Th y l c sông ngòi – Nghiên c u đi n hình

1


Th y l c sông ngòi – Nghiên c u đi n hình

2

M CL C
L I NÓI

U ..................................................................................................................4

CH

NG I: M

U

5

CH

NG I: M
U .....................................................................................................5
1.1 M c đích
5
1.2 Nh ng nghiên c u có liên quan và tài li u s d ng trong nghiên c u
đi n hình
6

2.3.1. Ph c h i dòng ch y t i tuy n Hòa Bình và tuy n S n Tây
16
2.3.2. Phân tích ch đ dòng ch y mùa ki t và l a ch n các n m ki t
đ i bi u
19
2.4. Hi n tr ng v n hành các h ch a Hòa Bình, Thác Bà th i k mùa ki t
25
2.4.1. Phân tích ch đ đi u ti t c a h Hoà Bình trong th i k mùa
ki t
25
2.4.2. Phân tích ch đ đi u ti t c a h Thác Bà trong th i k mùa
ki t
26
2.4.3. M t s k t lu n v hi n tr ng ch đ đi u ti t các h ch a
th ng ngu n trong th i k mùa ki t
32
2.5. ánh giá nh h ng đi u ti t h ch a th ng ngu n đ n kh n ng c p
n c h du khi g p nh ng n m h n
33
2.5.1. H th ng công trình tr m b m Phù sa
33
2.5.2. H th ng công trình Liên M c
34
2.5.3. H th ng công trình c ng B c H ng H i
36
2.6. K t Lu n
38
2.7. Thi t l p h th ng k ch b n đi u ti t h Hòa Bình và Thác Bà
41


3.3.3. Biên tính toán
58
3.4. Hi u ch nh và ki m đ nh mô hình
59
3.4.1. L a ch n th i gian hi u ch nh và ki m đ nh mô hình
59
3.4.2. Các nút ki m tra
63
3.4.3 Các tài li u c b n ph c v cho tính toán
63
3.4.4. Thi t l p mô hình
64
3.4.5. Hi u ch nh thông s mô hình th y l c
65
3.4.6. K t qu hi u ch nh và ki m đ nh mô hình
66

CH

NG IV: TÍNH TOÁN TH Y L C THEO CÁC CÁC K CH B N I U
HÀNH H hÒA BÌNH VÀ THÁC BÀ ..................................................................71
4.1 Tính toán đi u ti t h th ng h ch a ph c v nghiên c u quy trình đi u
hành h th ng
71
4.1.1. L p mô hình tính toán đi u ti t phát đi n, c p n c h th ng
h ch a
71
4.1.2. Tính toán đi u ti t đánh giá kh n ng c p gia t ng c a h th ng
h ch a th ng ngu n
78

Giáo trình “Thu l c sông ngòi” đ c biên so n theo khuôn kh Ch ng trình H
tr ngành n c c a Danida, ti u h p ph n H tr nâng cao n ng l c tr ng i h c
Thu l i do Chính ph an m ch tài tr .
Giáo trình Thu l c sông ngòi đ c biên so n theo ch ng trình đào t o cao h c
Ngành Thu v n h c, Ch nh tr sông và b bi n và Phát tri n ngu n n c và có th s
d ng làm tài li u tham kh o cho các nghiên c u sinh thu c l nh v c này. Giáo trình
g m ph n lý thuy t và ph n th c hành. Nghiên c u đi n hình là m t n i dung quan
tr ng c a ph n th c hành đ c biên so n nh m làm m u cho vi c ng d ng mô hình
thu l c khi gi i quy t m t v n đ th c t .
Nghiên c u đi n hình “ Tinh toán th y l c c p n c mùa c n cho đ ng b ng sông
H ng” do t p th tác gi GS.TS Hà V n Kh i (ch biên), Th.S Nguy n Th Thu Nga
và Ks. V Th Kim Hu biên so n. N i dung c a nghiên c u đi n hình liên quan đ n
bài toán đi u ti t c p n c h th ng h ch a th ng ngu n cho vùng h du sông H ng
– Thái Bình. Trên c s tính toán thu l c xác đ nh di n bi n m c n c t i các c a l y
n c trên h th ng sông ki n ngh ph ng án v n hành h th ng h ch a theo yêu c u
phát đi n và c p n c h du.
N i dung tính toán thu l c dòng ch y mùa ki t nh sau:
-

