SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: Một số biện pháp phát huy hiệu quả việc tổ
chức cho trẻ 5-6 tuổi đóng kịch.

1

1


MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Với trẻ Mầm non, trò chơi là một hoạt động không thể thiếu trong cuộc sống của
trẻ. Bên cạnh rất nhiều các trò chơi như đồ chơi ô tô, xe máy, búp bê, trò chơi dân gian,
đồng dao... thì trong đó đóng kịch theo tác phẩm văn học là một hoạt động - trò chơi đặc
biệt không chỉ được trẻ em say mê, hứng thú chơi mà còn mang lại ý nghĩa quan trọng đối
sự phát triển nhân cách của trẻ.
Trong trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học trẻ không chỉ biến mình thành người
lớn, mà còn phải “ hoá thân” thành các nhân vật với nội tâm phong phú, phức tạp với
những cá tính khác biệt, với những hành động vừa thực tê, vừa kỳ ảo… Để đóng được vai
này trẻ phải trải qua một quá trình lao động nghệ thuật gần giống như người nghệ sĩ. Kết
quả của trò chơi đóng kịch có một ý nghĩa rất quan trọng, nó giúp trẻ tích luỹ được kinh
nghiệm sống. Qua trải nghiệm các nhân vật trong tác phẩm, nó ảnh hưởng trực tiếp đến sự
phát triển ngôn ngữ và sự phát triển xúc cảm, tình cảm thẩm mỹ của trẻ. Qua trò chơi đóng
kịch trẻ lĩnh hội được ngôn ngữ giàu hình ảnh, học được giọng nói diễn cảm rõ ràng và trẻ
hoàn thiện mình hơn về đạo đức, trẻ sẽ học ở đó lòng dũng cảm, tính trung thực, tình yêu
quê hương đất nước, yêu những điều thiện, bênh vực những người yếu đuối, lên án những
cái xấu, cái ác…Đặc biệt trò chơi đóng kịch đã phát triển ở trẻ tính tích cực cá nhân, tính
độc lập, sáng tạo. ..
Thực tế hiện nay trong một số giáo viên cũng đã tổ chức cho trẻ chơi trò chơi đóng
kịch nhưng cách tổ chức trò chơi còn rất nghèo nàn, thụ động, cô chưa có những biện pháp
tạo hứng thú cho trẻ trong khi chơi nên chưa phát huy được khả năng sáng tạo trong khi


3

3


2.1.3. Kết quả khảo sát kỹ năng đóng kịch của trẻ lớp 5-6 tuổi.
Số

Nội dung và kết quả khảo sát
Trẻ hiểu nội dung tác phẩm và
Biết nhập vai chơi và thể hiện

trẻ
hiểu tính cách của các nhân vật

sáng tạo trong khi chơi

được
khảo

Giỏi

sát
31
%

5
16,1



15
48,4

Từ thực trạng trên và qua kết quả khảo sát kỹ năng đóng kịch của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
trong lớp, để cho trẻ đạt kết quả tốt hơn trong trò chơi đóng kịch tôi đã mạnh dạn chọn đề
tài: “một số biện pháp phát huy hiệu quả việc tổ chức cho trẻ 5-6 tuổi đóng kịch”.
2.2. Một số biện pháp phát huy hiệu quả hoạt động dạy trẻ 5 - 6 tuổi đóng kịch
2.2.1 Lựa chọn tác phẩm văn học phù hợp với lứa tuổi.
Để tổ chức có hiệu quả trò chơi đóng kịch cho trẻ mẫu giáo lớn thì công việc lựa chọn tác
phẩm văn học phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý, hứng thú của trẻ là rất quan trọng.
Kết quả của trò chơi đóng kịch phụ thuộc vào việc lựa chọn tác phẩm văn học . Tác phẩm
văn học lựa chọn để tổ chức trò chơi đóng kịch phải là tác phẩm có ý nghĩa giáo dục nhân
cách trẻ, có nhiều tình tiết hấp dẫn đối với trẻ và hình thức đối thoại là chủ yếu.
Để tổ chức cho trẻ đóng kịch giáo viên nên lựa chọn những câu truyện dân gian đặc biệt
là truyện cổ tích như: Tấm Cám, Cây Khế, Ba cô gái, Tích Chu, …..Những câu truyện cổ
tích này mang đầy đủ phẩm chất của kịch bản. Trong truyện có mâu thuẩn kịch tính, có sự
cọ sát tính cách,có những tình huống gai góc và chứa đầy xúc cảm, hội thoại ngắn gọn diễn

