ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

TRIỆU TIẾN DŨNG

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC
VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT
ĐỐI VỚI CHUỐI TIÊU HỒNG TẠI PHÚ THỌ

LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP

THÁI NGUYÊN - 2017


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

TRIỆU TIẾN DŨNG

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC
VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT
ĐỐI VỚI CHUỐI TIÊU HỒNG TẠI PHÚ THỌ
Ngành: Khoa học cây trồng
Mã số: 62.62.01.10

LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP

Người hướng dẫn khoa học:
1. PGS.TS Đào Thanh Vân
2. TS Nguyễn Văn Nghiêm


Lâm nghiệp miền núi phía Bắc, nơi tôi đang công tác đã tạo điều kiện thuận
lợi và có những ý kiến đóng góp quý báu trong quá trình thực hiện luận án.
Nhân đây, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, người thân và bạn bè
đã động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện về mọi mặt cho tôi trong quá trình thực
hiện luận án này.
Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả luận án

Triệu Tiến Dũng


iii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... ii
MỤC LỤC ........................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT .................................. vi
DANH MỤC CÁC BẢNG.............................................................................. vii
DANH MỤC CÁC HÌNH ................................................................................ xi
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài ..................................................................... 3
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ...................................................... 3
4. Điểm mới của đề tài ...................................................................................... 4
Chƣơng 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU ............................................................ 5
1.1. Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài ...................................................... 5
1.2. Nguồn gốc, phân loại và một số giống chuối phổ biến trên thế giới
và Việt Nam .............................................................................................. 6
1.2.1. Nguồn gốc và phân loại........................................................................... 6

Tiêu hồng tại Phú Thọ ............................................................................. 55
2.4. Phương pháp xử lý số liệu........................................................................ 66
Chƣơng 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ........................ 67
3.1. Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học giống chuối Tiêu hồng tại
Phú Thọ ................................................................................................... 67
3.1.1. Đặc điểm thân giống chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ .............................. 67
3.1.2. Đặc điểm hình thái lá giông chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ ................... 69
3.1.3. Đặc điểm hoa đực, cụm hoa đực (bi chuối), lá bắc của giống
chuối Tiêu hồng ...................................................................................... 72
3.1.4. Đặc điểm hình thái buồng và quả của giống chuối Tiêu hồng ................... 76
3.1.5. Thành phần sinh hóa quả giống chuối Tiêu hồng ................................. 79
3.1.6. Đặc điểm thực vật học giống chuối Tiêu hồng ..................................... 79
3.2. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật thâm canh giống chuối Tiêu
hồng tại Phú Thọ ..................................................................................... 83
3.2.1. Nghiên cứu xác định mật độ trồng thích hợp cho giống chuối Tiêu
hồng tại Phú Thọ ...................................................................................... 83


v

3.2. Hiệu quả kinh tế của cây chuối Tiêu hồng ở các mật độ trồng tại
Phú Thọ ................................................................................................... 94
3.2.1. Nghiên cứu của ảnh hưởng thời vụ trồng thích hợp cho chuối
Tiêu hồng tại Phú Thọ ............................................................................. 95
3.2.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng và tổ hợp phân bón thúc
cho chuối Tiêu hồng vụ 1 tại Phú Thọ .................................................. 106
3.2.3. Nghiên cứu xác định liều lượng phân bón thích hợp cho chuối
Tiêu hồng vụ 2 tại Phú Thọ ................................................................... 116
3.2.4. Nghiên cứu vật liệu chống đổ cho giống chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ..... 127
3.2.5. Nghiên cứu biện pháp phòng trừ tổng hợp đối với sâu đục thân

tâm Nghiên cứu và Phát triển Rau màu Thế Giới)

BBTV

Banana Bunchy Top Virus: bệnh chuối lùn

BPKT

Biện pháp kỹ thuật

CA

Controled Asmosphere (Bảo quản trong khí quyển điều chỉnh)

CT

Công thức

CGIAR

Consultative Group on International Agricultural Research: Nhóm
tư vấn nghiên cứu nông nghiệp quốc tế

D/R:

Chiều dài/ chiều rộng

ĐC

Đối chứng

Quy chuẩn Việt Nam

TCN

Trước công nguyên

TN

Thí nghiệm

TV

Thời vụ

VN1

Vườn tập đoàn chuối miền Bắc Việt Nam


vii

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1.

