu thương, giúp đỡ nhau. Biết tự chủ cảm
xúc để tránh những xung đột... Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn còn nhiều học sinh
chưa ngoan, thường hay vi phạm nội quy trường học như nói tục, chửi bậy, bỏ tiết,
hút thuốc lá, vô lễ với thầy cô, thậm chí kết nhóm, gây gổ đánh nhau, sa vào các
quán điện tử, thậm chí có em còn tham gia cờ bạc, số đề...Điều quan trọng nữa là
con số này ngày một gia tăng, thực sự trở thành gánh nặng, không chỉ cản trở sự
phát triển của chính bản thân các em, mà còn tác động tiêu cực đến các học sinh
khác, trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường.
Ngoài ra, chúng tôi cũng thấy được hạn chế của nội dung và phương pháp trên
là ở chỗ, tất cả lực lượng giáo dục nhà trường dường như mới chỉ quan tâm đến
phần “ngọn” của vấn đề, mới chỉ cho học sinh biết lợi ích của nói “không” với bạo
lực, tác hại của bạo lực. Có thể tuyên truyền rất nhiều, trừng phạt nghiêm khắc,
nhưng tổ chức một cách “bài bản” để giúp học sinh nhận thức thế nào là bạo lực,
nguyên nhân của bạo lực học đường từ đâu, làm cách nào để hạn chế, nhất là tạo ra
cho học sinh các tình huống thực tế thể nghiệm cách ứng xử... thì vẫn hoàn toàn bỏ
ngỏ. Chính vì vậy, học sinh, nếu rơi vào các tình huống, sự việc “có vấn đề” chắc
chắn các em sẽ vô cùng lúng túng. Chúng tôi cũng thấy rằng, nếu tiến hành rèn
luyện kỹ năng phòng chống bạo lực học đường cho học sinh thông qua các môn

5
Thường xuyên mang vũ khí, đánh nhau
7,5 %
8%
4


6

Kết nhóm, giao du với các thành phần “bất hảo” 7,2 %
7,7 %
Những học sinh thường xuyên vi phạm đạo đức, vi phạm nội quy trên đa
phần đều có những hành vi, dấu hiệu liên quan đến bạo lực. Số lượng học sinh có
đạo đức trung bình và yếu gần như tỷ lệ thuận với những vụ va chạm, những ẩu đả,
những bạo lực học đường.
Kết quả xếp loại hạnh kiểm học sinh năm học 2012 - 2013 và năm học
2013- 2014 như sau:
Hạnh
Hạnh
Hạnh
Hạnh
kiểm
kiểm
Số
kiểm
kiểm
trung bình
yếu
Thời gian
học

sinh có những hành vi thô bạo, ngang ngược, xúc phạm, đe dọa, trấn áp bạn khác
gây nên những tổn thương tâm lý, tinh thần và sức khỏe cũng diễn ra thường xuyên
hơn như một hệ lụy tất yếu. Thầy cô vô cùng đau đầu vì vẫn còn hiện tượng học
sinh vô lễ, có thái độ và hành động không đúng mực với người đang trực tiếp gieo
mầm nhân cách cho mình, với bạn bè đồng trang lứa. Điển hình cho những hệ lụy
đáng buồn đó là trường hợp học sinh Nguyễn Văn Công, lớp 9B đã hành hung bạn
học của mình là em Lê Văn Nam, gây thương tích nặng, phải điều trị hàng tháng ở
bệnh viện.
Những con số biết nói nêu trên, là động lực, thôi thúc chúng tôi phải làm một
điều gì đó cho học sinh, cho thế hệ trẻ của Nga Thanh. Đã đến lúc cần phải gióng
lên một hồi chuông cảnh tỉnh, đã đến lúc phải kêu gọi, phải lôi cuốn tất cả các lực
lượng trong và ngoài nhà trường vào cuộc. Nhất là phải có sự tham gia của các
đoàn thể chính trị để đưa ra những giải pháp đồng bộ, triệt để, hữu hiệu, chặt chẽ,
cấp thiết xóa bạo lực trong nhà trường.
III. GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN.
1. Xây dựng kế hoạch rèn luyện kỹ năng phòng chống bạo lực học đường cho
học sinh một cách cụ thể, sát thực tế.
Chúng tôi xác định, kế hoạch là khâu đầu tiên, có ý nghĩa tiền đề cho mọi
hoạt động. Kế hoạch càng cụ thể, càng khả thi, thì hiệu quả càng cao.
Chính vì vậy, ngay từ đầu năm học, bản thân là bí thư chi bộ, hiệu trưởng
nhà trường, tôi cùng các đồng chí trong lãnh đạo cấp ủy, ban giám hiệu nhà trường
xác định, để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thì việc tạo ra môi trường giáo
dục an toàn, không có bạo lực học đường là nhiệm vụ then chốt, cấp bách, bởi bạo
lực học đường không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đạo đức mà còn là
5


