MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP TRẺ 3-4 TUỔI HỌC TỐT MÔN LÀM
QUEN VỚI VĂN HỌC
A .ĐẶT VẤN ĐỀ
Văn học là một môn học hết sức quan trọng và cần thiết đối với lứa tuổi
mầm non. Việc nghiên cứu những yếu tố ảnh hưởng, tác động giáo dục đến sự
phát triển ngôn ngữ của trẻ em đã và đang được triển khai. Thực hiện nhằm giúp
trẻ hình thành và phát triển toàn diện về năm mặt nhân cách của trẻ.
Từ khi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững tập đi, tập nói, đến lúc trẻ biết viết,
đọc thì văn học là chiếc cầu nối, là phương tiện dẫn dắt trẻ. Nói những tiếng nói,
đi những bước đi đầu tiên, những từ ngữ trau chuốt trong ca dao, chuyện kể là
tấm gương mẫu mực về lời ăn tiếng nói cho trẻ học tập là phương tiện hữu hiệu
trong việc giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước, yêu mến
bạn bè, và những người thân, biết được việc làm tốt,trẻ biết yêu cái đẹp, phê
phán những việc xấu, từ đó sẽ hình thành cho trẻ có được phẩm chất đạo đức
trong sáng
Trong mỗi tác phẩm văn học thì những hình ảnh về thiên nhiên, xã hội,
con người được diển tả, biểu đạt, truyền đạt trong những hình thức đa dạng độc
đáo. Văn học nói về thế giới loài vật, mọi hiện tượng thiên nhiên, vũ trụ mà trẻ
nhìn thấy được, cũng nói về những gì gần gũi trong môi trường sống của trẻ như
làng quê, cánh đồng, dòng sông, phiên chợ, lớp học, …Qua tác phẩm văn học,
trẻ bắt đầu nhận ra trong xã hội những mối quan hệ, những tình cảm gia đình,
tình bạn bè tình yêu thương giưa con người với con người… Văn học có thể cần
đề cặp đến những lực lượng siêu nhiên như thần linh, ông bụt, cô tiên, phù thủy,
quỷ sứ và cả những phép màu còn tồn đọng trong tâm thức dân tộc. Đây cũng là
đối tượng miêu tả của văn học làm nên sự phong phú, hấp dẫn của đời sống tinh
thần.
Qua việc cho trẻ làm quen văn học chính là hình thành ở trẻ những tình cảm
đạo đức tốt đẹp, những cảm xúc thẩm mỹ, phát triển trí tưởng tượng như: Lòng
yêu thiên nhiên, cây hoa lá, lòng kính trọng yêu thương gần gũi và giúp đỡ
1


2


- Phụ huynh luôn quan tâm đên việc học của con em mình ở trường lớp,
một số phụ huynh phối hợp giúp đỡ trong việc dạy thêm trẻ trong thời gian ở
nhà
2.Khó khăn:
- Đồ dùng đồ chơi trang thiết bị day học đang còn hạn chế, tranh ảnh
phục vụ cho môn học đủ về số lượng nhưng chưa phong phú về chủng loại.Trẻ
chưa qua độ tuổi nhà trẻ còn nhiều ,vì thế việc dạy trẻ con gặp nhiều khó khăn.
Đa số trẻ chưa biết cảm thụ về tác phẩm văn học.
Qua khảo sát ban đầu cho thấy kết quả như sau :

Kỹ năng hứng thú nghe

Kỹ năng trả lời câu

tác phẩm văn học

hỏi đàm thoại

Tổng

TL

số

Tỷ lê đạt

46

Tỷ lệ đạt

đạt
T

K

TB

chưa
đạt

T

K

TB

24% 21% 19% 32% 26% 19% 19%

32%

30%

III. CÁC GIẢI PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1.Làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt động làm quen với văn học
- Để gây hứng thú cho trẻ khi học văn học, đồ dùng phụ vụ cho môn văn
học là một phần vô cùng quan trọng, bởi đồ dùng đồ chơi là phương tiện của trẻ
giúp trẻ tiếp nhận kiến thức dễ dàng trong khi học. Qua thời gian giảng dậy tôi
đã sử dụng những phế liệu những đồ dùng bỏ đi để tảo nên những mô hình, động


