I H C QU C GIA HÀ N I
KHOA LU T
----------------

C TH

TRÁCH NHI M B I TH
NG

NG THI T H I DO
I CÓ

TH M QUY N C A C QUAN TI N HÀNH T
T NG GÂY RA

CHUYÊN NGÀNH : LU T DÂN S
MÃ S

: 60 38 30

LU N V N TH C S LU T H C

Ng

ih

ng d n khoa h c: TS. Ph m Công L c

HÀ N I - 2006




3. TNDS

: Trách nhi m dân s

4. THTT

: Ti n hành t t ng

5. TAND

: Tòa án nhân dân

6. VKSND

: Vi n ki m sát nhân dân

7. TNBTTH

: Trách nhi m b i th

ng thi t h i

ng thi t h i


M

U



c ban hành 17/3/2003 nh m c th hóa quy đ nh c a Hi n

pháp, B lu t dân s , B lu t t t ng hình s v vi c b i th
khôi ph c danh d cho ng

ng thi t h i và

i b b t, b giam gi , b kh i t , đi u tra, truy

t , xét x và thi hành án trái pháp lu t. Vi c ban hành Ngh quy t đ

cs

đ ng tình, ng h c a nhân dân, góp ph n c ng c lòng tin c a nhân dân
đ i v i Nhà n

c nói chung và các c quan ti n hành t t ng nói riêng, h n

n a sau ba n m th c hi n Ngh quy t 388 đã có tác đ ng tích c c, t o ra
chuy n bi n quan tr ng trong nh n th c và ho t đ ng c a các c quan ti n
hành t t ng, t đó nâng cao trách nhi m c a ng
ho t đ ng t t ng hình s , ch t l
x và thi hành án hình s đ

i ti n hành t t ng trong

ng công tác kh i t , đi u tra, truy t , xét

c nâng lên, s v vi c đ x y ra oan, sai gi m

tinh th n. Xu t phát t th c

tr ng trên cho th y c n ph i có m t v n b n pháp lu t có hiêu l c pháp lý
cao h n quy đ nh v v n đ này. Nh ng b t c p trên cho th y c n ph i ban
hành Lu t nhà n

c v b i th

ng thi t h i nh m xây d ng m t c ch ,

chính sách và c s pháp lý ch t ch cho vi c b i th
nh ng tr

ng thi t h i đ i v i

ng h p b oan, sai do các c quan ti n hành t t ng gây ra

V i nh ng lý do nêu trên, vi c nghiên c u “ trách nhi m b i th
thi t h i do ng

ng

i có th m quy n c a c quan ti n hành t t ng gây ra”

không ch có ý ngh a lý lu n, giá tr th c ti n mà còn là v n đ mang tính
th i s trong giai đo n c i cách t pháp hi n nay
2.M c đích nghiên c u
Làm rõ nh ng v n đ lý lu n và th c ti n c a Trách nhi m b i
th


ng hoàn thi n pháp lu t v

TNBTTH do ng òi ti n hành t t ng gây ra ch y u theo quy đ nh c a
Ngh quy t 388.


4. Ph

ng pháp nghiên c u

Lu n v n đ

c th c hi n d a trên ph

ng pháp nghiên c u t ng h p

theo quan đi m c a ch ngh a Mác - Lê nin cùng v i khoa h c lý lu n v
nhà n

c và pháp lu t
Lu n v n s d ng các ph

ng pháp nghiên c u khoa h c khác nh :

phân tích, so sánh, t ng h p, th ng kê
C c u c a Lu n v n
Lu n v n đ

c k t c u g m:



ng

ng hoàn thi n pháp lu t
K t lu n
V n đ trách nhi m b i th

ng thi t h i do ng

i có th m quy n ti n

hành t t ng gây ra là v n đ ph c t p. M c dù c g ng r t nhi u nh ng do
h n ch v th i gian và nh ng y u t khác nên khó tránh kh i nh ng thi u
sót, h n ch trong Lu n v n này, do v y r t mong nh n đ
h
n a

c s s góp ý,

ng d n c a các th y cô và b n bè đ luân v n này đu c hoàn thi n h n


CH

NG 1

KHÁI NI M CHUNG V TRÁCH NHI M B I TH
H I DO NG

I CÓ TH M QUY N C A C


ng ch

ng XXI B

lu t dân s n m 2005.
i u 604 ậ B lu t dân s
th

n m 2005 quy đ nh trách nhi m b i

ng thi t h i ngoài h p đ ng là “Ng

i nào do l i c ý ho c l i vô ý

xâm ph m đ n tính m ng, s c kho , danh d , nhân ph m, uy tín, tài s n,
quy n và l i ích h p pháp khác c a cá nhân, xâm ph m danh d , uy tín, tài
s n c a pháp nhân ho c các ch th khác mà gây thi t h i thì ph i b i
th

ng”
Trách nhi m b i th

ng thi t h i ngoài h p đ ng là trách nhi m

ph i bù đ p nh ng t n th t v v t ch t ho c tinh th n c a ng
h i đ i v i ng

i gây thi t


*

c tr ng c a trách nhi m b i th

ng thi t h i ngoài h p

đ ng:
C ng gi ng nh
th

trách nhi m dân s

nói chung trách nhi m b i

ng thi t h i ngoài h p đ ng nói riêng c ng mang nh ng đ c đi m

chung c a trách nhi m pháp lý.
- C s th c t c a trách nhi m b i th
là nh ng vi ph m pháp lu t,

ng thi t h i ngoài h p đ ng

đơu có vi ph m pháp lu t,

đó có trách

nhi m pháp lý. Không có vi ph m pháp lu t thì không th có trách nhi m
pháp lý
- Trách nhi m b i th
án c a Nhà n