nguyên nhân kéo theo những hậu quả đáng buồn khác, trong đó có những sa sút về
mặt trí dục, sức khỏe... Từ nghị quyết của chi ủy chi bộ, ban giám hiệu nhà trường,
đã được bàn bạc công khai, kỹ lưỡng trong hội nghị công nhân viên chức đầu năm

sự thành thạo của kỹ năng phòng chống bạo lực học đường ở bốn mức độ: kiến
thức hiểu biết, định hướng giá trị, thái độ và hành vi. Chúng tôi tiến hành khảo sát
theo mẫu phiếu sau:
PHIẾU KHẢO SÁT 1
Họ và tên:..................................Lớp:....................Tuổi:.................Giới tính:…….
Hãy đánh dấu nhân (x) vào các kỹ năng sống mà em mong muốn học tập
và rèn luyện tại trường học của mình? Có thể chọn một hoặc nhiều câu trả lời.
6


Kỹ năng phòng chống bạo lực học đường.
Kỹ năng chăm sóc sức khoẻ sinh sản.
Kỹ năng ứng phó với căng thẳng.
Kỹ năng đảm bảo an toàn giao thông.
Kỹ năng học tập có hiệu quả.
Kỹ năng giao tiếp.
Kỹ năng khác (ghi rõ):......................................................................................
Hãy cân nhắc tính quan trọng, cần thiết của các kỹ năng sống đối với
lứa tuổi và phù hợp với điều kiện của địa phương em.

STT

1
2
3

Các kỹ năng sống

Mức độ cần thiết
Chưa

học đường. Điều đó cho thấy, bạo lực học đường không chỉ là mối quan ngại của
người lớn, nó thực sự trở thành nỗi ám ảnh, sự lo sợ của chính các em học sinh. Đã
đến lúc các em không thể thờ ơ và bàng quan được nữa. Kết quả tập hợp ấy khiến
chúng tôi càng thấy tự tin vì hành động của mình không đơn độc, nó là sự kết tinh
của ý chí người lớn và được sự đồng thuận hưởng ứng của một nửa vô cùng quan
trọng, nếu không muốn nói là quyết định đến kết quả giáo dục đó là chủ thể, cũng
là đối tượng của vấn nạn này.
Tiếp theo phiếu khảo sát về nhu cầu, tính cần thiết của kỹ năng phòng chống
bạo lực học đường, chúng tôi tiếp tục khảo sát trình độ của kỹ năng này với học
sinh toàn trường.
PHIẾU KHẢO SÁT 2
7


Họ và tên:..................................Lớp:....................Tuổi:.................Giới tính:…….
Hãy tự đánh giá kỹ năng sống của em ( đã được sắp xếp từ thấp đến cao)
theo mức độ: kém, yếu, trung bình, khá, giỏi.

