MỤC LỤC

Lời cam đoan

i

Lời cảm ơn

ii

Mục lục

iii

Danh mục các chữ viết tắt

vi

Danh mục các bảng

vii

Danh mục các hình

viii

MỞ ĐẦU

1

1

1.1.2 Các yếu ảnh hưởng tới công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

4

1.1.3 Trình tự, thủ tục pháp lý của việc tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ

8

và tái định cư
1.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của một số nước trên thế giới và
các nước trong khu vực

14

1.2.1 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Trung Quốc

14

1.2.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Nhật Bản

16

1.2.3 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Thái Lan

16

1.2.4 Quy định bồi thường của các tổ chức tài trợ (ADB, WB)

17



1.3.6 Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

29

của tỉnh Nam Định
Chương 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

33

2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

33

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu

33

2.2.2 Phạm vi nghiên cứu

33

2.2 Nội dung nghiên cứu

33

2.2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Nam Trực

33


2.3.4 Phương pháp so sánh số liệu

35

Chương 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

36

3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Nam Trực

36

3.1.1 Điều kiện tự nhiên

36

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

39

3.1.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Nam Trực

45

iv


3.2 Tình hình quản lý và sử dụng đất huyện Nam Trực

46


64

3.3.4 Đánh giá ảnh hưởng của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối

71

với người dân có đất bị thu hồi
3.3.5 Đánh giá chung công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất dự án xây dựng đường Vàng, huyện Nam Trực

84

3.4 Đề xuất một số giải pháp nhằm thực hiện tốt công tác bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư khi Nhà nước thu hồi đất

87

3.4.1 Giải pháp về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước

87

thu hồi đất
3.4.2 Giải pháp về chính sách

89

3.4.3 Giải pháp về tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

89

BT

Bồi thường

BT,HT&TĐC

Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

CHXHCN

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

CNH-HĐH

Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá

GCNQSDĐ

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,
quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn
liền với đất

GPMB

Giải phóng mặt bằng

HĐND

Hội đồng nhân dân


Tiểu thủ công nghiệp

UBND

Uỷ ban nhân dân

vi


DANH MỤC CÁC BẢNG
STT

Tên bảng

Trang

3.1

Tốc độ tăng trưởng kinh tế huyện Nam Trực 2000 – 2014

39

3.2

Hiện trạng sử dụng đất huyện Nam Trực năm 2014

53

3.3


Ý kiến của người có đất bị thu hồi trong việc xác định đối tượng và
điều kiện được bồi thường

71

3.9

Ý kiến của người dân về mức giá bồi thường, hỗ trợ

3.10

Ý kiến của người dân về việc thông báo thu hồi đất, chính sách bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư

72
73

3.11

Phương thức sử dụng tiền bồi thường, hỗ trợ

3.12

Đánh giá ảnh hưởng từ việc thu hồi đất đến đời sống của người dân bị
thu hồi đất

74
76

3.13


36

3.2

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Nam Trực giai đoạn 2000-2014

40

3.3

Cơ cấu sử dụng đất năm 2014 của huyện Nam Trực

54

3.4

Đường Vàng đoạn qua TT Nam Giang, huyện Nam Trực

61

3.5

Khu tái định cư xóm Tây Cầu tại xã Nam Hùng

70

3.6

Phương thức sử dụng tiền bồi thường, hỗ trợ của người dân bị thu hồi đất

81

3.12 Trồng rau màu trên vỉa hè tại xã Nam Hoa

81

3.13 Vỉa hè mới xây dựng đã hư hỏng tại xã Nam Hoa

82

3.14 Kiến nghị của người dân về hỗ trợ đào tạo nghề, tạo việc làm và ổn
định đời sống

83

viii


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, nguồn lực quan trọng phát
triển đất nước, là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở
hữu và thống nhất quản lý. Hiến pháp Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam chương III điều 54 đã xác định: “Tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao
đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất. Nhà nước thu hồi đất do tổ
chức, cá nhân đang sử dụng trong trường hợp thật cần thiết do luật định vì mục
đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công
cộng. Việc thu hồi đất phải công khai, minh bạch và được bồi thường theo quy
định của pháp luật” (Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, 2013a).
Trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa (CNH – HĐH) đất nước,

