SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO ĐĂKLĂK
TRƢỜNG THPT BUÔN MA THUỘT
--- ---

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2014-2015
ĐỀ TÀI

MỘT SỐ KINH NGHIỆM
TỔ CHỨC VÀ HƢỚNG DẪN HỌC SINH
TRONG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
VÀ SÁNG TẠO KỸ THUẬT

Người thực hiện :

LÊ HỮU HÀO

Tổ bộ môn :

VẬT LÝ – CÔNG NGHỆ

BUÔN MA THUỘT
Tháng 3/2014


Một số kinh nghiệm tổ chức và hướng dẫn học sinh trong nghiên cứu khoa học và sáng tạo kỹ thuật

PHẦN I:

I.

PHẦN MỞ ĐẦU

một số kết quả nhất định. Tuy kết quả chƣa thực sự mỹ mãn, nhƣng trong q
trình làm việc, tơi cũng rút ra đƣợc một số kinh nghiệm về cách tổ chức và hƣớng
dẫn học sinh thức hiện các sản phẩm dự thi, đó là lý do của việc chọn đề tài:
MỘT SỐ KINH NGHIỆM TỔ CHỨC VÀ HƢỚNG DẪN HỌC SINH TRONG
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀ SÁNG TẠO KỸ THUẬT

Gi¸o viªn: Lª H÷u Hµo – THPT Bu«n Ma Tht

2


Saựng kieỏn kinh nghieọm naờm hoùc 2014 - 2015

II.

MC CH CA TI

Trong ti ny, qua kinh nghim ca bn thõn, vi t cỏch l giỏo viờn
trc tip hng dn hc sinh thc hin, tụi mun c trao i mt s kinh
nghim m mỡnh ó thc hin. Thụng qua ti s hy vng giỳp ớch c phn
no cho cỏc quớ ng nghip thc hin cụng vic cũn khỏ mi m ny t c
nhiu kt qu tt hn. T ú m rng phong tro hc sinh nghiờn cu KHKT,
nõng cao cht lng cỏc sn phm d thi ca hc sinh tnh nh, giỳp cho hc sinh
v xó hi cú mt cỏch nhỡn khỏc v vic ỏnh giỏ hc tp. Mc ớch khỏc c bit
quan trng l hc sinh c tng cng s hng thỳ hc tp, bit vn dng kin
thc k nng ca cỏc mụn hc vo cuc sng.
III.

I TNG CA TI


Chƣơng IV. Các kết quả đạt đƣợc
Phần III: Kết luận

Gi¸o viªn: Lª H÷u Hµo – THPT Bu«n Ma Tht

4


Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2014 - 2015

Phần II:

NỘI DUNG ĐỀ TÀI

Chƣơng I:Về các cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật hiện nay
Ở Việt Nam từ lâu đã có các cuộc thi về sáng tạo KHKT, cải tiến cơng
nghệ đƣợc tổ chức, trong đó nổi bật là các cuộc thi của Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo
KHKT Việt Nam VIFOTEC. Cùng với xu hƣớng hội nhập thế giới, năm 2009,
Việt Nam chính thức đăng kí làm Hội thi thành viên Intel ISEF (là cuộc thi khoa
học lớn nhất thế giới dành cho Học sinh phổ thơng từ lớp 9-12) với đại diện là Sở
GDĐT tỉnh Lâm Đồng. Lần đầu tiên Việt Nam cử đồn tham dự Cuộc thi Intel
ISEF tổ chức tại Nevada, Hoa Kì với 02 đề tài dự thi. Năm 2013, Bộ GDĐT ban
hành Quy chế thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia học sinh trung học
cơ sở và trung học phổ thơng cũng nhƣ các văn bản hƣớng dẫn tổ chức Cuộc thi,
chế độ khuyến khích cho học sinh, giáo viên tham gia nghiên cứu khoa học…Từ
cuộc thi quốc gia sẽ tuyển chọn đề tài dự thi quốc tế.
 Vài nét về Intel ISEF (Cuộcthi Khoa học và Kỹ thuật Quốc tế của
Intel)
Intel ISEF là cuộc thi khoa học lớn nhất thế giới dành cho Học sinh phổ
thơng từ lớp 9-12. Cuộc thi tạo cơ hội cho những nhà khoa học trẻ xuất sắc nhất