Thi t l p h th ng m ng sông;

-

Xác đ nh đi u ki n biên c a bài toán thu l c;

-

Xác đ nh b th ng s mô hình;

-

Ch

ng I: M đ u

Ch

ng II: L a ch n k ch b n v n hành h ch a cho tính toán th y l c.

Ch

ng III: Thi t l p m ng sông, thông s hoá mô hình và ki m đ nh mô hình.

Ch

ng IV: Tính toán thu l c theo các k ch b n v n hành h ch a.

CH

NG I: M

U

1.1 M c đích
Nghiên c u đi n hình đ c coi nh là m t ví d v vi c ng d ng mô hình th y
l c m ng sông đ gi i quy t m t bài toán th c t v v n hành h th ng. ây c ng
chính là m c đích nghiên c uc c a nghiên c u đi n hình.Bài toán đ t ra trong nghiên
c u đi n hình là ng d ng mô hình MIKE 11 tính toán th y l c dòng ch y mùa ki t
ph c v bài toán v n hành h th ng h ch a c p n c h du.
MIKE 11 do DHI Water & Environment phát tri n, là m t gói ph n m m dùng đ
mô ph ng dòng ch y, ch t l ng n c, v n chuy n bùn cát trong sông và vùng c a

tài nghiên c u khoa h c c p Nhà n c “Nghiên c u c s khoa h c và th c
ti n đi u hành c p n c mùa c n đ ng b ng sông H ng-sông Thái Bình.
3. Các báo cáo quy ho ch và đi u tra c b n c a C c Th y l i, Vi n Quy ho ch
th y l i v đ ng b ng sông H ng.
1.3

it

ng s d ng

1. Tài li u này là m t ph n c a giáo trình “Th y l c sông ngòi” đ c biên
so n dùng cho các l p cao h c trong l nh v c Quy ho ch và qu n lý tài
nguyên n c c a tr ng i h c Th y l i.
2. Tài li u này c ng đ c s d ng làm tài li u tham kh o cho các nghiên c u
sinh thu c l nh v c th y v n, th y l c , phát tri n tài nguyên n c, quy
ho ch và qu n lý ngu n n c. C ng có th là tài li u tham kh o cho nh ng
ai quan tâm nghiên c u nh ng v n đ có liên quan.
1.4. Các n i dung chính
Nghiên c u đi n hình g m có nh ng n i dung chính nh sau:
1. Phát tri n ngân hàng d li u.
2. Xây d ng các k ch b n đi u hành các h ch a th
du th i k mùa c n.

ng ngu n c p n

ch

3. Áp d ng mô hình th y l c MIKE 11 cho h th ng sông H ng.
4. Các k t qu tính toán th y l c theo các k ch b n
1.5. Các k t qu chính

•

Các s li u v h ch a

•

Nhu c u n

•

B n đ DEM đ ng b ng sông H ng

c

Các tài li u này đ

h du

c ch nh lý và b sung tr

c khi l u d

1.5.2. Xây d ng h th ng k ch b n đi u hành h ch a c p n

c h du

- Phân tích ch đ dòng ch y mùa c n theo tài li u quan tr c.
- Ph c h i tài liêu s li u dòng ch y t i Hòa Bình và S n Tây.
- Phân tích nh h


