ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÝ TIẾN HẢI

CHỈ ĐẠO CÔNG TÁC TỰ ĐÁNH GIÁ
CỦA CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2016


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÝ TIẾN HẢI

CHỈ ĐẠO CÔNG TÁC TỰ ĐÁNH GIÁ
CỦA CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
TỈNH THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. Vũ Đình Chuẩn

THÁI NGUYÊN - 2016


Đặc biệt tôi xin trân trọng và bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất tới người
hướng dẫn khoa học - TS. Vũ Đình Chuẩn - người thầy đã tận tình giúp đỡ và hướng
dẫn, động viên tôi trong suốt thời gian nghiên cứu đề tài và hoàn thành luận văn.
Mặc dù bản thân đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề
tài, do điều kiện thời gian và năng lực còn hạn chế, không thể tránh khỏi những thiếu
sót trong luận văn. Rất mong nhận được sự cảm thông, những ý kiến đóng góp quý
báu của các thầy, cô giáo và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn chỉnh hơn./.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày

tháng

Tác giả luận văn

Lý Tiến Hải

ii

năm 2016


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN................................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................... ii
MỤC LỤC .........................................................................................................iii
DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT ........................................................... iv
DANH MỤC BẢNG .......................................................................................... v
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ ...................................................................... vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1

1.3.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ đạo công tác tự đánh giá ở trường THPT28
1.4. Kết luận chương 1....................................................................................... 30
Chương 2 THỰC TRẠNG VỀ CHỈ ĐẠO CÔNG TÁC TỰ ĐÁNH GIÁ CỦA
CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH THÁI NGUYÊN ........ 31
2.1. Khái quát về tỉnh Thái Nguyên .................................................................. 31
2.1.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội, giáo dục tỉnh Thái Nguyên 31
2.1.2. Thực trạng giáo dục THPT tỉnh Thái Nguyên ........................................ 33
2.2. Tổ chức khảo sát ......................................................................................... 42
2.2.1. Mục đích khảo sát .................................................................................... 42
2.2.2. Nội dung khảo sát .................................................................................... 42
2.2.3. Đối tượng khảo sát................................................................................... 42
2.2.4. Kết quả khảo sát ...................................................................................... 43
2.3. Thực trạng về chỉ đạo công tác tự đánh giá của các trường THPT trên địa
bàn tỉnh Thái Nguyên ........................................................................................ 43
2.3.1. Thực trạng triển khai hoạt động tự đánh giá trường THPT .................... 43
2.3.2. Đánh giá chung việc thực hiện hoạt động tự đánh giá trường THPT ..... 44
2.3.3. Thực trạng nhận thức về công tác tự đánh giá ........................................ 47
2.3.4. Thực trạng chỉ đạo thực hiện công tác tự đánh giá ................................. 48

iv


2.3.5. Thực trạng kiểm tra, giám sát việc thực hiện chỉ đạo công tác tự đánh giá ... 52
2.3.6. Kết quả khảo sát thực trạng triển khai thực hiện chỉ đạo công tác tự
đánh giá ................................................................................................... 52
2.4. Đánh giá chung ........................................................................................... 62
2.4.1. Những kết quả đạt được .......................................................................... 63
2.4.2. Một số hạn chế ......................................................................................... 65
2.4.3. Nguyên nhân ............................................................................................ 66
2.5. Kết luận chương 2....................................................................................... 67