thức của việc thu hồi đất đối với sự phát triển bền vững của huyện, cho nên cần
phân tích, đánh giá để đề xuất giải pháp nhằm thực hiện tốt công tác bồi thường,
hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn huyện, đồng thời góp phần đảm bảo quyền lợi
hợp pháp người dân có đất bị thu hồi.
Xuất phát từ tình hình thực tế trên, tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Đánh
giá công tác bồi thuờng, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để
thực hiện dự án xây dựng đường Vàng, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định”.
2. Mục đích
- Đánh giá quá trình thực hiện để nhằm tìm ra những tồn tại trong công tác bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án xây
dựng đường Vàng, huyện Nam Trực.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện cơ chế bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Nam Trực, tỉnh
Nam Định.
3. Yêu cầu
- Nắm vững chính sách, pháp luật hiện hành và những chính sách về bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Các số liệu, tài liệu, khảo sát, điều tra phải đảm bảo tính trung thực,
chính xác, phản ánh, làm rõ những ảnh hưởng, thiệt hại của người có đất khi
Nhà nước thu hồi đất trên cơ đó để kiến nghị, đề xuất có tính khả thi phù hợp
với thực tiễn.
2


Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1. Cơ sở lý luận và pháp lý về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất
1.1.1. Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
a. Bồi thường
Bồi thường là đền bù những tổn hại đã gây ra. Đền bù là trả lại tương xứng với

mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng một
trong các hình thức sau: bồi thường bằng nhà ở; bồi thường bằng giao đất ở mới;
bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể tại thời điểm quyết định thu hồi đất.
1.1.2. Các yếu ảnh hưởng tới công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
1.1.2.1. Việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất
đai và tổ chức thực hiện các văn bản đó
Đất đai là đối tượng quản lý phức tạp, luôn biến động theo sự phát triển
của nền KT-XH. Để thực hiện tốt chức năng quản lý Nhà nước về đất đai đòi hỏi
các văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực này phải mang tính ổn định cao và
phù hợp với tình hình thực tế.
Ở nước ta, từ sau khi ban hành Luật Đất đai 1993, Chính phủ đã năm lần
trình Quốc hội Luật sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Đất đai (1998, 2001,
2003, 2009 và 2013) nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH đất nước. Theo đó,
chính sách bồi thường, GPMB cũng luôn được Chính phủ không ngừng hoàn
thiện, sửa đổi cho phù hợp với yêu cầu thực tế triển khai. Thời gian qua, công tác
GPMB đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, đã cơ bản đáp ứng được nhu
cầu về mặt bằng cho việc phát triển các dự án đầu tư.
Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến việc quản lý nguồn tài
nguyên thiếu chặt chẽ và hợp lý đó là do các văn bản pháp lý liên quan đến vấn
đề quản lý đất đai thiếu tính ổn định và chưa thực sự hoàn chỉnh. Chính điều này
gây khó khăn cho người thi hành đồng thời làm mất lòng tin trong dân. Là
nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự chậm trễ, ách tắc trong công tác giải quyết các
mối quan hệ đất đai nói chung và GPMB nói riêng. Tính chưa ổn định, chưa
thống nhất của pháp luật đất đai qua các thời kỳ đã làm cho công tác bồi thường,
GPMB đã gặp khá nhiều khó khăn và cản trở. Vì vậy chúng ta cần phải quan tâm
hơn nữa đến việc ban hành văn bản và tổ chức hướng dẫn thực hiện các văn bản