1.2 Nh ng nghiên c u có liên quan và tài li u s d ng
trong nghiên c u đi n hình
6
1.3
i t ng s d ng
6
1.4. Các n i dung chính
6
1.5. Các k t qu chính
6
1.5.1. Phát tri n ngân hành d li u
6
1.5.2. Xây d ng h th ng k ch b n đi u hành h ch a
c p n c h du
7
1.5.3. Áp d ng mô hình MIKE 11 di n toán dòng ch y
mùa c n h th ng sông H ng
7

CH

NG II: THI T L P H TH NG K CH B N CHO BÀI TOÁN
I U HÀNH H TH NG H CH A HÒA BÌNH – THÁC BÀ
C PN
C H DU TRONG NH NG N M KI T ...............................10
2.1 Gi i thi u chung v l u v c sông và h th ng công
trình c p n c
10
2.2. H th ng công trình
13

2.5.3. H th ng công trình c ng B c H ng H i
36
2.6. K t Lu n
38


Th y l c sông ngòi – Nghiên c u đi n hình

2.7. Thi t l p h th ng k ch b n đi u ti t h Hòa Bình và
Thác Bà

9

41

CH

NG III: NG D NG MÔ HÌNH MIKE 11 TÍNH TOÁN THU
L C DÒNG CH Y MÙA KI T H TH NG SÔNG H NG ...............44
3. 1. Gi i thi u chung
44
3.2. H ph ng trình c b n và thu t toán trong mô hình
MIKE11
46
3.2.1. H Ph ng trình Saint Venant
46
3.2.2. Thu t toán gi i h ph ng trình Saint Venant
47
3.2.3. Thu t toán cho m ng l i sông kênh và toàn b
h th ng trên m ng l i

66

CH

NG IV: TÍNH TOÁN TH Y L C THEO CÁC CÁC K CH B N
I U HÀNH H hÒA BÌNH VÀ THÁC BÀ............................................71
4.1 Tính toán đi u ti t h th ng h ch a ph c v nghiên
c u quy trình đi u hành h th ng
71
4.1.1. L p mô hình tính toán đi u ti t phát đi n, c p
n c h th ng h ch a
71
4.1.2. Tính toán đi u ti t đánh giá kh n ng c p gia
t ng c a h th ng h ch a th ng ngu n
78
4.2. K t qu tính toán thu l c theo các ph ng án đi u
hành
81
4.2.1. Th i gian v n hành c p n c h du
81
4.2.2. K t qu tính toán theo các ph ng án
81


Th y l c sông ngòi – Nghiên c u đi n hình

10

PH L C 1: H


phía ông.
T ng di n tích l u v c sông H ng - Thái Bình kho ng 169 nghìn km2. Trong đó,
ph n di n tích Vi t Nam kho ng 86,7 nghìn km2, b ng 26 % di n tích n c ta và
b ng kho ng 51 % so v i toàn b l u v c; ph n ngoài n c kho ng 82,3 nghìn km2,
b ng kho ng 49 % t ng di n tích L u v c.


Th y l c sông ngòi – Nghiên c u đi n hình

11

Hình 2-1: B n đ l u v c sông H ng – Sông Thái Bình
L u v c sông H ng-Thái Bình liên quan t i 26 t nh, thành ph thu c vùng đ ng
b ng sông H ng, Tây B c và ông B c có t ng di n tích t nhiên kho ng 115.750.000
km2.
Tài nguyên n c m t l u v c sông H ng - Thái Bình đ
v c sông nh sau:

c phân chia theo các l u

- Sông à đ n Hoà Bình, 55,4 t m3, chi m 41,4 %;
- Sông Thao đ n Yên Bái, 24,2 t m3, chi m 18,1 %;
- Sông Lô đ n Phù Ninh, 32,6 t m3, chi m 24,4 %;
- Sông Thái Bình đ n Ph L i 7,9 t m3, chi m 5,9 %;
Và khu v c đ ng b ng, sông
trên l u v c (b ng 1-3).
B ng 2-1: Phân b t ng l
Sông và v trí tr m quan tr c

ng n

toàn l u v c

Toàn l u v c:

169.000

100,0

133,6

100,0

Sông H ng (S n Tây)

143.700

85,0

118,0

88,2

Sông à (Hoà Bình)

51.800

30,7

55,4


13.000

7,7

7,7

5,8

Sông Thái Bình (Ph
L i)
Sông áy+đ ng b ng

Dòng ch y mùa ki t ngày nay và trong t ng lai đã ch u tác đ ng r t l n do tác
đ ng c a con ng i đó là xây d ng các công trình đi u ti t n c, l y n c, c i t o
dòng ch y v.v... Các công vi c này phát tri n m nh nh t là t th p k 80 tr l i đây,
đ c bi t là t sau khi h Hoà Bình đi vào v n hành khai thác.
Trên đ a ph n l u v c thu c Trung Qu c do không có s li u mà ch đ c thông
tin là: trên sông Nguyên đã làm m t s h ch a d n n c t i v i dung tích 409.106
m3 d n 26,7 m3/s; sông Lô ch a 326.106 m3 d n 48,4 m3/s, sông Lý Tiên ch a 6,8.106
m3 d n 7,1 m3/s (là s li u n m 1960); ngoài ra còn các công trình thu đi n t 1000
KW ÷ 4000 KW. Có hai công trình trên sông Nguyên Nam Khê (5 m3/s) và Nghi p
H o (6 m3/s). T 1960 đ n nay ch c ch n đã có nhi u công trình m i ra đ i nên ch a
th kh ng đ nh đ c tác đ ng c a chúng đ n các dòng ch y c a các sông đ v Vi t
Nam.
H ch a Thác Bà, hoàn thành n m 1972, nói chung có th b sung thêm kho ng
100 m3/s cho các tháng mùa ki t. Song do v a phát đi n v a đi u ti t c p n c cho h
du nên vi c c p n c khó theo quy trình v n hành đ c, mà ph i c n c vào đi u ki n
khí t ng thu v n đ có yêu c u khi c n thi t.
H ch a Hoà Bình, hoàn thành và đ a vào s d ng t 1990 làm kh n ng đi u ti t
mùa ki t t ng v t thêm kho ng 300 ÷ 400 m3/s. Do là h l i d ng t ng h p: Ch ng l ,

- Cao trình đ nh đ p:

123 m

-M cn

c dâng bình th

-M cn

c ch t:

+

ng:

c l p:

80 m

+ Sau khi có Thu đi n S n la:
-

M cn

115 m

c tr

80 m

671 MW

- Công su t l p máy:

1920 MW

-L ul

2400 m3/s

ng l n nh t qua nhà máy:


Th y l c sông ngòi – Nghiên c u đi n hình

14

-L ul

ng nh nh t theo thi t k đ m b o c p n

c h du: 600 m3/s

2. H Thác bà:
Hình th c đi u ti t: i u ti t nhi u n m
- Di n tích l u v c:

6170 km2

- Cao trình đ nh đ p:


58,0 m

Ü Vói l P=0,1%:

58,85 m

Ü V i l 0,01%:

61,00 m

- Cao trình m c n

c tr

cl :

56,5m

- Dung tích toàn b :

2,940 ×106 m3

- Dung tích hi u d ng:

2,160 ×106 m3

- Dung tích ch t:

780 ×106 m3

39,2 MW

-L ul

ng l n nh t qua tu c bin:

400 m3/s

T n m 1977 đ n nay, do thi t b các t máy đ c thay th nên các thông s c
b n c a nhà máy thu đi n đã thay đ i theo các th ng kê trên.
3. Công trình thu đi n Tuyên quang
Công trình Thu đi n Tuyên quang đang đ c xây d ng và d ki n s đ a vào
khai thác n m 2007. Các thông s chính nh sau:
Hình th c đi u ti t: i u ti t nhi u n m


Th y l c sông ngòi – Nghiên c u đi n hình

15

- Di n tích l u v c F=14972 km2.
- M cn

c gia c

ng ng v i l 0.01%:

123,89 m

- M cn


ng MNDBT:

120,00 m

- Dung tích toàn b Wtb:

2260×106 m3

- Dung tích hi u d ng Vhd

1699×106 m3

- Dung tích đi u ti t nhi u n m Vnn:

622×106 m3

- Dung tích đi u ti t n m Vn:

1070×106 m3

- Dung tích ch t Vc:

561×106 m3
(1000 ÷1500)×106 m3

- Dung tích phòng l Vpl:
- Công su t l p máy Nlm:

342 MW


c tr

198,1 m

-M cn

c gia c

cl :
ng:

228,10 m
6,504 t m3

- Dung tích hi u d ng:

4 t m3 ( t +198,1m ~ +215 m)

- Dung tích phòng l h du :
- Công su t b o đ m:

522 MW

- Công su t l p máy:

2400 MW

-L ul


ng m nh c a tri u

ng l y n

c vào th i k tri u c

ng.

2. Hàng ngày ch l y n c khi tri u lên và s n tri u xu ng, m i ngày c ng ch
l y n c trong m t s gi nh t đ nh. Các c ng t i đ c đóng m theo chu k th y
tri u trong ngày.
b. Các c ng t

i vùng sông không nh h

Các công trình vùng không nh h
1. Các công trình c p n

ng tri u

ng thu tri u đ

c phân làm hai lo i nh sau:

c tr c ti p

Công trình lo i này c p n c tr c ti p cho các vùng t i theo bi u đ n c dùng,
th i gian c p n c c a công trình lo i này th ng trùng v i th i gian c n c p n c c a
bi u đ dùng n c, b i v y l u l ng thi t k t i đ u m i t ng đ ng v i l u l ng
l n nh t c a bi u đ dùng n c. a s các c ng l y n c lo i này có quy mô nh .



Th y l c sông ngòi – Nghiên c u đi n hình

17

S. Lô

S. Thao

S. à

Yên Bái

Hoà Bình

V Quang

S. H ng

Tr m thu v n
H ch a

S n Tây
S. u ng

Hà N i

Hình 2-2: S ho h th ng sông H ng
Th i k mùa ki t s d ng trong nghiên c u này b t đ u t đ u tháng 11 đ n cu i


18

Th c
đo

Khôi
ph c

T n su t P(%)
(Sau khi đã ph c
h i)

Th c
đo

Khôi
ph c

T n su t
P(%)
(Sau khi đã
ph c h i)