4

4


cảm,ngôn ngữ đơn giản, giàu hình ảnh cũng như các sự kiện diễn ra nhanh chóng. Tất cả
những đặc điểm trêm của truyện cổ tích đã giúp cho trẻ dễ nhập vai chơi trong đóng kịch.
2.2.2. Giúp trẻ cảm thụ tác phẩm
Muốn cho trẻ nhập vai tốt trong khi chơi trò chơi đóng kịch, sau khi đã lựa chọn tác
phẩm văn học phù hợp với trẻ, việc cho trẻ cảm thụ tác phẩm hết sức quan trọng, nó giúp
trẻ có hứng thú hơn với hoạt động. Ở khâu này vai trò của người giáo viên rất quan trọng,

+ Phải nghiên cứu, đọc kĩ tác phẩm nắm vững nội dung tư tưởng, các chi tiết, tình
tiết cơ bản, các nhân vật chính phụ trong tác phẩm, lời nói, giọng điệu của nhân vật, tình
huống xảy ra trong tác phẩm.
+ Chuyển thể kịch nhưng phải tuyệt đối tôn trọng nội dung tư tưởng của tác phẩm.
+ Không bê nguyên xi tác phẩm văn học, mà phải có sự sáng tạo để hấp dẫn trẻ, sáng tạo
nhưng không làm thay đổi nội dung tư tưởng của tác phẩm.
+ Phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, nhất là dung lượng, ngôn ngữ và hành động
kịch.
Như vậy khi chuyển thể tác phẩm văn học sang kịch bản, người ta có thể lược bớt
những chi tiết rườm rà, không cần thiết, những nhân vật phụ trong tác phẩm tránh cho sân
khấu kịch quá tải, tản mạn, thiếu tập trung trong việc khắc họa chủ đề tư tưởng.
Khác với nghệ thuật kịch, khi chuyển thể kịch bản cho trẻ Mầm non cần chú ý ngoài
các nhân vật theo tác phẩm văn học, nên có thêm nhân vật người dẫn chuyện, có chức năng
xâu chuỗi các sự kiện làm cho câu chuyện kịch tuy có bị lược bớt các chi tiết, nhân vật phụ
nhưng vẫn liên kết mạch lạc có đầu có cuối để trẻ dễ nắm bắt câu chuyện, dễ hiểu hơn về
tác phẩm. Nhân vật người dẫn chuyện (có thể do một cô giáo hay trẻ đảm nhận) vừa dẫn
dắt nhân vật xuất hiện vừa định hướng cho trẻ cảm thụ tác phẩm.

6

6


Khi chuyển thể kịch bản tác phẩm văn học cho trẻ Mầm non ngoài việc tuân thủ các
nguyên tắc trên thì người chuyển thể cần chú ý trước hết phải phù hợp với đặc điểm tâm
sinh lý của trẻ, đây là yếu tố đầu tiên và cũng là yếu tố cơ bản nhất mà người chuyển thể
phải thực hiện được. Bên cạnh đó việc khắc họa tính cách nhân vật rất quan trọng, ngôn
ngữ nhân vật phải thể hiện rõ tính cách nhân vật nhất là các nhân vật phản diện thường
trong ngôn ngữ của họ đã thể hiện được cái ác, các tuyến nhân vật phải rõ ràng. Ví dụ:
Trong truyện “Quả bầu tiên” có đoạn: “Tên địa chủ trong vùng nghe được chuyện ấy. Hắn