- Tôi còn làm được những hình ảnh hoạ báo, cắt rời ra, tuỳ vào từng chủ
đề mà lựa chọn dán thành bức tranh để dạy, kể một câu chuyện
- Tôi làm hình bằng bìa, hình xe lu và xe ca với màu sắc tươi tắn, rõ nét
dán vào bức tranh. Dạy kể chuyện chủ đề giao thông hay một chú vịt nhồi bông
và vải vụn khâu lại bên ngoài bộ lông thật nhuộm màu xám, một con cáo với
cách làm tương tự cùng với mô hình sinh động, từ đó trẻ được thấy những gì mà
cô kể trẻ được thấy thực tế hơn khi cô kể, kể câu chuyện chú vịt xám ở chủ đề
gia đình, trẻ thực sự nhớ lâu và thích thú hơn với những mô hình đồ chơi do cô
tự làm. Khi dạy trẻ rất hứng thú tham gia, trẻ được trực tiếp quan sát những hình
ảnh cụ thể, sẽ giúp trẻ ghi nhớ một cách tích cực và chính xác, từ đó giúp trẻ
phát triển trí tuệ, tình cảm, thẩm mỹ và đặc biệt là phát triển ngôn ngữ
* Kết quả:
- Làm được 7 bộ đồ dùng dậy và học môn làm quen với văn học 100% trẻ
hiểu sâu được kiến thức văn học, hứng thú tham gia hoạt động làm được đồ
dùng đồ chơi cùng cô, được trực tiếp quan sát những hình ảnh cụ thể, trên cơ sở
đó ghi nhớ, hiểu sâu được kiến thức và nội dung bài học.
2. Xây dựng môi trường cho trẻ làm quen với văn học
Để thu hút lôi cuốn trẻ vào giờ dạy học mà trẻ cảm thấy không bị nhàm
chán thì xây dựng môi trường là rất cần thiết, nhận thấy điều đó tôi đã không
ngừng học tập thêm về kỹ năng xây dựng môi trường trong và ngoài lớp học.
Ngoài ra còn làm, mua sắm, sưu tầm những nguyên vật liệu sẵn có làm
thành những đồ dùng, đồ chơi bày ở các góc.
*Đối với môi trường trong lớp học
Ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng một góc thư viện mang nội dung
văn học bằng cách đưa các hình ảnh bài thơ, câu chuyện nổi bật vào góc văn
học. Trang bị cho góc các loại truyện tranh trong chương trình, sưu tầm các loại
sách ngoài chương trình phù hợp với trẻ như: chuyện nhi đồng, tạp chí tập san,
những bài thơ câu chuyện ngoài chương trình có nội dung phù hợp với lứa tuổi
và chủ đề thực hiện.


Tôi đã xây dựng góc sách truyện có hình ảnh to rõ, tích lũy nhiều sách
truyện có trong chương trình.
Khi kể cho trẻ nghe câu chuyện “Gà trống và vịt bầu” tôi đã xây dựng mô
hình khúc sông có cây cỏ…chú gà trống và vịt bầu bằng thú nhồi bông, bên
ngoài có lông thật, 1 chú ngỗng để ở góc cổ tích.Đồng thời vẽ hình ảnh con vật,
sắp xếp mô hình gây hấp dẫn trẻ, giúp trẻ nhớ đến nội dung và nhân vật trong
truyện.
Khi dạy trẻ đến chủ đề nào tôi cũng vẽ tranh theo nội dung câu chuyện
trong chủ đề, treo xung quanh lớp.
Khi dạy chủ đề giao thông,trong chủ đề có các câu chuyện xe đạp trên
đường phố, xe lu và xe ca, ai quan trọng hơn….
Tôi đã vẽ về nội dung câu chuyện treo ở góc sách truyện thư viện giúp trẻ
hiểu nội dung câu chuyện, biết được cái hay cái đẹp của câu chuyện.
*Đối với môi trường ngoài lớp học