STT

Kỹ năng sống

Mức độ hình thành kỹ năng
Không
Kiến

Giá

thức


bình về bạo lực học đường, và trên 40% là không đánh giá được trình độ của bản
thân đối với kỹ năng này. Điều này một lần nữa càng khẳng định, rèn luyện kỹ
năng phòng chống bạo lực học đường cho các em là hết sức cần thiết, nếu không
muốn nói là cấp bách.
2. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức song song với rèn
luyện thói quen, kỹ năng, hành vi phòng chống bạo lực học đường.
Nhận thức đây là một trong những kỹ năng rất quan trọng, nhưng không thể
ngay lập tức hình thành các thao tác hành vi mà phải từng bước giúp học sinh hiểu
bản chất của vấn nạn, để từ đó có ý thức và hành vi thích ứng cho phù hợp.

8


2.1. Tổ chức nghiêm túc, có hiệu quả buổi học tập nội quy ngay trong ngày
đầu tiên của năm học mới, các tiết học giáo dục pháp luật của bộ môn giáo dục
công dân.
Năm điều Bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng, nội quy của trường, của đội là bài
học đầu tiên được giáo viên chủ nhiệm, cũng là các anh chị phụ trách đội truyền đạt
đến học sinh, trong ngày đầu bước vào năm học mới. Sau đó, bản nội quy của
trường được niêm yết công khai ngay trong các lớp học, cùng với năm điều Bác Hồ
dạy, như là lời nhắc nhở các em học sinh mỗi ngày về ý thức đoàn kết, yêu thầy
mến bạn...Trong kỳ họp với phụ huynh học sinh toàn trường, giáo viên chủ nhiệm
một lần nữa công bố bản nội quy, để tạo sự phối hợp đồng thuận trong quản lý,
giáo dục các em.
Tổ chức dạy học nghiêm túc các nội dung giáo dục pháp luật trong môn giáo
dục công dân như: Bài công ước liên hợp quốc về quyền trẻ em; quyền được pháp
luật bảo hộ về tính mạng, thân thể, sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm... cũng cần
được coi trọng. Đó là những kiến thức pháp luật cơ bản giúp học sinh nhận thức
được quyền và nghĩa vụ phải biết tự bảo vệ bản thân mình, tôn trọng người khác.
2.2. Tổ chức ngoại khoá mời bác sỹ tâm lý phổ biến kiến thức về nguyên nhân,

lý. Đó là thái độ đối với hậu quả xảy ra như ăn năn, hối hận hay hả hê, thỏa mãn
của người gây hại.
Sau khi tuyên truyền cho học sinh những dấu hiệu nhận biết trên, chúng tôi
đặc biệt quan tâm đến việc nhấn mạnh cho học sinh phải biết nhận xét, phán đoán
và phát hiện các dấu hiệu tiền bạo lực vì nó là “chỉ báo” để nhà trường tiến hành
can thiệp hiệu quả, kịp thời, định hướng cách giải quyết thỏa đáng nhằm ngăn chặn
bạo lực xảy ra.
2.2.2. Các nguyên nhân của nạn bạo lực học đường.
Có nhiều cách phân tích nguyên nhân của bạo lực học đường, nhưng chúng
tôi chỉ rõ cho học sinh các nguyên nhân chính sau:
Nguyên nhân từ giáo dục của gia đình: Đây được coi là nguyên nhân chính
của bạo lực học đường. Sự giáo dục chưa đúng đắn, sự thiếu quan tâm của gia đình,
tình trạng sử dụng bạo lực, những đổ vỡ… trong gia đình có ảnh hưởng trực tiếp
làm gia tăng nguy cơ bạo lực trong học sinh.
Nguyên nhân từ giáo dục của nhà trường: Do nhà trường chỉ chú trọng dạy
chữ không chăm lo đầy đủ cho việc dạy người. Hoặc cách xử lý các trường hợp vi
phạm bạo lực học đường chưa thoả đáng, không có hoặc ít tác dụng giáo dục.
Nguyên nhân từ xã hội: Do tác động của mặt trái kinh tế thị trường, các mối
quan hệ xã hội tiêu cực và truyền thông gây ra. Ảnh hưởng của môi trường văn hóa
bạo lực. Đặc biệt là ảnh hưởng của game bạo lực hằng ngày bào mòn, phá hủy tâm
hồn và nhân cách các em, biến các em thành những con người dữ tợn.
Nguyên nhân tâm lý từ chính học sinh: Do đặc điểm tâm lý lứa tuổi, do
không làm chủ bản thân. Do sự phát triển thiếu toàn diện, thiếu hụt về nhân cách,
thiếu khả năng kiểm soát hành vi ứng xử của bản thân, non nớt trong kỹ năng sống,
sai lệch về quan điểm sống.

