BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
------------/------------

BỘ NỘI VỤ
----/----

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THU THÚY

CƠ CHẾ “MỘT CỬA” TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN
QUẬN – TỪ THỰC TIỄN QUẬN CẦU GIẤY,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI - 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
------------/------------

BỘ NỘI VỤ
----/----

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THU THÚY

CƠ CHẾ “MỘT CỬA” TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN
QUẬN – TỪ THỰC TIỄN QUẬN CẦU GIẤY,

của Ủy ban nhân dân quận Cầu Giấy đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi
hoàn thành luận văn này.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 19 tháng 8 năm 2016
Tác giả luận văn

Lê Thu Thúy


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
MỞ ĐẦU...........................................................................................................1
Chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CƠ CHẾ “MỘT CỬA” CỦA . 8
ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN ......................................................................... 8
1.1. Quan niệm về cơ chế một cửa của Ủy ban nhân dân Quận ....................... 8
1.2. Thực hiện cơ chế “một cửa” tại Ủy ban nhân dân Quận ......................... 16
1.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến cơ chế “một cửa” tại Ủy ban nhân dân quận ...... 22
Chương 2. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CƠ CHẾ “MỘT CỬA” TẠI........ 27
ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI .......... 27
2.1. Khái quát về bộ phận “một cửa” tại Ủy ban nhân dân quận Cầu Giấy ............. 27
2.2. Quá trình triển khai thực hiện cơ chế “một cửa” tại Ủy ban nhân dân quận
Cầu Giấy.......................................................................................................... 32
2.3. Kết quả thực hiện theo cơ chế “một cửa” tại Ủy ban nhân dân quận Cầu
Giấy trong một số lĩnh vực cụ thể ................................................................... 43
2.4. Nhận xét, đánh giá.................................................................................... 50
Chương 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN THỦ TỤC

3

CCHC

Cải cách hành chính

4

TTHC

Thủ tục hành chính

5

KH

6

QPPL

Quy phạm pháp luật

7

UBND

Ủy ban nhân dân

8


hành chính Đại hội lần thứ IX của Đảng khẳng định: “Cải cách hành chính là
một công việc quan trọng quyết định thành công cuộc đổi mới”. Đến Đại hội
Đại biểu toàn quốc lần thứ X, XI của Đảng tiếp tục khẳng định: “Đẩy mạnh cải
cách nền hành chính, đổi mới tổ chức và hoạt động của Chính phủ theo hướng xây
dựng hệ thống cơ quan hành pháp thống nhất, thông suốt hiện đại”, “Giảm mạnh
và bãi bỏ các loại thủ tục hành chính gây phiền hà cho tổ chức và công dân”. Cải
cách hành chính được xác định là một trong ba khâu đột phá của Chiến lược
phát triển kinh tế xã hội 2011– 2020. Đặc biệt cải cách thủ tục hành chính
theo cơ chế “một cửa” có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong quá trình đổi mới
đất nước và tiến trình cải cách hành chính.
Để cụ thể hóa chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước về cải cách
hành chính, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản và tổ chức thực hiện như:
Quyết định số 93/2007/QĐ-TTg ngày 22/06/2007 của Chính Phủ về việc Ban
hành Quy chế thực hiện cơ chế “một cửa”, cơ chế “một cửa liên thông” tại cơ

1


quan hành chính nhà nước ở địa phương (nay được thay thế bằng quyết định
số 09/2015/QĐ-TTg ngày 25/03/2015 của Thủ tướng chính phủ); Nghị quyết
25/NQ-CP ngày 2/6/2010 về đơn giản hóa thủ tục hành chính; Nghị định số
63/2010/NĐ-CP ngày 08/06/2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành
chính; Nghị quyết số 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 của Chính phủ ban hành
Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2020;
Chỉ thị số 07/CT-TTg ngày 22 tháng 05 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ
về việc đẩy mạnh thực hiện Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà
nước giai đoạn 2011 – 2020. Thành phố Hà Nội đã ban hành quyết định số
84/2009/QĐ-UBND ngày 01/07/2009, về việc ban hành Quy định thực hiện
cơ chế “một cửa”, cơ chế “một cửa liên thông” trong giải quyết công việc của
tổ chức, cá nhân tại các cơ quan hành chính nhà nước thuộc thành phố Hà Nội