7


Tôi cũng luôn chú trọng để xây dựng giúp trẻ tiếp nhận tác phẩm văn học
một cách dễ hiểu trên các mảng tường ngoài lớp tôi vẽ những hinh ảnh cây cối
con vật co nội dung liên quan đên chương trình của trẻ
Ví dụ: Ở chủ đề thế giới động vật giờ kể truyện “chú vịt xám”
Tôi cho trẻ đi tham quan chúng mình thấy trên mảng tường có vẻ gì đây?
Vịt mẹ dẫn vịt con đi chơi.Trước khi đi vịt mẹ dặn các con phai đi theo đàn
nhưng có một chú vịt đã không nghe lời mẹ dặn bị lạc đường, chúng mình xem
chú vịt có tìm được mẹ không, bây giờ mời các con về ghế và nghe cô kể câu
chuyện “Chú vịt xám”

Với những mảng tường trống ở bên ngoài lớp tôi đã vẽ những hình ảnh,

bài hấp dẫn nhẹ nhàng
Ví dụ: Ở chủ đề thế giới thực vật: dạy bài thơ “cây dây leo”
Tôi cho trẻ đi quan sát cây dây leo ở gần trường, khi giới thiệu bài tôi cho trẻ về
góc quan sát và đàm thoại : các con có biết đây là cây gì không? À cây dây leo
sống ngoài trời .Để biết thêm về cây dây leo hôm nay cô dạy chúng minh đọc
bài thơ cây dây leo

Việc cho trẻ làm quen tác phẩm văn học để giúp trẻ hiểu sâu hơn về tác
phẩm thì việc đàm thoại là khâu quan trọng không thể thiếu được nhưng không
phải lúc nào cũng bắt trẻ ngồi ngoan một chỗ đẻ trả lời như vậy sẽ gây nhàm
chán và không tập trung cho trẻ hứng thú.
Ví dụ: Tiết thơ “Gấu qua cầu” Trong chủ đề thế giới động vật .

10


Làm một cây thần kì có hoa , lá , nội dung câu hỏi theo trình tự bài thơ.
Tôi cho trẻ lên bắt thăm câu hỏi theo tổ hoặc cá nhân . Tổ nào trẻ trả lời đúng sễ
được thưởng bông hoa xinh xắn, điều đó sẽ kích thích trẻ hứng thú tham gia hoạt
động mà không nhút nhát e dè.
Muốn cho trẻ hứng thú vào hoạt động của mình thì tôi luôn tìm tòi cách
giới thiệu bài như thế nào cho hay,hấp dẫn .Có nhiều hình thức giới thiệu bài
hay, hấp dẫn và nhẹ nhàng bằng các hình thức như qua câu đố, bài hát, lời dẫn
và qua tranh ảnh,mô hình và các phương tiện công nghệ thông tin.
Ví dụ: Ở hoạt động kể chuyện: “nhổ củ cải” ở chủ đề thực vật
Tôi đọc câu đố:
“Cây xanh cái lá cũng xanh
Mà cũ trắng nõn nấu canh ngọt lừ
Là cây rau gì? ”
Các con cùng xem đó là cây gì nhé! Tôi kích vào hình ảnh cây củ cải