4




5


chung trong từng thời điểm (Nguyễn Thanh Trà và Nguyễn Đình Bồng, 2005).
1.1.2.3. Thị trường Bất động sản
Ngày nay, thị trường bất động sản đã trở thành một bộ phận không thể
thiếu trong hệ thống các loại thị trường của nền kinh tế quốc dân, có những đóng
góp tích cực vào ổn định xã hội và thúc đẩy nền kinh tế đất nước trong thời gian
qua và trong tương lai.
Thị trường bất động sản là tổng hòa các giao dịch về bất động sản trong một
thời gian, không gian nhất định. Việc hình thành và phát triển thị trường bất động
sản góp phần giảm thiểu việc thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư (do người
đầu tư có thể đáp ứng nhu cầu về đất đai thông qua các giao dịch trên thị trường);
đồng thời người bị thu hồi đất có thể tự nhận chuyển nhượng hoặc cho thuê đất
đai, nhà cửa mà không nhất thiết phải thông qua Nhà nước thực hiện chính sách
TĐC và bồi thường, làm ảnh hưởng đến tác động tới giá đất tính bồi thường (Đặng
Hùng Võ, 2010; Nguyễn Đình Bồng, 2005; Phạm Đức Phong, 2002).
Giá cả của bất động sản được hình thành trên thị trường và nó sẽ tác động
tới giá đất tính bồi thường (Bộ Tài Nguyên và Môi trường, 2012a).
1.1.2.4. Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Thông qua việc lập, xét duyệt và điều chỉnh QHSDĐ để tổ chức việc bồi
thường, GPMB thực sự trở thành sự nghiệp của cộng đồng mà Nhà nước đóng
vai trò là người tổ chức. Bất kỳ một phương án bồi thường, GPMB nào đều dựa
trên một quy hoạch, KHSDĐ, nhằm đạt được các yêu cầu như là phương án có
hiệu quả KT - XH cao nhất. Quy hoạch, KHSDĐ có tác động tới chính sách bồi
thường đất đai trên hai khía cạnh:
- Quy hoạch, KHSDĐ là một trong những căn cứ quan trọng nhất để thực
hiện việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, mà theo quy định
của Luật đất đai, việc giao đất, cho thuê đất chỉ được thực hiện khi có quyết định

kiểm đếm;
- Lập, thẩm định phương án BT,HT&TĐC;
Sau khi phương án BT,HT&TĐC được UBND cấp có thẩm quyền phê
duyệt, tổ chức được giao nhiệm vụ thực hiện BT,HT&TĐC có trách nhiệm niêm yết
công khai phương án tại trụ sở làm việc của đơn vị và UBND cấp xã nơi có đất bị
thu hồi, thông báo kế hoạch, thời gian chi trả bồi thường, giải quyết tái định cư và
thực hiện GPMB.
- Việc quyết định thu hồi đất, phê duyệt và tổ chức thực hiện phương án
BT,HT&TĐC;
- Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, GPMB có trách nhiệm quản lý đất đã
được GPMB; Bàn giao đất đã bị thu hồi cho Chủ đầu tư, đơn vị thi công;
- Cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc;

8


- Cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất;
- Giải quyết khiếu nại đối với quyết định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
hoặc quyết định cưỡng chế thu hồi đất.
Bước 1: Thành lập Hội đồng bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Khi có quyết định phê duyệt dự án hoặc thiết kế kỹ thuật của cơ quan Nhà
nước có thẩm quyền, UBND huyện đề nghị UBND tỉnh được thành lập Hội đồng
GPMB để giúp UBND huyện chỉ đạo và thực hiện việc GPMB của dự án trên địa
bàn. Hội đồng GPMB gồm:
1. Phó chủ tịch UBND huyện – Chủ tịch Hội đồng;
2. Đại diện cơ quan Tài chính – Phó Chủ tịch Hội đồng;
3. Chủ đầu tư - Ủy viên thường trực;
4. Đại diện cơ quan TN&MT - Ủy viên;
5. Đại diện UBND cấp xã có đất bị thu hồi - Ủy viên;
6. Đại diện của những hộ gia đình bị thu hồi đất từ một đến hai người;