3.5. Kết luận chương 3....................................................................................... 86
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 88
1. Kết luận .......................................................................................................... 88
2. Khuyến nghị................................................................................................... 89
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 92
PHỤ LỤC

vi


DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT

CBQL

: Cán bộ quản lý

CĐ

: Cao đẳng

CSGD

: Cơ sở giáo dục

CTMTQG

: Chương trình mục tiêu quốc gia

ĐBCL



TĐG

: Tự đánh giá

THPT

: Trung học phổ thông

TP

: Thành phố

iv


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Số lượng học sinh/dân số độ tuổi qua một số năm học................... 34
Bảng 2.2. Hệ thống trường THPT tỉnh Thái Nguyên từ năm 2013 - 2016 ...... 35
Bảng 2.3. Quy mô phát triển giáo dục THPT tỉnh Thái Nguyên giai đoạn
2013 - 2016 ............................................................................. 37
Bảng 2.4. Chất lượng giáo dục học sinh THPT tỉnh Thái Nguyên giai đoạn
2013 - 2016 .............................................................................. 39
Bảng 2.5. Tỉ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp THPT và thi đỗ các trường ĐH, CĐ của
tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2013 - 2016 ..................................... 40
Bảng 2.6. Số học sinh THPT của tỉnh Thái Nguyên đạt giải tại các kì thi chọn
học sinh giỏi quốc gia giai đoạn 2005-2015 ................................ 41
Bảng 2.8. Thực trạng chỉ đạo hoạt động TĐG ở các trường THPT tỉnh
Thái Nguyên ........................................................................... 48
Bảng 2.9: Kết quả điều tra thực trạng nhận thức về chỉ đạo công tác KĐCLGD ..... 52

vi


MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
Trong sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước, giáo dục
giữ một vị trí quan trọng trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực , bồi
dưỡng nhân tài, góp phần xây dựng một nền kinh tế tri thức. Tuy đã có
những thành tựu bước đầu, song giáo dục ở các cấp học và trình độ đào tạo
vẫn đang phải đối mặt với những khó khăn và thách thức mới, nhất là tình
trạng chất lượng giáo dục chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội
trong giai đoạn hiện nay.
Thực hiện Luật Giáo dục 2005 và Nghị định số 75/2006/NĐ-CP ngày
02/08/2006 của Chính phủ quy định chi tiết về hướng dẫn thi hành một số điều
của Luật Giáo dục; Nghị định số 31/2011/NĐ-CP ngày 11 tháng 5 năm 2011
của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 75/2006/NĐ-CP
ngày 02 tháng 8 năm 2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi
hành một số điều của Luật Giáo dục; Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 29/NQTW ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Ban chấp hành Trung ương, Bộ Giáo dục
và Đào tạo đã và đang triển khai đổi mới nội dung chương trình, phương pháp
giáo dục, tiếp tục đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, tăng cường cơ sở vật
chất cho các cơ sở giáo dục, đẩy mạnh công tác đánh giá kiểm định chất lượng
giáo dục ở các cấp học, nhằm nhanh chóng tạo bước chuyển biến lớn về chất
lượng giáo dục.
Trong công tác kiểm định chất lượng giáo dục, việc chỉ đạo công tác thực
hiện tự đánh giá tại các cơ sở giáo dục phổ thông được bắt đầu từ năm học
2009-2010 với chủ đề: “Năm học đổi mới công tác quản lý và nâng cao chất
lượng giáo dục” (Chỉ thị số 46/2008/CT.BGDĐT ngày 05 tháng 08 năm 2008
1


