MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Để bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN, đòi hỏi Đảng và Nhà nước
phải tiến hành đồng bộ nhiều chủ trương, biện pháp, trong đó giáo dục quốc phòng
toàn dân nói chung và cho cán bộ các cấp, các ngành của Đảng, Nhà nước nói
riêng có vị trí đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Việt Nam XHCN. Nghị quyết Trung ương 3 khoá VII đã chỉ rõ: "Phải tăng cường
công tác giáo dục quốc phòng cho toàn dân, trước hết là đối với cán bộ các cấp,
các ngành của Đảng và Nhà nước". Nghị định 71/CP của Chính phủ qui định:
"Đưa giáo dục quốc phòng thành môn học bắt buộc trong hệ thống trường chính
trị, hành chính và đoàn thể". Vì vậy, giáo dục quốc phòng đối với cán bộ các cấp,
các ngành của Đảng và Nhà nước là vấn đề vừa cấp bách trước mắt, vừa cơ bản lâu
dài, nhằm đáp ứng hai nhiệm vụ của cách mạng: "Xây dựng thành công chủ nghĩa
xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa".
Đội ngũ CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện, quận có vai trò to
lớn trong xây dựng và phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội cũng như thực hiện công
tác QSQP ở địa phương. Tuy nhiên, nhận thức về vị trí, vai trò lãnh đạo, quản lý
điều hành công tác QSQP ở địa phương của một số CBĐN cấp tỉnh, thành phố và
CBCC cấp huyện, quận chưa đúng mức, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc XHCN. Do đó, BDKTQP để đội ngũ cán bộ này tổ chức, thực
hiện các mặt công tác QSQP, nhất là công tác xây dựng khu vực phòng thủ, kết
hợp kinh tế với QPAN; xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận chiến
tranh nhân dân địa phương; chuẩn bị nhân tài, vật lực cho chiến tranh ngay từ thời
bình... ở các địa phương hiện nay là vấn đề có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn.
Quân khu 3 là một địa bàn chiến lược, có vị trí cực kỳ quan trọng trong xây
dựng tiềm lực chính trị, kinh tế, văn hoá, khoa học, quân sự của đất nước, trong
xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc.
Đội ngũ CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện, quận trên địa bàn Quân
khu 3 có vị trí, vai trò quan trọng trong xây dựng, phát triển kinh tế, văn hoá, xã
hội và xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhân dân ở địa
phương. Vì vậy, bồi dưỡng kiến thức toàn diện, trong đó có kiến thức quốc phòng

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
* Mục đích: Luận giải làm sáng tỏ thêm cơ sở lý luận, thực tiễn về BDKTQP
cho CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện, quận ở địa bàn Quân khu 3
hiện nay. Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp cơ bản góp phần nâng cao chất
lượng BDKTQP cho đội ngũ cán bộ này tại Trường QSQK3 hiện nay.
* Nhiệm vụ:
- Làm rõ một số vấn đề cơ bản về BDKTQP cho CBĐN cấp tỉnh, thành phố
và CBCC cấp huyện, quận ở Trường QSQK3.
- Đánh giá đúng thực trạng, chỉ rõ nguyên nhân và rút ra một số kinh nghiệm
về BDKTQP tại Trường QSQK3.
- Đề xuất một số giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng BDKTQP cho CBĐN
cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện, quận tại Trường QSQK3.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài
* Đối tượng: Bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho CBĐN cấp tỉnh, thành phố
và CBCC cấp huyện, quận là đối tượng nghiên cứu của luận văn.
* Phạm vi nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu hoạt động BDKTQP cho CBĐN cấp
tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện, quận tại Trường QSQK3 hiện nay. Các tư liệu, số
liệu phục vụ cho luận văn được giới hạn từ năm 1999 đến nay.
5. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu của luận văn
* Cơ sở lý luận:
Lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm
của Đảng Cộng sản Việt Nam về bảo vệ Tổ quốc XHCN, về chiến tranh và quân


đội; các văn kiện, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, của Đảng uỷ Quân sự Trung
ương, của Tổng cục Chính trị là cơ sở lý luận định hướng nhiệm vụ của luận văn.
* Cơ sở thực tiễn:
Từ thực tiễn BDKTQP ở Trường QSQK3, các báo cáo tổng kết công tác
BDKTQP, các số liệu khảo sát, điều tra thực tế ở Trường QSQK3 là cơ sở thực
tiễn để thực hiện đề tài.

của hệ thống chính trị. Do đó có cán bộ đứng đầu ngành theo hệ thống tổ chức
chính quyền, đoàn thể; có cán bộ giữ vai trò cốt yếu trong từng tổ chức.
Theo cơ cấu tổ chức hành chính tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có các
huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh và các ban, ngành tỉnh, thành phố.