Phân loại và sự phân bố của các chi thuộc Musa ......................... 9

Bảng 1.2.

Số lượng quả/buồng và cấp buồng cây chuối theo từng
tháng thu hoạch ........................................................................... 12


Bảng 3.1.

Đặc điểm hình thái thân giả của giống chuối Tiêu hồng ............ 68

Bảng 3.2.

Đặc điểm hình thái lá cây chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ ............ 70

Bảng 3.3.

Đặc điểm hình thái cụm hoa đực, lá bắc của giống chuối
Tiêu hồng ................................................................................... 73

Bảng 3.4.

Đặc điểm hình thái buồng và quả giống chuối Tiêu hồng .......... 77

Bảng 3.5.

Thành phần sinh hóa quả giống chuối Tiêu hồng....................... 79

Bảng 3.6.

Đặc điểm thực vật học giống chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ
và Khoái Châu - Hưng Yên ........................................................ 80

Bảng 3.6a. Một số đặc điểm hình thái màu sắc thân giả, lá của các
giống chuối Tiêu ......................................................................... 81
Bảng 3.6b. Thời gian từ trồng đến thu hoạch của các giống chuối Tiêu ...... 82

Bảng 3.15. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến một số chỉ tiêu sinh
trưởng của giống chuối Tiêu hồng (sau trồng 3 tháng) .............. 96
Bảng 3.16. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến một số chỉ tiêu sinh trưởng
giống chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ (sau trồng 6 tháng) ..................97
Bảng 3.17. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến một số chỉ tiêu sinh trưởng
của giống chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ (sau trồng 9 tháng) ...........98
Bảng 3.18. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến số lá và diện tích lá khi trỗ
buồng của giống chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ ........................... 99
Bảng 3.19. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến thời gian sinh trưởng của
giống chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ .......................................... 100
Bảng 3.20. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến các yếu tố cấu thành năng
suất và năng suất của giống chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ ....... 102
Bảng 3.21. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến phẩm chất quả giống
chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ .................................................... 104
Bảng 3.22. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến hiệu quả kinh tế đối với
chuối Tiêu hồng trồng tại Phú Thọ ........................................... 105
Bảng 3.23. Ảnh hưởng của thời vụ trồng và tổ hợp phân bón thúc đến
một số chỉ tiêu sinh trưởng của giống chuối Tiêu hồng (sau
trồng 3 tháng) ............................................................................ 107


ix

Bảng 3.24. Ảnh hưởng của thời vụ trồng và tổ hợp phân bón thúc đến
một số chỉ tiêu sinh trưởng giống chuối Tiêu hồng (sau
trồng 6 tháng) ............................................................................ 108
Bảng 3.25. Ảnh hưởng của thời vụ trồng và tổ hợp phân bón thúc đến
một số chỉ tiêu sinh trưởng của giống chuối Tiêu hồng (sau
trồng 9 tháng) ............................................................................ 109
Bảng 3.26. Ảnh hưởng của thời vụ trồng và tổ hợp phân bón thúc đến số

Bảng 3.38. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến thành phần sâu
bệnh hại trên chuối Tiêu hồng .................................................. 125
Bảng 3.39. Ảnh hưởng của liều lượng phân bón đến hiệu quả kinh tế
chuối Tiêu hồng vụ 2 tại Phú Thọ ............................................ 126
Bảng 3.40. Ảnh hưởng của biện pháp chống đổ đến tỷ lệ đổ và năng
suất chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ ............................................. 128
Bảng 3.41. Hiệu quả kinh tế của biện pháp chống đổ cho chuối Tiêu
hồng tại Phú Thọ năm 2012 ...................................................... 129
Bảng 3.42. Hiệu quả kinh tế của biện pháp chống đổ cho chuối Tiêu
hồng tại Phú Thọ năm 2013 ...................................................... 129
Bảng 3.43. Ảnh hưởng của biện pháp phòng trừ tổng hợp tới mật độ sâu
đục thân trên chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ .............................. 131
Bảng 3.44. Ảnh hưởng của biện pháp phòng trừ tổng hợp tới mức độ
gây hại của sâu và năng suất chuối Tiêu hồng ......................... 132
Bảng 3.45. Ảnh hưởng của thời điểm bao và vật liệu bao buồng đến năng
suất chuối Tiêu hồng ................................................................ 134
Bảng 3.46. Ảnh hưởng của thời điểm bao và vật liệu bao buồng đến mức
độ gây hại của sâu gặm vỏ quả trên giống chuối Tiêu hồng........ 136
Bảng 3.47. Ảnh hường các thời điểm bao và vật liệu bao buồng đến
chất lượng quả chuối Tiêu hồng ............................................... 137
Bảng 3.48. Các biện pháp kỹ thuật tổng hợp áp dụng ở các mô hình sản
xuất chuối Tiêu hồng tại Phú Thọ............................................. 138
Bảng 3.49. Khả năng sinh trưởng của giống chuối Tiêu hồng tại các mô
hình thực nghiệm ...................................................................... 139
Bảng 3.50. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất chuối Tiêu
hồng tại các mô hình thực nghiệm ............................................ 139
Bảng 3.51. Hiệu quả kinh tế của mô hình thực nghiệm (tính cho 01 ha) ... 140


