B NỌNG NGHI P VÀ PHÁT TRI N NỌNG THỌN
VI N KHOA H C NỌNG NGHI P VI T NAM
--------------

V THÚY NGA

NGHIÊN C U T O CH PH M VI SINH V T X
N
C TH I CH BI N TINH B T S N
Chuyên ngƠnh: Công ngh sinh h c
Mƣ s : 62.42.02.01
LU N ÁN TI N S NỌNG NGHI P

NG

IH

NG D N KHOA H C:

1. PGS.TS. Ph m V n To n
2. PGS.TS. Nguy n V n Vi t

HẨ N I, 2016

Lụ


M CL C
Trang
L i cam đoan
L ic m n

2.1.1. Các m u thu th p vƠ ch ng vi sinh v t
2.1.2. Hóa ch t tinh khi t
2.1.3. Dung d ch vƠ môi tr ng nuôi c y vi sinh v t
2.1.4. Thi t b , dung c
2.2. N i dung nghiên c u
2.3. Ph ng pháp nghiên c u
2.3.1. Ph ng pháp l y m u, x lỦ m u
2.3.2. Ph ng pháp xác đ nh đ c đi m (tính ch t) n c th i CBTBS
2.3.3. Ph ng pháp phơn l p tuy n ch n vi sinh v t
2.3.4. nh danh vi sinh v t tuy n ch n
2.3.5. Nhơn sinh kh i vi sinh v t b ng k thu t lên men chìm
2.3.6. Nhơn sinh kh i vi sinh v t trên giá th r n
2.3.7. T o ch ph m vƠ đánh giá ch t l ng ch ph m

40
40
40
40
40
40
41
41
41
41
47
52
53
55
56


3.3.3. Nhơn sinh kh i vi sinh v t trên giá th r n
99
3.3.4. Ch ph m vi sinh v t x lỦ n c th i ch bi n tinh b t s n
101
3.4. Xơy d ng qui trình s d ng gch ph m vi sinh v t x lỦ n c th i ch bi n
tinh b t s n
104
3.4.1. nh h ng c a pH n c th i đ n hi u su t x lỦ
106
3.4.2. nh h ng c a oxy hòa tan đ n hi u su t x lỦ
107
3.4.3. nh h ng c a th i gian l u n c th i đ n hi u su t x lỦ
108
3.4.4. nh h ng c a l ng ch ph m b sung
109
3.5. Nghiên c u hi u qu x lỦ n c th i ch bi n tinh b t s n c a ch ph m
112
3.5.1. Hi u qu x lỦ qui mô phòng thí nghi m
112
3.5.2. Hi u qu x lỦ t i nhƠ máy ch bi n tinh b t s n t nh Ninh Bình
113
3.5.3. Xác đ nh kh n ng t n t i c a các vi sinh v t nghiên c u trong bùn th i
b ng k thu t DGGE
114
K T LU N VÀ KI N NGH
DANH M C CỌNG TRỊNH KHOA H C C A TÁC GI LIểN QUAN
ÁN
TÀI LI U THAM KH O

117


B TƠi nguyên Môi tr

CBTBS

Ch bi n tinh b t s n

CFU

Colony Forming Unit (đ n v hình thƠnh khu n l c)

COD

Chemical Oxygien Demand (Nhu c u oxy hóa h c)

CIRAT

Centre International Research Agriculture and Development

ng

(Trung tơm h p tác nghiên c u phát tri n nông nghi p)
cs

C ng s

DGGE

Denaturing Gradient Gel Electrophoresis (đi n di bi n tính)


Nts

Nit t ng s

NA

Nutrient agar

NB

Nutrient broth

OD

Optical Density (m t đ quang)

Pts

Phospho t ng s

ng trình x khu n Qu c


PCR

Polymerase Chain Reaction (ph n ng chu i trùng h p)

PTNT

Phát tri n nông thôn

TNMT

TƠi nguyên môi tr

ng

TSA

Tripticase Soya Agar

TSS

Total suspended solids (t ng ch t r n l l ng)

TTSA

Thailand tapioca starch Organization (Hi p h i tinh b t s n Thái
L Lan)

v/p

vòng/phút

v/v

Volum/volum (Th tích/th tích)