Trong đó các ban, ngành có nhiệm vụ: chấp hành nghị quyết của tỉnh uỷ, thành uỷ;
triển khai mọi chủ trương, kế hoạch của tỉnh, thành phố về các nhiệm vụ của ban,
ngành mình; tham mưu và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng theo ngành;
chịu sự chỉ đạo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn cấp trên; triển khai, chỉ đạo,
hướng dẫn và kiểm tra việc tổ chức thực hiện của cấp dưới theo ngành; quan hệ với
uỷ ban nhân dân huyện, quận để cơ quan chuyên môn thực hiện tốt nhiệm vụ của
ngành.
CBĐN cấp tỉnh, thành phố là người đứng đầu một ban ngành của tỉnh, thành
phố; có trách nhiệm làm tham mưu đề xuất giúp tỉnh uỷ, thành uỷ, uỷ ban nhân dân
tỉnh, thành phố về mặt chuyên môn và triển khai, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ
mà uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố của ngành cấp trên giao cho. Do đó, có thể
hiểu CBĐN cấp tỉnh, thành phố như sau:
CBĐN cấp tỉnh, thành phố là cán bộ, đảng viên đứng đầu trong một ban,
ngành, chịu trách nhiệm về lãnh đạo, quản lý, điều hành mọi mặt xây dựng và hoạt
động của ban, ngành theo chức trách, chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn ban, ngành cấp
dưới thực hiện nhiệm vụ theo đúng đường lối, nghị quyết của Đảng, chính sách và
pháp luật của Nhà nước, đúng nghị quyết của tỉnh uỷ, thành uỷ.
Từ cách tiếp cận trên đội ngũ CBĐN cấp tỉnh, thành phố có vị trí, vai trò như
sau:
Với tư cách là lực lượng nòng cốt trong hệ thống chính trị ở cấp tỉnh, thành
phố, CBĐN cấp tỉnh, thành phố có vai trò hết sức quan trọng trong công tác làm
tham mưu giúp đảng uỷ, uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố về công tác chuyên môn
và triển khai đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước
ở ngành mình công tác. Mỗi ban, ngành có đặc điểm riêng, chức năng, nhiệm vụ

thành phố phải thường xuyên được bồi dưỡng về kiến thức quốc phòng, bồi
dưỡng về phẩm chất, năng lực tiến hành công tác QSQP ở địa phương.
Cán bộ chủ chốt cấp huyện, quận là bí thư, phó bí thư, chủ tịch hội đồng nhân
dân, chủ tịch, phó chủ tịch uỷ ban nhân dân và các đồng chí trong đảng uỷ, có vị trí
đặc biệt quan trọng trong quản lý, tổ chức xây dựng, phát triển kinh tế, văn hoá, xã
hội và củng cố QPAN ở địa phương; là người chịu trách nhiệm trước cấp trên,
trước đảng uỷ cùng cấp và nhân dân về kết quả thực hiện các nhiệm vụ ở địa
phương mình. Vì vậy CBCC cấp huyện, quận có thể hiểu như sau:
CBCC cấp huyện, quận là cán bộ, đảng viên của Đảng giữ vị trí trọng yếu
trong tổ chức đảng, chính quyền cấp huyện, quận; có vai trò quan trọng trong việc
tổ chức quán triệt và chấp hành đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà
nước, chỉ thị, nghị quyết của cấp trên ở địa phương; trực tiếp hoạch định chiến
lược phát triển kinh tế - xã hội của huyện, quận; lãnh đạo, quản lý điều hành, triển
khai thực hiện các nhiệm vụ, phát huy vai trò của hệ thống chính trị cấp huyện,
quân; tổ chức động viên quần chúng tích cực thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc ở địa phương.
Cán bộ chủ chốt cấp huyện, quận có vị trí, vai trò như sau:
CBCC cấp huyện, quận là cán bộ, đảng viên của Đảng Cộng sản Việt Nam, là
người đứng đầu tổ chức đảng, chính quyền một huyện, quận trong công tác QSQP
địa phương, đồng chí bí thư huyện, quận trực tiếp là bí thư đảng uỷ quân sự huyện,
quận và chủ tịch uỷ ban nhân dân huyện, quận cũng là thành phần được chỉ định
tham gia đảng uỷ quân sự huyện, quận. CBCC cấp huyện, quận chịu sự lãnh đạo,
chỉ đạo trực tiếp của đảng uỷ, đảng uỷ quân sự tỉnh, thành phố; chịu sự quản lý,
điều hành của hội đồng nhân dân, uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố. CBCC cấp
huyện, quận có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành mọi hoạt động
của tổ chức đảng, chính quyền cấp xã, phường, thị trấn.
Đội ngũ CBCC cấp huyện, quận có vai trò đặc biệt quan trọng trong lãnh đạo,
triển khai, tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật
của Nhà nước đến tận cơ sở. Ở mỗi địa phương có đặc điểm riêng, thuận lợi và khó
khăn cũng không giống nhau. Do đó, đội ngũ CBCC cấp huyện, quận phải năng

Quản lý toàn diện cấp xã, phường, thị trấn và chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo về mọi
mặt của cấp trên trực tiếp (tỉnh, thành phố).
Quan tâm xây dựng đảng uỷ quân sự huyện, quận trong sạch vững mạnh, đủ
sức lãnh đạo nhân dân địa phương thực hiện tốt các nhiệm vụ về QSQP.
- Nhiệm vụ của CBCC cấp huyện, quận:
Căn cứ vào đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà
nước, nghị quyết của Đảng uỷ tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế
- xã hội, QPAN, kế hoạch ngân sách tài chính hàng năm trình hội đồng nhân dân
huyện, quận thông qua.
Triển khai, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ kinh tế, văn hoá, xã hội, QPAN
cho các phòng, ban, các xã, phường, thị trấn và kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ,
chấp hành chính sách pháp luật của Nhà nước ở cơ sở. Điều hành các phòng, ban
thực hiện nhiệm vụ bảo đảm mọi hoạt động diễn ra thống nhất, nhịp nhàng, ăn
khớp; quản lý chặt chẽ mọi mặt, mọi hoạt động diễn ra trong địa bàn huyện, quận.
Chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ ở các phòng, ban, xã, phường, thị trấn có
đủ phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của huyện, quận. Chỉ đạo
công tác thi hành án, kiểm tra, thanh tra nhà nước; tổ chức tiếp dân, giải quyết kịp
thời những khiếu nại, tố cáo của công dân; quyết định xử lý vi phạm hành chính
theo qui định của pháp luật ở huyện, quận.
Hướng dẫn, chỉ đạo các phòng, ban, xã, phường, thị trấn và nhân dân địa
phương thực hiện tốt mọi nhiệm vụ QSQP như: xây dựng khu vực phòng thủ, xây
dựng lực lượng vũ trang địa phương vững mạnh có chất lượng tổng hợp ngày càng
cao; quản lý chặt chẽ lực lượng dự bị động viên, xây dựng, huấn luyện, hoạt động
của lực lượng dân quân tự vệ; kết hợp chặt chẽ kinh tế với quốc phòng; thực hiện
tốt chính sách hậu phương quân đội...
Chăm lo xây dựng đảng bộ quân sự địa phương trong sạch vững mạnh, xây
dựng cơ quan quân sự mạnh đủ sức làm tham mưu cho cấp uỷ, chính quyền địa
phương về công tác QSQP.
Tích cực chuẩn bị nhân tài vật lực cho chiến tranh ngay từ thời bình; xây
dựng kế hoạch chuyển địa phương từ thời bình sang thời chiến và phòng tránh khi