xi

Hình 3.16. Ảnh hưởng của thời vụ trồng khác nhau đến năng suất chuối
Tiêu hồng .................................................................................... 103


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Cây chuối (Musa paradisiaca L.) thuộc họ Musaceae, là loại cây ăn quả
ngắn ngày, có nguồn gốc nhiệt đới. Chuối có giá trị dinh dưỡng rất cao, được
coi là loại quả lý tưởng cho mọi lứa tuổi. So với các loại cây trồng khác, toàn
bộ sản phẩm cây chuối đều có thể tận dụng làm lương thực, thực phẩm, thức ăn
chăn nuôi gia súc, gia cầm, thức ăn cho cá, hoặc phơi khô làm chất đốt...
Theo thống kê của FAO (2015)[65], sản lượng chuối trên thế giới năm
2013 khoảng 154,03 triệu tấn, đứng đầu là Ấn Độ 29,6 triệu tấn, chiếm 19,2%
tổng sản lượng chuối thế giới, tiếp đến là Uganda 12,0 triệu tấn chiếm 7,8%,
Trung Quốc 10,4 triệu tấn, chiếm 6,8%, Philippin 9,2 triệu tấn chiếm 6,0%,
Ecuador 7,4 triệu tấn chiếm 4,8%, Braxin 7,3 triệu tấn chiếm 4,8%, Indonesia
6,1 triệu tấn chiếm 4,0%,... Việt Nam xếp thứ 16 về sản lượng với gần 1,5
triệu tấn chiếm 1,0%.
Việt Nam có điều kiện thuận lợi cho phát triển sản xuất nhiều loại cây
trồng nhiệt đới, á nhiệt đới và ôn đới. Trong số đó, chuối là cây ăn quả nhiệt
đới được trồng khá phổ biến từ hàng ngàn năm nay, có ý nghĩa kinh tế - xã
hội rất quan trọng ở hầu khắp các vùng trong cả nước.
Nguồn gen cây chuối ở nước ta rất đa dạng nhưng chỉ có các giống thuộc
nhóm chuối Tiêu có thị trường tiêu thụ rộng lớn ở Trung Quốc và nhiều nước
trên thế giới. Vì vậy, cây chuối đã và đang được xác định là cây ăn quả chủ lực,
có ý nghĩa kinh tế - xã hội quan trọng ở nhiều vùng sinh thái khác nhau. Theo
số liệu Tổng cục thống kê 2015 [63], sản xuất chuối có xu hướng tăng với tổng
diện tích từ 108.100 ha năm 2006 lên 127.300 ha 2014 và tổng sản lượng hàng

Tại Phú Thọ một trong những vùng trồng chuối truyền thống của Việt
Nam, giống chuối Tiêu hồng mới được quan tâm nghiên cứu trong thời gian
gần đây, tuy nhiên nội dung nghiên cứu cũng chỉ mới dừng lại ở mức độ điều
tra khảo sát, thu thập nguồn gen để bảo tồn và đánh giá khả năng chống chịu
với một số sâu, bệnh hại tại một số xã trồng chuối như Cao Xá, Vĩnh Lại,
Bản Nguyên, huyện Lâm Thao, xã Hương Nộn, huyện Tam Nông. Công tác
nhân giống và biện pháp kỹ thuật canh tác đối với cây chuối Tiêu hồng gần
như chưa được quan tâm đúng mức. Kết quả nghiên cứu của tác giả Nguyễn
Văn Nghiêm và cs (2010) [23] cho thấy, trên thực tế sản xuất chuối trong
những năm gần đây tại các vùng trồng chuối trong cả nước nói chung, tỉnh
Phú Thọ nói riêng đã có những bộc lộ tồn tại cơ bản sau:
Một số diện tích canh tác chuối Tiêu (Tiêu hồng) hiện có đã bị nhiễm
bệnh vàng lá nguyên nhân là do sử dụng cây giống từ các vườn đã bị nhiễm


