Header Page 1 of 166.
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
------------ o0o -------------

NGUYỄN MINH THÔNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC HÓA HỌC VÀO
THỰC TIỄN QUA DẠY HỌC SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM VÀ DẠY HỌC
NÊU VẤN ĐỀ CHƢƠNG OXI-LƢU HUỲNH HÓA HỌC LỚP 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HÓA HỌC

Hà Nội – 2016

Footer Page 1 of 166.


Header Page 2 of 166.
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
------------ o0o -------------

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC HÓA HỌC VÀO
THỰC TIỄN QUA DẠY HỌC SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM VÀ DẠY HỌC
NÊU VẤN ĐỀ CHƢƠNG OXI-LƢU HUỲNH HÓA HỌC LỚP 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HÓA HỌC
Chuyên ngành:LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN HÓA HỌC)
Mã số: 60. 14. 01. 11

Footer Page 3 of 166.

i


Header Page 4 of 166.
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DH

Dạy học

GQVĐ

Giải quyết vấn đề

ĐC

Đối chứng

VDKT

Vận dụng kiến thức

HS

Học sinh

ĐPCMN

Điện phân có màng ngăn


Phương trình hóa học

SGK

Sách giáo khoa

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

TN

Thực nghiệm

TCVL

Tính chất vật lí

TCHH

Tính chất hóa học

VD

Ví dụ

1.4.2. Một số các khái niệm liên quan ...... ....................................................................12
1.4.3. Cách đặt câu hỏi có tính chất nêu vấn đề……… ..................... ………………...13
1.4.4. Các bước của quá trình dạy học giải quyết một vấn đề học tập … .................... .13
1.4.5. Các mức độ của việc áp dụng dạy học giải quyết vấn đề ..................... ………...13
1.5. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực … ............................... ……………14
1.5.1. Khái niệm năng lực ………… ........................................................ ……………14
1.5.2. Năng lực chung và năng lực đặc thù của môn Hóa học……… ............... ……...15
1.5.3. Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn...........................................15
1.6.Xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn
của học sinh.................................................... ............................................................. ..16
1.6.1.Tiêu chí đánh giá năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn....... ..................... ..16
1.6.2.Xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn.. ..... .19
1.7. Điều tra tình hình dạy và học môn hóa lớp 10 THPT… ........................................ 22
1.7.1. Mục đích điều tra… ............................................................................................. 22

Footer Page 5 of 166.

iii


Header Page 6 of 166.
1.7.2.Phương pháp điều tra… ................………………………………………………22
1.7.3. Đối tượng điều tra ................……………………………………………………22
1.7.4. Kết quả điều tra… ...............……………………………………………………22
1.7.5. Đánh giá kết quả kiểm tra… ................…………………………………………23
Tiểu kết chương 1………… ................……………………………………………….24
CHƢƠNG 2 : XÂY DỰNG BÀI GIẢNG SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM CHƢƠNG
OXI-LƢU HUỲNH LỚP 10 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG
KIẾN THỨC HÓA HỌC VÀO THỰC TIỄN CHO HỌC SINH THPT ............... 25
2.1. Ý nghĩa của việc sử dụng các bài giảng chương oxi-lưu huỳnh lớp 10 nhằm phát