10


Học sinh tham gia thảo luận về các nguyên nhân của bạo lực học đường.

và đề xuất những phương án xử lý hiệu quả.
Tình huống được đặt ra là: Nếu em chẳng may có nguy cơ trở thành nạn
nhân của một vụ bạo lực học đường? Em sẽ làm gì?
Nói chuyện với bố mẹ, thầy cô
Hầu hết khi các vụ bạo lực học đường xảy ra, ba mẹ, thầy cô thường là người
biết sau cùng. Vì nạn nhân thường giấu kín và chịu đựng một mình. Vô tình điều
này đã tiếp tay cho bạo lực tiếp diễn ở cường độ mạnh hơn, công khai hơn. Hãy
thường xuyên nói chuyện với bố mẹ, thầy cô để có hướng giải quyết tốt nhất.
Tránh tiếp xúc với “đầu gấu”
Tất cả những học sinh, những đối tượng gây sự đều cho đối tượng bị đánh là
“đáng đánh” hết, bất kể lý do gì. Cho nên dù ở bất kì trường hợp nào, hãy tránh
càng xa càng tốt những thành phần “bất hảo” này ra. Đừng quan tâm, bình luận bất
kì điều gì về những đối tượng đặc biệt này. Một câu sơ ý của học sinh cũng đủ là
nguyên nhân để các em “nhừ đòn”. “Tránh voi chẳng xấu mặt nào”. Những kẻ giải
quyết vấn đề bằng bạo lực như thế sẽ chẳng có tương lai tốt đẹp. Đừng để tương lai
của chúng ta bị phá hủy bởi chúng!
Hành động ngay khi thấy “không ổn”
Trước khi diễn ra một vụ bạo lực nào đó tại trường học, chắc chắn sẽ có lời
ra, tiếng vào đại loại như “khi nào đánh?”, “đánh thế nào?”, “ai đánh trước, ai đánh
sau?” ngay khi nghe loáng thoáng mình chuẩn bị là “nạn nhân” thì hãy hành động
ngay! Giờ ra chơi, chỉ đứng ở những khu vực có giáo viên, tuyệt đối không đi một
mình, không tỏ ra sợ hãi. Ngay sau buổi học, báo ngay cho thầy, cô mà bạn tin
tưởng đế có hướng giải quyết phù hợp và gọi cho bố mẹ đưa về nhà nếu bạn đi học
một mình. Tốt nhất, khi nói chuyện với thầy cô, hãy cho những tên chuẩn bị đánh
bạn thấy. Khoảnh khắc bạn bước vào phòng giáo viên dù không biết bạn làm gì
cũng đủ khiến nhiều tên xanh mặt!
Luôn có "đồng minh".
Khi thấy dấu hiệu không ổn, hãy nói cho người bạn thân nhất của mình biết
tình hình đồng thời dặn bạn ấy khi bạn không còn cách tẩu thoát và chắc chắn bị
đánh, hãy bí mật báo cho người lớn, không nên kêu la hay đánh trả vì điều đó lúc