nối tiếp , đọc theo kí hiệu của cô giúp trẻ dễ nhớ, dễ thuộc hơn,

12


VD: Khi cho trẻ đọc bài thơ “ Cô giáo của con” ở chủ đề “Trường mầm
non”.
Khi cô đưa tay về tổ nào thì tổ đó sẽ bắt đầu đọc bài thơ.
“Mỗi khi vào lớp
Cô cười thật tươi
Say sưa giảng bài
Giọng cô ấm áp ”
Khi tổ đã đọc được hết khổ thơ đầu tôi lại ra kí hiệu dừng và lại tiếp tục
đưa tay về phía tổ kế tiếp thì tổ đó sẽ đọc tiếp nối khổ thơ thứ 2 .
“Bạn nào hay nghịch
Cô chẳng thích đâu
Bạn nào chăm ngoan
Cô yêu lắm đấy”
Rồi tôi đưa 2 tay ra hiệu cho cả lớp cùng đọc đoạn cuối của bài thơ.
“Cần như hạt muối
Đẹp như hoa rừng
Cô giáo của con
Ai mà chẳng quý”
Khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, cô đọc kể diễn cảm thể hiện
được nhịp điệu, âm điêu sắc thái biểu cảm sẽ khơi gợi được tâm hồn trẻ.
Với truyện kể thì ngôn ngữ phải linh hoạt, thể hiện được ý đồ của nhân
vật.
Ví dụ: Đoạn đối thoại trong câu chuyện “ chú dê đen ” trong chủ đề thê
giới động vật
Dê kia mày đi đâu “ giọng quát nạt”

như: tạo hình, âm nhạc, khám phá khoa học…tôi cũng cố kiến thức về văn học
cho trẻ. Ở những giờ học này các tác phẩm văn học đến với trẻ qua hình thức
giới thiệu bài hay cũng cố bài.
* Trong giờ hoạt động tạo hình để gợi ý đề tài cho trẻ hoạt động vào đầu
giờ học tôi đọc bài thơ, cho trẻ nghe đàm thoại với trẻ về nội dung bài thơ từ
những hình ảnh trong bài thơ trẻ hình dung ra ý tưởng mà mình muốn thực hiện
14


Ví dụ: Cho trẻ hoạt động tạo hình với đề tài “Vẽ theo ý thích ”tôi đọc bài
thơ “bé vẽ” cho trẻ nghe và đàm thoại :
Các con vừa nghe cô đọc bài thơ gì ?
Trong bài thơ bạn nhỏ đã vẽ những gì ?
Từ những hình ảnh trong bài thơ trẻ có thể lấy làm đề tài để vẽ.
*Với hoạt động cho trẻ làm quen với biểu tượng toán nếu không lồng
ghép các môn học thì sẽ trở nên khô khan và cứng nhắc vì vậy ở hoạt động này
tôi luôn lồng ghép môn văn học để gây cho trẻ hứng thú hơn.
Ví dụ: Ở đề tài : Dạy trẻ phân biệt phía trên phía dưới phía trước phía sau
của đối tượng tôi lồng ghép vào câu chuyện “Nhổ củ cải”. Tôi kể dẫn dắt truyện
và đưa mô hình nhân vật câu chuyện ra đàm thoại:
Khi củ cải lớn ông già ra nhổ củ cải :
- Ông già đứng phía nào của củ cải?
- Củ cải ở phía nào của ông già ?
- Ông già không nhổ được củ cải
- Ai ra giúp ông già?
- Bà già đứng phía nào của ông già?
Cứ như vậy tôi đàm thoại với các nhân vật tiếp theo
*Với bộ môn khám phá khoa học tôi cũng đã lồng ghép môn văn học cho
trẻ.
Ví dụ: Đề tài : “Một số loài hoa” trong chủ đề “Thế giới thực vật” khi kết