Header Page 7 of 166.
2.5.7.Sử dụng thí nghiệm dạy học bài axit sunfuric-muối sunfat.……………………50
2.6.Các giáo án thực nghiệm..... .................................................................... ................52
2.6.1. Oxi-ozon .. ...........................................................................................................52
2.6.2.Hiđro sunfua - lưu huỳnh đioxit – lưu huỳnh trioxit.....................……………..62
2.6.3. Luyện tập oxi-lưu huỳnh.....................................................................................72
Tiểu kết chương 2 ......................................................................................................... 79
CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ................................................ ……….80
3.1.Mục đích thực nghiệm sư phạm..... ............................................................ .............80
3.2.Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm..... ................................................... .....................80
3.3.Đối tượng và địa bàn thực nghiệm.. ............................................................ ............80
3.4.Tiến trình thực nghiệm sư phạm........ .....................................................................80
3.5.Tiế n hành thực nghiê ̣m…… .................…………………………………………...81
3.5.1. Chuẩ n bi ̣cho giờ lên lớp…… ...............………………………………………..81
3.5.2. Tổ chức kiể m tra……………… .................…………………………………….81
3.5.3. Nội dung thực nghiệm sư phạm… ...............…………………………………...81
3.6.Phương pháp xử lý kết quả thực nghiệm sư phạm... ................ ...............................82
3.6.1. Kết quả kiểm tra……………… ...............……………………………………...82
3.6.2. Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm……… ................ ……………………..89
Tiểu kết chương 3………………… .............…………………………………………93
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ… ...............……………………………………..94
1. Kết luận ................. ...................................................................................................94
2. Khuyến nghị......................... .....................................................................................94
TÀI LIỆU THAM KHẢO...........................................................................................96
PHỤ LỤC………… ........... ……………………………………………………….. 99

Footer Page 7 of 166.

v



Bảng 3.4. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra số 1
trường THPT Lưu Hoàng…………………………………………………….

84

Bảng 3.5. Bảng thống kê điểm bài kiểm tra số 2…………………………..

85

Bảng 3.6. Phân loại kết quả học tập của HS(%) bài kiểm tra số 2…………

85

Bảng 3.7. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra số 2
trường THPT Thanh Oai A………………………………………………….

87

Bảng 3.8. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra số 2
trường THPT Lưu Hoàng…………………………………………………….

88

Bảng 3.9.Thông số xem xét sự khác biệt giá trị trung bình của 2 nhóm khác
nhau (nhóm TN- ĐC) trường THPT Thanh Oai A…………………………..

89

Bảng 3.10. Thông số xem xét sự khác biệt giá trị trung bình của 2 nhóm khác

Hình 3.3. Đường lũy tích biểu diễn kết quả bài kiểm tra số ở 1 trường

84

THPT Thanh Oai A…………………………………………………
Hình 3.4. Đường lũy tích biểu diễn kết quả bài kiểm tra số 1 ở

85

trường THPT LưuHoàng…………………………………………
Hình 3.5. Đồ thị cột biểu diễn kết quả kiểm tra bài số 2 ở trường

86

THPT Thanh Oai A………………………………………………
Hình 3.6. Đồ thị cột biểu diễn kết quả kiểm tra bài số 2 ở trường

86

THPTLưu Hoàng…………………………………………………
Hình 3.7. Đường lũy tích biểu diễn kết quả bài kiểm tra số 2 ở

87

trườngTHPT Thanh Oai
A……………………………………………..
Hình 3.8. Đường lũy tích biểu diễn kết quả bài kiểm tra số 2 ở
trường THPT Lưu Hoàng…………………………………………

Footer Page 9 of 166.

phương pháp hay kỹ thuật dạy học nào cho phù hợp.
Trên cơ sở nghiên cứu một số phương pháp dạy học mới hiện nay, dạy học nêu
vấn đề là một trong số các phương pháp dạy học có tác dụng phát triển tốt năng lực tư
duy và độc lập sáng tạo cho học sinh. Quá trình dạy học này thực hiện nhiều chức
năng như thông tin, định hướng, kích thích quá trình nhận thức và phát triển năng lực.
Từ các nhận thức trên với những ưu điểm như vậy và điều kiện giảng dạy phù
hợpvới thực tế của địa phương nơi công tác chúng tôi lựa chọn đề tài “Phát triển
năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn qua dạy học sử dụng thí
nghiệm và dạy học nêu vấn đề chƣơng oxi-lƣu huỳnh hóa học lớp 10” để làm đề tài
nghiên cứu.

Footer Page 10 of 166.