VSV

Vi sinh v t

Bình, n m 2012
M t s nhóm vi sinh v t có ích trong n c th i ch bi n tinh b t s n
t i nhƠ máy c a công ty TNHH MTV Elmaco Ninh Bình, n m 2012
Kh n ng chuy n hóa h p ch t cacbon c a các vi sinh v t phơn l p
Ho t đ enzym c a các vi sinh v t phơn l p
Kh n ng x lỦ BOD5 vƠ COD trong n c th i ch bi n tinh b t s n
c a vi sinh v t phơn l p
Kh n ng chuy n hóa amoni c a vi sinh v t phơn l p
Kh n ng x lỦ Nts trong n c th i CBTBS c a vi sinh v t phơn l p
Kh n ng chuy n hóa Phosphat h u c c a vi sinh v t phơn l p
Kh n ng đ ng hóa Phospho c a vi sinh v t phơn l p
Kh n ng x lỦ Pts trong n c th i CBTBS c a vi sinh v t phơn l p
Ho t tính sinh h c c a các vi sinh v t tuy n ch n
c đi m sinh h c vƠ sinh hóa c a x khu n SHX.12
Kh n ng s d ng ngu n hydratcacbon c a vi khu n SHV.22
Kh n ng s d ng ngu n hydratcacbon c a ch ng vi khu n SHV.OA7
M c đ an toƠn c a các vi sinh v t nghiên c u
Kh n ng t n t i c a vi sinh v t trong đi u ki n đ n l vƠ t h p
Ho t tính sinh h c c a vi sinh v t nghiên c u trong đi u ki n đ n l
vƠ h n h p sau 90 ngƠy b o qu n
Sinh kh i vi sinh v t nghiên c u trong các môi tr ng lên men
Sinh kh i vi sinh v t nghiên c u các t l ti p gi ng khác nhau
Sinh kh i vi sinh v t nghiên c u các t c đ c p khí khác nhau

3.2

3.3
3.4
3.5
3.6

70
70
71
71
72
72
74
75
77
83
84
85
89
90
91


3.22
3.23
3.24
3.25
3.26
3.27
3.28
3.29
3.30
3.31
3.32
3.33
3.34

94
94
95
98
98
100
100
101
103
104
105
107
112
113
116


TT hình
1.1
1.2
1.3
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8
3.9

g n d a vƠo trình t 16S rADN
M t đ vi sinh v t nhơn sinh kh i các nhi t đ khác nhau
M t đ vi sinh v t đi u ki n pH môi tr ng khác nhau
M t đ vi sinh v t nghiên c u sau th i gian nhơn sinh kh i khác nhau
M t đ vi sinh v t v i các t l ti p gi ng khác nhau
M t đ vi sinh v t nhơn sinh kh i t c đ c p khí khác nhau
nh h ng c a các y u t lên men đ n m t đ t bƠo vi sinh v t
B m t đáp ng c a m t đ t bƠo ch ng x khu n S.fradiae SHX.12
B m t đáp ng c a m t đ t bƠo ch ng B.velezensis SHV.22
B m t đáp ng c a m t đ t bƠo ch ng N.europea SHV.OA7
M c đ đáp ng s mong đ i đ i v i các ch ng vi sinh v t nghiên
c u
S đ t o ch ph m vi sinh v t x lỦ n c th i ch bi n tinh b t s n
nh h ng c a th i gian l u n c đ n hi u su t x lỦ
nh h ng c a l ng ch ph m b sung đ n hi u qu x lỦ COD
S đ qui trình s d ng ch ph m vi sinh v t x lỦ n c th i biogas
c a c s CBTBS
S n ph m PCR-DGGE gien 16S rADN c a vi sinh v t trong các m u
bùn vƠ ch ng đ n
i n di bi n tính (DGGE) gien 16S rADN c a vi sinh v t trong các
m u bùn vƠ ch ng đ n

Trang
4
5
26
62
73
75
76

các n

ng th c quan

c đang phát tri n vì d tr ng, không kén đ t vƠ cho thu

ho ch v i n ng su t cao. Hi n nay, do nhu c u v tinh b t s n t ng cao đ ph c v
nguyên li u cho các ngƠnh công nghi p nh ch bi n th c ph m, công nghi p gi y,
công nghi p d t, nhiên li u sinh h cầnên các n

c tr ng s n trong đó có Vi t Nam

t p trung vƠo s n xu t tinh b t s n đ đáp ng nhu c u trong n

c vƠ xu t kh u.