ISEF.)
Hình thức tham gia: cá nhân hay nhóm (mỗi nhóm khơng q 3 học sinh).
Lợi ích của học sinh tham gia Intel ISEF:


Tự tin hơn vào bản thân, say mê hơn với nghiên cứu khoa học



Cơ hội nghề nghiệp, cơ hội nhận đƣợc học bổng/kinh phí học tập



Gặp gỡ bạn bè cùng chí hƣớng



Học đƣợc cách chấp nhận mạo hiểm, cách thức truyền đạt những ý tƣởng khoa
học



Biết sử dụng cách giải quyết khoa học để xử lý những vấn đề bên ngồi khoa học



Hồn thiện hơn nữa các kỹ năng: thuyết trình, tìm kiếm và xử lý thơng tin, làm
việc nhóm, tiếng Anh…
Tiêu chí đánh giá đề tài dự thi của Intel ISEF
ĐỐI VỚI DỰ ÁN


Vn nghiờn cu

2

K hoch nghiờn cu v
Phng phỏp

15

2

K hoch nghiờn cu v
15
Phng phỏp

3

Quỏ trỡnh nghiờn cu: thu
thp d liu, phõn tớch d
liu v gii thớch kt qu

20

3

Thc thi: xõy dng mu
20
v thớ nghim



5a

Poster

10

5
b

Phng vn

25

5b

Phng vn

25

Tng

100

Tng

100

10




Năm 2009, Việt Nam chính thức đăng kí làm Hội thi thành viên Intel ISEF với
đại diện là Sở GDĐT tỉnh Lâm Đồng. Lần đầu tiên Việt Nam cử đồn tham dự
Cuộc thi Intel ISEF tổ chức tại Nevada, Hoa Kì với 02 đề tài dự thi.



Năm 2010, Sở GDĐT tỉnh Lâm Đồng, Tp. Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế và
Tp.HCM đã cử đại diện tranh tài tại Hội thi thành viên Intel ISEF cấp quốc gia.
03 đề tài khoa học đã đƣợc lựa chọn tham dự Intel ISEF 2010 tại San José,
California, Hoa Kì.



Năm 2011, 02 Hội thi thành viên Intel ISEF do Sở GDĐT Thừa Thiên Huế và Sở
GDĐT Tp.HCM đăng cai tổ chức. Từ hàng trăm đề tài dự thi, 02 đề tài đƣợc lựa
chọn đại diện cho Việt Nam tham dự Intel ISEF 2011 tại Los Angeles, Hoa Kì.



Năm 2012, Việt Nam có 02 Hội thi thành viên do Sở GDĐT Thừa Thiên Huế và
Sở GDĐT Tp.Hà Nội đăng cai tổ chức dƣới sự chủ trì của Bộ GDĐT. 45 đề tài từ
6 tỉnh/thành phố đã đƣợc lựa chọn tham dự vòng thi chung khảo cấp quốc gia.
Gi¸o viªn: Lª H÷u Hµo – THPT Bu«n Ma Tht

8


Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2014 - 2015


9


Một số kinh nghiệm tổ chức và hướng dẫn học sinh trong nghiên cứu khoa học và sáng tạo kỹ thuật


Năm 2014
Diễn ra từ ngày 11-16/5 tại Hoa Kỳ, Intel ISEF năm nay có 76 nƣớc và vùng
lãnh thổ tham dự với 1.396 dự án dự thi. Tổng số học sinh dự thi là 1.798 thí
sinh.

đồn

học sinh Viê ̣t Namđã có hai dƣ̣ án đa ̣t giải Tƣ

.