tiêu chí trong tiêu chuẩn đánh giá chất lượng nhà trường.
Đối với ngành Giáo dục và Đào tạo Thái Nguyên, ngay sau khi Quyết
định số 83/QĐ-BGDĐT ngày 31 tháng 12 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo
dục và Đào tạo về quy trình và chu kỳ kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục phổ
thông có hiệu lực, Sở Giáo dục và Đào tạo đã triển khai, hướng dẫn, tập huấn
cho các đơn vị thực hiện công tác tự đánh giá. Tính đến thời điểm 31 tháng 12
năm 2014, 100% cơ sở giáo dục phổ thông hoàn thành báo cáo tự đánh giá chu
kỳ đầu tiên. Trong đó 33/33 trường trung học phổ thông có báo cáo tự đánh giá
nộp về Sở Giáo dục và Đào tạo đạt tỷ lệ 100%; 08/33 trường đã đăng ký đánh
giá ngoài đạt tỷ lệ 24,2%; Sở Giáo dục và Đào tạo đã ra Quyết định thành lập
các Đoàn đánh giá ngoài được 07/33 trường đạt tỷ lệ 21,2%...
Với kết quả như trên Thái Nguyên cũng là một trong các tỉnh tích cực
trong công tác Kiểm định chất lượng giáo dục phổ thông được Bộ Giáo dục và
Đào tạo ghi nhận. Tuy nhiên đánh giá một cách khách quan, chất lượng của
Báo cáo tự đánh giá các cơ sở giáo dục phổ thông, đặc biệt ở các trường trung
học phổ thông của tỉnh Thái Nguyên so với định hướng đảm bảo chất lượng
giáo dục còn nhiều bất cập, chưa đảm bảo tốt nhất các yêu cầu của bộ tiêu
chuẩn chất lượng giáo dục:
- Một bộ phận cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên nhận thức chưa đầy đủ
về mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác KĐCLGD đối với yêu cầu
nâng cao chất lượng giáo dục trường THPT.
- Kiến thức, kỹ năng thực hiện các khâu trong quy trình KĐCLGD của các
nhà trường còn hạn chế nên kết quả thực hiện chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra,
trong đó có khâu tự đánh giá.

3


- Một số nhà trường, cán bộ quản lý, giáo viên chưa nhận thức đầy đủ vị
trí, vai trò của hoạt động tự đánh giá trong quá trình thực hiện công tác

chính xác thực trạng chất lượng giáo dục của đơn vị mình, từ đó có cơ sở để xây
dựng các biện pháp cải tiến chất lượng phù hợp trong giai đoạn tiếp theo, góp phần
phát triển bền vững chất lượng giáo dục tỉnh Thái Nguyên.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Xác định cơ sở lý luận về chỉ đạo công tác tự đánh giá trường trung
học phổ thông.
6.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng chỉ đạo công tác tự đánh giá tại trường
trung học phổ thông tỉnh Thái Nguyên và nguyên nhân của thực trạng.
6.3. Đề xuất các biện pháp hoàn thiện công tác chỉ đạo tự đánh giá của
các trường THPT trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
Chỉ đạo công tác tự đánh giá của các trường trung học phổ thông tỉnh
Thái Nguyên
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng các phương pháp: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa lý thuyết về
quản lý chất lượng giáo dục và KĐCLGD.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tổng kết kinh nghiệm trong việc chỉ
đạo, thực hiện hoạt động tự đánh giá của Sở, các trường THPT.
- Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến chuyên gia về các biện pháp đề xuất
chỉ đạo nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động tự đánh giá trường THPT.
- Phương pháp điều tra: Xây dựng phiếu điều tra đối với 20 lãnh đạo,
chuyên viên phòng GD&ĐT, và 100 cán bộ quản lý (giáo viên) trường THPT
thuộc 9 huyện, thành trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Xử lý kết quả để phân
tích, đánh giá thực trạng các giải pháp đã áp dụng, từ đó rút ra kết luận.
- Phương pháp khảo nghiệm: Khảo nghiệm mức độ cấp thiết, tính khả thi
của các biện pháp đề xuất đối với: 04 lãnh đạo, chuyên viên Sở GD&ĐT; 20

5


trường học” đã xác định các chức năng ĐBCL của cơ sở đào tạo bao gồm: xác
lập chuẩn, xây dựng quy trình, xác định tiêu chí đánh giá và vận hành, đo
lường, đánh giá, thu thập và xử lý số liệu.
Theo Freeman (1994), trong tác phẩm “Đảm bảo chất lượng trong giáo
dục và đào tạo, ĐBCL là một cách tiếp cận có hệ thống nhằm xác định nhu cầu
thị trường và điều chỉnh các phương thức làm việc nhằm đáp ứng được các nhu
cầu đó.
Tổ chức các Bộ trưởng giáo dục Đông Nam Á(2003), trong công trình
“Khung đảm bảo chất lượng trong khu vực” đã chỉ ra: Hệ thống ĐBCL đào tạo
bao gồm cơ cấu tổ chức, các thủ tục, các quá trình và các nguồn lực cần thiết
của các cơ sở đào tạo dùng để thực hiện quản lý đồng bộ, nhằm đạt được những
tiêu chuẩn, tiêu chí và các chỉ số cụ thể do nhà nước ban hành, để nâng cao và
liên tục cải tiến chất lượng đào tạo nhằm thỏa mãn yêu cầu của người học và
đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