Các c s , nhƠ máy ch bi n tinh b t s n (CBTBS) tuy đáp ng nhu c u
tiêu dùng c a xƣ h i nh ng do ch t p trung đ u t đ nơng cao n ng su t vƠ ch t
l

ng c a s n ph m, v n đ qu n lỦ vƠ ki m soát l

trình s n xu t ch a đ

ng n

c th i ra trong quá

c đ u t đ ng b , h th ng x lỦ n


c th i lƠ bi n pháp sinh h c vì hi u qu tri t đ , không gơy tái

ô nhi m vƠ chi phí đ u t th p (Chu Th Th m vƠ cs, 2006). Bi n pháp sinh h c x
lỦ n

c th i b ng vi sinh v t lƠ ph

ph bi n
đ

nhi u n

ng pháp có nhi u u đi m vƠ đ

c trên th gi i. Ph

c tình tr ng ô nhi m môi tr

ng n

c ng r ng

ng pháp vi sinh v t không ch gi i quy t
c mƠ còn không gơy h i đ n môi tr

ng

xung quanh, giúp n đ nh cơn b ng sinh thái vƠ giá thƠnh x lỦ khá phù h p v i
các n


hƠng ch c ngƠn mg/l gơy khó kh n cho quá trình x lỦ sinh h c.
nh a vƠ hƠm l

ng nh t đ nh h p ch t xyanua có trong n

s n còn lƠm cho n

c bi t các ch t

c th i ch bi n tinh b t

c th i có mƠu đen, gơy mùi khó ch u vƠ c ch nhi u lo i vi

sinh v t có ích. Vì v y, nghiên c u các ch ng vi sinh v t thích nghi v i môi tr
n

c th i nh m l a ch n đ

ng

c các ch ng vi sinh v t phù h p có kh n ng phơn h y

m nh các ch t h u c vƠ ch u đ

c các ch t c ch có trong n

c th i ch bi n tinh

b t s n lƠ c n thi t.
Nhi u công trình khoa h c nghiên c u s d ng vi sinh v t lƠm tác nhơn

c th i ch bi n tinh b t s n” có Ủ ngh a c p thi t góp ph n x lỦ tri t đ n

c

th i sau ch bi n tinh b t s n.
M c tiêu c a đ tƠi lu n án
- Tuy n ch n đ
n

c vi sinh v t vƠ t o đ

c ch ph m vi sinh v t có kh n ng x lỦ

c th i ch bi n tinh b t s n.

-

xu t quy trình s d ng ch ph m vi sinh v t x lỦ n

c th i ch bi n tinh b t

s n.
it
-N

ng vƠ ph m vi nghiên c u

c th i sau ch bi n tinh b t s n c a c s , nhƠ máy ch bi n tinh b t s n

Ninh Bình, HƠ N i vƠ

c th i ch bi n tinh b t s n. Góp ph n

cung c p thêm t li u ph c v gi ng d y vƠ nghiên c u ng d ng vi sinh v t trong
x lỦ n

c th i b ng con đ

- V th c ti n:

ng sinh h c.

ng d ng ch ph m vi sinh v t trong h th ng x lỦ n

c th i c a

nhƠ máy ch bi n tinh b t s n Elmaco Ninh Bình, góp ph n x lỦ tri t đ ô nhi m
môi tr

ng c a c s s n xu t tinh b t s n.
óng góp m i c a đ tƠi lu n án

- Lu n án đƣ phơn l p, l a ch n đ

c 3 ch ng vi sinh v t t ngu n n

c th i vƠ bùn

th i c a c s s n xu t tinh b t s n g m Streptomyces fradiae SHX.12, Bacillus
velezensis SHV.22, Nitrosomonas europea SHV.OA7 có kh n ng chuy n hóa các
h p ch t ô nhi m vƠ thích nghi v i môi tr

ng


4

CH
1.1.Tinh b t s n vƠ n

NG 1: T NG QUAN TẨI LI U
c th i ch bi n tinh b t s n

1.1.1.Tinh b t s n vƠ qui trình ch bi n
S n (Manihot esculenta Crantz) m t lo i cơy l
qu c gia, hi n đ

c tr ng t i h n 100 n

ng th c quan tr ng

m ts

c trên th gi i, trong đó t p trung nhi u

các qu c gia có khí h u nhi t đ i vƠ c n nhi t đ i chơu Phi, chơu Á vƠ Nam M
(hình 1.1).