mang tính hình thức, thiếu tính đồng bộ, vẫn còn tình trạng sách nhiễu của
cán bộ, công chức khi tiếp nhận và giải quyết hồ sơ vụ việc của nhân dân.
Xuất phát từ thực tiễn đó, trong khuôn khổ luận văn thạc sỹ chuyên
ngành luật Hiến pháp và luật hành chính, chọn đề tài: “Cơ chế “một cửa” tại
Ủy ban nhân dân quận – từ thực tiễn Ủy ban nhân dân quận Cầu Giấy ” làm
đề tài luận văn thạc sỹ là đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Hiện nay, cơ chế “một cửa” đã và đang thực hiện trong các cơ quan hành
chính nhà nước các cấp. Vấn đề này cũng đã và đang giành được sự quan tâm
của nhiều nhà nghiên cứu, các nhà quản lý ở trong và ngoài nước.
Trong những năm qua đã có một số tác giả nghiên cứu về cải cách hành
chính và cải cách thủ tục hành chính. Đáng lưu ý nhất là các công trình của
các tác giả sau:
- Nguyễn Ngọc Hiến (2001), Các giải pháp thúc đẩy cải cách hành
chính ở Việt Nam, NXb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

3


- S.Chiavo – Campo và P.S.A Sunaram (2006), Phục vụ và duy trì – cải
thiện hành chính công trong một thế giới cạnh tranh, ADB – Ngân hàng phát
triển Châu Á, NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội.
- Nguyễn Văn Thâm, Võ Kim Sơn (2011), Thủ tục hành chính – Lý
luận và thực tiễn, NXB Chính trị Quốc gia.
Cũng trong những năm qua đã có một số học viên cao học chọn đề tài
cải cách thủ tục hành chính theo mô hình “một cửa” làm luận văn tốt nghiệp.
Các học viên đã nghiên cứu vấn đề này ở các địa phương khác nhau như
thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Quảng Ninh..
Đối với thành phố Hà Nội, tác giả Nguyễn Thanh Tùng nghiên cứu đề
tài “Cải cách thủ tục hành chính nội bộ Văn phòng Ủy ban nhân dân Thành

Thành phố Hà Nội; đề xuất các giải pháp thực hiện cơ chế “một cửa” tại Ủy
ban nhân dân quận.
- Nhiệm vụ
+ Hệ thống hoá và phân tích làm sáng tỏ cơ sở lý luận về cơ chế “một cửa”
+ Khảo sát đánh giá thực trạng thực hiện cơ chế “một cửa” tại Ủy ban
nhân dân quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội
+ Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm bảo đảm thực hiện cơ chế “một
cửa” tại Ủy ban nhân dân quận.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
- Đối tượng nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu về công tác thực hiện cơ chế “một cửa”
của Ủy ban nhân dân quận từ thực tiễn Ủy ban nhân dân quận Cầu Giấy,
Thành phố Hà Nội
- Phạm vi nghiên cứu
Luận văn giới hạn khảo sát, nghiên cứu công tác thực hiện cơ chế “một
cửa” ở Ủy ban nhân dân quận Cầu Giấy trong một số lĩnh vực cụ thể. Các tư
liệu và số liệu khảo sát nghiên cứu được cấp nhật trong bốn năm gần đây ( từ
năm 2012 đến năm 2016)
5


5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
- Phương pháp luận
Cơ sở lý luận của việc nghiên cứu đề tài là những luận điểm của học thuyết
Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về quản lý nhà nước, về hành chính và
các quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về cải cách hành chính, trong đó có
cải cách thủ tục hành chính thể hiện trong các Nghị quyết Đại hội VI, VII,VIII,
IX, X, XI và các Nghị quyết Hội nghị Trung ương, Cương lĩnh xây dựng đất
nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991, sửa đổi, bổ sung năm
2011 và các văn bản pháp luật về cải cách hành chính, thực hiện cơ chế “một

Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CƠ CHẾ “MỘT CỬA” CỦA
ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN
1.1.