1


Header Page 11 of 166.
2. Mục đích nghiên cứu.
Xây dựng và sử dụng các bài giảng chương oxi-lưu huỳnh có sử dụng thí nghiệm và
dạy học nêu vấn đề cho học sinh lớp 10 từ đó góp phần phát triển năng lực vận dụng
kiến thức hóa học vào thực tiễn cho học sinh THPT
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Nghiên cứu các vấn đề cơ sở lý luận của đề tài
3.1.1.Nghiên cứu lý luận về phương pháp dạy học, cơ sở lý luận về năng lực, năng lực
của học sinh phổ thông nói chung và năng lực chuyên biệt của học sinh thông qua dạy
và học môn hóa học nói riêng.
3.1.2. Nghiên cứu nội dung, phương pháp dạy học chương oxi –lưu huỳnh lớp 10
3.2. Điều tra tình hình dạy và học môn hóa học lớp 10 tại trường tôi công tác và một số
trường THPT khu vực xung quanh
3.3.Xây dựng các bài giảng chương oxi-lưu huỳnh lớp 10 nhằm phát triển năng lực

Xây dựng và sử dụng các bài giảng chương Oxi-Lưu huỳnh hóa học 10 nhằm phát
triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn cho học sinh lớp 10 THPT
7. Giả thuyết khoa học
Nếu xây dựng và sử dụng các bài giảng chương oxi-lưu huỳnh lớp 10 theo định
hướng phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn của học sinh, sẽ
giúp học sinh dễ dàng liên kết các kiến thức về oxi , lưu huỳnh và các hợp chất của
chúng theo tư duy logic. Đồng thời, việc dạy học hóa học được gắn với thực tiễn cuộc
sống hơn, học sinh có hứng thú, say mê học tập môn hóa học, từ đó góp phần phát
triển một số năng lực cho học sinh trung học phổ thông đồng thời góp phần nâng cao
hiệu quả dạy học môn hóa học.
8. Phƣơng pháp nghiên cứu
8.1. Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận
8.1.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về đổi mới PPDH Hóa học.
8.1.2. Nghiên cứu tài liệu lý luận dạy học có liên quan đến việc thiết kế bài giảng hóa
học theo định hướng phát triển năng lực
8.1.3. Nghiên cứu tài liệu lý luận dạy học có liên quan đến việc thiết kế bài tập hóa học
theo định hướng phát triển năng lực
8.1.4. Nghiên cứu các tài liệu về kiểm tra đánh theo định hướng phát triển năng lực
của học sinh.
8.1.5. Nghiên cứu nội dung kiến thức, phân phối chương trình, SGV, tài liệu tham
khảo,các chuyên đề ….có liên quan đến chương 6 : oxi-lưu huỳnh lớp 10
8.2. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn:
Sử dụng phối hợp các phương pháp sau:
8.2.1. Phương pháp quan sát: tiến hành quan sát các hoạt động dạy và học có sử dụng
phương tiện dạy học hiện đại tại trường THPT nhằm phát hiện vấn đề nghiên cứu
8.2.2. Phương pháp đàm thoại: trao đổi với GV và HS để tìm hiểu ý kiến, quan niệm,
thái độ ... của họ về việc giảng dạy hóa học trong trường THPT, cũng như những thuận
lợi và khó khăn mà GV và HS đã gặp phải.

Footer Page 12 of 166.