Đó là các dự án "Bảng hiển thị chữ nổi điện tử cho người khiếm thị" của thí
sinh Trần Thị Diệu Liên và Nguy ễn Nam Du , Trƣờng trung h ọc phổ thơng
chun Lê Hờ ng Phong , Thành phố Hồ Chí Minh và dự á n "Nghiên cứu thu
nhận Lipid từ sinh khối vi sinh vật lên men rơm rạ hướng tới ngun liệu sản
xuất Biodiesel" của Đặng Yến Lan, Trần Tiến Đạt và Đ ặng Anh Tú , Trƣờng
trung

học

phổ

thơng Hà Nơ ̣i


Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2014 - 2015

Nơng lâm ngƣ nghiệp, tài ngun và mơi trƣờng;
Y dƣợc;
Giáo dục, đào tạo;
Các lĩnh vực khác.
Giải thƣởng
Tổng số giải thƣởng là 20 giải, cơ cấu nhƣ sau: 01 giải Nhất, 02 giải nhì, 05 giải
ba và 12 giải khuyến khích.
Trị giá các giải thƣỏng
- Giải nhất:

15.000.000đ

- Giải nhì:

Mỗi giải:

10.000.000đ

- Giải ba:

Mỗi giải:

7.000.000d

- Giải khuyến khích: Mỗi giải:

3.000.000đ


2. Cuộc thi Sáng tạo TTNNĐ tỉnh Đắk Lắk lần thứ III (2014 – 2015)
Thơng báo tham gia của Ban tổ chức
Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Đắk Lắk (2014 - 2015) (Sau
đây gọi tắt là Cuộc thi) nhằm khơi dậy tiềm năng và phát huy tƣ duy sáng tạo của
thanh, thiếu niên, nhi đồng trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, đồng thời giúp các em trau
dồi kiến thức, rèn luyện kỹ năng sáng tạo, xây dựng ƣớc mơ các em trở thành nhà
sáng chế trong tƣơng lai.
CƠ QUAN TỔ CHỨC
Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh chủ trì, phối hợp cùng với Sở Giáo
dục và Đào tạo, Tỉnh đồn TNCS Hồ Chí Minh, Sở Khoa học và Cơng nghệ tổ
chức.
ĐỐI TƢỢNG DỰ THI
Tất cả các em thanh, thiếu niên, nhi đồng trong tỉnh từ 06 đến 19 tuổi đều có
quyền dự thi (các em có ngày sinh từ 31/7/1996 đến 31/7/2009). Khuyến khích
các em nhỏ tuổi, các em ở vùng sâu, vùng xa, dân tộc ít ngƣời tham gia.
LĨNH VỰC DỰ THI
1. Đồ dùng dành cho học tập;
2. Phần mềm tin học;
3. Sản phẩm thân thiện với mơi trƣờng;
4. Các dụng cụ sinh hoạt gia đình và đồ chơi trẻ em;
5. Bảo vệ mơi trƣờng và phát triển kinh tế;
GIẢI THƢỞNG
01 giải Đặc biệt trị giá: 8.000.000 đồng và Giấy chứng nhận + Kỷ niệm chƣơng;
02 giải Nhất, mỗi giải trị giá: 5.000.000 đồng và Giấy chứng nhận + Kỷ niệm
chƣơng;
05 giải Nhì, mỗi giải trị giá: 4.000.000 đồng và Giấy chứng nhận + Kỷ niệm
chƣơng;
10 giải Ba, mỗi giải trị giá : 2.000.000 đồng và Giấy chứng nhận + Kỷ niệm
chƣơng;

Hin cha cú vn bn trin khai, giỏo viờn v hc sinh cú d nh tham gia cú
th tham kho thụng tin ca hi thi nm hc 2014-2015
Cuc

thi

khoa

hc

k

thut

cho

hc

sinh

trung

hc

2014-2015

( />g-ket-cuc-thi-khoa-hc-k-thut-danh-cho-hc-sinh-trung-hc-nm-hoc-20142015&catid=34:tin-tc&Itemid=2)

Giáo viên: Lê Hữu Hào THPT Buôn Ma Thuột


Bài

báo

“

Vai

trò

của

khoa

( />
học

cơ

bản”