mà còn phải có sự sáng tạo, sự sáng tạo này đòi hỏi trẻ phải tích cực lao động, tư duy, năng
động, huy động các hoạt động trong trẻ về xúc cảm, tình cảm, trí tưởng tượng, cách thể
hiện về hình thể, ngôn ngữ, nét mặt, cử chỉ, điệu bộ...
Muốn trẻ chọn vai, nhập vai tốt, cô cùng trẻ đọc kĩ kịch bản, hiểu rõ cốt truyện,
nhân vật. Cô phải khơi gợi trí tưởng tượng phong phú của trẻ, hướng trẻ vào việc tìm kiếm
những phương tiện thể hiện nhân vật. Phân chia các loại nhân vật (thiện, ác), tìm hiểu
nguyên nhân nảy sinh các hành động, tích cách nhân vật. Cô cùng trẻ đọc, kể, trao đổi về
nhân vật, cố gắng giúp trẻ hình dung ra vẻ ngoài cũng như tính cách, hành động của nhân
vật tạo cảm xúc, thái độ cho trẻ với tác phẩm, nhân vật, trẻ khát khao được hóa thân thành
nhân vật. Phân vai cho trẻ không chỉ chọn một vài cá nhân trẻ mà cô nên phân cho cả nhóm
trẻ, khuyến khích trẻ tập luyện, nhập vai tất cả các nhân vật trong kịch bản, luyện tập đổi
nhóm để từ đó có thể chọn lựa những nhân vật tiêu biểu, đóng tốt các vai để trình diễn
trong các buổi diễn văn nghệ lớn, các ngày lễ hội.
Biểu diễn phải có sân khấu, sân khấu có thể làm đơn giản trên một nền nhà có một tấm
vải màu làm phông. Nhưng cũng có thể chuẩn bị một sân khấu phức tạp, hiện đại hơn
giống như một nhà hát thu nhỏ, có phông, cánh gà, cảnh trí, ánh sáng, âm thanh... có thể
sàn gỗ, thép, xây lát gạch và trải thảm. Sân khấu tùy thuộc vào vở kịch và khả năng cụ thể

8

8


của từng trường. Cái quan trọng là phải tạo được không gian phù hợp của một vở kịch và
có tính thẩm mĩ, tạo hứng thú cho trẻ.
Hóa trang cũng rất cần thiết khi hóa trang chú ý trang phục quần áo, mũ, khuôn mặt, đặc
biệt là lông mày, miệng nói, sắc mặt... phù hợp với nhân vật trong vở kịch. Khi dạy trẻ
đóng kịch thì yếu tố này cũng rất quan trọng nhằm tạo hứng thú và khả năng nhập vai tốt
hơn.
Tiếp theo giúp trẻ ghi nhớ ngôn ngữ kịch và hành động kịch. Muốn diễn tốt trẻ phải thuộc

viên có thể tự trang trí sân khấu.
Việc thiết kế sân khấu rối vừa đòi hỏi tính thẩm mĩ vừa phải đảm bảo yêu cầu các nhân
vật phải được hoạt động trong cảnh. Nếu như không có điều kiện để mua sân khấu thì nhà
trường có thể tự tạo sao cho phù hợp mà vẫn đảm bảo tính thẩm mĩ
2.2.5.2. Phục trang cho các nhân vật
Chuẩn bị phục trang tốt cho hoạt động đóng kịch cũng góp phần quan trọng trong
việc gây hứng thú cho trẻ. Nếu diễn kịch mà có phục trang người diễn viên sẽ có cảm giác
của sân khấu hơn, có hứng thú để diễn hơn. Ở các trường Mầm non hiện nay đa số phục
trang là thuê, rất ít trường có sẵn cho nên hầu như chỉ khi diễn văn nghệ trẻ mới được mặc
đúng phục trang của bài diễn còn lại đa số là giáo viên tự tạo có khi chỉ là một cái mũ đội
đầu hay chỉ có một đạo cụ nào đó trẻ cũng có thể diễn được rồi. Tuy nhiên nếu để diễn ở
các sân khấu lớn thì cũng nên chuẩn bị tốt về phần phục trang không chỉ phù hợp với nhân
vật mà còn phù hợp với thời đại.
Tùy vào từng tác phẩm để có thể thiết kế trang phục phù hợp dưới đây tôi giới thiệu
một số mẫu trang phục thường hay sử dụng cho một số tác phẩm.