4


Header Page 14 of 166.
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Xu hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học [21,30]
Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu sử dụng nguồn nhân lực ngày càng cao, nó
đòi hỏi người lao động phải có trình độ cao, kiến thức rộng, kỹ năng tay nghề vững
vàng, do đó giáo dục hiện đại phải tập trung vào phát triển tối đa năng lực của người
lao động. Để người lao động tương lai đáp ứng được nhu cầu của xã hội, đòi hỏi phải
có sự đổi mới giáo dục và đào tạo “ Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu chú
trọng trang bị kiến thức sang tậptrung phát triển nhân cách toàn diện chú trọng
đến năng lực và phẩm chất người học” (21). Trong các trường học đổi mới phương
pháp học tập theo các hướng sau:
1.Tăng cường tổ chức cho học sinh hoạt động, tự học, tự nghiên cứu, sáng tạo, từ đó
hình thành cho học sinh thói quen học tập thường xuyên, học tập suốt đời.
2. Tổ chức tốt hoạt động hợp tác nhóm trong dạy học nhằm phát triển trí tuệ của tập
thể học sinh, học sinh được học tập trong tập thể tốt sẽ hình thành một số năng lực,
hợp tác, tự khẳng định, phê phán....
3. Thường xuyên sử dụng các phương tiện trực quan, thí nghiệm thực hành, đặc biệt là
công nghệ thông tin để học sinh tìm kiếm xử lí thông tin, tiến hành các thí nghiệm từ
đó hình thành cho học sinh một số các năng lực, công nghệ thông tin và truyền thông,
vận dụng kiến thức vào thực tiễn....
4. Kiểm tra đánh giá cần được đổi mới theo định hướng phát triển năng lực học sinh,
kiểm tra đánh giá cần được chia theo các cấp độ nhận thức khác nhau nhằm tạo động
lực thúc đẩy tính tích cực học tập và nghiên cứu của học sinh.
1.2. Lựa chọn và sử dụng các phƣơng pháp dạy học [30]
Bên cạnh các phương pháp dạy học truyền thống, có rất nhiều các phương pháp

thức là cầu nối giữa lí thuyết và thực tiễn là tiêu chuẩn đánh giá tính chân thực của
kiến thức, hỗ trợ đắc lực cho năng lực giải quyết vấn đề , năng lực tư duy sáng tạo của
học sinh.
Thí nghiệm hóa học không chỉ dùng cung cấp kiến thức, hình thành khái niệm
mà còn thông qua đó giúp học sinh nâng cao hứng thú trong học tập, làm hoạt động
hóa người học, phát triển tư duy sáng tạo, sửa các lỗi về nhận thức của học sinh về các
vấn đề riêng biệt trong hóa học, hình thành ở học sinh năng lực vận dụng kiến thức
hóa học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn.
1.3.2. Phân loại thí nghiệm dạy hóa học nêu vấn đề
Dạy học dùng thí nghiệm có thể được thực hiện ở một số dạng như:
-

Giáo viên biểu diễn thí nghiệm

-

Học sinh nghiên cứu thí nghiệm bài học mới
Giáo viên nêu vấn đề nghiên cứu, học sinh thực hiện các thí nghiệm và xuất

hiện tình huống mới. Giáo viên hướng dẫn học sinh xây dựng giả thuyết khoa học và
lập kế hoạch giải quyết. Sau đó tổng hợp so sánh, xử lý kết quả, kết luận vấn đề khoa
học nghiên cứu của mình. Hoặc học sinh sau khi được giáo viên nêu vấn đề thì tự xây

Footer Page 15 of 166.

6


Header Page 16 of 166.
dựng giả thuyết khoa học, tự thực hiện thí nghiệm, tự phân tích, xử lý kết quả và đưa

dung dịch axit sunfuric loãng và cho sắt tác dụng với axit sunfuric đặc vừa tiến hành
và viết phương trình hóa học của phản ứng.

Footer Page 16 of 166.