sinh, giáo viên chủ nhiệm và của chính cha mẹ các em. Đó chính là sự cam kết
cộng đồng trách nhiệm đầu tiên của quá trình rèn luyện kỹ năng khó khăn này.
3.2. Giao cho giáo viên chủ nhiệm chịu trách nhiệm thực hiện kế hoạch rèn
luyện kỹ năng phòng chống bạo lực học đường ở cả trong và ngoài lớp chủ
nhiệm.
Để thực hiện kế hoạch rèn luyện kỹ năng phòng chống bạo lực học đường
cho học sinh, giáo viên chủ nhiệm phải hết sức tận tâm, nhiệt tình, trách nhiệm.
Phải đảm bảo thực hiện “hai không”, “năm biết”. “Hai không” là: Không để xảy ra
định kiến, không mâu thuẫn. “Năm biết” bao gồm: Biết lắng nghe, biết nhận biết
dấu hiệu của bạo lực, biết chia sẻ thông tin, biết cách thức giải quyết xung đột và
làm chủ cảm xúc, biết liên lạc với giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh những lúc cần
thiết.
Một điều tối quan trọng của giáo viên chủ nhiệm là phải thiết lập được danh
sách những học sinh trong lớp có các dấu hiệu của bạo lực học đường, nhất là các
dấu hiệu xa như học kém, chán học, bất cần đời, lêu lổng…Đây sẽ là đối tượng
chính cần phải rèn luyện kỹ năng phòng chống bạo lực học đường, cụ thể là kỹ
năng làm chủ cảm xúc, tránh tạo thành định kiến hay mâu thuẫn. Lúc này vai trò
của giáo viên chủ nhiệm vô cùng quan trọng. Gặp gỡ, trao đổi, trò chuyện, định
hướng, điều chỉnh hành vi và cảm xúc của các em theo đúng hướng, tránh để bạo
lực xảy ra.
Kinh nghiệm cho thấy, để rèn luyện thành công kỹ năng phòng chống bạo
lực học đường cho những học sinh có dấu hiệu bạo lực là một vấn đề cực kỳ nan
giải, đòi hỏi người giáo viên phải hết sức nhiệt tình, có trách nhiệm, phải coi học
sinh như con, như một người bạn để trao đổi, chia sẻ, bảo ban, uốn nắn các em.
Ngoài ra, cũng rất cần sự góp sức của giáo viên tổng phụ trách đội, giáo viên bộ
môn, học sinh trong đội cờ đỏ... để phối hợp giáo dục.
3.3. Tăng cường chức năng giám sát của đội cờ đỏ, giáo viên trực, bảo vệ nhà
trường.
Ngoài sự theo dõi chặt chẽ, sát sao của giáo viên chủ nhiệm, việc phát huy
vai trò của đội cờ đỏ trong công tác giám sát, phát hiện và báo cáo những dấu hiệu

dục phù hợp với đối tượng, kịp thời ngăn chặn các hành vi cận bạo lực xảy ra. Điều
này có thuận lợi ở chỗ, là người cùng sinh hoạt trong một khu dân cư, những giáo
viên là người “bản địa” bao giờ cũng nắm chắc, biết rõ hoàn cảnh gia đình, những
biến động trong cuộc sống của từng học sinh. Những thông tin về học sinh họ cũng
sẽ là người cập nhật nhất, do vậy, cùng với giáo viên chủ nhiệm, đội cờ đỏ, đây là
lực lượng thứ ba vô cùng quan trọng trong việc theo dõi, nắm bắt những diễn biến
về tư tưởng, tình cảm và hành vi của những học sinh có dấu hiệu của bạo lực.
Để nâng cao trách nhiệm của những “giám sát viên”, chúng tôi lập danh sách
yêu cầu từng giáo viên phải có trách nhiệm với các học sinh có dấu hiệu bạo lực
trong xóm mình phụ trách:
TT Họ và tên giáo viên địa phương Phụ trách những học sinh thuộc Ghi chú
1