1

1988-1989

336


546

391

85,0

1191

1107

70

4

1991-1992

603

608

20,0

1126

1401

24

5


7

1994-1995

909

585

24,0

2047

1461

21

8

1995-1996

746

492

55,0

2021

1248


1537

11

11

1998-1999

776

451

65,0

903

1046

80

12

1999-2000

1058

710

3,5


30,0

1228

1323

35

15

2002-2003

1124

735

3,0

1388

1591

8

16

2003-2004

765



S n Tây

Hoà
Bình

Yên
Bái

V Quang

Qbq

1596

664

379

510

Cv

0.19

0.22

0.21

0.21


ng % so v i S n
Tây

Qk

Qk


Th y l c sông ngòi – Nghiên c u đi n hình

19

T tháng 12 đ n tháng 4 n m
sau

Qbq

1243

506

305

406

Cv

0.19



2.3.2. Phân tích ch đ dòng ch y mùa ki t và l a ch n các n m ki t đ i bi u
Dòng ch y mùa ki t trên sông H ng t i S n Tây đ c hình thành do các t h p
khác nhau c a dòng ch y trên các sông nhánh (sông Lô, sông à và sông Thao), b i
v y t n su t xu t hi n c a m t giá tr dòng ch y mùa ki t t i S n Tây không trùng v i
t n su t xu t hi n c a dòng ch y mùa ki t trên các nhánh sông. Tuy nhiên, n u l y
trung bình các giá tr dòng ch y mùa ki t thì dòng ch y ki t c a sông à t i Hoà Bình
chi m kho ng 40,0 ÷ 43,0%; sông Lô t i V Quang chi m kho ng 32,0 ÷ 33,0%; sông
Thao t i Yên Bái chi m kho ng 23,0 ÷ 25,0%; khu gi a chi m kho ng t 2,0 ÷ 5,0%
(xem b ng (2-3).
T tài li u th c đo sau khi ph c h i có th ch n ra nh ng n m ki t đi n hình t i
tuy n S n Tây, đây là nh ng n m có t n su t dòng ch y các tháng mùa ki t dao đ ng
trong kho ng t 70% đ n 90%. Trong b ng (2-4) li t kê l u l ng bình quân 5 tháng
mùa ki t (t tháng 12 đ n tháng 4 n m sau) nh ng n m g n đây trên các tuy n đo trên
h th ng sông H ng t ng ng v i các t n su t trên.
Nói chung, v i n m c th khi t ng l dòng ch y mùa l l n thì dòng ch y c a
mùa ki t ti p theo s phong phú h n. Tuy nhiên t ng quan dòng ch y mùa l và mùa
ki t th ng không ch t ch (xem hình 2-3). Vì v y, đ i v i nh ng n m đã ch n đ
phân tích nh h ng c a các h ch a th ng ngu n và s đ c ch n làm c s thi t
l p các k ch b n đi u hành, c n thi t ph i đánh giá l ng dòng ch y n m và so sánh
v i dòng ch y thi t k t n su t 75% và 85%. Trong b ng (2-5) th ng kê l u l ng
bình quân n m c a nh ng n m này và so sánh v i l u l ng bình quân n m ng v i
hai t n su t trênB ng 2-4: L u l ng bình quân 5 tháng ki t (đã khôi ph c) c a các
n m ki t
T tháng 12 đ n tháng 4 n m sau
TT

N m

S n Tây


391

85

261

75

515

15

2

1992-1993

1068

76

424

75

228

92

395


451

65

230

90

305

85


Th y l c sông ngòi – Nghiên c u đi n hình

20

5

2003-2004

1006

85

423

78


ki t t i tr m thu v n S n Tây ( t n m 1972 đ n 1987)

T ng l

ng dòng ch y mùa ki t (t m3)

45

40

H s t

ng quan R = 0.215

35

30

25

20

15
50

60

70

T ng l

v i các t n su t

Qnm

Q75%

Q85%

(m3/s)

(m3/s)

(m3/s)

Dòng ch y mùa ki t
Q(m3/s)

P%

1990-1991

3455

1107

70

1992-1993

2794

21

2003-2004

3025

1006

85

2004 -2005

2703

1053

77

1. Dòng ch y ki t n m 1990-1991
ây là n m mà dòng ch y mùa ki t t i S n Tây t ng ng v i t n su t 70%, trên
sông à t i Hoà bình P = 85%, trên sông Thao P = 75% nh ng trên sông Lô dòng ch y
mùa ki t t i V Quang l n ( ng v i t n su t xu t hi n 15%). Các giá tr bình quân, t
l l u l ng so v i S n Tây và t n su t xu t hi n dòng ch y ki t c a n m 1990-1991
đ c th ng kê trong b ng (2-6). ây c ng là n m trên sông à dòng ch y thu c n m
r t ki t nh ng trên sông Lô dòng ch y r t l n nên các h ch a trên sông à và h
th ng sông Lô có th h tr nhau trong quá trình đi u ti t c p n c.
B ng 2-6: Các đ c tr ng dòng ch y 5 tháng ki t trên h th ng sông n m 19901991
Qk (m3/s)