Giáo

trình

phƣơng pháp nghiên cứu khoa học…
3. Với các lĩnh vực dự thi trong cuộc thi Sáng tạo KHKT Thanh thiếu niên,
Nhi đồng lần I và của nhiều cuộc thi tƣơng tự:
1. Đồ dùng dành cho học tập;
2. Phần mềm tin học;

thc nghim, thớ nghim hoc iu tra thc t; dỏn nghiờn cu cú ý ngha
cho cng ng; phm vi nghiờn cu khụng quỏ rng, quỏ tng quỏt nhng
khụng quỏ hp
4. Hng dn cho hc sinh cỏc kờnh thụng tin, cỏc d ỏn ó c trin khai
v c ỏnh giỏ tt (qua cỏc cuc thi ó thc hin cỏc tnh thnh bn)
cỏc em cú hỡnh dung bc u.
C th nh cỏc sn phm v d ỏn c a ra gii thiu: Kp gp
rỏc; Trng cõy ci to mụi trng nc; Sn xut phõn bún t v c-phờ;
Ch to chi cho tr em; Lm dựng h tr hc tp, vui hc: tờn la
nc, kớnh thiờn vn, ốn kộo quõn, kớnh tim vng, mụ hỡnh mỏy phỏt
Giáo viên: Lê Hữu Hào THPT Buôn Ma Thuột

15


Một số kinh nghiệm tổ chức và hướng dẫn học sinh trong nghiên cứu khoa học và sáng tạo kỹ thuật

điện xoay chiều…;
5. Nhấn mạnh cho các em tầm quan trọng cốt lõi nhất là ý tƣởng, tính
sáng tạo. Saukhi đã có ý tƣởng thì việc giải quyết các trở ngại về mặt kinh
phí, gia cơng, cơng nghệ sẽ có thể đƣợc giải quyết hầu hết trong điều kiện
hiện nay.
Ví dụ một sản phẩm đƣợc hình thành từ ý tƣởng của các em: Thiết
kế dụng cụ đa năng. Học sinh khơng nhất thiết phải đồng thời làm các việc
nhƣ cƣa xẻ gỗ, hàn sắt thép, lắp ráp mạch điện… mà hồn tồn có thể nhờ
sự giúp đỡ của phụ huynh, thầy cơ, các thợ chun nghiệp.
6. Sau khi học sinh đã có hình dung đƣợc bƣớc đầu, mạnh dạn hình thành ý
tƣởng của mình. Tơi nghiêm túc chân thành trao đổi cùng các em về ý
tƣởng đó, chú trọng tính mới, ƣu điểm của dự án hoặc sản phẩm với các
sản phẩm tƣơng tự hiện có; phân tích các bƣớc chuẩn bị và q trình thực

mặt giáo dục cũng nhƣ quyền lợi của học sinh để nhận đƣợc sự ủng hộ, giúp
đỡ của phụ huynh.
8. Liên tục theo dõi, tƣ vấn, tham gia vào q trình hình thành sản phẩm. Đặc
biệt là việc kiểm tra thực nghiệm, từ đó phản biện, góp ý để nâng cao chất
lƣợng sản phẩm, dự án về mặt khoa học, tính thực tế; cải tiến về mặt kết
cấu, tính năng, thẩm mỹ.
9. Trong q trình xây dựng ý tƣởng của các đề tài, sản phẩm, có thể mời các
giáo viên ở các bộ mơn khác, các chun gia thuộc lĩnh vực nghiên cứu
tham gia vào q trình tƣ vấn thẩm định.
Cụ thể trong Cuộc thi khoa học, kỹ thuật dành cho học sinh trung học
tỉnh Đắk Lắk lần I, với ý tƣởng cần thực hiện của đề tài, tơi đã mời sự cộng
tác của giáo viên tin học Hồ Tân Thành để làm đồng hƣớng dẫn.
10. Hỗ trợ cho học sinh về mặt thơng tin cuộc thi, cách khai thác thơng tin từ
tài liệu, internet. Đặc biệt là các thủ tục hành chính, pháp lý, hồn thiện hồ
sơ. Đây thực sự là một cơng việc quan trọng, rất nhiều trƣờng hợp và ở
nhiều nơi, học sinh có ý tƣởng sáng tạo, đam mê khoa học nhƣng đã khơng
có đƣợc thơng tin, hoặc khơng tiến hành đủ các thủ tục dự thi. Cũng có
trƣờng hợp khơng hồn thành đƣợc hồ sơ dự thi, báo cáo dự án