3

bệnh để mở rộng diện tích sản xuất, trong khi trên địa bàn lại chưa có giống
chuối Tiêu hồng sạch bệnh.
Về kỹ thuật, mặc dù cây chuối từ lâu đã có mặt trong vườn của gần như
hầu hết các gia đình vùng thấp tỉnh Phú Thọ nhưng cho đến tận bây giờ vẫn
chưa có một quy trình thâm canh với đầy đủ ý nghĩa của nó, nhất là với một
giống còn mới như chuối Tiêu hồng. Các khâu kỹ thuật quan trọng như mật
độ, chủng loại, tỷ lệ và liều lượng phân bón, vật liệu chống đổ, bao buồng
quả, biện pháp giữ ẩm, cách thức nhận biết và phòng trừ các loại sâu bệnh hại
chính như sâu đục thân, sâu gặm vỏ quả, bệnh héo xanh, héo vàng …chưa
được xác định và ban hành thành văn bản hướng dẫn một cách chính tắc,
người trồng chuối chủ yếu chăm sóc và quản lý vườn theo kinh nghiệm nên
hạn chế đến hiệu quả kinh tế và chưa phát huy tối đa tiềm năng sẵn có.
Xuất phát từ những lý do trình bày ở trên, nhằm góp phần xóa đói giảm

bao buồng để chống sâu gặm vỏ quả bằng túi PE là những khuyến cáo có ý
nghĩa cho người trồng chuối, góp phần nâng cao giá trị sản xuất trên đơn vị
diện tích và mở rộng diện tích trồng chuối tại Phú Thọ và những địa phương
có điều kiện sinh thái tương tự.
4. Điểm mới của đề tài
- Mô tả chi tiết và có hệ thống đặc tính thực vật học và đặc điểm nông
sinh học của giống chuối Tiêu hồng trồng trong điều kiện sinh thái ở Phú Thọ.
- Xác định được một số biện pháp kỹ thuật: thời điểm trồng, khoảng cách
- mật độ trồng, tổ hợp phân bón kết hợp với thời vụ, biện pháp chống đổ ngã,
phòng trừ sâu đục thân và sâu gặm vỏ quả nhằm nâng cao năng suất chất
lượng cho chuối Tiêu hồng trồng ở Phú Thọ.


5

Chƣơng 1
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1. Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài
Với lợi thế về điều kiện tự nhiên và nguồn quỹ gen phong phú, sản xuất
cây ăn quả ở Việt Nam trong những năm gần đây đã đạt được nhiều thành tựu
to lớn, đóng góp quan trọng vào sự phát triển nông nghiệp nước nhà mà một
trong những biểu hiện rõ rệt nhất là kim ngạch xuất khẩu rau quả trong đó
sản phẩm quả là chủ yếu trong 3 năm trở lại đây đạt trên 1 tỷ đô la Mỹ, trong
6 tháng đầu năm năm 2016 đã xuất khẩu trên dưới 1,2 tỷ đô la Mỹ. Riêng với
cây chuối, tuy phải đi qua nhiều giai đoạn trầm thăng trong sản xuất, việc xuất
khẩu những năm gần đây chủ yếu thực hiện bằng con đường tiểu ngạch với
khá nhiều rủi ro hiện hữu nhưng với ưu điểm vượt trội về phổ thích ứng cao,
ngắn ngày và năng suất tương đối ổn định, cây chuối nói chung và nhóm
chuối Tiêu nói riêng trong đó có giống Tiêu hồng vẫn và sẽ luôn được coi là
một trong các cây ăn quả chủ đạo ở Việt Nam.