Hình 1.1. Các n

c s n xu t s n trên th gi i n m 2014
Ngu n: FAO, 2015

1.2).

n

ng s n toƠn

m c 3,4 % vƠ đ t 270,3 tri u t n trong n m 2014 (hình


5

Ngu n:FAO,2015
Hình 1.2. S n l

ng s n trên th gi i t 2001-2014

S n lƠ m t thƠnh ph n quan tr ng trong b a n c a h n m t t ng
các n

c nghèo trên th gi i. T ch c Nông l

cơy l

ng th c quan tr ng

các n

ng Liên h p qu c (FAO) x p s n lƠ

c đang phát tri n sau lúa g o, ngô vƠ lúa mì.

b t s n trong n m 2014 (Boonmee Wattanaruangrong, 2015)
T i Thái Lan, tinh b t s n đ

c ch bi n theo c công ngh truy n th ng vƠ

hi n đ i, trong đó công ngh truy n th ng đ

c s d ng trong các nhƠ máy s n xu t

quy mô nh , có th tách tinh b t t c s n t

i b ng cách nghi n vƠ ngơm s n d

n

c, s n ph m t o ra th

ng kém ch t l

ng. Công ngh ch bi n hi n đ i đ

i

c áp

d ng trong các nhƠ máy có quy mô l n vƠ trung bình v i nhi u các công đo n chi t
su t k t h p v i x lỦ b t b ng SO2 cho t l thu h i tinh b t cao, l

ng tinh b t th t



c. M c dù n

bang Kerala vƠ Tamil
lƠ m t trong 10 qu c gia

s n xu t s n l n nh t th gi i, m i n m s n xu t kho ng 9 tri u t n s n, song v i
dơn s đông, nhu c u tiêu dùng l n, nên n

c nƠy hƠng n m v n ph i nh p kh u

tinh b t s n vƠ các s n ph m khác t s n (Srinivas Tavva vƠ cs, 2015).
Trung Qu c, n

c s n xu t ethanol l n th

ba trên th gi i, sau M vƠ

Brazil. Vì không ph i lƠ qu c gia tr ng nhi u s n, đ đáp ng nhu c u s d ng tinh
b t s n ngƠy cƠng cao, trong n m 2014 Trung Qu c ph i nh p kh u 9,4 tri u t n s n
lát vƠ 1,9 tri u t n tinh b t s n (Jin Shu-ren, 2015). Công ngh ch bi n tinh b t s n
c a Trung Qu c đ

c đánh giá đ t trình đ phát tri n cao v i đ c đi m t y tr ng

không dùng SO2, ho c ch s d ng v i s l

ng không đáng k .

N m 2014, Vi t Nam đ ng th b y v s n l


c lƠ Tơy Ninh đ t 1.603,4

nghìn t n, th hai lƠ Gia Lai đ t 1.114,2 nghìn t n, th ba lƠ
s n đ t 642,2 nghìn t n vƠ Kon Tum đ ng th t v s n l
t n (b ng 1.1). Tơy Ninh c ng có s l
nh t n
n

kL kv is nl

ng

ng s n đ t 566,2 nghìn

ng c s ch bi n s n vƠ tinh b t s n cao

c, kim ng ch xu t kh u chi m kho ng 40% t ng kim ng ch xu t kh u c

c. Bên c nh đó, Tơy Ninh luôn đi đ u v công ngh , v thi t b s n xu t tinh b t

s n.
N ng su t s n c a Vi t Nam hi n nay đ ng trong nhóm 10 qu c gia n ng su t
cao trên th gi i. S li u trong b ng 1.1 cho th y n m 2014 vùng thơm canh t t nh
Tơy Ninh đƣ cho n ng su t 31,8 t n/ha, nh ng n ng su t bình quơn c n
ch đ t 18,5 t n/ha, th p h n so v i m t s n