Gi¸o viªn: Lª H÷u Hµo – THPT Bu«n Ma Tht

17


Một số kinh nghiệm tổ chức và hướng dẫn học sinh trong nghiên cứu khoa học và sáng tạo kỹ thuật

Chương III. Quan điểm cá nhân, kiến nghị và đề xuất
Trong q trình tổ chức và hƣớng dẫn cho học sinh tham gia các cuộc thi
sáng tạo KHKT, tơi đã gặp phải một số boăn khoăn của các em học sinh, phụ
huynh và thậm chí của nhiều giáo viên.



Saựng kieỏn kinh nghieọm naờm hoùc 2014 - 2015

quỏ trỡnh thc hin u cú kh nng t gii hoc chớ ớt cng li cho cỏc em
nhng bi hc b ớch tht s cú ý ngha v cụng tỏc nghiờn cu khoa hc, v mt
ng dng kin thc.
Túm li v vn ny, tụi cho rng tim nng hc sinh cú nhiu, nu
khụng b ỏp t vic thi ua theo s lng; c s quan tõm to iu kin ca
nh trng v mt thi gian, kinh phớ; cú s nhit tỡnh ca quớ thy cụ giỏo thỡ
vic sỏng to KHKT hc sinh cng cú nhiu iu thỳ v.
cụng tỏc dy v hc nh trng c tt hn, c bit l cụng tỏc bi
dng hc sinh gii, hc sinh nghiờn cu khoa hc v k thut. Tụi rt mong
c s u t thờm v thi gian v kinh phớ ca nh trng, s ng viờn h tr
v vt cht v tinh thn ca Ban i din Hi cha m hc sinh vi hc sinh tham
gia cng nh cú s ói ng xng ỏng vi cụng sc v thnh qu m thy trũ t
c.

Giáo viên: Lê Hữu Hào THPT Buôn Ma Thuột

19


Một số kinh nghiệm tổ chức và hướng dẫn học sinh trong nghiên cứu khoa học và sáng tạo kỹ thuật

Chương IV. Các kết quả đạt được
I.

Cuộc thi Sáng tạo TTNNĐ tỉnh Đắk Lắk lần thứ I (2012 – 2013)
Trong cuộc thi đƣợc tổ chức lần đầu của tỉnh Đắk Lắk và cũng là lần


Cuộc thi khoa học, kỹ thuật dành cho học sinh trung học tỉnh Đắk
Lắk lần thứ nhất, năm học 2013-2014
Lần đầu cuộc thi đƣợc ngành giáo dục Đắk Lắk tổ chức, trƣờng THPT
Bn Ma Thuột có 03 sản phẩm tham gia, trong đó cá nhân tơi tham gia
hƣớng dẫn 02 sản phẩm. Kết quả đã đạt đƣợc một giải cao nhất ở lĩnh vực
tham gia dự thi.
1. Đồn giáo viên và học sinh trƣờng THPT Bn Ma Thuột tham gia
cuộc thi

2. Gian trƣng bày của trƣờng THPT Bn Ma Thuột

Gi¸o viªn: Lª H÷u Hµo – THPT Bu«n Ma Tht

22


Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2014 - 2015

3. Giấy khen của sản phẩm đạt giải

III.

Cuộc thi Sáng tạo TTNNĐ tỉnh Đắk Lắk lần thứ II (2013 – 2014)

Trƣờng THPT Bn Ma Thuột có 02 sản phẩm của học sinh do tơi hƣớng dẫn
đƣợc gửi tham dự. Đó là sản phẩm “Dụng cụ gia đình 3 trong 1” và “Bộ đồ chơi thơng
minh – xe mơ hình điều khiển”
1. Hình ảnh của các sản phẩm trong q trình hồn thiện