7


Theo Petros Kefalas và các cộng sự (2003), một hệ thống ĐBCL bao
gồm các tiêu chuẩn chất lượng: chương trình học tập hiệu quả, đội ngũ giáo
viên, khả năng sử dụng cơ sở hạ tầng sẵn có, phản hồi tích cực từ học sinh và
sự hỗ trợ từ các bên liên quan.
Trong “Sổ tay hướng dẫn và thực hiện” (2004) của tổ chức ĐBCL mạng
lưới chất lượng các nước Đông Nam Á đã nêu rõ: Mô hình ĐBCL ở các quốc
gia Đông Nam Á rất đa dạng. Nhưng điểm chung là hầu hết các cơ quan ĐBCL
quốc gia đều do nhà nước thành lập, được nhà nước cấp kinh phí và chủ yếu
thực hiện nhiệm vụ kiểm định.
Anna Maria Tammaro (2005), trong báo cáo về các mô hình ĐBCL cho
biết ba mô hình ĐBCL xuất hiện từ các hướng dẫn và các tiêu chuẩn khác nhau
là: Định hướng chương trình; Định hướng quá trình giáo dục; Định hướng kết

GD&ĐT quan tâm, Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục đã được
thành lập theo Nghị định số 85/2003/NĐ-CP ngày 18/7/2003 của Chính phủ.
Sự ra đời của Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục đánh dấu một
thời kỳ mới của sự phát triển trong hệ thống đảm bảo chất lượng và kiểm định
chất lượng ở Việt Nam.
Ngày 12/5/2009, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã có Thông tư số
12/2009/TT-BGDĐT về việc ban hành Quy định về tiêu chuẩn đánh giá
chất lượng giáo dục trường THPT với 7 tiêu chuẩn và 47 tiêu chí bao hàm
các hoạt động của trường THPT, đây là cơ sở pháp lý để triển khai thực
hiện hoạt động KĐCLGD trường THPT.
Tuy nhiên cho đến nay còn vắng bóng các công trình nghiên cứu và đề
xuất các biện pháp chỉ đạo công tác tự đánh giá ở các trường THPT.

9


Vấn đề đặt ra ở đây là đề xuất các biện pháp chỉ đạo để thực hiện có chất
lượng, hiệu quả công tác KĐCLGD trường THPT theo tiêu chuẩn quy định để
góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, trong đó có khâu tự đánh giá đối với
các nhà trường THPT trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
1.2 . Một số khái niệm công cụ
1.2.1. Kiểm định chất lượng giáo dục
Kiểm định chất lượng giáo dục đào tạo là hoạt động đánh giá chất lượng
được tiến hành trên hai góc độ bao gồm đánh giá sản phẩm đầu ra của giáo dục
và đánh giá hệ thống các điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục.
Theo định nghĩa của Hội đồng Kiểm định chất lượng Đa ̣i ho ̣c Mỹ
(CHEA), kiểm định là quá trình xem xét chất lượng từ bên ngoài để đánh giá
các trường/chương trình đào tạo nhằm mục đích đảm bảo và cải tiến chất
lượng. Như vậy, kiểm định ở nghĩa rộng bao gồm cả tự đánh giá, đánh giá chéo
giữa các trường/chương trình, và quan trọng nhất là hoạt động đánh giá và công