c trong khu v c ( n

cm i

2

Tơy Ninh
Gia Lai

50,5
61,6

31,8
18,1

1.603,4
1.114,2

3

ợ kL k

31,4

20,5

642,2

4

Kon Tum

37,6


18,3

356,2

8

ợ k Nông

19,1

16,2

308,7

9

Qu ng Ngƣi
C n c

19,0
18,6
352,7
553,1
18,5
10.225,3
Ngu n: T ng c c th ng kê, 2015

Th ng kê c a h i quan c a kh u Chi Ma, m i ngƠy kho ng 300-500 t n tinh
b ts nđ



n v tính: t n)

Tháng 3

Tháng 4

Tháng 5 Tháng 6

Tháng 7

243.930

161.820

118.581 108.106

121.781 1.148.256

Singapore

8.643

4.655

2.695

504

720


2.585

24.703

1,88

Malysia

2.354

4.518

1.967

3.063

1.925

19.608

1,49

Ơi Loan

3.620

1.384

3.040


824

187

5.272

0,40

Nh t B n

73

19

504

3.179

0,24

2.924

4.433

22.238

1,69

136.786 1.315.969

87,26 % kim ng ch. Ti p theo lƠ Singapore chi m 2,8 %;
ph n r t nh b t đ u đ n đ

Ơi Loan 1,32 % vƠ m t

c Nh t B n (AgroMonitor, 2015).

Theo Trung tơm S n xu t s ch Vi t Nam (2010), hi n t i trong c n

ct n

t i ba quy mô s n xu t tinh b t s n đi n hình g m qui mô nh (h vƠ liên h ), qui
mô v a vƠ qui mô l n. Quy mô nh (công su t 0,5-10 t n tinh b t s n ph m/ngƠy),
ch y u công ngh th công, thi t b t t o ho c do các c s c khí đ a ph
t o. Hi u su t thu h i vƠ ch t l
d

ng ch

ng tinh b t s n không cao. Qui mô v a (công su t

i 50 t n tinh b t s n ph m/ngƠy), đa ph n s d ng thi t b ch t o trong n

c


9

nh ng có kh n ng ho t đ ng n đ nh vƠ ch t l
c s nh p thi t b c a n


v cho lƠm bánh mì, bánh ng t, r
v i s kh i đ ng c a th tr
quy mô l n hi n đ i đƣ đ

t ph c

u vƠ s n xu t bánh k o... Sau n m 1990, cùng

ng trong n

c, m t s nhƠ máy ch bi n tinh b t s n

c xơy d ng t i phía Nam vƠ ph n l n đ

v i công ty đa qu c gia c a Nh t B n, HƠn Qu c vƠ

c liên doanh

Ơi Loan nh

Vedan,

Ajinomotoầ(Henry vƠ cs, 1995).
Theo Nguy n V n L ng (2015) ch t ch hi p h i s n Vi t Nam, hi n nay c
n

c có kho ng 100 nhƠ máy ch bi n tinh b t s n có quy mô công nghi p. So v i

5 n m tr


quá trình ch bi n s n t r a, g t v , n o, mƠi, l c vƠ r a b t đ u đ
th công. Ph
vƠ ch t l

ng pháp th công áp d ng

c ti n hƠnh

qui mô h gia đình, cho n ng su t th p

ng kém. K thu t s n xu t đ n gi n vƠ gián đo n.