T l % so

V
Quang
S n Tây

1107

T n su t P%
t ng ng

70%

2. N m 1992-1993
ây là tr ng h p mà dòng ch y ki t trên sông à thu c n m ki t bình th ng,
trên sông Lô dòng ch y ki t m c trung bình, và Thao r t ki t, c ng là n m mà các h
ch a trên sông Lô có th h tr các h ch a trên sông à đi u ti t c p n c, tuy nhiên
m c đ c ng th ng m c v a ph i. Các giá tr bình quân, t l l u l ng so v i S n
Tây và t n su t xu t hi n dòng ch y ki t c a n m 1992-1993 đ c th ng kê trong
b ng (2-7).
B ng 2-7: Các đ c tr ng dòng ch y 5 tháng ki t trên h th ng sông n m 19921993
Tr m

L ul

ng bình quân 5 tháng
ki t

T l % so
T n su t
v i Qk S n tây
P% t ng ng

37.0%

1068

47%
76%

3. N m 1993-1994
ây là tr ng h p mà dòng ch y ki t trên sông à thu c n m ki t, trên sông Lô
dòng ch y ki t m c trung bình, còn trên sông Thao và sông H ng là n m r t ki t.
Các giá tr bình quân, t l l u l ng so v i S n Tây và t n su t xu t hi n dòng ch y
ki t c a n m 1993-1994 đ c th ng kê trong b ng (2-8).
B ng 2-8: Các đ c tr ng dòng ch y 5 tháng ki t trên h th ng sông n m 19931994
Tr m

L ul

ng bình quân 5 tháng
ki t

T n su t
T l % so
P% t ng ng
v i Qk S n tây

Qk (m3/s)
Hoà Bình

410


dòng ch y ki t c a n m 1998-1999 đ

ki t
y r
ul
c th

trên sông à thu c n m n c trung bình,
t ki t, còn trên sông H ng là n m ki t
ng so v i S n Tây và t n su t xu t hi n
ng kê trong b ng (2-9).

B ng 2-9: Các đ c tr ng dòng ch y 5 tháng ki t trên h th ng sông n m 19981999
Tr m

L ul

ng bình quân 5 tháng
ki t

T n su t
T l % so
P% t ng ng
v i Qk S n tây

Qk (m3/s)
Hoà Bình

451



5. N m 2003-2004
Trên sông H ng là n m r t ki t. Trên à, Thao và sông Lô thu c n m r t ki t.
ây là n m có t h p dòng ch y r t b t l i cho đi u hành c p n c h du vì dòng ch y
mùa ki t các sông th ng ngu n đ u r t ki t. Các giá tr bình quân, t l l u l ng so
v i S n Tây và t n su t xu t hi n dòng ch y ki t c a n m 2003-2004 đ c th ng kê
trong b ng (2-10).
B ng 2-10: Các đ c tr ng dòng ch y 5 tháng ki t trên h th ng sông n m 20032004
Tr m

L ul

ng bình quân 5 tháng
ki t

T l % so
v i Qk S n tây

T n su t
P% t ng ng

Qk (m3/s)
Hoà Bình

423

42.0%

78%


Tr m

L ul

ng bình quân 5 tháng ki t
Qk (m3/s)