trong quá trình bồi dưỡng phải bảo đảm sát với cương vị, chức trách của đối tượng.
Đối với CBĐN cấp tỉnh, thành phố ngoài chức năng làm tham mưu giúp đảng
uỷ, uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố về công tác chuyên môn còn có chức năng làm
tham mưu về công tác QSQP theo ngành. Do vậy, khi BDKTQP phải gắn chặt với
chức năng của họ.
Đối với CBCC cấp huyện, quận ngoài nhiệm vụ lãnh đạo, điều hành, phát
triển kinh tế - xã hội ở địa phương còn có nhiệm vụ hướng dẫn chỉ đạo điều hành
các nhiệm vụ QSQP ở huyện, quận. Vì vậy, đòi hỏi đội ngũ CBCC cấp huyện,
quận kiến thức phải toàn diện.
Bí thư huyện, quận là bí thư đảng uỷ quân sự địa phương, chủ tịch uỷ ban
nhân dân huyện, quận được chỉ định tham gia đảng uỷ quân sự địa phương. Do
vậy, quá trình bồi dưỡng phải đi sâu vào tổ chức, hoạt động của đảng uỷ quân sự
để đội ngũ bí thư điều hành hoạt động của đảng uỷ quân sự địa phương theo đúng
qui định.
* Yêu cầu về phẩm chất, năng lực của đội ngũ CBĐN cấp tỉnh, thành phố
và CBCC cấp huyện, quận.
- Phải có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có lập trường tư tưởng kiên định
vững vàng, tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, vào con đường CNXH;
kiên quyết đấu tranh với những quan điểm, tư tưởng sai trái để bảo vệ sự trong
sáng của lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối
quan điểm của Đảng, chấp hành nghiêm kỷ luật của Đảng; đi đầu gương mẫu
trong chấp hành pháp luật của Nhà nước, giáo dục, thuyết phục cán bộ và mọi
tầng lớp nhân dân cùng chấp hành. Có lối sống trong sạch, lành mạnh, cần
kiệm, kiêm chính, chí công vô tư. Có ý thức tổ chức kỷ luật, giữ gìn sự đoàn


kết thống nhất trong Đảng, trong tổ chức; gắn bó với quần chúng, thường
xuyên chăm lo đến đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Kiên quyết đấu
tranh chống các hiện tượng tiêu cực, tham nhũng, cục bộ, bè phái; sống trung
thực, lành mạnh, nhân ái, được quần chúng tin tưởng. Đội ngũ CBĐN cấp tỉnh,

vụ công tác QSQP. Riêng đối với CBĐN cấp tỉnh, thành phố phải có năng lực
làm tham mưu đề xuất giúp đảng uỷ, uỷ ban nhân dân về công tác chuyên môn
cũng như công tác QSQP của ban, ngành mình phụ trách.
1.1.2. Những vấn đề cơ bản về bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho cán bộ
đầu ngành cấp tỉnh, thành phố và cán bộ chủ chốt cấp huyện, quận ở Trường
Quân sự Quân khu 3


Trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới và âm mưu thủ đoạn
của kẻ thù chống phá cách mạng nước ta. Để bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam
XHCN, một trong những nhiệm vụ quan trọng là phải xây dựng nền quốc phòng
toàn dân, chiến tranh nhân dân. Sự nghiệp đó là trách nhiệm của các tổ chức, các
lực lượng và của toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Trong đó, đội ngũ CBĐN
cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện, quận có vai trò rất quan trọng đối với
công tác quốc phòng, là người trực tiếp lãnh đạo, quản lý, điều hành và tổ chức
thực hiện các nhiệm vụ QSQP ở địa phương, ngành, cho nên BDKTQP cho đội
ngũ cán bộ này là vấn đề rất cần thiết với chức trách của họ.
Bồi dưỡng, theo từ điển là tăng thêm kiến thức, bổ sung kiến thức.
Bồi dưỡng khác với giáo dục. Giáo dục là hoạt động có mục đích, có ý thức,
diễn ra trong một không gian, thời gian cụ thể nhằm truyền thụ tri thức, kinh
nghiệm đến với một đối tượng cụ thể, làm cho đối tượng có phẩm chất, năng lực
theo mục tiêu yêu cầu đặt ra. Bồi dưỡng là trên cơ sở kiến thức đã có bổ sung thêm
kiến thức bảo đảm hệ thống, thống nhất và cập nhật những nội dung mới, làm cho
đối tượng hoàn thành tốt nhiệm vụ, chức trách được giao.
Quốc phòng theo từ điển bách khoa quân sự: "Là công cuộc giữ nước của một
quốc gia, gồm toàn thể hoạt động đối nội và đối ngoại về quân sự, chính trị, kinh
tế, văn hoá, khoa học... của nhà nước và nhân dân để phòng thủ đất nước, tạo nên
sức mạnh toàn diện, cân đối, trong đó sức mạnh quân sự là đặc trưng, nhằm giữ
được hoà bình, đẩy lùi, ngăn chặn các hoạt động gây chiến của kẻ thù và sẵn sàng
đánh thắng chiến tranh xâm lược dưới mọi hình thức và qui mô [38, tr.680].