- Ch bi n tinh b t s n theo ph

ng pháp bán c gi i: Ngo i tr khơu r a,

g t v vƠ tách tinh b t ti n hƠnh th công. Quá trình n o/mƠi đ

c ti n hƠnh b ng


10

máy mƠi. B t nhƣo thu đ
Quá trình l ng đ

c qua sƠng h th ng g m l c thô, l c m n vƠ l c tinh.

c ti n hƠnh trong b l ng ho c bƠn l ng (l ng tr ng l c). Ph


thi t b ly tơm đ th c hi n quá trình tách, ph

ơy lƠ ph

ng pháp s d ng

ng pháp nƠy cho ch t l

ng s n

ph m cao, n ng su t l n, đ m b o v sinh công nghi p.
Tr

c đơy

áp d ng

Vi t Nam, ch bi n tinh b t s n th công vƠ bán th công đ

c

h gia đình, c s lƠng ngh v i qui mô nh ch vƠi t s n/ngƠy. Trong

vòng 15 n m qua, các ho t đ ng ch bi n tinh b t t i các lƠng ngh đƣ đ

c c gi i

hóa t dơy chuy n r a c , nghi n, tách bƣ, l cầ N ng su t t ng lên vƠ quy mô l n
h n do áp d ng c khí hóa (CIAT, 2011). Ch bi n tinh b t s n theo ph

80-90% l

ng Mai, 2006). Trong t ng l

-N

ng n

ng n

c l n t r a nguyên

c ph c v cho s n xu t

c ng m m c tiêu th kho ng 3,5-12,0 m3/t n

qui mô nông h vƠ 3-5 m3/t n c t

10% phát sinh t n

ng n

ng n

i t i các nhƠ máy qui mô l n (Hu nh
c th i ch bi n tinh b t s n kho ng

c r a c vƠ 90% t công đo n ly tơm, l c, kh ầchi m kho ng
c tiêu th . ThƠnh ph n các lo i n


c th i nƠy còn ch a các d ch bƠo có tanin, men vƠ

ng có m t trong c s n.
ng n

c th i l n có pH th p, n ng đ ch t h u c , vô c cao, đ c

bi t lƠ các h p ch t ch a N, P... cùng v i các ch t ch a xyanua (CN-) có ngu n g c
t v s n vƠ lõi c s n lƠ ngu n gơy ô nhi m chính đ i v i môi tr

ng, nh h

ng

x u đ n s c kh e c ng đ ng (Trung tơm S n xu t s ch Vi t Nam, 2010). ThƠnh
ph n chính c a n
s n xu t đ

c th i ch bi n tinh b t s n trong t ng công đo n c a quá trình

c t ng h p trong b ng 1.3 v m t c m quan n

c th i s n xu t tinh b t

s n có mƠu tr ng, mùi chua vƠ đ đ c cao.
B ng 1.3. ThƠnh ph n tính ch t n
Công đo n

pH


122

L c thô

4,5

660

3850

4812

122

L c tinh

4,05

660

3850

4800

122

H nh p

6,1


ng v n

c

c th i theo qui chu n Vi t


12

B ng 1.4. Ch t l
Ch tiêu

nv

ng n

c th i t s n xu t tinh b t s n (ch a x lỦ)

Qui mô nh vƠ

pH

-

v a
4,0-5,6

BOD

mg/l

100

150

mg/l
mg/l

1.200-2.600
3,4-5,8

330-4.100
19-36

50

100

(Ngu n: Trung tâm S n xu t s ch Vi t Nam, 2010)
NgoƠi thƠnh ph n ch t h u c BOD, COD trong n

c th i ch bi n tinh b t

s n còn ch a các h p ch t ch a Nit , Phospho. Theo báo cáo c a Vi n Nghiên c u
Thi t k Ch t o máy Nông nghi p (2005), hƠm l

ng các h p ch t ch a Nit vƠ

Phospho cao h n r t nhi u so v i tiêu chu n cho phép (b ng 1.5).
B ng 1.5. ThƠnh ph n n
Ch tiêu


N-NO2
mg/l
0,0-0,2
N-NO3
mg/l
0,5-0,8
Pts
mg/l
250-450
(Ngu n: Báo cáo D án c p nhà n