T l % so v i
Qk S n tây

T n su t P%
t ng ng

Hoà Bình

455

42.2%

65%

Yên Bái

234

21.7%

90%

V

k phát đi n là 90%. Nh ng n m ch n trên đây có đ các n m đ c tr ng n c l n,
trung bình ki t và r t ki t trên các nhánh sông: Trên sông Lô và sông Thao t n su t
n c đ n mùa ki t l n nh t kho ng 85%, riêng mùa ki t n m 2004-2005 trên sông Lô
và sông Thao thu c n m r t ki t (trên sông Thao P =90%; sông Lô t i V Quang P
=97%).
3. Trên sông Thao, ngo i tr n m 1990-1991, các n m còn l i có dòng ch y ki t
thu c n m r t ki t. Nguyên nhân c a hi n t ng này có th là do b n thân nh ng n m
có l ng m a mùa l nh , c ng có th
trên th ng ngu n phía Trung Qu c đã có s
chuy n n c v l u v c khác.
4. V i 6 n m đã ch n có 3 n m là 1993 -1994, 1998-1999, 2003-2004 là nh ng
n m r t ki t t i S n Tây ng v i t n su t 80%, 83% và 85%, 3 n m còn l i t ng ng
v i t n su t x p x 75% là nh ng n m ki t (là các n m 1990-1991; 1992-1993, 20042005).
5. Trên tuy n sông Lô t n m 1990 đ n 1994 là nh ng n m nhi u n c, các n m
còn l i (t 1998 đ n nay) thu c nhóm n m ki t ho c r t ki t. Trong khi đó trên tuy n
sông à, dòng ch y các n m 1990 đ n 1994 l i thu c lo i các n m ki t ho c r t ki t,
nh ng n m còn l i thu c n m ki t trung bình, còn trên sông Thao t t c các n m đ u
thu c n m r t ki t (tr mùa ki t n m 1990 -1991). ây là hai ki u đ c tr ng khi phân
tích các t h p khác nhau v đi u ti t c p n c c a các h ch a trên h sông à và
sông Lô+Ch y
6. Trong nh ng n m tài li u r t ki t t i S n Tây thì mùa ki t 2003-2004 và mùa
ki t n m 1993-1994 là nh ng n m có t h p ki t b t l i nh t khi các h ch a Hoà
Bình và Tuyên Quang có nhi m v gia t ng c p n c cho h du.
7. Trong các n m g n đây thì mùa ki t 2004-2005 đ c coi là n m nh h ng l n
đ n kh n ng c p n c c a các công trình đ ng b ng sông H ng. N m 2004-2005 là
n m mà dòng ch y ki t t i S n Tây là 77%, t i Hoà Bình là 65%, nh ng trên sông Lô
và sông Thao dòng ch y r t ki t, t i Yên Bái là 90%, t i V Quang là 97%. Trong hai
tháng I+II dòng ch y sông H ng t i S n Tây nh , dòng ch y trên sông Lô và Thao r t
ki t, nh ng do ch đ đi u ti t n c c a h Hoà Bình ch a h p lý nên nh h ng l n
đ n kh n ng c p n c c a các công trình h du.

Theo th ng kê

b ng (2-12), b ng (2-13) có th rút ra nh ng nh n xét sau đây.

(1)
phát đi n theo công su t đ m b o, trong th i k mùa ki t l u l ng qua
nhà máy thu đi n c a h Hoà Bình không th nh h n 600 m3/s. Theo tính toán th ng
kê b ng (2-12), đ có th phát đ c công su t đ m b o l u l ng qua nhà máy vào
hai tháng I và II th ng ph i l n h n 630 m3/s và s t ng lên vào nh ng tháng sau (do
đ u n c gi m). Theo tính toán trong giai đo n thi t k k thu t khi dòng ch y đ n h
ng v i t n su t thi t k P=90%, đ phát đ c công su t đ m b o thì l u l ng qua
nhà máy không đ c nh h n 600 m3/s. B i v y, vi c quy đ nh ”các tháng mùa ki t h
Hoà Bình ph i x xu ng h l u m t l u l ng không nh h n 600 m3/s” c ng có ngh a
là h không đ c phát v i công su t nh h n công su t đ m b o.
(2) Vào nh ng n m ki t, trong th i k c p n c kh n tr ng nh t, th ng là th i
k đ i vào tháng 1 và tháng 2 hàng n m, h Hoà bình đã x xu ng h l u m t giá tr
l u l ng l n h n ho c b ng 600 m3/s theo đúng thi t k ban đ u (tính theo l u l ng
bình quân ngày), ngo i tr n m 1990 -1991 (t n su t n c đ n h P =82%), m c dù
v i l u l ng x nh v y ch a đáp ng yêu c u c p n c h du.