7


Header Page 17 of 166.
- Để hướng dẫn học sinh xác định đúng sản phẩm của thí nghiệm, giáo viên yêu cầu
học sinh căn cứ vào các hiện tượng quan sát được, so sánh rồi dự đoán xem chất mới
này là chất gì?. Có thể xác định dự đoán sản phẩm dựa vào các phản ứng đặc trưng,
chất chỉ thị mầu ... để nhận biết sản phẩm. Từ đó viết phương trình hóa học của phản
ứng .
- Giáo viên yêu cầu học sinh dựa vào kết luận chất mới tạo thành qua tổng hợp phân
tích các hiện tượng và phương trình hóa học của phản ứng để xác định tính chất khác
của chất nghiên cứu tạo thành trong điều kiện mới.
1.3.4.4 Tổng kết trả lời của học sinh
Giáo viên căn cứ vào trả lời của học để bổ sung, chỉnh sửa những kiến thức học sinh
cần nắm vững.
- Kiểm tra kiến thức học sinh vừa lĩnh hội và hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức
đã học và giải quyết các vấn đề thực tiễn.
1.3.5. Những yêu cầu sư phạm cần đảm bảo khi tiến hành dạy học sử dụng thí
nghiệm.
Khi tiến hành dạy học sử dụng thí nghiệm , giáo viên cần chú ý đảm bảo các yêu cầu
sư phạm sau:
1.3.5.1. Một số kỹ thuật cơ bản thí nghiệm ở trường THPT
Học sinh cần làm tốt một số các thao tác thí nghiệm sau:
+ Châm và tắt đèn cồn
+ Rửa và làm khô ống nghiệm

luyện trí thông minh của học sinh.
Phương pháp dạy học nêu vấn đề còn có những tên gọi khác như “Dạy học nêu
vấn đề”, “Dạy học gợi vấn đề”, “Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề”,“Dạy học
giải quyết vấn đề”, “Dạy học đặt và giải quyết vấn đề” “Dạy học phát hiện và giải
quyết vần đề” ,có tác dụng hoạt động hóa nhận thức và hình thành năng lực vận dụng
kiến thức hóa học để giải quyết vấn đề cho học sinh.
1.4.1. Khái niệm, đặc điểm, bản chất của phương pháp dạy học nêu vần đề
1.4.1.1 Khái niệm [34]
Phương pháp dạy học nêu vấn đề không phải là một phương pháp riêng biệt mà
là tập hợp của nhiều phương pháp có liên hệ chặt chẽ với nhau.Dạy học nêu vấn có
khả năng xâm nhập vào nhiều phương pháp dạy học khác nhau từ đó làm cho phương
pháp trở lên tích cực hơn.
Một số tác giả đã đưa ra khái niệm về phương pháp dạy học nêu vấn đề như
sau:
Theo M.I. Mackmutov “Tạo ra một chuỗi tình huống có vần đề và điều khiển
hoạt động của học sinh nhằm độc lập giải quyết các vấn đề học tập đó là thực chất của
quá trình dạy học giải quyết vấn đề”
Theo V.O Kon thì “ Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề là dạy học dựa trên
sự điều khiển quá trình học sinh độc lập giải quyết các bài toán thực hành hay lí
thuyết”
Tóm lại trong dạy học nêu vấn đề giáo viên đưa ra tình huống có vấn đề và yêu
cầu học sinh tìm cách giải quyết. Phương pháp dạy học này có ý nghĩa tích cực trong

Footer Page 18 of 166.

9


Header Page 19 of 166.
việc phát triển năng lực tư duy, trí thông minh, khả năng sáng tạo, vận dụng kiến thức

- Từ kết quả thực nghiệm đưa ra kết luận về tri thức lĩnh hội được.
- Vận dụng cách GQVĐ trong các tình huống khác nhau.

Footer Page 19 of 166.

10


Header Page 20 of 166.
1.4.1.3. Cách thức xây dựng tình huốngdạy học nêu vấn đề trong dạy hóa học
Có 3 cách thường dùng để có thể tạo ra các tình huống có vấn đề cơ bản trong dạy học
hóa học.
Cách 1: Tạo tình huống nghịch lý
Giáo viên đưa ra vấn đề mới nhìn dường như rất vô lý, trái ngược với các nguyên lý
chung đã được công nhận.
Ví dụ : Các học thuyết về cấu tạo chất, phát minh và hoàn thiện bảng hệ thống tuần
hoàn các nguyên tố hóa học là tài liệu có thể xây dựng các tình huống nghịch trong
dạy học nêu vấn đề.
- Tình huống bế tắc, khi xét mâu thuẫn nếu dùng lý thuyết thì gặp bế tắc, khi đó phải
vận dụng quy luật khác để giải thích.
Ví dụ: Quy luật điền electron vào các lớp, sự chèn các phân lớp electron
Cách 2: Tạo tình huống lựa chọn
Là tình huống học sinh phải lựa chọn các phương án khác nhau để quyết định
nhiệm vụ đặt ra.
Ví dụ: Lựa chọn hóa chất điều chế oxi từ KNO3,hỗn hợp KClO3 + MnO2, hỗn
hợp KMnO4 ,,,,
Cách 3: Tình huống “tại sao”
Tình huống yêu cầu phải tìm nguyên nhân của một kết quả, nguồn gốc của hiện
tượng, từ đó tìm lời giải thích tại sao.Đó là khi cần giải thích những hiện tượng, những
tính chất hóa học dựa vào thành phần và cấu tạo hợp chất hóa học, tình huống này giúp