QCVN 40:2011/BTNMT
C tA
C tB
6-9
5,5-9
30
50
100
150
50
100

-

10

4
6


ng môi tr

c x lỦ s gơy nh h

ng n

c th i c a

ng x u đ n ch t

ng. Theo FAO (2001) vƠ Trung tơm S n xu t s ch Vi t Nam (2010)

các ch t ô nhi m trong n

c th i ch bi n tinh b t s n bao g m:

pH quá th p s lƠm m t kh n ng t lƠm s ch c a ngu n ti p nh n do các



loƠi vi sinh v t có trong t nhiên trong n
n

c, nh ng tác đ ng tiêu c c c a

c b kìm hƣm phát tri n. NgoƠi ra, khi

c th i có tính axít s có tính n mòn, lƠm m t cơn b ng trao đ i ch t t bƠo, c


ng phơn h y y m khí v i hƠm l

ng BOD quá cao s gơy th i ngu n n

c

vƠ gi t ch t h th y sinh, gơy ô nhi m không khí xung quanh vƠ phát tán trên ph m
vi r ng theo chi u gió.
 Ch t r n l l ng (SS) c ng lƠ tác nhơn gơy nh h

ng tiêu c c t i tƠi nguyên

th y sinh đ ng th i gơy m t c m quan, b i l ng lòng h , sông, su i... Ọ nhi m x y
ra khi n

c th i ch bi n s n th m vƠo lòng đ t ho c ch y vƠo sông, su i. Okafor vƠ

cs (1998) đƣ kh ng đ nh các h t ch t r n l l ng r t quan tr ng, chúng lƠ n i đ các
ch t ô nhi m vƠ tác nhơn gơy b nh bám trên b m t. Các h t r n l l ng nh h n thì
m c đ gơy ô nhi m l n h n.
 HƠm l
nên hi n t

ng ch t dinh d

ng phú d

t o. Khi n môi tr

ng, n ng đ các ch t Nit , Phospho cao quá s gơy

nƠy c ch kh n ng c p oxy cho h ng c u, gơy ng đ c cho ng

i vƠ đ ng v t thu

sinh. Nhi u qu c gia đƣ đ a ra m t gi i h n cho phép n ng đ xyanua kho ng 0,2
mg/l đ

c phép x th i vƠo l u v c n

c t nhiên (Y.B. Patil vƠ cs, 2000).

Ehiagbonare vƠ cs (2009) đƣ nghiên c u tác đ ng c a n
đ i v i môi tr

ng vƠ cho th y chúng có tác đ ng tiêu c c đ n cơy tr ng, không

khí, đ ng v t nuôi, đ t vƠ n
đ

c th i tinh b t s n

c. Ọ nhi m lƠ vì x lỦ n

c th c hi n không đúng vƠ n

c th i đ

c th i ch bi n tinh b t s n

c tích l y qua th i gian.


c th i c a nhƠ máy đ u v

t tiêu

chu n Vi t Nam cho phép nhi u l n đ i v i h u h t các ch tiêu ô nhi m. S TƠi
nguyên Môi tr
hi n vi c x lỦ n

ng Yên Bái vƠ các c quan ch c n ng đƣ nhi u l n ki m tra, phát
c th i c a nhƠ máy nƠy v n ch a đ t yêu c u. Chính vì v y ngoƠi

mùi hôi th i khó ch u cho c vùng, n

c th i c a nhƠ máy t su i nh T m Vông,

LƠng Ng n đ ra su i Hang Lu n lƠm con su i b ô nhi m n ng. Su i Hang Lu n lƠ
n i đ p đ p th y l i Hang Lu n, cung c p n
Lu n,

ct

i tiêu cho 26 ha các thôn Ba

ng Hen c a V Linh vƠ 60 ha ru ng c a xƣ V nh Kiên. Vì v y trong v

đông xuơn 2005 có 1834 m2 ru ng c a thôn T m Vông, 11.288 m2 c a thôn LƠng
Ng n không th c y đ

c. S di n tích lúa còn l i b nh h

ng c a nhƠ máy tinh b t

i dơn xƣ Phong An, huy n Phong i n thi t h i

v s n xu t nông nghi p (C ng thông tin đi n t báo tin t c ngƠy 8/11/2013). V
đông xuơn n m 2013, n

c th i c a nhƠ máy đƣ khi n ng

i dơn thôn Th

ng An,

xƣ Phong An thi t h i 11,8 ha lúa v i m c đ t 30-70 %, có n i lƠ 100 %.
M i g n đơy trong n m 2015 theo thông tin ngƠy 26/8 trên Báo tin t c, C nh
sát phòng, ch ng t i ph m v môi tr