hiện cưỡng chế theo quy định tại Điều 70 của Luật Đất đai năm 2013.
Bước 3: Lập, thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được quy
định như sau:
a) Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, GPMB có trách nhiệm lập phương
án BT,HT&TĐC và phối hợp với UBND cấp xã nơi có đất thu hồi tổ chức lấy ý
kiến về phương án BT,HT&TĐC theo hình thức tổ chức họp trực tiếp với người
dân trong khu vực có đất thu hồi, đồng thời niêm yết công khai phương án
BT,HT&TĐC tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư
nơi có đất thu hồi.
Việc tổ chức lấy ý kiến phải được lập thành biên bản có xác nhận của đại
diện UBND cấp xã, đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã, đại diện
những người có đất thu hồi.
Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, GPMB có trách nhiệm tổng hợp ý kiến
đóng góp bằng văn bản, ghi rõ số lượng ý kiến đồng ý, số lượng ý kiến không đồng
ý, số lượng ý kiến khác đối với phương án BT,HT&TĐC; phối hợp với UBND cấp
xã nơi có đất thu hồi tổ chức đối thoại đối với trường hợp còn có ý kiến không đồng
ý về phương án BT,HT&TĐC; hoàn chỉnh phương án trình cơ quan có thẩm quyền;
b) Cơ quan có thẩm quyền thẩm định phương án BT,HT&TĐC trước khi
trình UBND cấp có thẩm quyền quyết định thu hồi đất.
Sở TN&MT, Phòng TN&MT có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ

10


quan có liên quan thực hiện thẩm định phương án BT,HT&TĐC trước khi trình
UBND cùng cấp phê duyệt.
Bước 4: Việc quyết định thu hồi đất, phê duyệt và tổ chức thực hiện phương
án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được quy định như sau:
a) UBND cấp có thẩm quyền quy định tại Điều 66 của Luật Đất đai năm
2013 quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án BT,HT&TĐC trong

dịch vụ công về đất đai để quản lý;
b) Đất đã thu hồi theo quy định tại khoản 1 Điều 64 và các điểm a, b, c và
d khoản 1 Điều 65, Luật Đất đai 2013 thì giao cho tổ chức dịch vụ công về đất
đai để quản lý, đấu giá QSDĐ. Đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân ở nông
thôn thì giao cho UBND cấp xã quản lý. Quỹ đất này được giao, cho thuê đối với
hộ gia đình, cá nhân không có đất hoặc thiếu đất sản xuất theo quy định pháp luật.
Bước 6: Cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc
1. Cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc được thực hiện khi
có đủ các điều kiện sau đây:
a) Người có đất thu hồi không chấp hành quyết định kiểm đếm bắt buộc sau
khi UBND cấp xã, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã nơi có đất thu hồi và
tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, GPMB đã vận động, thuyết phục;
b) Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc đã được
niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã, tại địa điểm sinh hoạt chung của khu
dân cư nơi có đất thu hồi;
c) Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc đã có
hiệu lực thi hành;
d) Người bị cưỡng chế đã nhận được quyết định cưỡng chế có hiệu lực.
2. Chủ tịch UBND cấp huyện ban hành quyết định cưỡng chế thực hiện
quyết định kiểm đếm bắt buộc và tổ chức thực hiện quyết định cưỡng chế.
3. Trình tự, thủ tục thực hiện quyết định cưỡng chế kiểm đếm bắt buộc:
a) Tổ chức được giao thực hiện cưỡng chế vận động, thuyết phục, đối
thoại với người bị cưỡng chế;
b) Trường hợp người bị cưỡng chế chấp hành quyết định cưỡng chế thì tổ
chức được giao thực hiện cưỡng chế lập biên bản ghi nhận sự chấp hành và thực
hiện điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm.
Bước 7: Cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất
1. Cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất được thực hiện khi có đủ