Fe + H2SO4 (loãng) 
0

t
Cu + H2SO4( đặc) 
 CuSO4 + SO2 + H2O

Hãy cho biết vai trò của axit sunfuric trong các phản ứng?
Cách 2: Viết phương trình phản ứng hóa học của axit sunfuric với hai kim loại sắt và
đồng và cho biết vai trò của axit sunfuric khi tham gia phản ứng?
Chúng ta dễ nhận thấy câu hỏi ở cách 1 quá đơn giản, chưa đưa được học sinh vào tính
huống có vấn đề, chưa thúc đẩy nhu cầu tìm kiến tri thức của HS. Ở cách đặt câu hỏi
thứ 2 chúng ta thấy học sinh bị đặt vào tình huống có vấn đề thực sự.
Bước 1: HS phải tái hiện lại kiến thức về axit sunfuric khi tham gia phản ứng với kim
loại, axit ở dạng loãng hay đặc.
Bước 2: HS thảo luận để làm rõ vấn đề
+ Axit sunfuric loãng chỉ tác dụng với kim loại đứng trước hiđro trong dãy hoạt động
kim loại (beketop), kim loại phản ứng bị oxi hóa ở mức oxi hóa thấp.
+ Axit sunfuric đặc tác dụng được với cả các kim loại đứng sau hiđro trong dãy hoạt
động kim loại (beketop), kim loại bị oxi hóa ở mức oxi hóa cao trừ Au,Pt.
+ Axit sunfuric đặc nguội không tác dụng với các kim loại Al, Fe, Cr.
Bước 3: HS viết các phương trình phản ứng và kết luận vai trò của axit sunfuric?
+ Fe, Cu tác dụng H2SO4 loãng:
 FeSO4 + H2
Fe + H2SO4 
 Không pư
Cu + H2SO4 

Footer Page 21 of 166.


trạng ngạc nhiên cho người học. Chẳng hạn khi học bài Oxi-Ozon giáo viên nêu câu
hỏi: “ Lỗ thủng tầng ozon” gây nên những tác hại gì. Những khí nào gây thủng tầng
ozon. Cho biết cơ chế của phản ứng?
1.4.4. Các bước của quá trình dạy học giải quyết một vấn đề học tập [11]
Quá trình dạy học sinh giải quyết một vấn đề học tập gồm các bước sau
Bước 1: Làm cho học sinh hiểu rõ vấn đề.
Bước 2: Xác định phương hướng giải quyết.
Bước 3: Kiểm tra sự đúng đắn của giải thuyết bằng lí luận hay thực nghiệm.
Bước 4: Giáo viên chỉnh lí, bổ sung giải thuyết đúng và chỉ ra kiến thức mới
cần lĩnh hội.
Bước 5: Kiểm tra lại và áp dụng kiến thức vừa thu được.
1.4.5. Các mức độ của việc áp dụng dạy học giải quyết vấn đề [11]
Trong quá trình giảng dạy thùy thuộc vào đối tượng HS mà GV có thể áp dụng
các mức độ từ thấp đến cao của việc áp dụng dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề

Footer Page 22 of 166.