Khái niệm BDKTQP cho CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện,
quận tại Trường QSQK3 đã chỉ rõ mục đích, chủ thể, đối tượng, nội dung, phương
pháp bồi dưỡng.
* Mục tiêu bồi dưỡng:
Làm cho đội ngũ CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện, quận
nắm được lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về
chiến tranh quân đội và bảo vệ Tổ quốc XHCN; nắm vững đường lối quan
điểm chủ yếu của Đảng ta về QSQP và nhiệm vụ QSQP hiện nay. Nâng cao kiến
thức, năng lực lãnh đạo, tổ chức, quản lý điều hành một số mặt hoạt động và trách
nhiệm của đội ngũ cán bộ này đối với công tác QSQP ở địa phương. Trên cơ sở đó
vận dụng vào địa phương và ngành, thực hiện tốt công tác QSQP ở địa phương trong
tình hình hiện nay.
* Chủ thể BDKTQP cho CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện,
quận ở Trường QSQK3 là Đảng uỷ, Ban Giám hiệu nhà trường, cơ quan
chuyên môn và đội ngũ giáo viên. Trong đó Đảng uỷ, Ban Giám hiệu trực tiếp
lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý điều hành; cơ quan chuyên môn làm tham mưu, triển
khai tổ chức thực hiện, làm công tác bảo đảm mọi mặt và hiệp đồng phối hợp
hoạt động; đội ngũ giáo viên trực tiếp làm công tác BDKTQP.
* Đối tượng BDKTQP là đội ngũ CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp
huyện, quận trong địa bàn Quân khu 3.
* Nội dung BDKTQP ở Trường QSQK3 gồm:
Một số nội dung cơ bản của học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc XHCN; lịch sử QSQP địa
phương; một số vấn đề chiến lược của Mỹ và một số nước liên quan đến
QPAN của Việt Nam; nhiệm vụ QPAN và xây dựng nền quốc phòng toàn dân
trong thời kỳ mới; kết hợp kinh tế với quốc phòng; phòng chống chiến lược
"diễn biến hoà bình", bạo loạn lật đổ của Mỹ và các thế lực thù địch chống
Việt Nam; Đảng lãnh đạo, chính quyền quản lý công tác QSQP ở địa phương;
tổ chức xây dựng và hoạt động tác chiến của khu vực phòng thủ tỉnh, thành;
xây dựng xã, phường vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ QPAN

nhân, theo đúng chức năng, trách nhiệm và phạm vi công tác.
- Đối với Đảng uỷ, Ban Giám hiệu Nhà trường có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ
đạo, quản lý điều hành công tác BDKTQP, tuy nhiên lãnh đạo, quản lý, điều hành
công tác BDKTQP chỉ là một trong nhiều nhiệm vụ của Đảng uỷ, Ban Giám hiệu,
nhưng do đặc điểm của đối tượng nên có sự quan tâm chú ý hơn. Đánh giá kết quả
BDKTQP mới chỉ đánh giá một mặt hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của
Đảng uỷ, Ban Giám hiệu. Đánh giá kết quả BDKTQP được xem xét ở các khía
cạnh sau:
Trước hết phải đánh giá ở sự nhận thức của Đảng uỷ, Ban Giám hiệu về ý
nghĩa tầm quan trọng của nhiệm vụ BDKTQP cho CBĐN cấp tỉnh, thành phố và
CBCC cấp huyện, quận, yêu cầu của việc bồi dưỡng tri thức, kiến thức, kinh
nghiệm và nâng cao năng lực tiến hành công tác QSQP, nhằm nâng cao nhận thức


trách nhiệm trong thực hiện các nhiệm vụ công tác QSQP ở địa phương. Đánh giá
việc quan tâm lãnh đạo, coi nhiệm vụ BDKTQP là một nhiệm vụ trọng tâm cần tập
trung lãnh đạo.
Căn cứ vào chủ trương, biện pháp lãnh đạo, tổ chức triển khai việc thực hiện
nghị quyết của Đảng uỷ; nghị quyết lãnh đạo của Đảng uỷ về công tác BDKTQP
phải đặt trong mối quan hệ với lãnh đạo các nhiệm vụ khác của Nhà trường. Nếu
nghị quyết của Đảng uỷ bám sát nhiệm vụ BDKTQP, bám sát đối tượng, tình hình
ở các địa phương, ngành, chất lượng đội ngũ CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC
cấp huyện, quận, có chủ trương biện pháp lãnh đạo sát thực, các cơ quan triển khai
thực hiện đúng, đội ngũ giáo viên chấp hành nghiêm thì công tác BDKTQP ở nhà
trường sẽ đạt kết quả cao.
Đánh giá ở việc Đảng uỷ thường xuyên đổi mới nội dung, chủ trương, biện
pháp lãnh đạo, hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho cơ
quan, đơn vị, đội ngũ giáo viên thực hiện tốt nhiệm vụ BDKTQP và tổ chức rút
kinh nghiệm thường xuyên để có những điều chỉnh, bổ sung kịp thời những thiếu
sót, khuyết điểm.