12


13


UBND cấp huyện
Hội đồng BTHTTĐC

Các phòng chuyên nghành:
- Phòng Tài chính
- Phòng Tài nguyên và Môi trường
- Phòng Quản lý đô thị
- Chủ đầu tư

Tổ tư vấn BTHTTĐC

UBND xã,

UBND xã,

phường

phường

Các tổ chức, cá nhân kê khai,
kiểm kê

Lập phương án bồi thường, GPMB

Chi trả tiền bồi thường, GPMB
Chủ

thiệt hại theo tính chất của đất và loại đất (tốt, xấu).
Về tái định cư, các khu tái định cư và các khu nhà ở được xây dựng đồng
bộ và kịp thời, thường xuyên đáp ứng nhu cầu nhiều loại căn hộ với các nhu cầu
sử dụng khác nhau. Các chủ sử dụng phải di chuyển đều được chính quyền chú ý
điều kiện về việc làm, đối với các đối tượng chính sách xã hội được Nhà nước có
chính sách xã hội riêng.
Khi di dời thực hiện nguyên tắc chỗ ở mới tốt hơn chỗ ở cũ. Khu tái định
cư được quy hoạch tổng thể (nhà ở, trường học, chợ), cân đối được giao thông
động và tĩnh. Trong quá trình đền bù, GPMB phải lập các biện pháp xử lý đối với
việc sắp xếp bồi thường khi không đạt được thống nhất. Khi đó sẽ xử lý theo
phương thức trước tiên là dựa theo trọng tài, sau theo khiếu tố.
Tiêu chuẩn sắp xếp bồi thường di dời nhà cửa hiện nay của Thành phố
Thượng Hải được thực hiện theo 3 loại:
- Loại 1: Lấy theo giá thị trường của nhà đất đối với nhà bị tháo dời cộng thêm
với “Giá tăng thêm nhân với diện tích xây dựng của ngôi nhà bị tháo dỡ”.

15


- Loại 2: Đổi nhà theo tiêu chuẩn giá trị, bố trí nhà lấy theo giá thị trường,
giá tương đương với giá nhà bị tháo dỡ, di dời.
- Loại 3: Bố trí nhà theo tiêu chuẩn diện tích, đây là tiêu chuẩn mà chính
quyền quận, huyện nơi có di dời lập ra đối với những người có khó khăn về nhà
ở. Người bị di dời có thể chọn hình thức bố trí nhà ở cho phù hợp. Dựa vào khu
vực bố trí nhà ở để tăng diện tích, dựa theo phân cấp từng vùng trong thành phố.
Càng ra ngoại vi càng được hệ số tăng thêm, mức tăng thêm có thể là 70%, 80%
hay 100% (Ban Vật giá Chính phủ, 2000).
1.2.2. Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Nhật Bản
Luật trưng dụng đất đai của Nhật Bản ban hành năm 1951 quy định việc
trưng dụng đất có bồi thường để xây dựng công trình hạ tầng trọng yếu được pháp