Quan niệm về cơ chế một cửa của Ủy ban nhân dân Quận

1.1.1. Khái niệm về cơ chế
Trong tiếng Việt, cơ chế được các nhà ngôn ngữ học giải thích là cách
thức theo đó một quá trình được thực hiện [26, tr.213]. Theo định nghĩa trên
thì “cơ chế" chính là sự tương tác giữa các yếu tố của một hệ thống bảo đảm
mục đích, hiệu quả của việc thực hiện một quá trình, một công việc nào đó.
Trong lĩnh vực kinh tế, đặc biệt là khi xây dựng khái niệm "cơ chế kinh tế" và
"cơ chế quản lý kinh tế", các nhà kinh tế học cho rằng: "Cơ chế là khái niệm
dùng để chỉ sự tương tác giữa các yếu tố kết thành một hệ thống mà nhờ đó hệ
thống có thể hoạt động" [26, tr.215]. Trong tiếng Anh, thuật ngữ này cũng
được giải thích với hai nghĩa khác nhau: "Cơ chế (mechanism) là hệ thống các
bộ phận hoạt động cùng nhau trong một cỗ máy" và "Cơ chế là một quá trình
tự nhiên hoặc được thiết lập nhờ đó một hoạt động nào đó được tiến hành
hoặc được thực hiện" [21, tr.1148-1149].
Cơ chế luôn được giải thích gắn liền với hoạt động của một hệ thống
các bộ phận tác động qua lại lẫn nhau trong quá trình hoạt động của chúng. Vì
vậy có thể thấy cơ chế là hệ thống các bộ phận có mối liên hệ mật thiết với
nhau, hoạt động trong một chỉnh thể thống nhất theo những nguyên tắc và quá
trình xác định nhằm đạt được kết quả nhất định.
1.1.2. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của cơ chế “một cửa”
1.1.2.1. Khái niệm, đặc điểm
Cụm từ “một cửa” (One – Stop Shop) được xuất hiện từ những năm 20
của thế kỷ XX khi mà các doanh nghiệp tư nhân, các trung tâm thương mại
mong muốn cải thiện cách thức kinh doanh của mình để tạo điều kiện cho

quát của khái niệm cơ chế một cửa từ cơ quan chính quyền địa phương đến
các cơ quan quản lý ngành dọc như Cục thuế, kho bạc, công an…
9


Để làm rõ được khái niệm cơ chế một cửa trong lĩnh vực đăng ký kinh
doanh, chúng ta tìm hiểu khái niệm “cửa” trong quan hệ giải quyết thủ tục
hành chính.
Có thể xem xét khái niệm “cửa” trong quan hệ giải quyết thủ tục hành
chính thuộc luật hành chính điều chỉnh dưới một số góc độ:
+ Từ góc độ các qui định của thể chế: “cửa” chính là qui định về chức
năng, thẩm quyền và trách nhiệm giữa các chủ thể trong quan hệ hành chính
giữa cơ quan hành chính nhà nước với cá nhân, tổ chức. Khái niệm này có thể
giải thích bằng cách đặt vấn đề: “cửa” xuất phát từ đâu, do cấp nào qui định?
nghĩa là tính pháp lý của mối quan hệ giao dịch hành chính hay tính pháp lý
của "cửa".
+ Từ góc độ qui trình thực hiện quan hệ pháp luật hành chính: khi đã có
qui định về pháp lý của “cửa” sẽ xuất hiện “điểm” giao dịch, do các cơ quan
chức năng thực hiện. Vậy “cửa” chính là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch
cho việc thực hiện quan hệ hành chính; tiếp nhận hồ sơ, giao dịch và giải
quyết công việc giữa các bên tham gia giao dịch.
+ Từ góc độ yếu tố kỹ thuật trong tổ chức thực hiện các giao dịch hành
chính: mỗi loại quan hệ pháp luật hành chính đều được thực hiện bởi một qui
trình gồm nhiều khâu tác nghiệp, do nhiều thành viên chức năng tương ứng
chịu trách nhiệm (đơn vị, tổ chức, cá nhân). Điểm đầu và điểm cuối của qui
trình thực hiện giao dịch hành chính được thực hiện tại “cửa”.
Như vậy, “cửa” trong quan hệ hành chính được hiểu là nơi diễn ra các quan
hệ giao dịch hành chính theo qui định của pháp luật hành chính, được qui định
bằng các thể chế về thẩm quyền, trách nhiệm và nghĩa vụ của các bên cùng tham
gia giao dịch (cơ quan có thẩm quyền với cá nhân, công dân, tổ chức) [22, tr.45].

năng giải quyết. Nhận hồ sơ đã xử lý trả lại cho công dân, tổ chức
1.1.2.2. Vai trò của cơ chế “một cửa” trong thực hiện thủ tục hành chính tại Ủy ban
nhân dân quận