Hay ở chủ đề “Thế giới động vật” khi cho trẻ quan sát gà con tôi cho trẻ đọc bài
thơ “Đàn gà con”
Khi tổ chức chơi trò chơi cho trẻ thì các bài đồng dao trong dân gian là tác
phẩm văn học dễ lôi cuốn trẻ với các câu từ gần gũi dễ hiểu, ngắn gọn và vui
tươi. Vì vậy trò chơi dân gian là trò chơi mà tôi hay tổ chức cho trẻ chơi.
Ví dụ: Trò chơi “mèo đuổi chuột” “Lộn cầu vồng” “Dung dăng dung dẻ”
“Nu na nu nống” “Thả đĩa ba ba”…
Tôi cho trẻ chơi trò chơi ngoài sân trường,thông qua trò chơi “Chim sẻ và
ô tô” ở chủ đề phương tiện giao thông. Như vậy tôi đã cho trẻ đóng vai chim sẻ,
cứ thay đổi như thế trẻ đã được trải nghiệm đóng vai.
16


Giờ chờ cơm:
Tôi cho trẻ đọc những bài thơ đã học trong chủ đề
• Giờ ngủ trưa:
Tôi mở băng đĩa các bài thơ ngâm thành lời ru đưa trẻ vào giấc ngủ một cách
thoải mái, nhẹ nhàng
- Hoạt động chiều:
Hướng dẫn trẻ tự thực hành cắt giấy dán vẽ nhân vật yêu thích, tập nói
giọng của nhân vật, giọng nhẹ nhàng cáu gắt, hung dữ, hiền lành
Đọc những đoạn thơ mà trẻ yêu thích
• Giờ trả trẻ:
Ở thời gian này tôi đã sưu tầm các loại đĩa CD về các câu chuyện cổ tích và
mở cho trẻ xem .Tùy vào từng chủ đề mà tôi lựa chọn nội dung câu chuyện cho
phù hợp
Một hình thức nữa mà tôi thực hiện có hiệu quả là cho trẻ làm quen với tác
phẩm văn học theo các chủ đề gắn liền với việc tổ chức ngày lễ. Tôi tổ chức cho
các cháu trong lớp liên hoan biểu diễn văn nghệ. Nó có tác dụng cổ vũ động
viên các cháu giỏi đồng thời cũng khuyến khích các cháu yếu nhút nhát tham gia


đàm thoại

Tổng

Tl

số
Tỷ lệ đạt

trẻ
T

K

chưa

60% 23%

TB
12%

5%

diễn cảm tác phẩm
văn học

Tl
Tỷ lệ đạt


K

TB

5% 43% 26% 21% 10%

C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
I- KẾT LUẬN
Làm quen với tác phẩm văn học là một hoạt động quen thuộc ở nhà
trường mầm non. Hoạt động này nhằm dẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận những
giá trị nội dung, nghệ thuật phong phú trong tác phẩm văn học, khơi gợi ở trẻ sự
rung động, hứng thú đối với văn học, có ấn tượng về những hình tượng nghệ
thuật, cái hay cái đẹp của tác phẩm và thể hiện sự cảm nhận đó qua các hoạt
18


động mang tính chất văn học nghệ thuật như đọc thơ, kể chuyện, chơi trò chơi
đóng kịch, cao hơn nữa là tiến tới sáng tạo ra những vần thơ, câu chuyện theo trí
tưởng tượng của mình, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách
trẻ.
Như vậy, đến với văn học là trẻ em được biết thế giới loài vật, cây cỏ, hoa
lá cùng mọi hiện tượng thiên nhiên, vũ trụ và những gì gần gũi trong môi trường
sống của trẻ .Qua tác phẩm văn học, trẻ nhận ra có một tình yêu thương ràng
buộc con người với con người, giữa con người với thế giới xung quanh góp phần
làm cho tâm hồn trẻ trong sáng hơn, tươi đẹp hơn.
II- ĐỀ XUẤT.
- Đề nghị với phòng giáo dục thường xuyên mở các lớp chuyên đề nhiều
hơn nữa về phát triển ngôn ngữ nói chung và văn học nói riêng giúp cho các
giáo viên có cơ hội học tập cũng cố kiến thức và nâng cao năng lực chuyên môn
của mình