ng, công an t nh Tơy Ninh đƣ l p biên b n,

b t qu tang nhƠ máy s n xu t tinh b t s n có công su t kho ng 300 t n c s n
t

i/ngƠy, thu c Công ty H u

Chơu, t nh Tơy Ninh x n
ông. N

c, đ a ch

p Tơn Kiên, xƣ Tơn HƠ, huy n Tơn


COD kho ng 30.000 t n, trong đó BOD 5 kho ng 18.000 t n. N
nhi m cao trong s n xu t tinh b t không đ
tr

ng

c th i có đ ô

c x lỦ đƣ góp ph n gơy ô nhi m môi

ng.

1.2. X lý n

c th i ch bi n tinh b t s n.

Các nghiên c u v x lỦ n

c th i ch bi n tinh b t s n trên th gi i không

nhi u, đa s lƠ các nghiên c u x lỦ n

c th i cho các ngƠnh khác.


16

T i Brazil, công ngh x lỦ n


ng có ch a r m t. D ch nuôi c y vi sinh v t sau

đó đ

c b sung vƠo b x lỦ v i t l 1:52500 (40 lít/ngƠy). K t qu x lỦ cho th y

hƠm l

ng BOD vƠ COD gi m h n 85% so v i lúc ch a b sung vi sinh v t, ch s

BOD trong n

c sau x lỦ th p h n 40 mg/l, đ t yêu c u x th i.

Công ngh x lỦ n
các ch t h u c trong n

c th i ch bi n s n áp d ng theo công ngh c a
c th i s đ

c phơn h y y m khí

n

các b ph n ng sinh

h c (UASB, EGSB, CSTRầ) đ thu h i khí sinh h c sau đó đ

c phơn h y ti p



lỦ SBR (Sequencing Batch

Reactor) cho th y n ng đ COD trong n

c th i tinh b t s n lƠ 4.000 mg/l thì hƠm

l

ng PHA s n sinh cao nh t. N ng su t PHA, vƠ hi u qu lo i b N, P ra kh i

n

c th i t

ng ng 3.346 mg/lít, 20,6% vƠ 27,7%, trong khi n ng đ COD lƠ

5.000 mg/lít thì hi u qu lo i b COD cao nh t đ t 94,8%. K t qu ti t l h th ng


17

SBR x lỦ n

c th i ch bi n tinh b t s n v i s hi n di n c a B.tequilensis MSU

112 lƠ cách ti p c n đ y h a h n cho vi c s n xu t PHA giúp ích trong vi c tái t o
nh a sinh h c ng d ng trong cu c s ng.
Vi t Nam, x lỦ n


các ô ru ng t

so v i đ i ch ng (t
n

ng. Trong thí nghi m theo dõi các ch tiêu sinh

i b ng n

i b ng n

c th

c th i đƣ qua x lỦ đ u có xu h
ng), n ng su t cao nh t

ng cao h n

các ô t

i 100%

c th i đƣ x lỦ, đ t 9,2 t n/ha.
V i đ c trung n

đ n r t cao, nên h
1.2.1. Ph

ng x lỦ lƠ áp d ng các ph


c áp d ng vƠ r t

c đang phát tri n, vì không yêu c u k thu t cao, v n đ u t ít,

chi phí v n hƠnh th p, có th tri n khai trên ph m vi r ng l n, phơn tán. Theo Miloở
RozkoởnỦ vƠ cs (2014) ph

ng pháp nƠy s d ng các ao h sinh h c (k khí, tùy nghi,

hi u khí), quy trình ch y trƠn, th m th u qua đ t (các cánh đ ng t
H k khí (đ sơu trên 2 m), các ch t h u c đ

i, bƣi l c tr ng cơy).

c phơn h y ch y u nh vi

khu n k khí vƠ sinh metan. Lo i h nƠy có th dùng đ x lỦ n

c th i có n ng đ

các ch t h u c cao. H hi u khí (đ sơu 1-1,5 m), oxy t không khí khu ch tán t
nhiên vƠo n

c qua b m t ho c k t h p v i lƠm thoáng, s c khí nhơn t o, ánh sáng