dục; thông báo công khai với các cơ quan quản lý nhà nước và xã hội về thực
trạng chất lượng của cơ sở giáo dục; để cơ quan quản lý nhà nước đánh giá và
công nhận cơ sở giáo dục đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục.
1.2.2. Đánh giá
Có nhiều quan điểm khác nhau khi bàn về đánh giá, mỗi tác giả với quan
điểm, lập trường riêng biệt sẽ có cách hiểu khác nhau về khái niệm này. Theo
Martell và Calderon: "Đánh giá là một quá trình liên tục liên quan đến việc lập
kế hoạch, thảo luận, suy ngẫm, đo lường, phân tích và cải thiện dựa trên các
dữ liệu và sản phẩm thu được so với mục tiêu" [dẫn theo14].

11


Theo Từ điển Tiếng Việt (1997), đánh giá được hiểu là: "Nhận định giá
trị. Các kết quả kiểm tra thành tích học tập, rèn luyện của học sinh được thể
hiện trong việc đánh giá những thành tích học tập, rèn luyện đó" [20, tr.134].
Theo bảng đối chiếu thuật ngữ Anh - Việt, đánh giá là một quá trình hình
thành những nhận định, phán đoán về kết quả của công việc, dựa vào sự phân
tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đề ra,
nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh,
nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc.
Như vậy, đánh giá nhằm vào những vấn đề sau:
- Ghi nhận thực trạng.
- Phát hiện nguyên nhân.
- Đề xuất những giải pháp để cải thiện thực trạng.
* Các khâu của quá trình đánh giá:
- Kiểm tra: Kiểm tra là quá trình sử dụng các phương pháp khác nhau để
thu thập thông tin về hiệu quả hoạt động. Kiểm tra sẽ cung cấp thông tin, những
dữ liệu làm cơ sở cho việc đánh giá.
- Đánh giá bao gồm:

Đánh giá là quá trình thu thập, xử lý thông tin để lượng định tình hình và kết
quả công việc giúp quá trình lập kế hoạch, quyết định và hành động có kết quả.
Đánh giá là quá trình mà qua đó ta quy cho đối tượng một giá trị nào đó.
Đánh giá là một hoạt động nhằm nhận định, xác nhận giá trị thực trạng
về: mức độ hoàn thành nhiệm vụ, chất lượng, hiệu quả công việc, trình độ, sự
phát triển, kinh nghiệm được hình thành ở thời điểm hiện tại đang xét so với
mục tiêu hay các chuẩn mực đã được xác định.

13


1.2.3. Tự đánh giá
Tự đánh giá của cơ sở giáo dục phổ thông là hoạt động tự xem xét, kiểm
tra, đánh giá của cơ sở giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục thường xuyên theo
tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
Tự đánh giá là một hoạt động giúp nhà trường, đơn vị tự nhìn nhận về
mặt mạnh, mặt yếu của mình, trên cơ sở đó tự điều chỉnh quá trình hoạt động
để nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường.
- Tự đánh giá là một quá trình tự học tập, tự nghiên cứu, tự hoàn thiện theo
các chuẩn mực đã đặt ra. Quá trình này thường kéo dài vài tháng, một học kỳ và
cũng có thể sau một năm học. Đó là một khoảng thời gian cần thiết để họ tự nhận
thấy những khiếm khuyết của mình và phấn đấu để khắc phục những khiếm
khuyết đó. Tự kiểm định, tự đánh giá nó thuộc đánh giá bên trong của một cơ sở
giáo dục - đào tạo, nhưng nó lại là cơ sở để tiến hành đánh giá bên ngoài.
- Tự đánh giá là một công cụ để tự hoàn thiện quá trình giáo dục - đào
tạo của một đơn vị, một cá nhân nhằm không ngừng nâng cao chất lượng các
khoá đào tạo của nhà trường [14].
- Tự đánh giá có ưu điểm là do chính bản thân những thành viên của nhà
trường, của đơn vị thực hiện. Họ là những người hiểu rõ các khoá đào tạo của
mình. Nhưng tự đánh giá thường hay mang tính chủ quan, thiếu tính khách