Năm 1987, Thái Lan ban hành Luật về trưng dụng bất động sản áp dụng
cho việc trưng dụng đất sử dụng vào các mục đích xây dụng tiện ích công cộng,
quốc phòng, phát triển nguồn tài nguyên hoặc các lợi ích khác cho đất nước, phát
triển đô thị, nông nghiệp, công nghiệp, cải tạo đất đai vào các mục đích công
cộng. Luật quy định những nguyên tắc về trưng dụng đất, nguyên tắc tính giá trị
đền bù các loại tài sản bị thiệt hại. Căn cứ vào đó, từng ngành đưa ra các quy
định cụ thể về trình tự tiến hành đền bù TĐC, nguyên tắc cụ thể xác định giá trị
đền bù, các bước lập và phê duyệt dự án đền bù, thủ tục thành lập các cơ quan,
uỷ ban tính toán đền bù TĐC, trình tự đàm phán, nhận tiền đền bù, quyền khiếu
nại, quyền khởi kiện đưa ra toà án. Ví dụ: Trong ngành điện năng thì cơ quan
điện lực Thái Lan là nơi có nhiều dự án đền bù TĐC lớn nhất nước, họ đã xây
dựng chính sách riêng với mục tiêu: “ Đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng
một mức sống tốt hơn” thông qua việc cung cấp cơ sở hạ tầng có chất lượng và
đạt mức tối đa nhu cầu, đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng có thu nhập cao
hơn và được tham gia nhiều hơn vào quá trình phát triển xã hội, vì vậy thực tế đã
tỏ ra hiệu quả khi cần thu hồi đất trong nhiều dự án (Nguyễn Thị Dung, 2009).
1.2.4. Quy định bồi thường của các tổ chức tài trợ (ADB, WB)
Theo Ngân hàng thế giới (WB), ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) và
các tổ chức phi Chính phủ thì bản chất của việc BT,HT&TĐC khi Nhà nước thu
hồi đất phục vụ mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng
phải đồng thời đảm bảo lợi ích của những người bị ảnh hưởng để họ có một cuộc
sống tốt hơn trước về mọi mặt. Trên tinh thần giảm thiểu đến mức thấp nhất các
tác động của việc thu hồi đất có chính sách thỏa đáng, phù hợp đảm bảo người bị

17


thu hồi đất không gặp bất lợi hay khó khăn trong cuộc sống. Khắc phục cải thiện
chất lượng cuộc sống, nguồn sống đối với người bị ảnh hưởng. Để thực hiện
được phương châm đó thì trong công tác bồi thường và tái định cư phải thực hiện


hiện dự án phải thuê một tổ chức bên ngoài giám sát độc lập để đảm bảo những
thông tin là khách quan. Nhiệm vụ của cơ quan giám sát độc lập phải kiểm tra
xem các hoạt động tái định cư có được triển khai đúng không? Từ đó có những
kiến nghị biện pháp giải quyết, sao cho công tác tái định cư đạt được mục tiêu
cuối cùng là giải quyết những vướng mắc nảy sinh.
Các chính sách hiện hành tại Việt Nam chưa có quy định về giám sát độc
lập về tái định cư. Cho nên việc giám sát độc lập công tác tái định cư là công tác
khá mới mẻ ở Việt Nam và ít cá nhân quen với công việc này.
- Phạm vi ảnh hưởng của dự án phải quan tâm theo ADB là rất rộng còn
theo chính sách hiện hành của Việt Nam thì vẫn còn hạn chế.
1.2.5. Bài học kinh nghiệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho Việt Nam
Qua nghiên cứu chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cư của
một số nước và các tổ chức ngân hàng quốc tế, Việt Nam chúng ta cần học hỏi
các kinh nghiệm để tiếp tục hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB ở
một số điểm sau:
- Hoàn thiện các quy định về công tác định giá đất nói chung và định giá
đất để bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cư nói riêng bằng cách thành lập một
cơ quan định giá đất chuyên nghiệp, các đơn vị tư vấn độc lập để làm việc một
cách khoa học, chính xác trong việc điều tra, nghiên cứu và xây dựng giá đất ở
các tỉnh, thành phố cả nước để giúp Nhà nước xây dựng được một khung giá phù
hợp góp phần hạn chế các khiếu kiện về bồi thường, hỗ trợ; đảm bảo hài hòa giữa
lợi ích của người và lợi ích quốc gia.
- Công khai hoá đầy đủ các thông tin liên quan về dự án cũng như chính
sách BT,HT&TĐC cho các hộ dân bị thu hồi được biết, được bàn và kiểm tra.
- Quan tâm hơn nữa đối với việc lập quy hoạch và xây dựng các khu tái
định cư; các chế độ chính sách của những người bị thu hồi đất; giá cả đền bù phải
sát với giá thị trường; xử lý hài hoà lợi ích và quyền lợi của người bị thu hồi đất,
chủ đầu tư với Nhà nước.
- Khi thực hiện công tác bồi thường, GPMB cần đặc biệt chú trọng việc