phương tiện BDKTQP.
Chất lượng BDKTQP được biểu hiện cụ thể, sinh động thông qua chất lượng
các nội dung, hình thức, phương pháp, công cụ phương tiện trong bồi dưỡng của
chủ thể. Ngược lại, tổng hợp chất lượng các nội dung, hình thức, phương pháp,
công cụ phương tiện sẽ phác hoạ bức tranh tổng thể về chất lượng BDKTQP.
- Về nội dung BDKTQP là một tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng
trong quá trình bồi dưỡng. Bởi nội dung chính là yếu tố cốt lõi tác động làm
chuyển hoá đối tượng, mặt khác nó có ý nghĩa qui định đến việc sử dụng hình thức,
phương pháp và các công cụ, phương tiện để tiến hành bồi dưỡng. Khi đánh giá
tính chính xác, khoa học của nội dung BDKTQP cần căn cứ vào các chỉ số sau:
Tính hệ thống khoa học, hiện đại, kế thừa của hệ thống kiến thức bồi dưỡng
cho CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện, quận. Vấn đề này được thể
hiện ở việc xây dựng chương trình và biên soạn các chủ đề bồi dưỡng theo qui định
của Bộ Tổng Tham mưu.
Tính toàn diện sinh động của nội dung bồi dưỡng: vấn đề này được thể hiện ở
việc kế thừa, phát triển và cụ thể hoá nội dung, chương trình qui định của trên cho
phù hợp với đối tượng, sát với tình hình thực tế của các địa phương trong địa bàn
Quân khu 3; ở việc xác định nội dung học tập bổ trợ, thăm quan góp phần bổ sung,
củng cố kiến thức đã học.
- Về hình thức tổ chức bồi dưỡng: được thể hiện ở các chỉ tiêu, dấu hiệu tính
đúng đắn khoa học của việc tổ chức lớp học phù hợp với đối tượng, tính khoa học
của việc xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch bồi dưỡng theo chương trình qui
định, tính chặt chẽ, nghiêm túc khoa học của việc tổ chức các buổi lên lớp, các
buổi thảo luận, kiểm tra, các buổi bổ trợ, thăm quan.
- Về phương pháp BDKTQP: Giữa nội dung, hình thức, phương pháp và
đối tượng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tạo nên kết quả BDKTQP, nên khi
đánh giá kết quả bồi dưỡng tuỳ theo nội dung, hình thức bồi dưỡng mà đánh giá
mức độ phù hợp của các phương pháp bồi dưỡng cho đối tượng người học.
- Thời gian: Theo chương trình, từng bài giảng, từng hình thức huấn luyện.
- Các công cụ, phương tiện BDKTQP bao gồm: Tài liệu phục vụ cho bồi

Đánh giá kết quả của đội ngũ CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện,
quận thông qua việc vận dụng những kiến thức đã được bồi dưỡng vào hoạt động
thực tiễn công tác QSQP ở địa phương.
Đối với CBĐN cấp tỉnh, thành phố: là cơ quan tham mưu cho đảng uỷ, chính
quyền tỉnh, thành phố, đánh giá ở việc đề xuất những giải pháp thực hiện nhiệm vụ
QSQP ở địa phương và ban, ngành mình như việc kết hợp kinh tế với quốc phòng;
tổ chức huấn luyện, hoạt động của lực lượng dân quân tự vệ ở từng ngành; xây
dựng và tích trữ tiềm lực quốc phòng ngay từ thời bình ở địa phương và triển khai
tổ chức thực hiện các nhiệm vụ QSQP cho toàn ngành...
Đối với CBCC cấp huyện, quận được đánh giá ở việc lãnh đạo, quản lý, điều
hành, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ QSQP ở địa phương theo cương vị, chức
trách; tham gia xây dựng đảng uỷ quân sự, cơ quan quân sự địa phương vững mạnh
đủ sức làm tham mưu cho đảng uỷ, chính quyền địa phương trong lãnh đạo, chỉ
đạo mọi hoạt động công tác QSQP; ở việc tạo mọi điều kiện để đảng uỷ quân sự,
cơ quan quân sự địa phương hoạt động, hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao, ở
năng lực tổ chức, triển khai điều hành diễn tập khu vực phòng thủ ở địa phương có
chất lượng, hiệu quả. Đánh giá kết quả đối với CBCC cấp huyện, quận còn được
thể hiện ở việc chủ động hướng dẫn, động viên các tổ chức, các lực lượng và quần
chúng nhân dân cùng tham gia thực hiện tốt nhiệm vụ QSQP ở địa phương và tính
năng động, sáng tạo, chủ động tìm mọi biện pháp để thực hiện công tác quốc
phòng ở địa phương với chất lượng hiệu quả cao nhất.


Đánh giá chính xác kết quả BDKTQP là cả một quá trình, việc xác định
những nhóm tiêu chí nêu trên chỉ có ý nghĩa tương đối. Đây là cơ sở để phân tích
đánh giá đúng thực trạng, chỉ rõ nguyên nhân và rút ra những kinh nghiệm cần thiết
cho công tác BDKTQP cho đối tượng là CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp
huyện, quận ở Trường QSQK3.
1.2. Thực trạng và một số kinh nghiệm bồi dưỡng kiến thức quốc phòng
cho cán bộ đầu ngành cấp tỉnh, thành phố và cán bộ chủ chốt cấp huyện, quận