13


Header Page 23 of 166.
Mức độ thứ nhất: GV thực hiện cả ba khâu đặt vấn đề, phát biểu vấn đề và giải
quyết vấn đề.
Mức độ thứ hai: GV đặt vấn đề và phát biểu vấn đề, HS giải quyết vấn đề.
Mức độ thứ ba: GV đặt vấn đề, HS phát biểu vấn đề và giải quyết vấn đề.
Mức độ thứ tư: GV tổ chức để học sinh tự phát hiện vần đề, phát biểu và giải
quyết vấn đề.
Với tình hình hiện nay ở trường THPT giáo viên chủ yếu áp dụng mức độ 2 và
mức độ 3 trong việc áp dụng dạy học giải quyết vấn đề cho học sinh.
1.5. Dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực

Header Page 24 of 166.
+ Cần chú trọng đồng thời phát triển năng lực chung và năng lực chuyên môn cho HS.
1.5.2. Năng lực chung và năng lực đặc thù của môn Hóa học
1.5.2.1. Năng lực chung [6]
Năng lực chung là năng lực cơ bản, thiết yếu mà bất kỳ một người nào cũng cần có
để sống, học tập và làm việc. Các hoạt động giáo dục (bao gồm các môn học và hoạt động
trải nghiệm sáng tạo), với khả năng khác nhau, nhưng đều hướng tới mục tiêu hình thành
và phát triển các năng lực chung của học sinh.
Chương trình giáo dục phổ thông nhằm hình thành và phát triển cho học sinh tám
năng lực chung chủ yếu sau: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng
tạo,năng lực thẩm mỹ, năng lực thể chất, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực
tính toán,năng lực công nghệ thông tin và truyền thông (ICT).
1.5,2.2. Năng lực đặc thù của môn hóa học [8]
Năng lực đặc thù là năng lực được phát triển thông qua một môn học nhất định,
năng lực đặc thù của môn hóa học bao gồm
+ Năng lực sử dụng ngôn ngữ hoá học
+ Năng lực thực hành hoá học
+ Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn Hoá học
+ Năng lực tính toán
+ Năng lực vận dụng kiến thức hoá học vào cuộc sống.
+ Năng lực sáng tạo
1.5.3. Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn
Quá trình học tập sẽ giúp học sinh có năng lực hệ thống hóa kiến thức, phân
loại kiến thức hóa học, hiểu rõ đặc điểm, nội dung, thuộc tính của loại kiến thức hóa
học đó. Khi vận dụng kiến thức chính là việc lựa chọn kiến thức một cách phù hợp với
mỗi hiện tượng, tình huống cụ thể xảy ra trong cuộc sống, tự nhiên và xã hội.
Học sinh sẽ định hướng được các kiến thức hóa học một cách tổng hợp và khi
vận dụng kiến thức hóa học phải ý thức rõ ràng về loại kiến thức hóa học đó được ứng
dụng trong các lĩnh vực gì, ngành nghề gì trong cuộc sống.
HS sẽ phát hiện và hiểu rõ được các ứng dụng của hóa học trong các vấn đề

năng lực hiểu biết và tham gia thảo luận về các vấn đề hóa học liên quan đến cuộc
sống thực tiễn và bước đầu biết tham gia NCKH để giải quyết các vấn đề đó.
1.5.3.2. Đánh giá năng lực VDKT của học sinh
Để đánh giá năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn của học sinh
đảm bảo đánh giá được các tiêu chí biểu hiện của năng lực vận dụng kiến thức vào
thực tiễn. Vì vậy ngoài các hình thức kiểm tra đánh giá mức độ nắm vững kiến thức,
kỹ năng, thái độ, định hướng năng lực, cần sử dụng thêm các công cụ đánh giá năng
lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn, như bảng kiểm quan sát, phiếu tự đánh giá của
học sinh, phiếu hỏi hay phỏng vấn giáo viên.
1.6. Xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực
tiễn của học sinh
1.6.1. Tiêu chí đánh giá năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn

Footer Page 25 of 166.

16