Mai Thị Phương Loan

Xóm 1

2

Trần Văn Kền

Xóm 2

3

Mai Thị Thùy Linh

Xóm 3

4

em “hiểu” vấn đề hơn.
4. Tổ chức giao ban công tác phòng chống bạo lực học đường với phụ huynh
học sinh thường xuyên, kịp thời, đồng thời với giao ban chất lượng giáo dục
của nhà trường.
Rèn luyện kỹ năng phòng chống bạo lực học đường là một việc làm vô cùng
thiết thực. Nhưng nó chỉ phát huy hiệu quả thật sự khi có sự phối hợp đồng bộ, nhịp
nhàng của gia đình - nhà trường - xã hội. Bản thân gia đình, nhà trường hay xã hội
không thể tự mình hình thành các kỹ năng này cho học sinh mà phải có sự thống
nhất chặt chẽ từ cả ba phía. Giao ban chất lượng giáo dục kỹ năng phòng chống bạo
lực học đường nên tiến hành đồng thời cùng với giao ban chất lượng học tập. Đã
đến lúc, nhà trường, gia đình phải thấy rằng, dạy chữ và dạy người luôn song hành
với nhau, không thể bên nào nặng hơn, bên nào nhẹ hơn được. Thực hiện nhiệm vụ
này, các giáo viên chủ nhiệm sẽ thông báo trực tiếp những diễn biến, những kết quả
của việc rèn luyện kỹ năng sống, đồng thời tiếp thu những phản hồi từ gia đình các
em để có biện pháp giáo dục phù hợp.
Ngoài những lần giao ban định kỳ, việc thông báo, gặp gỡ, trao đổi giữa giáo
viên chủ nhiệm với phụ huynh có thể diễn ra đột xuất, nếu thấy cần thiết. Điện
thoại di động, hệ thống sổ liên lạc điện tử giữa nhà trường và gia đình để nắm bắt
kịp thời những “hiện tượng lạ” trong giao tiếp, trong tâm lý của các em để ngăn
chặn kịp thời bạo lực học đường cũng cần được sử dụng một cách thường xuyên.
5. Tăng cường bồi dưỡng sức khỏe tinh thần cho học sinh bằng các hoạt động
tập thể lành mạnh.
Khi học sinh bước vào giai đoạn thay đổi quan trọng của cuộc đời, gia đình
và nhà trường cần phải quan tâm tới tâm lý của các em. Cha mẹ cần trở thành
những người bạn thân thiết và nhà trường là chỗ dựa tinh thần vững chắc nhất cho
mỗi trẻ. Chính vì vậy, chúng tôi luôn chú ý đến đời sống văn hóa, tinh thần của học
sinh, cho các em có cơ hội để thư giãn và giải tỏa những căng thẳng trong học tập.
Ví dụ, tổ chức các câu lạc bộ, các hội thi tuyên truyền, các buổi ngoại khoá… Mục
đích là chuyển hướng sự chú ý của học sinh đến với những thói quen lành mạnh,
tạo ra động cơ học tập tích cực, làm phong phú đời sống tinh thần của học sinh và

phòng chống bạo lực học đường tại trường mình?
Hoàn toàn hài lòng
Khá hài lòng
Chưa hài lòng
Hoàn toàn không hài lòng
Tham gia các hoạt động rèn luyện kỹ năng phòng chống bạo lực học đường
mang lại cho em những lợi ích gì?
……………………………………………………………………………………………………………
…...……………………………………………………………………………………………………