- Kết quả lãnh đạo, quản lý, chỉ đạo, kiểm tra BDKTQP cho CBĐN cấp tỉnh,
thành phố và CBCC cấp huyện, quận của Đảng uỷ, Ban Giám hiệu Nhà trường.
Cùng với những nhiệm vụ khác, nhiệm vụ BDKTQP là nhiệm vụ trọng tâm mà
Nhà trường phải đảm nhiệm trong năm, do nhận thức đúng tầm quan trọng của


nhiệm vụ QPAN hiện nay, thấy rõ vị trí, vai trò của đội ngũ CBĐN cấp tỉnh, thành
phố và CBCC cấp huyện, quận đối với công tác QPAN ở địa phương và ý nghĩa
của nhiệm vụ BDKTQP. Vì vậy, Đảng uỷ, Ban Giám hiệu Nhà trường đã quán triệt
sâu sắc tư tưởng chỉ đạo của Bộ Quốc phòng, của Đảng uỷ, chỉ huy Quân khu 3,
bám sát mục tiêu, yêu cầu bồi dưỡng, nhiệm vụ của Nhà trường được giao, tình
hình đội ngũ CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện, quận, thực tế của
Nhà trường để đề ra chủ trương, biện pháp lãnh đạo sát, đúng và triển khai cho cơ
quan, đơn vị, đội ngũ giáo viên thực hiện, bảo đảm mọi hoạt động diễn ra đúng ý
định, đạt được mục tiêu yêu cầu bồi dưỡng đã đề ra. Quá trình lãnh đạo, chỉ đạo
công tác BDKTQP, Đảng uỷ, Ban Giám hiệu đã thường xuyên giáo dục, quán triệt
mục tiêu, yêu cầu, ý nghĩa, tầm quan trọng của nhiệm vụ BDKTQP cho các tổ
chức, các lực lượng trong nhà trường để thống nhất nhận thức, nâng cao vai trò
trách nhiệm; tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá, chấn chỉnh những việc làm
chưa đúng của cơ quan đơn vị. Trong quá trình bồi dưỡng Nhà trường đã trực tiếp
cử một đồng chí hiệu phó trực tiếp bám lớp để giải quyết những khó khăn, vướng
mắc nảy sinh. Đặc biệt đối với đội ngũ giáo viên, BDKTQP là một nhiệm vụ mới
mẻ, đa số giáo viên kiến thức và kinh nghiệm về công tác QSQP ở địa phương còn
hạn chế. Nhận rõ khó khăn này, Ban Giám hiệu đã trực tiếp tuyển chọn những
đồng chí giáo viên có phương pháp sư phạm tốt, am hiểu, có kinh nghiệm công tác
quân sự địa phương làm nhiệm vụ trực tiếp BDKTQP. Đồng thời, Ban Giám hiệu
cùng với một số đồng chí ở các phòng, các khoa trực tiếp thông qua từng chuyên
đề để đóng góp về nội dung và phương pháp. Về nội dung, trên cơ sở nội dung mà
trên đã qui định bổ sung, phát triển cho sát đối tượng, phù hợp với tình hình thực tế
của địa phương; về phương pháp, với từng chuyên đề thì có phương pháp phù hợp

người học đến tham quan, học tập để có chất lượng, hiệu quả cao. Cơ quan chính
trị đã làm tốt công tác bảo đảm báo hàng ngày, ti vi, văn hoá văn nghệ, thể dục thể
thao và thường xuyên tổ chức giao lưu văn hoá văn nghệ, thể dục thể thao, tạo ra
tâm lý thoải mái, tăng cường sức khoẻ cho người học. Cơ quan hậu cần và đơn vị
đã bảo đảm đủ chỗ ăn, ở, nghỉ ngơi và phục vụ tận tình, chu đáo, đúng chế độ tiêu
chuẩn, gây được mối quan hệ tốt với người học. Báo cáo tổng kết rút kinh nghiệm
công tác BDKTQP năm 2003 của Trường QSQK3 đã đánh giá: "... Các cơ quan
chuyên môn đã quán triệt sâu sắc nghị quyết, mệnh lệnh, chỉ thị của Đảng uỷ, Ban
Giám hiệu Nhà trường, tích cực, chủ động khắc phục khó khăn, tìm mọi biện pháp
để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, nhất là cơ quan huấn luyện đã làm tốt
công tác tham mưu để Nhà trường có những chỉ đạo sát thực, cụ thể..." [5]. Qua
khảo sát điều tra có 81,8% số người được hỏi cho rằng kế hoạch huấn luyện như
vậy là hợp lý và 93,9% cho rằng công tác phục vụ nhiệt tình, chu đáo. Tuy nhiên,
việc tham mưu cho Đảng uỷ, Ban Giám hiệu về tổ chức lớp học phù hợp với đối
tượng chưa làm được; quan hệ với cấp trên để bảo đảm mô hình học cụ, tài liệu
cho học viên học tập, nghiên cứu còn hạn chế; việc phối hợp với các khoa giáo
viên để biên soạn tài liệu tham khảo chưa được thực hiện, chưa năng động sáng tạo
trong thực hiện nhiệm vụ, còn có hiện tượng chông chờ ỉ lại cấp trên.
- Kết quả thực hiện của đội ngũ giáo viên: là người trực tiếp BDKTQP nên
đội ngũ giáo viên có vị trí rất quan trọng, chất lượng đội ngũ giáo viên có ý nghĩa
quyết định đến kết quả BDKTQP cho CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp
huyện, quận. Đội ngũ giáo viên đảm nhiệm BDKTQP ở Trường QSQK3 đã nhận
thức sâu sắc ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác BDKTQP cho CBĐN cấp tỉnh,
thành phố và CBCC cấp huyện, quận, từ đó đã đề cao vai trò trách nhiệm trong
chuẩn bị cũng như trong thực hành bồi dưỡng. Đối với những chuyên đề được đảm
nhiệm, đội ngũ giáo viên đã tận dụng thời gian để nghiên cứu, học hỏi những đồng
chí có kiến thức, kinh nghiệm công tác quân sự địa phương để hiểu sâu, nắm chắc
nội dung được đảm nhiệm. Trong quá trình bồi dưỡng đội ngũ giáo viên đã tận tình
bồi dưỡng, hướng dẫn làm cho người học nắm được nội dung của bài, nhiều giáo
viên có phương pháp bồi dưỡng phù hợp với đối tượng, dễ hiểu, dễ nhớ, liên hệ