- Ngoài ra, trách nhi m b i th

ng thi t h i ngoài h p đ ng còn

mang đ c tính c a trách nhi m dân s là trách nhi m tài s n nh m khôi


ph c l i tình tr ng tài s n c a ng

i b thi t h i do c quan Nhà n

c có

th m quy n áp d ng.
T nh ng đ c tr ng pháp lý trên cho th y v c b n trách nhi m b i
th

ng thi t h i ngoài h p đ ng phát sinh không ph i t h p đ ng mà ch

y u t hành vi vi ph m pháp lu t

*

i u ki n phát sinh trách nhi m b i th

ng thi t h i ngoài h p

đ ng
i u ki n phát sinh trách nhi m b i th



h i phát sinh khi có nh ng đi u ki n sau:
- Có thi t h i x y ra
Thi t h i đ
th n c a m t ng

c hi u là s gi m b t nh ng l i ích v t ch t hay tinh
i do có s ki n gây thi t h i c a ng

i khác đ

c xác

đ nh b ng m t kho n ti n c th . Thi t h i đ ng th i mang ý ngh a pháp lý
và xã h i. Nhìn t góc đ xã h i, thi t h i đ ng ch m và làm nh h
đ n nh ng quan h xã h i đ

ng

c pháp lu t b o v . Còn góc đ pháp lý c a

thi t h i, hành vi trái pháp lu t xâm ph m đ n quy n và l i ích h p pháp
c a cá nhân, t ch c
D

i góc đ xã h i thi t h i đ ng ch m và làm nh h

nh ng quan h xã h i đ

c pháp lu t b o v , còn d

li n v i vi c s d ng, khai thác công d ng c a tài s n.
+ Thi t h i v tính m ng, s c kho là h u qu c a hành vi trái pháp
lu t do ch th có l i gây ra làm phát sinh thi t h i v v t ch t bao g m chi
phí c u ch a, b i th

ng, ch m sóc, ph c h i ch c n ng b m t, thu nh p

th c t b m t, b gi m sút do thi t h i v tính m ng, s c kh e.
+ Thi t h i do danh d , nhân ph m, uy tín b xâm h i:

ây chính là

các giá tr nhân ph m c a ch th này b ch th khác xâm ph m t hành vi
trái pháp lu t, t đó kéo theo hàng lo t các thi t h i khác bao g m chi phí
h p lý đ ng n ch n, kh c ph c thi t h i, thu nh p th c t b m t, b gi m
sút do danh d , nhân ph m, uy tín b xâm h i
- Hành vi gây thi t h i là hành vi trái pháp lu t
M t trong nh ng đi u ki n đ xác đ nh trách nhi m b i thu ng thi t


TÀI LI U THAM KH O
Các v n b n pháp quy
1. B lu t dân s n

c C ng hòa Xã h i Ch ngh a Vi t Nam 2005.

2. B lu t hình s n

c C ng hòa Xã h i Ch ngh a Vi t Nam 1999.


8. Ngh quy t c a u

ban th

ng v

Qu c oh i s

UBTVQH 11 ngày 17/3/2003 v b i th
do ng

388/2003/NQ-

ng thi t h i cho ng

i b oan

i có th m quy n trong ho t đ ng t t ng hình s gây ra.

9. Ngh quy t s 01/2004/NQ-H TP c a H i đ ng Th m phán Tòa án
nhân dân t i cao v vi c h
lu t Dân s v b i th

ng d n áp d ng m t s quy đ nh c a B

ng thi t h i ngoài h p đ ng.

10. Thông t 173/UBTP c a Tòa án nhân dân t i cao ngày 23/3/1973
h


ng thi t h i cho các tr

ng h p b


i có th m quy n trong ho t đ ng t t ng hình s c a

oan do ng

CAND gây ra.
13.Hi n pháp n

c C ng hòa Xã h i Ch ngh a Vi t Nam 1992.

Các tác ph m
14. Nguy n M nh Bách (1998), Ngh a v dân s trong lu t dân s Vi t
Nam, Nxb Chính tr Qu c gia.
15. Nguy n Chí Hà (2006), B i th
TTHS, Nxb

ng thi t h i cho ng

i b oan trong

ng Nai.

16. Tr n Quang Ti p (2005), T do cá nhân và các bi n pháp c

ng ch



i có th m quy n c a c

c, ng

ng thi t h i

quan THTT gây ra.
Các bài báo, t p chí, trích k y u h i th o, báo cáo d án tài li u s u
t m trên m ng Internet
24. Lê Mai Anh (2002), Nhà n
th

ng thi t h i do ng

c v i vi c th c hi n trách nhi m b i

i có th m quy n c a c quan ti n hành t

t ng gây ra, T p chí Nhà n

c và Pháp lu t s 5/2002.


25. Hoàng Th Anh (1997), Pháp lu t v vi c gi i quy t b i th
thi t h i do công ch c, viên ch c Nhà n

c ng

ng

gi i pháp nh m h n ch vi c VKS truy t , TA xét x b cáo không
ph m t i, T p chí Ki m sát s 02/2006.
30. Nguyên Hoàng H nh - D

ng Thanh Mai (2002), B i th

ng thi t

h i đ i v i oan sai trong t t ng, T p chí nghiên c u l p pháp s
02/2002.
31.

ình L

ng - Hà Tú C u (2001) Bàn v khái ni m oan sai và

c n c pháp lý xác đ nh oan sai trong t t ng hình s . T p chí nghiên
c u l p pháp s 07/2001.
32. Lê

ình Ngh (2004), M t s ý ki n v quy đ nh trách nhi m b i

th

ng thi t h i ngoài h p đ ng trong B lu t dân s , T p chí Nhà

n

c và Pháp lu t s 04/2004.