11


Sau hơn 13 năm thực hiện, từ năm 2003 đến nay, cơ chế “một cửa” đã
trở thành một trong những giải pháp hữu hiệu đẩy nhanh tiến trình cải cách
thủ tục hành chính, tạo bước chuyển căn bản về việc đơn giản và minh bạch
hoá trong mối quan hệ giữa cơ quan nhà nước với tổ chức và công dân. Người
dân và doanh nghiệp chỉ phải liên lạc với một đầu mối duy nhất để hoàn thành
mọi thủ tục hành chính, được cấp mọi giấy tờ, quy định, chứng chỉ,...
Khi cơ quan nhà nước xây dựng các cơ chế thực hiện TTHC, các chủ
thể xây dựng cơ chế luôn phải xem xét, đánh giá tổng hợp từ thực tiễn về các
tác dụng của cơ chế mang lại đối với Nhà nước, nhân dân và toàn xã hội. Từ
đó có phương hướng tiếp tục phát huy những mặt tác động tích cực, hướng
đến hoàn thiện hơn việc thực hiện cơ chế trong quá trình phát triển của nền
hành chính hiện đại. Qua thực tiễn áp dụng thực hiện thấy rằng cơ chế một
cửa có những vai trò như sau:
* Vai trò đối với nhà nước
Một là: Góp phần giáo dục, quản lý công chức hành chính, chống tệ
quan liêu, cửa quyền, tham nhũng của một số bộ phận cán bộ, công chức. Cơ
chế “một cửa” có tác dụng giáo dục cán bộ, công chức hành chính rất lớn, làm
cho cán bộ công chức hiểu rõ và tự giác thực hiện quyền hạn, trách nhiệm của
mình trước tổ chức và công dân. Cùng với vai trò giáo dục, việc thực hiện cơ
chế “một cửa” còn có vai trò quan trọng là tăng cường công tác quản lý cán
bộ, công chức hành chính. Do cơ chế “một cửa” được thực hiện công khai các
trình tự, thủ tục, lệ phí với các nội dung đơn giản, rõ ràng nên đã tạo điều kiện
cho người có thẩm quyền theo dõi thuận lợi hơn, các tổ chức và cá nhân liên

Với qui trình khép kín, chặt chẽ, khoa học bảo đảm sự thông suốt giúp
cho lãnh đạo đơn vị có điều kiện điều hành tập trung, thống nhất, nắm vững
tình hình thực hiện công việc của các bộ phận nên quản lý các công việc của
từng cán bộ, công chức chặt chẽ hơn, nắm vững được những điểm còn ách
tắc, tồn đọng công việc của từng khâu, từng lĩnh vực của từng bộ phận qua đó
đánh giá cán bộ, công chức đúng đắn, khách quan hơn. Hơn nữa, việc thực
13


hiện cơ chế này đòi hòi phải bảo đảm trả hồ sơ theo đúng giấy hẹn với công
dân nên cơ quan hành chính nhà nước phải nghiêm túc, nỗ lực trong việc thực
hiện các qui trình thủ tục hành chính. Việc tăng tính công khai, cụ thể, biết
trước các thủ tục hành chính, lệ phí, thời gian giải quyết của nhà nước đã tạo
điều kiện để mở rộng sự kiểm tra, giám sát của nhân dân đối với hoạt động
của cơ quan hành chính nhà nước nên góp phần nâng cao ý thức kỷ luật và
tinh thần thái độ phục vụ của cán bộ, công chức đối với công dân.
Với việc tổ chức nơi tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính của
nhân dân theo cơ chế “một cửa” sẽ giúp cho các cán bộ, công chức giám sát
được việc thực hiện công vụ của nhau, góp phần chấn chỉnh những lệch lạc
trong giải quyết thủ tục hành chính, bảo đảm nghiêm kỷ luật trong công vụ.
Việc thực hiện cơ chế “một cửa”, đòi hỏi cán bộ, công chức phải hoàn
thiện mình để đáp ứng yêu cầu công việc. Hai cơ chế này có tác động thúc
đẩy, khuyến khích đội ngũ cán bộ, công chức không ngừng nỗ lực nâng cao
trình độ chuyên môn và phẩm chất đạo đức để khẳng định được "uy tín" của
mình với nhân dân trong quá trình giải quyết công việc. Điều đó góp phần
nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, góp phần thực hiện thành
công mục tiêu cải cách hành chính nhà nước là xây dựng đội ngũ cán bộ, công
chức trong sạch, vững mạnh toàn diện.
Ba là: Thúc đẩy việc hoàn thiện cơ cấu tổ chức và hoạt động của cơ
quan hành chính nhà nước tại địa phương và nâng cao văn hoá công sở của