nhằm củng cố kiến thức đã được bồi dưỡng, nâng cao hiệu lực quản lý, tổ chức
tiến hành công tác QSQP và vận dụng giữa lý thuyết với thực tế ở địa phương.
Qua khảo sát, điều tra có 92,9% số người được hỏi cho rằng: nội dung được bồi
dưỡng là rất bổ ích, rất thiết thực.
Nhìn chung nội dung BDKTQP ở Trường QSQK3 cơ bản là phù hợp và thiết
thực với cương vị chức trách của người học, nhưng một số chuyên đề còn sơ sài
cần phải được bổ sung, biên soạn lại mở rộng thêm như: chuyên đề 10 "Tổ chức
xây dựng và hoạt động của lực lượng vũ trang địa phương", chuyên đề 12 "Một số
văn kiện tham mưu quân sự khi chuyển địa phương sang thời chiến", qua khảo sát,
điều tra có 82,9% số học viên được hỏi cho rằng cần phải mở rộng cho sát với
cương vị, chức trách là CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện, quận.
Ngoài những nội dung trên còn phải bổ sung thêm chuyên đề: tổ chức xây dựng và
hoạt động tác chiến của khu vực phòng thủ huyện, quận, vì quá một nửa số học
viên là cán bộ huyện, quận; qua khảo sát điều tra có 76,7% số người được hỏi cho
là chuyên đề này rất cần thiết và chuyên đề: “Một số chế độ, chính sách bảo đảm
cho công tác QSQP ở địa phương”, để đội ngũ cán bộ này có cơ sở để tổ chức thực


hiện, quan thăm dò, khảo sát 99 đồng chí thì 100% cho là phải có chuyên đề này.
Bên cạnh đó, phần thực hành, hướng dẫn hành động còn sơ sài, chưa đủ điều kiện
để người học có thể vận dụng được trong thực tế công tác.
- Về hình thức tổ chức BDKTQP ở Trường QSQK3 được tổ chức theo lớp,
mỗi khoá tổ chức thành một lớp, trong một lớp chia thành các tổ. Trong quá trình
bồi dưỡng Nhà trường đã xây dựng kế hoạch huấn luyện một cách khoa học, hợp
lý, sau mỗi chuyên đề hoặc cụm chuyên đề thì có các nội dung bổ trợ, thăm quan
hoặc xem băng hình bổ sung cho chuyên đề đã giới thiệu. Đối với các buổi lên lớp,
việc nghiên cứu, tham quan cũng như kiểm tra đánh giá kết quả được tổ chức chặt
chẽ, nghiêm túc. Tuy vậy, việc tổ chức mỗi khoá thành một lớp như vậy là quá
đông ảnh hưởng đến chất lượng học tập (có lớp lên tới 99 người); việc duy trì thời
gian, giờ giấc có lúc chưa nghiêm, tổ chức kiểm tra đánh giá kết quả chưa được



trong quá trình bồi dưỡng, đội ngũ CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp
huyện, quận đã tích cực học tập, nghiên cứu nắm chắc những nội dung đã được bồi
dưỡng; chấp hành nghiêm qui chế huấn luyện, chấp hành đầy đủ các chế độ, nề nếp
qui định của Nhà trường, cho nên đã đạt kết quả cao trong bồi dưỡng. Đặc biệt
trong các buổi thảo luận, đội ngũ học viên đã nêu cao tính tự giác trong chuẩn bị,
thực hành thảo luận, vận dụng giữa kiến thức được học, kiến thức đã học với thực
tiễn sinh động, phong phú, làm cho buổi thảo luận như buổi sinh hoạt khoa học, bổ
ích. Nhiều đồng chí khi thảo luận thường mang những vấn đề bức xúc ở địa
phương, ngành mình để cùng thảo luận tạo ra không khí sôi nổi, cởi mở, học tập
lẫn nhau. Kết quả kiểm tra, viết thu hoạch năm 2000 có 70,9% khá, 29,1% đạt yêu
cầu; năm 2001 có 96,63% khá; 3,37% đạt yêu cầu; năm 2002 có 2,78% giỏi;
85,19% khá; 12,03% đạt yêu cầu; năm 2003 có 8,89% giỏi; 86,67% khá; 4,44%
đạt yêu cầu; năm 2004 có 17,17% giỏi; 77,78% đạt khá; 5,05% đạt yêu cầu.
Tuy nhiên, trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, sự tác động
tiêu cực của mặt trái cơ chế thị trường còn có cán bộ chưa thật tin tưởng vào khả
năng bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta hiện nay; có cán bộ chưa đề cao ý thức trách
nhiệm trong học tập, chưa thật tích cực cố gắng vươn lên chấp hành các chế độ nề
nếp chưa nghiêm, do vậy nắm nội dung BDKTQP chưa thật chắc, nhận thức về
nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc còn ở mức độ, chưa thấy được vai trò, trách nhiệm của
mình với công tác QSQP ở địa phương, còn tự do đi lại không xin phép…
- Kết quả vận dụng những kiến thức đã được bồi dưỡng vào thực tế công tác
của đội ngũ CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện, quận.
Đội ngũ CBĐN cấp tỉnh, thành phố: Vận dụng kiến thức đã tiếp thu được làm
tham mưu cho đảng uỷ, chính quyền tỉnh, thành phố sát với chức năng, nhiệm vụ,
sát với tình hình thực tế của ngành, đồng thời triển khai tổ chức thực hiện nhiệm vụ
QSQP của ngành có chất lượng, hiệu quả và luôn gắn chặt mọi hoạt động của
ngành với hoạt động QPAN.
Đội ngũ CBCC cấp huyện, quận: Đã đề cao vai trò trách nhiệm của mình