Kết quả qua phiếu khảo sát thật đáng phấn khởi. Số phiếu tỏ rõ sự hài lòng
chiếm tỷ lệ cao: 72%, số phiếu khá hài lòng là 26% và 2% chưa hài lòng. Điều
quan trọng là các em thu nhận được rất nhiều lợi ích từ các hoạt động rèn luyện kỹ
năng sống mà nhà trường tổ chức. Tuy chưa phải là con số tuyệt đối, nhưng với
chúng tôi điều này đã là một thành công. Chúng tôi cảm thấy phấn khởi và tự tin vì
mình đi đúng hướng, hoạt động giáo dục này thực sự đem lại sự hứng khởi trong
tinh thần, sự tự tin trong kỹ năng ứng xử với các tình huống xấu của học sinh. Đó
có lẽ là cái đích mà không chỉ nhà trường hướng tới mà còn là mong mỏi của toàn
xã hội.
III. KIỂM NGHIỆM
Việc thực hiện đồng bộ, triệt để những biện pháp trên, chúng tôi nhận thấy
rằng: Những học sinh có dấu hiệu bạo lực trở nên ngoan hơn, số lượng học sinh có
dấu hiệu cận bạo lực giảm rõ rệt. Những em này tham gia các hoạt động giáo dục,
hoạt động lao động, hướng nghiệp…nhiệt tình, tích cực. Tất cả học sinh có lịch sử
bạo lực với bạn bè nay cũng trở nên chín chắn hơn, hành xử đúng mực hơn, tham
gia các hoạt động tập thể, hoạt động học tập và vui chơi với tư cách là những chủ
thể tích cực, chủ động, sáng tạo và hòa bình.
Mối quan hệ thầy trò trở nên gần gũi, thân thiện. Không khí giờ học, giờ chơi
của học sinh thật vui vẻ, chan hòa. Số lượng học sinh chán học, bất cần đời, nói
tục, chửi bậy, vô lễ với thầy cô, bỏ tiết, bỏ buổi, đánh nhau…giảm rõ rệt.

Số
học
sinh
280

Hạnh
kiểm
tốt
SL
%
240 85.7

Hạnh
kiểm
khá
SL
38

%
13.6

Hạnh
kiểm
trung bình
SL
2

%
0.7


dấu hiệu bạo lực lại càng khó khăn gấp bội phần. Những biện pháp rèn luyện kỹ
năng phòng chống bạo lực học đường mà trường THCS Nga Thanh đang thực hiện
đã giải quyết được một vấn đề nổi cộm của nhà trường trong một vài năm trở lại
đây, góp phần nâng cao chất lượng đạo đức của đơn vị. Tuy nhiên cũng phải nhấn
mạnh rằng, rèn luyện kỹ năng phòng chống bạo lực cho các em học sinh phải thực
hiện thường xuyên, liên tục, song song và đồng thời với việc nâng cao chất lượng
học tập, chất lượng sức khoẻ,…có như thế, chúng ta mới đạt được mong muốn về
một thế hệ trẻ phát triển toàn diện.
Sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng phòng chống
bạo lực học đường cho học sinh góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức tại
trường THCS Nga Thanh, Nga Sơn” có lẽ là vấn đề không mới, nhưng thiết nghĩ,
trong khi toàn ngành giáo dục Thanh Hoá đang tích cực hướng tới chủ đề năm học:
Tiếp tục “đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng giáo dục”, tập trung thực hiện 4
nhiệm vụ trọng tâm trong năm học trong đó “đẩy mạnh công tác giáo dục đạo đức,
19


kĩ năng sống, ngăn chặn bạo lực trong nhà trường,… nâng cao hiệu quả giáo dục
toàn diện” là nhiệm vụ quan trọng thứ hai; thì tiến hành thành công một hướng đi,
một mô hình rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh trong điều kiện hoàn cảnh cụ thể
ở địa phương Nga Thanh, cũng là một điều đáng quý. Bởi suy cho đến cùng, đổi
mới trong giáo dục cũng chỉ để nhằm đạt đến sự phù hợp, đạt đến chất lượng giáo
dục cao nhất mà thôi.
II. ĐỀ XUẤT
1.Với Đảng uỷ, Uỷ ban Nhân dân xã Nga Thanh
Tăng cường công tác tuyên truyền về an ninh trật tự.
Quản lý các yếu tố giải trí có hành vi bạo lực. Có biện pháp xử lý thích đáng
những cơ sở kinh doanh iternet đầu độc học sinh bằng game bạo lực, kinh dị…
2. Với Cha mẹ học sinh
Xây dựng không khí gia đình bình đẳng, hạnh phúc.