vụ nhân dân, tạo mối quan hệ gắn bó giữa cơ quan Nhà nước và nhân dân.
Các qui trình, thủ tục, giấy tờ, thời gian, lệ phí được niêm yết công khai
đã giúp cho nhân dân giải tỏa những thắc mắc do sự thiếu minh bạch, không
rõ ràng trước đây. Tạo điều kiện để người dân biết được công việc của cán bộ,
công chức phải làm nên có điều kiện giám sát nhà nước, làm thay đổi vị thế
giữa nhà nước và công dân. Người dân có ý thức mình đang là người được
phục vụ chứ không phải là người đi "xin" được giải quyết thủ tục hành chính
như trước đây. Qua mô hình hoạt động của hai cơ chế này, người dân hiểu
15


được trách nhiệm của người nhận hồ sơ, nghĩa vụ của người dân trong việc
thực hiện thủ tục nên không phải đi lại nhiều nơi, trực tiếp gặp gỡ nhiều cán
bộ, công chức như trước nữa.
1.2. Thực hiện cơ chế “một cửa” tại Ủy ban nhân dân Quận
1.2.1. Nguyên tắc thực hiện cơ chế “một cửa” tại Ủy ban nhân dân quận
UBND quận làm việc theo nguyên tắc tập trung dân chủ, bảo đảm phát
huy vai trò lãnh đạo của tập thể UBND quận, đồng thời đề cao trách nhiệm cá
nhân Chủ tịch, các PCT UBND quận và các Ủy viên Ủy ban nhân dân quận.
- Giải quyết công việc đúng phạm vi trách nhiệm, đúng thẩm quyền, bảo
đảm sự lãnh đạo của Quận ủy, sự giám sát của HĐND quận và sự chỉ đạo,
điều hành của cơ quan nhà nước cấp trên.
- Trong phân công công việc, mỗi việc chỉ giao cho một cơ quan, đơn vị,
một người phụ trách và chịu trách nhiệm chính. Cấp trên không làm thay công
việc của cấp dưới, tập thể không làm thay công việc của cá nhân và ngược lại.
Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị được giao công việc phải chịu trách nhiệm
trước UBND quận, Chủ tịch UBND quận về công việc được giao.
Tuân thủ trình tự, thủ tục và thời hạn giải quyết công việc theo quy định
của pháp luật, chương trình, kế hoạch công tác và quy chế làm việc của Ủy
ban nhân dân quận.

01 lần). Trường hợp hồ sơ có liên quan đến trách nhiệm giải quyết của các cơ
quan nhà nước khác, cơ quan chủ trì phải chủ động phối hợp để giải quyết,
thay vì người dân hoặc doanh nghiệp phải liên hệ từng nơi để được giải quyết
như trước đây, song thời gian giải quyết phải bảo đảm đúng ngày hẹn ghi
trong biên nhận. Trường hợp hồ sơ không thể giải quyết đúng hẹn, cơ quan
chủ trì giải quyết phải thông báo bằng văn bản cho người dân và doanh
nghiệp biết, trong đó nói rõ lý do và hẹn lại ngày trả kết quả.
Qui trình giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa” tại Ủy
ban nhân dân quận bao gồm các bước sau [25]:
17


1.2.2.1. Tiếp nhận hồ sơ
Cá nhân, tổ chức nộp hồ sơ trực tiếp tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả
hoặc nộp qua dịch vụ bưu chính, nộp trực tuyến ở những nơi có quy định
nhận hồ sơ qua dịch vụ bưu chính, nhận hồ sơ trực tuyến;
Công chức tiếp nhận hồ sơ tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả kiểm tra
tính hợp lệ, đầy đủ của hồ sơ:
Trường hợp hồ sơ không thuộc phạm vi giải quyết thì hướng dẫn để cá
nhân, tổ chức đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết;
Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ thì hướng dẫn cụ thể theo mẫu số 01 tại
Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định này;
Công chức tiếp nhận hồ sơ nhập vào Sổ theo dõi hồ sơ theo mẫu quy
định; lập Giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả theo mẫu quy định
Trường hợp công chức tiếp nhận hồ sơ tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết
quả được phân công giải quyết hồ sơ thì nhập vào Sổ theo dõi hồ sơ và phần
mềm điện tử (nếu có):
Đối với hồ sơ quy định giải quyết và trả kết quả ngay, không phải lập
Giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả: Công chức thẩm định, trình cấp có
thẩm quyền quyết định và trả kết quả giải quyết hồ sơ cho cá nhân, tổ chức;