BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Trần Thị Ngọc Hà

SỬ DỤNG PHIM THÍ NGHIỆM ĐỂ
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGÔN NGỮ
CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thành phố Hồ Chí Minh – 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Trần Thị Ngọc Hà

SỬ DỤNG PHIM THÍ NGHIỆM ĐỂ
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGÔN NGỮ
CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hoá học
Mã số

: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

tinh thần vững chắc cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực và cố gắng, nhưng sai sót là điều không
thể tránh khỏi, rất mong nhận được sự thông cảm và góp ý của quí thầy cô
và các bạn.

Thành phố Hồ Chí Minh – 9/2016
Học viên
Trần Thị Ngọc Hà


MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục chữ viết tắt
Danh mục các bảng
Danh mục các hình
MỞ ĐẦU......................................................................................................................... 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ............................... 5
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu ............................................................................ 5
1.1.1. Các nghiên cứu về sử dụng phim thí nghiệm trong dạy học hóa học ............ 5
1.1.2. Các nghiên cứu về phát triển ngôn ngữ cho HS trong dạy học hóa học ........ 7
1.2. Định hướng đổi mới giáo dục THPT theo hướng tiếp cận năng lực ................ 10
1.2.1. Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông từ chương trình định hướng
nội dung sang định hướng năng lực ............................................................. 10
1.2.2. Đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học nhằm chú trọng
phát triển năng lực của HS ........................................................................... 15
1.2.3. Dạy học theo định hướng năng lực trong môn Hoá học THPT ................... 17
1.3. Thí nghiệm và phim thí nghiệm ....................................................................... 19

hoá học ......................................................................................................... 63
2.2.4. Hoạt động của GV và HS khi sử dụng PTN ................................................ 64
2.2.5. Một số lưu ý khi lựa chọn và sử dụng PTN ................................................. 65
2.3. Hệ thống PTN phát triển NLNN cho HS ......................................................... 66
2.4. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng PTN để phát triển NLNN
cho HS .............................................................................................................. 70
2.4.1. Biện pháp 1. Thiết kế và sử dụng hệ thống câu hỏi định hướng phù
hợp với từng PTN ........................................................................................ 70
2.4.2. Biện pháp 2. Yêu cầu HS mô tả quá trình diễn biến thí nghiệm ................. 73
2.4.3. Biện pháp 3. Cho HS tiến hành thảo luận, làm việc theo nhóm sau khi
xem PTN ...................................................................................................... 75


2.4.4. Biện pháp 4. Giới thiệu trước cho HS những từ tiếng Anh chuyên
ngành quan trọng trong từng PTN ............................................................... 76
2.5. Đánh giá NLNN của HS khi học tập môn Hóa học ......................................... 79
2.5.1. Cách đánh giá NLNN của HS khi học tập môn Hóa học ............................ 79
2.5.2. Quy trình đánh giá NLNN của HS khi học tập môn Hóa học ..................... 80
2.5.3. Một số VD .................................................................................................... 81
2.6. Thiết kế một số giáo án có sử dụng PTN để phát triển NLNN cho HS ........... 89
2.6.1. Giáo án bài 1: “Thành phần nguyên tử” – Lớp 10CB ................................. 89
2.6.2. Giáo án bài 38: “Cân bằng hóa học” – Lớp 10CB (tiết 2) ........................... 95
2.6.3. Giáo án bài 1: “Sự điện li” – Lớp 11CB .................................................... 101
2.6.4. Giáo án bài 27: “Nhôm và hợp chất của nhôm” – Lớp 12CB (tiết 2) ....... 105
THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM ............................................................... 112
3.1. Mục đích thực nghiệm .................................................................................... 112
3.2. Đối tượng thực nghiệm................................................................................... 112
3.3. Quy trình thực nghiệm.................................................................................... 112
3.3.1. Chuẩn bị ..................................................................................................... 112
3.3.2. Tiến hành thực nghiệm .............................................................................. 113


:

công thức cấu tạo

CTHH

:

công thức hóa học

CTPT

:

công thức phân tử

ĐC

:

đối chứng

ĐH

:

đại học

ĐHSP


:

năng lực ngôn ngữ

NL SDNN

:

năng lực sử dụng ngôn ngữ

NXB

:

nhà xuất bản

PPDH

:

phương pháp dạy học

PTN

:

phim thí nghiệm

THCS


:

phương trình

PTHH

:

phương trình hóa học

PTPƯ

:

phương trình phản ứng

SGK

:

sách giáo khoa


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1.

Bảng so sánh chương trình định hướng nội dung và chương trình
định hướng năng lực .................................................................................... 12 



Những ưu điểm của PTN trong dạy học ...................................................... 46 

Bảng 1.10.

Những khó khăn khi sử dụng PTN trong dạy học ....................................... 48 

Bảng 1.11.

Mục đích của GV khi sử dụng PTN trong dạy học ..................................... 49 

Bảng 1.12.

Đánh giá NLNN của HS THPT khi học tập môn Hóa học ......................... 49 

Bảng 1.13.

Biểu hiện năng lực ngôn ngữ của HS hiện nay ........................................... 50 

Bảng 1.14.

Mức độ hiệu quả của các biện pháp nâng cao NLNN cho HS qua
việc sử dụng PTN trong dạy học Hóa học ................................................... 51 

Bảng 2.1.

Cấu trúc chương trình chuẩn lớp 10 THPT ................................................. 56

Bảng 2.2.



Bảng 2.10.

Thang điểm bài kiểm tra NLNN của HS lớp 12CB bài 27:


Nhôm và hợp chất của nhôm ....................................................................... 87 
Bảng 3.1.

Danh sách lớp và GV tham gia thực nghiệm............................................. 112

Bảng 3.2.

Bảng số liệu kết quả đánh giá NLNN trước thực nghiệm .......................... 117 

Bảng 3.3.

Phân loại kết quả đánh giá NLNN trước thực nghiệm ............................... 118 

Bảng 3.4.

Bảng số liệu kết quả đánh giá NLNN sau thực nghiệm ............................. 119 

Bảng 3.5.

Phân loại kết quả đánh giá NLNN sau thực nghiệm .................................. 120 

Bảng 3.6.

Kết quả điểm số bài kiểm tra học tập ......................................................... 121 


Hướng dẫn download video bằng Internet Download Media ..................... 25

Hình 1.5.

Hướng dẫn download video bằng trình duyệt Cốc cốc ............................... 26

Hình 1.6.

Giao diện phần mềm chỉnh sửa video Windows Movie Maker .................. 27

Hình 1.7.

Giao diện phần mềm chỉnh sửa video Machete Video Editor Lite ............. 28

Hình 1.8.

Giao diện phần mềm chỉnh sửa video WeVideo ......................................... 29

Hình 1.9.

Cấu trúc NLNN của HS khi học tập môn Hóa học ..................................... 33

Hình 3.1.

GV cho HS quan sát PTN .......................................................................... 114

Hình 3.2.

GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi định hướng sau khi xem PTN ............ 114

data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....



data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not