giống chuối Tiêu hồng khi được trồng ở một vùng cách khá xa với nơi phát
sinh được đề tài nghiên cứu tương đối công phu và bài bản cũng được coi là
nguồn tư liệu quý làm chỗ dựa tham khảo tốt cho những nghiên cứu kỹ thuật
về sau.
Về mặt thực tiễn, các kết quả xác định một số biện pháp kỹ thuật quan trọng
trong sản xuất giống chuối tiêu hồng tại tỉnh Phú Thọ là nền tảng rất cơ bản để xây
dựng và hoàn thiện quy trình trồng cụ thể trên một địa bàn cụ thể theo hướng hàng
hóa với hiệu quả kinh tế cao, người trồng và các cơ quan chỉ đạo kỹ thuật có thể
áp dụng trực tiếp vào thực tiễn sản xuất của địa phương mình.
1.2. Nguồn gốc, phân loại và một số giống chuối phổ biến trên thế giới và
Việt Nam
1.2.1. Nguồn gốc và phân loại
1.2.1.1. Nguồn gốc
Chi chuối (Musa) có nguồn gốc từ vùng châu Á nhiệt đới và được thuần
hóa rất sớm ở vùng Đông Nam Á. Nhiều loài chuối dại vẫn còn mọc lên ở
New Guinea, Malaysia, Indonesia, và Philippines.
Theo Simmond and Shepherd (1955) [54], nguồn gốc của các giống
chuối ăn được đều xuất phát từ 2 loài chuối dại có hạt trong chi Musa là Musa
acuminata và Musa balbisiana. Chính sự tái tổ hợp trong điều kiện tự nhiên
và qua nhiều đời giữa 2 loài này đã hình thành nên rất nhiều nhóm giống
chuối. Trong đó nhóm phụ Cavendish mang kiểu gen AAA với rất nhiều
giống chuối thương mại đã và đang được trồng trọt rộng rãi ở rất nhiều quốc


7

gia và vùng lãnh thổ. Các nghiên cứu về chọn tạo giống và phát triển sản xuất
chuối chủ yếu được thực hiện đối với nhóm phụ này.
Cho đến nay, vẫn còn có ý kiến trái ngược nhau về nguồn gốc của cây
chuối. Tuy nhiên, Stoverbnvà Simmonds (1987) [56] and Valmayor, Espino.

Trong nhóm này có các giống: chuối Trứng, chuối Tay Bụt, chuối Cau
Trắng, chuối Ngự Thóc, chuối Ngự Tiến, chuối Tiến, chuối Pisang Mas
(Malayxia), Ladies Finger (Hawai). Các giống này thường có quả nhỏ, vỏ
mỏng, chất lượng cao, năng suất thấp, kháng bệnh Panama nhưng mẫm cảm
với bệnh Sigatoka..
Nhóm 2. Kiểu gen AAA
Trong nhóm này thường có các giống: chuối Tiêu lùn (chuối Cavendish),
chuối Tiêu nhỡ (chuối Giant Cavendish), chuối Tiêu cao (giống cây tam bội),
chuối Già Hương (chuối Chiquita), chuối Cơm Lửa (chuối Cau Lửa), chuối
Tiêu xanh (chuối Robusta), chuối cao nguyên Đông Phi (phân nhóm AAA),
chuối Tiêu vừa, chuối Tiêu hồng, Pingsa Embun (Malaysia), Chinese
(Hawai),... Các giống thuộc nhóm này có năng suất, chất lượng tốt hợp với
trồng ở vùng vĩ tuyến cao, mùa đông lạnh, có khả năng kháng bệnh Panama
nhưng mẫm cảm với bệnh Sigatoka.
Nhóm 3. Kiểu gen AAB
Trong nhóm này bao gồm rất nhiều chủng loại đa số là chuối ưa nóng
như: chuối Goòng, chuối Cơm Chua, chuối Trăm Nải, chuối Sừng Bò, chuối
Voi, Chuối Mắn, chuối Tây Bột, chuối Xiêm Mật... Tuy nhiên, ở Việt Nam
chỉ trồng để ăn tươi, đôi khi nấu chín, chiên. Nhóm này có đặc điểm là cây
cao, sinh trưởng khỏe, không kén đất có thể trồng không tưới, không bón
phân trên những đồi dốc mới khai phá (đặc biệt là chuối Bom). Ngoài ra, thân
non, hoa chuối ít có vị chát, có thể dùng ăn tươi (chuối Tây).
Nhóm 4. Kiều gen BB
Đại diện nhóm này là chuối hột.
Đặc điểm: cây sinh trưởng khỏe, chịu nóng, chịu hạn khá, chống chịu sâu
bệnh rất tốt, quả có chứa nhiều hạt, nhiều tinh bột, thân dùng làm rau sống.
Nhóm 5. Kiểu gen BBB
Nhóm này gồm các giống: chuối Mật, chuối Ngự, chuối Sáp...