2.2.6. Luyện tập và biểu diễn

10

10


Sau khi trẻ đã nhập vai tốt, cô cho trẻ luyện tập kịch. Cô có thể làm mẫu một vài động tác
của nhân vật để trẻ xem và bắt chước, mô phỏng, hoặc cô mời một vài trẻ khá lên biểu diễn
thử cho các bạn xem.
Khi trẻ tập biểu diễn, cô quan sát, hướng dẫn, chỉnh sửa cho trẻ về ngôn ngữ, hành
động... Sau mỗi lần diễn, cô cùng cả lớp nhận xét, đánh giá điểm mạnh, yếu kém của các
bạn để rút kinh nghiệm. Trong đó đặc biệt là cách phối hợp giữa hành động và lời nói của
nhân vật khi diễn.

2.2.7. Bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên
Để tổ chức tốt hoạt động dạy trẻ đóng kịch thì trước hết người giáo viên phải có năng lực
thật sự. Người giáo viên đóng vai trò hết sức quan trọng giống như người “đạo diễn” trên
sân khấu, không chỉ thế họ còn có thể là nhà viết kịch bản, dàn dựng sân khấu và đảm nhận
tổ chức tất cả các mặt. Vì vậy đòi hỏi mỗi người giáo viên phải có sự hiểu biết cơ bản về tất
cả các mặt cho nên việc bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên rất quan trọng.
Ngoài việc cho giáo viên đi học nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ thường xuyên
theo chu kỳ, tốt hơn hết ở các trường nên tổ chức nhiều hơn các buổi diễn tập văn nghệ,
các hoạt động ngoại khóa để các giáo viên có điều kiện học hỏi và thể hiện mình.
Bên cạnh đó nhà trường thường xuyên cập nhật các thông tin đại chúng, tư liệu phim ảnh
dành cho trẻ. Hiện nay các loại phim sản xuất dành cho trẻ rất nhiều nhất là các phim hoạt
hình 3D, các chương trình cổ tích được các đạo diễn chuyển hệ dàn dựng và trình diễn một
cách công phu ở các sân khấu lớn các giáo viên có thể xem và học cách tổ chức của họ.
Bồi dưỡng cho giáo viên những tri thức văn hóa trong và ngoài nước, tri thức văn hóa
từng thời đại khác nhau để giáo viên có thể linh hoạt sáng tạo trong các khâu nhất là khâu
chuẩn bị trang phục và dàn dựng sân khấu vừa đảm bảo tính thẩm mĩ vừa phù hợp nội
dung tác phẩm.

12

12


3. Phần kết luận:
3.1. Ý nghĩa của đề tài.
Đối với trẻ Mầm non kịch đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển nhân cách của trẻ.
Nhưng muốn tổ chức tốt hoạt động đóng kịch cho trẻ tốt các giáo viên phải nắm những
kiến thức cơ bản về kịch, các khái niệm và đặc trưng của nó. Đặc biệt là các đặc trưng của
kịch dành cho trẻ và có biện pháp tốt để hướng dẫn trẻ đóng kịch. Từ đó tôi nhận thấy rằng
muốn tổ chức tốt hoạt động dạy trẻ đóng kịch trước hết giáo viên cần nắm những đặc trưng