nghiêm hay, khắc phục những thiếu sót tồn tại nhằm không ngừng nâng cao chất
lượng BDKTQP tại Trường QSQK3. Đây là vấn đề vừa mang tính cơ bản
thường xuyên, vừa mang tính cấp bách.
1.2.2. Nguyên nhân và một số kinh nghiệm bồi dưỡng kiến thức quốc
phòng cho cán bộ đầu ngành cấp tỉnh, thành phố và cán bộ chủ chốt cấp huyện,
quận ở Trường Quân sự Quân khu 3 hiện nay
* Nguyên nhân của những ưu điểm và hạn chế.
- Nguyên nhân của những ưu điểm:
Một là, sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, chính xác, kịp thời của Đảng uỷ, Bộ Tư
lệnh Quân khu 3 và Đảng uỷ, Ban Giám hiệu Nhà trường.
Trong những năm qua thực hiện chỉ thị 339 CT-QP của Bộ trưởng Bộ Quốc
phòng, Đảng uỷ, Bộ Tư lệnh Quân khu 3 đã đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo
công tác BDKTQP cho đội ngũ cán bộ trong địa bàn Quân khu nói chung, CBĐN
cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp huyện, quận nói riêng. Bộ Tư lệnh Quân khu đã
trực tiếp quan hệ, hiệp đồng với các tỉnh, thành phố trong Quân khu để mở lớp
BDKTQP; chỉ đạo hướng dẫn các cơ quan chuyên môn của Quân khu làm tốt công
tác bảo đảm mọi mặt cả cơ sở vật chất, kinh phí lẫn tinh thần cho Trường QSQK3,
đồng thời chỉ thị cho Trường QSQK3 khắc phục mọi khó khăn, đề cao vai trò trách
nhiệm thực hiện tốt nhiệm vụ BDKTQP cho CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC
cấp huyện, quận. Nghị quyết, chỉ thị của Đảng uỷ, chỉ huy Quân khu 3 là những
vấn đề có tính pháp lý, là chỗ dựa cơ bản để Trường QSQK3 lãnh đạo, quản lý, tổ
chức BDKTQP một cách chặt chẽ, có hiệu quả.
Quán triệt nghị quyết và chỉ thị của Đảng uỷ, chỉ huy Quân khu 3, Đảng uỷ
Nhà trường đã ra nghị quyết chuyên đề về công tác BDKTQP cho CBĐN cấp tỉnh,
thành phố và CBCC cấp huyện, quận, xác định rõ chủ trương biện pháp lãnh đạo,
coi nhiệm vụ BDKTQP là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong năm. Ban
Giám hiệu đã trực tiếp học tập kinh nghiệm BDKTQP ở Học viện Quốc phòng,


thường xuyên tổ chức rút kinh nghiệm công tác BDKTQP; phát huy tính tích cực

đã khắc phục khó khăn, tích cực tự giác học tập, rèn luyện nắm vững những nội
dung đã được bồi dưỡng. Đây là yếu tố có ý nghĩa trực tiếp quyết định nâng cao
chất lượng BDKTQP, bảo đảm cho đội ngũ cán bộ này thực hiện tốt các nhiệm
vụ QSQP ở địa phương, ban, ngành.
Bốn là, trách nhiệm và sự tham gia có hiệu quả của các tổ chức, các lực
lượng trong nhà trường là nguyên nhân quan trọng góp phần nâng cao chất lượng
BDKTQP ở Trường QSQK3.
Những năm qua dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý thống nhất của Đảng
uỷ, Ban Giám hiệu Nhà trường, các tổ chức, các lực lượng đã tham gia tích cực
vào công tác BDKTQP. Các cơ quan đã nhận thức đầy đủ ý nghĩa tầm quan
trọng của nhiệm vụ BDKTQP cho CBĐN cấp tỉnh, thành phố và CBCC cấp


huyện, quận, đã tích cực tự giác thực hiện nhiệm vụ được giao theo đúng yêu
cầu của Nhà trường; đồng thời đề xuất với Ban Giám hiệu những biện pháp để
công tác BDKTQP đi vào nề nếp có chất lượng, hiệu quả; nhất là cơ quan huấn
luyện đã xây dựng kế hoạch hợp lý, phối hợp hiệp đồng chặt chẽ với các cơ
quan đơn vị bảo đảm hoạt động BDKTQP diễn ra đồng bộ, nhịp nhàng ăn khớp.
Đơn vị quản lý học viên đã giáo dục, động viên đội ngũ nhân viên phục vụ nêu
cao vai trò trách nhiệm trong phục vụ và tạo mọi điều kiện thuận lợi về nơi ăn,
nghỉ, học tập nghiên cứu để học viên học tập đạt kết quả cao nhất. Đây chính là
những điều kiện quan trọng, không thể thiếu, tạo ra môi trường thuận lợi, góp
phần làm nên chất lượng BDKTQP của Nhà trường.
- Nguyên nhân của những hạn chế:
Một là, sự biến động phức tạp của tình hình thế giới, khu vực và trong
nước là nguyên nhân hạn chế chất lượng BDKTQP ở Trường QSQK3.
Những năm qua, trước sự sụp đổ của CNXH hiện thực ở Liên Xô và Đông
Âu; sự phát triển vũ khí, khoa học công nghệ của các nước tư bản; sự phá hoại
nhiều mặt của chiến lược "diễn biến hoà bình", hành động can thiệp, xâm lược
vũ trang của đế quốc Mỹ và các nước đồng minh vào nhiều nước trên thế giới đã