10

5-6

Queensland đến Philippin

Callimusa

10

5-6

Đông Dương và Indonesia

Eumusa

11

9 - 10

Nam Ấn Độ đến Nhật Bản

Rhodochiamys

11

5-6

Ấn Độ đến Đông Nam Á

làm ăn tươi, chuối sấy.
Nhóm chuối Ngự: gồm chuối Ngự Tiến, chuối Ngự Mắn. Cây cao 2,5 3,0 m, quả nhỏ, màu vỏ sáng đẹp, thịt quả chắc, vị thơm đặc biệt, tuy nhiên
năng suất thấp bình quân đạt 20 - 25 tấn/ha.
Nhóm chuối Ngốp: gồm giống Ngốp cao, Ngốp thấp. Là nhóm có chiều
cao cây từ 3 - 5 m. Cây sinh trưởng khoẻ, chịu bóng, ít sâu bệnh, chịu hạn
khá, thích hợp với vùng đồi. Quả tương đối lớn, vỏ dầy, nâu đen khi chín, thịt
quả nhão, hơi chua.
1.3. Đặc điểm thực vật học và yêu cầu về điều kiện sinh thái học của cây chuối
1.3.1. Các nghiên cứu về đặc điểm thực vật học cây chuối
1.3.1.1. Rễ chuối
Rễ chuối dạng rễ chùm, nhỏ và mềm. Rễ chuối sơ cấp của cây con trồng
bằng hạt thường chết sớm và được thay thế bằng hệ thống rễ hữu hiệu. Cây
chuối con trồng bằng thân ngầm có hệ thống rễ hữu hiệu ngay từ những rễ
đầu tiên. Rễ chuối phát sinh từ hệ thống mạch tiếp giáp giữa vỏ thân ngầm và
rễ trụ.
Rễ phân bố trong đất phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thành phần cơ giới
đất, độ tơi xốp của đất, mực nước ngầm, chế độ chăm sóc... Do đó, rễ có thể
phát triển dài 5 - 10 cm và sâu 75 cm, đôi khi xuống sâu hơn 1,2 m. Rễ cái
mọc nhiều nhất từ tháng thứ năm sau khi trồng. Từ các rễ cái sẽ mọc ra nhiều
rễ nhánh ngang có đường kính nhỏ hơn rễ cái, từ 1 - 2 mm, dài tối đa khoảng
15 cm, mỗi ngày vươn dài khoảng 1 - 2 cm. Rễ nhánh ngang có nhiều lông để
hút nước và dưỡng liệu nuôi cây, nên thường được gọi là rễ dinh dưỡng. Rễ
nhánh ngang thường mọc cạn trong tầng đất từ 15 - 30 cm và mọc ở phần cuối
của rễ cái, vì vậy khi bón phân không nên bón gần gốc. (Đào Thanh Vân và
cs, 2002 ([32].


11

1.3.1.2. Thân chuối

Bắc, có nhiệt độ tối thấp không dưới 16 0C và nhiệt độ tối cao không quá 35 0C.


12

Kết quả nghiên cứu của Bộ môn Rau quả trường Đại học Nông nghiệp I
Hà Nội cho biết thu hoạch chuối ở các tháng khác nhau thì khối lượng buồng
và cấp buồng khác nhau. Kết quả trình bày tại bảng 1.2.
Bảng 1.2. Số lƣợng quả/buồng và cấp buồng cây chuối theo từng tháng
thu hoạch
Khối
Tháng
Tỷ lệ buồng Tỷ lệ buồng Tỷ lệ buồng
lƣợng Số lƣợng
thu
loại A (trên loại B (13 đến loại C (6 đến
buồng quả/buồng
hoạch
15kg/buồng) 15 kg/buồng) 12 kg/buồng)
(kg)
2

6,7

77

4/77

51/77


107

23/107

84/107

0

6

14,8

271

126/271

145/271

0

7

14,5

244

140/244

104/244